Adhyaya 80: Cosmographic Ordering of the Southern and Western Quarters: Valleys, Forest-Plateaus, and Sacred Sites
Dakṣiṇa-Paścima-digvyavasthā: Giridroṇī-vanasthalī-tīrtha-varṇanam
Ancient-Geography (Purāṇic cosmography) / Sacred Ecology
ໃນກອບການສອນລະຫວ່າງ ວະຣາຫະ–ປຣິຖະວີ (ຕອນນີ້ຖືກລະບຸວ່າເປັນຖ້ອຍຄຳຂອງ ຣຸທຣະ) ອັດຍາຍນີ້ເປັນບັນຊີສອນໃຈກ່ຽວກັບພື້ນທີ່ແຜ່ນດິນ ໃນຖານະນິເວດສັກສິດ. ເລີ່ມຈາກທິດໃຕ້: ຮ່ອມພູເຂົາ, ປ່າອຸດົມດ້ວຍໝາກໄມ້ແລະນົກ, ແມ່ນ້ຳນ້ຳຫວານ, ແລະອາສຣົມຂອງ ກັຣດະມະ ປຣະຊາປະຕິ. ຕໍ່ມາກ່າວເຖິງທະເລສາບໃຫຍ່ເຕັມດອກບົວ, ຍອດພູກາງທີ່ມີຖະໜົນປະດັບແກ້ວມະນີ ແລະເມືອງ ວິທຍາທະຣະ ທີ່ປູໂລມັນປົກຄອງ, ພ້ອມສວນໝາກມ່ວງທີ່ເທວະແລະຄັນທັຣວະມາເຢື້ອນ. ຍັງລຽງນາມສະຖານທີ່ຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ບິລວະສະຖະລີ, ປ່າຫອມ, ແລະສະຖານບູຊາອາທິຕຍະທີ່ມີນັຍການເສດັດລົງຕາມປະຕິທິນ. ທິດຕາເວັນຕົກຕໍ່ມາ: ເຂດໄຟຈັກກະວານອັນຖາວອນບໍ່ຕ້ອງໃຊ້ເຊື້ອໄຟ, ດິນແດນໝາກໄມ້ທີ່ເຂົ້າບໍ່ເຖິງ, ທະເລສາບແລະຮ່ອມພູ, ແລະທີ່ປະທັບທິບຂອງ ວິສນຸ, ສິວະ/ອຸມາປະຕິ, ແລະ ອິນທຣະ; ທ້າຍສຸດລຽງລາຍຊື່ພື້ນສູງ, ສວນປ່າ, ແລະເຂດພູອັນຕະລາຍ ເພື່ອຊີ້ວ່າດຸນຍະພາບແຜ່ນດິນຖືກຈັດວາງຜ່ານພູມທັດທີ່ຖືກຄຸ້ມຄອງແລະເຕັມໄປດ້ວຍພະລັງສັກສິດ.
Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 80
Verse 1
रुद्र उवाच । अथ दक्षिणदिग्व्यवस्थिताः पर्वतद्रोण्यः सिद्धाचारिताः कीर्त्यन्ते । शिशिरपतङ्गयोर्मध्ये शुक्लभूमिस्त्रिया मुक्तलतागलितपादपम् । इक्षुक्षेपे च शिखरे पादपैरुपशोभितम् । उदुम्बरवनं रम्यं पक्षिसङ्घनिषेवितम् ॥ ८०.१ ॥
ພຣະຣຸດຣະກ່າວວ່າ: ບັດນີ້ຈະພັນນາຫຸບເຂົາແລະຮ່ອມພູໃນທິດໃຕ້ ອັນເປັນສະຖານທີ່ທີ່ພວກສິດທະຜູ້ສຳເລັດມັກເຂົ້າໄປ. ລະຫວ່າງ ຊິຊິຣະ ແລະ ປະຕັງກະ ມີຜືນດິນຂາວສະຫວ່າງ ປະດັບດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີເຄືອວັນລີງອກເອງຫ້ອຍລົງເປັນພວງ. ແລະທີ່ຍອດພູຊື່ ອິກສຸກເຊປະ ອັນງາມດ້ວຍໄມ້ນານາ ມີປ່າອຸດຸມພະຣະ (ຕົ້ນຟິກ) ອັນຮື່ນຮົມ ເປັນທີ່ຢູ່ຂອງຝູງນົກທັງຫຼາຍ.
