Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

लङ्कादाहः — The Burning of Lanka

Catuḥpañcāśaḥ Sargaḥ

हा तात हा पुत्रक कान्त मित्र हा जीवितं भोगयुतं सुपुण्यम्।रक्षोभिरेवं बहुधा ब्रुवद्भि श्शब्दः कृतो घोरतरस्सुभीमः।।।।

hā tāta hā putraka kānta mitra hā jīvitaṁ bhogayutaṁ supuṇyam |

rakṣobhir evaṁ bahudhā bruvadbhiḥ śabdaḥ kṛto ghorataraḥ subhīmaḥ ||

“ഹാ താതാ! ഹാ പുത്രാ! ഹാ പ്രിയേ! ഹാ മിത്രമേ! അയ്യോ—ഭോഗവും പുണ്യവും നിറഞ്ഞിരുന്ന ഈ ജീവിതം നശിച്ചു!” ഇങ്ങനെ രാക്ഷസർ പലവിധം കരഞ്ഞുപറഞ്ഞപ്പോൾ അത്യന്തം ഭീകരമായ ഒരു കൊലാഹലം ഉയർന്നു.

हाalas!
हा:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formउद्गार/सम्बोधन-अव्यय (interjection/vocative particle)
तातO father
तात:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootतात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
हाalas!
हा:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formउद्गार/सम्बोधन-अव्यय (interjection)
पुत्रकO dear son
पुत्रक:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; स्नेहार्थक-प्रत्यय (-क)
कान्तO beloved
कान्त:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
मित्रO friend
मित्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
हाalas!
हा:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formउद्गार-अव्यय (interjection)
जीवितम्life
जीवितम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘life’
भोग-युतम्endowed with enjoyments
भोग-युतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभोग (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘भोगैः युतम्’ इति तृतीया-तत्पुरुष; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (endowed with enjoyment)
सु-पुण्यम्very meritorious
सु-पुण्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘सु’ उपपदेन विशेषितं पुण्यम् (very meritorious)
रक्षोभिःby the demons
रक्षोभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
बहुधाin many ways
बहुधा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: in many ways)
ब्रुवद्भिःby (those) speaking
ब्रुवद्भिः:
Kartr-karana (कर्तृ-करण; agent in instrumental)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) → ब्रुवत् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), तृतीया (3rd), बहुवचन; ‘speaking’
शब्दःa sound/cry
शब्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कृतःwas made
कृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘made/produced’ (passive sense)
घोरतरःmore terrible
घोरतरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तरप्-प्रत्यय (comparative: more terrible)
सुभीमःvery dreadful
सुभीमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + भीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘सु-भीमः’ = very dreadful

"O father dear! O son! O my dear! O friend! alas, the life which is enjoyable, sacred and prosperous is destroyed in this way". Saying this, the demons cried out dreadfully and loudly.

R
rākṣasas

FAQs

The lament illustrates an ethical warning: lives built around wrongful power and pleasure are fragile; when dharma is violated, what seemed ‘secure and meritorious’ collapses suddenly.

As the city burns, the rākṣasas cry out for family and friends, and the collective panic becomes a terrifying din.

By contrast, Hanumān’s steadfastness is highlighted: while the adharma-side dissolves into chaos, the dharma-agent remains purposeful.