Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

लङ्कादाहः — The Burning of Lanka

Catuḥpañcāśaḥ Sargaḥ

प्रदीप्तमग्निं पवनस्तेषु वेश्मस्वचारयत्।अभूच्छ्वसनसंयोगादतिवेगो हुताशनः।।।।

pradīptam agniṃ pavanas teṣu veśmasv acārayat |

abhūc chvasanasaṃyogād ativego hutāśanaḥ ||

കാറ്റ് ആ ജ്വലിതാഗ്നിയെ ആ ഭവനങ്ങളിലുടനീളം ഓടിച്ചു; കാറ്റിന്റെ സംയോഗത്താൽ ഹുതാശനൻ അതിവേഗത്തിൽ വ്യാപിച്ചു.

pradīptamblazing
pradīptam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpradīpta (कृदन्त-प्रातिपदिक; pra-√dīp (धातु) + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अग्निम् इति विशेषणम्
agnimfire
agnim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
pavanaḥwind
pavanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpavana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
teṣuin those
teṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुं, सप्तमी, बहुवचन (plural)
veśmasuin the houses/mansions
veśmasu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootveśman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
acārayatspread/caused to move
acārayat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√car (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; causative sense here: "made move/spread"
abhūtbecame/was
abhūt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
śvasana-saṅyogātfrom contact with wind
śvasana-saṅyogāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootśvasana (प्रातिपदिक) + saṅyoga (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष): श्वसनस्य संयोगात्; पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेतौ
ativegaḥvery swift
ativegaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootati-vega (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुष: अति + वेग; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; हुताशनः इति विशेषणम्
hutāśanaḥfire
hutāśanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothutāśana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (subject of abhūt)

The wind-god's association made the fire spread at great speed. It appeared like fire at the time of dissolution.

W
Wind (Pavana)
F
Fire (Hutāśana)
L
Laṅkā

FAQs

Interdependence of causes: actions (even righteous ones) interact with conditions and can expand quickly; dharma includes awareness of collateral effects and proportionality.

The narration details the mechanics of the fire’s spread through Laṅkā’s dwellings as wind accelerates it.

Pramāda-rahitatā (alertness) is implied: a dharmic agent must remain mindful when powerful forces are unleashed.