Verse 2
फलितं तद्वनं भाति महाकूर्मोपमैः फलैः ॥ तद्वनं देवयोन्योऽष्टौ सेवन्ते सर्वदैव ॥ ८०.२ ॥
ປ່ານັ້ນສະຫວ່າງໄສເນື່ອງຈາກເຕັມໄປດ້ວຍໝາກໄມ້; ໝາກຂອງມັນມີຂະໜາດປຽບດັ່ງເຕົ່າໃຫຍ່. ແລະມີສັດຕະວະກຳເນີດຈາກເທວະ 8 ຕົນ ມາສະເຫຼີມສະເຫຼີຍ ແລະຮັບໃຊ້ປ່ານັ້ນຢູ່ເປັນນິດ
Verse 3
तत्र प्रसन्नस्वादुसलिला बहूदका नद्यः वहन्ति । तत्राश्रमो भगवतः कर्दमस्य प्रजापतेः । नानामुनिजनाकीर्णस् तच्च शतयोजनम् एकं परिमण्डलं वनं च । तथा च ताम्राभस्य शैलस्य पतङ्गस्य चान्तरे शतयोजनविस्तीर्णं द्विगुणायतं बालार्कसदृशराजीवपुण्डरीकैः समन्ततः सहस्रपत्रैरविरलैरलङ्कृतं महत्सरः । अनेकसिद्धगन्धर्वाध्युषितम् ॥ ८०.३ ॥
ທີ່ນັ້ນມີແມ່ນ້ຳຫຼາຍສາຍໄຫຼໄປ ດ້ວຍນ້ຳໃສ ລົດຫວານ ແລະມີທາງນ້ຳອຸດົມ. ທີ່ນັ້ນມີອາສຣົມຂອງພຣະປຣະຊາປະຕິ ກັຣດະມະ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍມຸນີຫຼາຍຫຼາຍ; ແລະຍັງມີປ່າຮູບວົງມົນກວ້າງ 100 ໂຢຊະນະ. ອີກທັງ ລະຫວ່າງພູ ຕາມຣາພະ ແລະພູ ປະຕັງກະ ມີທະເລສາບໃຫຍ່—ກວ້າງ 100 ໂຢຊະນະ ແລະຍາວເປັນສອງເທົ່າ—ປະດັບຮອບດ້ວຍດອກບົວແດງແລະບົວຂາວພັນກີບອັນໜາແນ້ນ ງາມດັ່ງຕາເວັນກຳລັງຂຶ້ນ ແລະເປັນທີ່ຢູ່ຂອງສິດທະ ແລະຄັນທັຣວະຈຳນວນຫຼາຍ
Verse 4
तस्य च मध्ये महाशिखरः शतयोजनायामस्त्रिंशद्योजनविस्तीर्णोऽनेकधातुरत्नभूषितः तस्य चोपरि महती रथ्या रत्नप्राकारतोरणा । तस्यां महद् विद्याधरपुरम् । तत्र पुलोमानामा विद्याधरराजः शतसहस्रपरिवारः । तथा च विखाखाचलेन्द्रस्य श्वेतस्य चान्तरे सरः । तस्य च पूर्वतीरे महदाम्रवनं कनकसंकाशैः फलैरतिसुगन्धिभिर्महाकुम्भमात्रैः सर्वतश्चितम् । देवगन्धर्वादयश्च तत्र निवसन्ति ॥४॥
ກາງສະຖານນັ້ນມີຍອດພູໃຫຍ່ ຍາວ 100 ໂຢຊະນະ ແລະກວ້າງ 30 ໂຢຊະນະ ປະດັບດ້ວຍແຮ່ທາດແລະຮັດນະນານາ. ເທິງຍອດນັ້ນມີຖະໜົນຫຼວງກວ້າງ ມີກຳແພງແລະປະຕູທໍຣະນະສ້າງດ້ວຍຮັດນະ. ທີ່ນັ້ນເປັນນະຄອນໃຫຍ່ຂອງວິທຍາທະຣະ. ທີ່ນັ້ນມີກະສັດວິທຍາທະຣະນາມ ປຸໂລມາ ມີບໍລິວານ 100,000. ແລະລະຫວ່າງພູເຈົ້າ ວິຄາຄາ ແລະພູ ເສວຕະ ມີທະເລສາບໜຶ່ງ. ທີ່ຝັ່ງຕາເວັນອອກມີປ່າມ່ວງກວ້າງໃຫຍ່ ເຕັມໄປທົ່ວທິດດ້ວຍໝາກຫອມຢ່າງຍິ່ງ ສີດັ່ງຄຳ ແລະໃຫຍ່ເທົ່າໄຫໃຫຍ່. ເທວະ ຄັນທັຣວະ ແລະອື່ນໆ ກໍພຳນັກຢູ່ທີ່ນັ້ນ
Verse 5
सुमूलस्याचलेन्द्रस्य वसुधारस्य चान्तरे । त्रिंशद्योजनविस्तीर्णे पञ्चाशद्योजनायते ॥५॥
ລະຫວ່າງເຈົ້າແຫ່ງພູນາມ ສຸມູລະ ແລະ ວະສຸທາຣາ ບ່ອນນັ້ນກວ້າງ 30 ໂຢຊະນະ ແລະຍາວ 50 ໂຢຊະນະ
Verse 6
बिल्वस्थली नाम । तत्र फलानि विद्रुमसंकाशानि तैश्च पतद्भिः स्थलमृत्तिका क्लिन्ना । तां च स्थलीं सुगुह्यकादयः सेवन्ते बिल्वफलाशिनः । तथा च वसुधारारत्नधारयोरन्तरे त्रिंशद्योजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतं सुगन्धिकिंशुकवनं सदाकुसुमं यस्य गन्धेन वास्यते योजनशतम् । तत्र सिद्धाध्युषितं जलोपेतं च ॥६॥
ມີສະຖານທີ່ອັນສັກສິດຊື່ວ່າ “ບິລວະສະຖະລີ”। ທີ່ນັ້ນໝາກໄມ້ມີຮູບຮ່າງຄ້າຍປະກາລັງ (ວິດຣຸມ) ແລະເມື່ອໝາກຫຼົ່ນລົງ ດິນກໍຊຸ່ມຊື່ນ. ທົ່ງນັ້ນມີພວກສຸກຸຫຍະກະ ແລະສັດທິບອື່ນໆ ມາພັກພິງ ໂດຍດຳລົງຊີວິດດ້ວຍການກິນໝາກບິລວະ. ອີກທັງ ລະຫວ່າງວະສຸທາຣາ ແລະ ຣັດນະທາຣາ ມີປ່າກິມຊຸກະອັນຫອມກະຈາຍ ອອກດອກຕະຫຼອດ ກວ້າງ 30 ໂຢຊະນະ ຍາວ 100 ໂຢຊະນະ; ກິ່ນຫອມຂອງມັນປົກຄຸມໄດ້ເຖິງ 100 ໂຢຊະນະ. ທີ່ນັ້ນມີສິດທະພັກອາໄສ ແລະມີນ້ຳອຸດົມພ້ອມ.
Verse 7
तत्र चादित्यस्य देवस्य महदायतनम् । समासे मासे च भगवानवतारति सूर्यः प्रजापतिः । कालजनकं देवाऽऽदयो नमस्यन्ति । तथा च पञ्चकूटस्य कैलासस्य चान्तरे सहस्रयोजनायामं विस्तीर्णं शतयोजनं हंसपाण्डुरं क्षुद्रसत्त्वैरनाधृष्यं स्वर्गसोपानमिव भूमण्डलम् ॥७॥
ທີ່ນັ້ນມີອາຍະຕະນະອັນໃຫຍ່ຂອງເທວະ “ອາທິຕະຍະ”។ ໃນຍາມຮອຍຕໍ່ຂອງລະດູ ແລະໃນແຕ່ລະເດືອນ ພຣະສຸຣິຍະ—ປຣະຊາປະຕິ—ຖືກກ່າວວ່າສະແດງພຣະອະວະຕານ. ພວກເທວະ ແລະສັດທິບອື່ນໆ ນົບນ້ອມບູຊາພຣະອົງເປັນຜູ້ໃຫ້ກຳເນີດແຫ່ງການເວລາ. ອີກທັງ ລະຫວ່າງປັນຈະກູດະ ແລະ ໄກລາສະ ມີພື້ນດິນພາກໜຶ່ງ ຍາວ 1,000 ໂຢຊະນະ ກວ້າງ 100 ໂຢຊະນະ ຂາວດຸດຫົງ ບໍ່ຖືກລົບກວນໂດຍສັດນ້ອຍໆ ປານດັ່ງຂັ້ນບັນໄດໄປສູ່ສະຫວັນເທິງພື້ນພິພົບ.
Verse 8
अथ पश्चिमदिग्भागे व्यवस्थिताः गिरिद्रोण्यः कीर्त्यन्ते । सुपार्श्वशिखिशैलयोर्मध्ये समन्ताद् योजनशतमेकेन भौमशिलातलं नित्यतप्तं दुःस्पर्शम् । तस्य मध्ये त्रिंशद् योजनविस्तीर्णं मण्डलं वह्निस्थानम् । स च सर्वकालमनिन्धनो भगवान् लोकक्षयकारी संवर्तको ज्वलते । अन्तरे च शैलवरयोः कुमुदाञ्जनयोः शतयोजनविस्तीर्णामातुलुङ्गस्थली सर्वसत्त्वानामगम्या । पीतवर्णैः फलैरावृताऽसती सा स्थली शोभते । तत्र च पुण्यो ह्रदः सिद्धैरुपेतः । बृहस्पतेस्तद्वनम् । तथा च शैलयोः पिञ्जरगौरयोरन्तरेण सरोद्रोणी ह्यनेकशतयोजनायता महद्भिश्च षट्पदोद्घुष्टैः कुमुदैरुपशोभिता ॥८॥
ບັດນີ້ຈະພັນນາຫຸບເຂົາໃນທິດຕາເວັນຕົກ. ລະຫວ່າງພູສຸປາຣຊະວະ ແລະ ພູສິຂິ ມີພື້ນຫີນແຜ່ອອກໄປຮອບດ້ານເຖິງ 100 ໂຢຊະນະ ຮ້ອນຢູ່ເສມອ ແລະຍາກຈະແຕະຕ້ອງ. ກາງນັ້ນມີມົນດົນຮູບວົງກົມກວ້າງ 30 ໂຢຊະນະ ເປັນສະຖານທີ່ແຫ່ງໄຟ. ທີ່ນັ້ນ ພຣະສຳວັຣຕະກະ—ອຳນາດໄຟທີ່ລຸກໄໝ້ໂດຍບໍ່ຕ້ອງມີເຊື້ອໄຟ ແລະເປັນຜູ້ນຳມາຊຶ່ງການລະລາຍໂລກ—ລຸກໂຊດຢູ່ທຸກການ. ແລະລະຫວ່າງພູຄຸມຸດ ແລະ ອັນຈະນະ ມີທົ່ງອາຕຸລຸງຄະກວ້າງ 100 ໂຢຊະນະ ທີ່ສັດທັງປວງເຂົ້າບໍ່ເຖິງ; ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍໝາກສີເຫຼືອງ ຈຶ່ງງາມສະຫງ່າ. ທີ່ນັ້ນຍັງມີສະຫຼອງນ້ຳອັນເປັນບຸນ ມີສິດທະມາປະຊຸມ—ເປັນປ່າຂອງພຣະພຶຫັດສະປະຕິ. ອີກທັງ ລະຫວ່າງພູປິນຈະຣະ ແລະ ກອຣະ ມີຫຸບທະເລສາບຍາວຫຼາຍຮ້ອຍໂຢຊະນະ ປະດັບດ້ວຍດອກບົວ ແລະກ້ອງດ້ວຍສຽງຫຶ່ງຂອງຝູງເຜິ້ງໃຫຍ່.
Verse 9
तत्र च भगवतो विष्णोः परमेश्वरस्यायतनम् । तथा च शुक्लपाण्डुरयोऽपि महागिर्योरन्तरे त्रिंशद्योजनविस्तीर्णो नवत्यायत एकः शिलोद्देशो वृक्षविवर्जितः । तत्र निष्पङ्का दीर्घिका सवृक्षा च स्थलपद्मिनी अनेकजातीयैश्च पद्मैः शोभिता । तस्याश्च मध्ये पञ्चयोजनप्रमाणो महान्यग्रोधवृक्षः । तस्मिंश्चन्द्रशेखरोमापतिर्नीलवासाश्च देवो निवसति यक्षादिभिरीड्यमानः । सहस्रशिखरस्य गिरेः कुमुदस्य चान्तरे पञ्चाशद्योजनायामं विंशद्योजनविस्तृतमिक्षुक्षेपोच्चशिखरमनेकपक्षिसेवितम् । अनेकवृक्षफलैर्मधुरस्त्रवैरुपशोभितम् । तत्र चेन्द्रस्य महानाश्रमो दिव्याभिप्रायनिर्मितः । तथा च शङ्खकूटऋषभयोर्मध्ये पुरुषस्थलीरम्या । अनेकगुणानेकयोजनायता बिल्वप्रमाणैः कङ्कोलकैः सुगन्धिभिरुपेता । तत्र पुरुषकरसोन्मत्ता नागाद्याः प्रतिवसन्ति ॥९॥
ທີ່ນັ້ນຍັງມີອາຍະຕະນະຂອງພຣະວິດສະນຸ—ພຣະພະຄະວານ ແລະປຣະເມສະວະຣະ—ອີກດ້ວຍ. ແລະລະຫວ່າງພູໃຫຍ່ຊຸກລະ ແລະ ປານດຸຣະ ມີພື້ນຫີນຜືນໜຶ່ງ ກວ້າງ 30 ໂຢຊະນະ ຍາວ 90 ໂຢຊະນະ ບໍ່ມີຕົ້ນໄມ້. ທີ່ນັ້ນມີອ່າງນ້ຳຍາວທີ່ໃສສະອາດ ບໍ່ມີຕົມ; ແລະຍັງມີສະລະບົວຢູ່ເທິງພື້ນດິນທີ່ໝັ້ນຄົງ ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຫຼາຍຊະນິດ. ກາງນັ້ນມີຕົ້ນນະຍະໂກຣດະ (ໄທ/ບັນຍັນ) ໃຫຍ່ ຂະໜາດ 5 ໂຢຊະນະ. ທີ່ນັ້ນພຣະເທວະ “ຈັນທຣະເສກະຣະ” ຜູ້ເປັນອຸມາປະຕິ ນຸ່ງຫົ່ມສີນ້ຳເງິນ/ສີຟ້າ ປະທັບຢູ່ ໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນຈາກພວກຢັກສະ ແລະອື່ນໆ. ລະຫວ່າງພູສະຫັດສະຣະສິຂະຣະ ແລະ ພູຄຸມຸດ ມີດິນແດນຍອດສູງ ຍາວ 50 ໂຢຊະນະ ກວ້າງ 20 ໂຢຊະນະ ມີນົກຫຼາຍມາອາໄສ ແລະງາມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ ໝາກໄມ້ ແລະນ້ຳຫວານໄຫຼລິນ. ທີ່ນັ້ນຍັງມີອາສຣົມໃຫຍ່ຂອງພຣະອິນທຣະ ສ້າງດ້ວຍຈິດດຳຣິອັນເທວະ. ແລະລະຫວ່າງຊັງຂະກູດະ ແລະ ຣິສະພະ ມີສະຖານທີ່ງາມຊື່ “ປຸຣຸສະສະຖະລີ” ແຜ່ກວ້າງຫຼາຍໂຢຊະນະ ເຕັມໄປດ້ວຍຄຸນຄ່າຫຼາຍປະການ ມີຕົ້ນກັງໂກລະຫອມກະຈາຍ ຂະໜາດເທົ່າໝາກບິລວະ. ທີ່ນັ້ນພວກນາຄະ ແລະອື່ນໆ ພັກອາໄສ ປານດັ່ງເມົາມົນດ້ວຍການສຳຜັດແຫ່ງປຸຣຸສະ (ພຣະສະຖິດຢູ່ອັນສັກສິດ).
Verse 10
तथा कपिञ्जलनागशैलयोरन्तरे द्विशतयोजनमायामविस्तीर्णा शतयोजनस्थली नानावनविभूषिता द्राक्षाखर्जूरखण्डैरुपेता अनेकवृक्षवल्लीभिरनेकैश्च सरोभिरुपेता सा स्थली । तथा च पुष्करमहामेघयोरन्तरे षष्टियोजनविस्तीर्णा शतायामा पाणितलप्रख्या महती स्थली वृक्षवीरुधविवर्जिता । तस्याश्च पार्श्वे चत्वारि महावनानि सरांसि चानेकयोजनानाम् । दश पञ्च सप्त तथाष्टौ त्रिंशद्विंशति योजनानां स्थल्यो द्रोण्यश्च । तत्र काश्चिन्महाघोराः पर्वतक्षयाः ॥१०॥
ດັ່ງນັ້ນ ລະຫວ່າງພູກະປິນຈະລະ ແລະ ພູນາຄະ ມີຜືນດິນຫນຶ່ງ ຍາວ 200 ໂຢຊະນະ ກວ້າງ 100 ໂຢຊະນະ ປະດັບດ້ວຍປ່ານານາຊະນິດ ມີດົງອະງຸ່ນ ແລະດົງຕົ້ນຄັດຈູຣະ (ອິນທະຜົນ) ພ້ອມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ ເຄືອວັນ ແລະທະເລສາບຫຼາຍແຫ່ງ. ແລະລະຫວ່າງປຸສກະຣະ ແລະ ມະຫາເມກະ ມີທົ່ງໃຫຍ່ກວ້າງ 60 ໂຢຊະນະ ຍາວ 100 ໂຢຊະນະ ຖືກກ່າວວ່າຮາບພຽງດຸດຝາມື ບໍ່ມີຕົ້ນໄມ້ແລະພືດພັນ. ຂ້າງໆນັ້ນມີປ່າໃຫຍ່ 4 ແຫ່ງ ແລະທະເລສາບທີ່ແຜ່ກວ້າງຫຼາຍໂຢຊະນະ. ຍັງມີທົ່ງແລະຫຸບເຂົາຂະໜາດ 10, 5, 7, 8 ໂຢຊະນະ ແລະອີກ 30 ແລະ 20 ໂຢຊະນະ. ໃນດິນແດນນັ້ນມີຫວ່າງເຂົາ/ຫວ່າງຜາອັນນ່າຢ້ານຢ່າງຍິ່ງບາງແຫ່ງ.
Verse 11
ໃນກາງບ່ອນນັ້ນ ມີຍອດພູອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຍາວໜຶ່ງຮ້ອຍໂຍຊະນະ ແລະກວ້າງສາມສິບໂຍຊະນະ ປະດັບດ້ວຍແຮ່ທາດແລະຮັດຕະນະນານາ. ເທິງຍອດນັ້ນມີຖະໜົນໃຫຍ່ ມີກຳແພງຮັດຕະນະ ແລະປະຕູຊຸ້ມອັນງາມ. ໃນນັ້ນມີນະຄອນໃຫຍ່ຂອງວິທຍາທະຣະ. ທີ່ນັ້ນມີກະສັດວິທຍາທະຣະ ຊື່ ປຸໂລມາ ມີບໍລິວານໜຶ່ງແສນ. ອີກທັງ ລະຫວ່າງພູວິຄາຄາ ແລະພູສະເວຕະ ມີສະຫຼອງນ້ຳໜຶ່ງ. ທີ່ຝັ່ງຕາເວັນອອກຂອງສະຫຼອງນັ້ນ ມີປ່າໝາກມ່ວງໃຫຍ່ ເຕັມໄປດ້ວຍໝາກສີດັ່ງຄຳ ຫອມຫຼາຍ ແລະໃຫຍ່ເທົ່າໝໍ້ກຸມພະ. ເທວະ ຄັນທະວະ ແລະອື່ນໆ ພຳນັກຢູ່ທີ່ນັ້ນ.
Verse 12
ລະຫວ່າງພູສຸມຸລະ (ອະຈະເລນທຣະ) ແລະພູວະສຸທາຣາ ມີພື້ນທີ່ກວ້າງສາມສິບໂຍຊະນະ ແລະຍາວຫ້າສິບໂຍຊະນະ.
Verse 13
ບ່ອນນັ້ນຊື່ «ບິລວະສະຖະລີ». ທີ່ນັ້ນມີໝາກໄມ້ສີດັ່ງປະກາລັງແດງ ແລະເມື່ອໝາກຫຼົ່ນລົງ ດິນກໍຊຸ່ມຊື່ນ. ສະຖະລີນັ້ນ ພວກສຸກຸຫຍະກະ ແລະອື່ນໆ ເຂົ້າໄປບຳເນົາ ໂດຍກິນໝາກບິລວະ. ອີກທັງ ລະຫວ່າງພູວະສຸທາຣາ ແລະພູຣັດຕະນະທາຣາ ມີປ່າກິມຊຸກະອັນຫອມ ກວ້າງສາມສິບໂຍຊະນະ ຍາວໜຶ່ງຮ້ອຍໂຍຊະນະ ມີດອກບານຕະຫຼອດ ແລະກິ່ນຫອມຂອງມັນອົບອວນໄປໄດ້ເຖິງໜຶ່ງຮ້ອຍໂຍຊະນະ. ທີ່ນັ້ນມີພວກສິດທະພຳນັກ ແລະມີນ້ຳພ້ອມພຽງ.
Verse 14
ທີ່ນັ້ນມີອາຍະຕະນະອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງເທວະອາທິຕະຍະ. ໃນການບັນຈົບຂອງເດືອນເຊັ່ນ ໄຈຕຣາ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ສຸຣະຍະ ປຣະຊາປະຕິ ຈະອະວະຕານລົງມາ. ເທວະທັງຫຼາຍນອບນ້ອມນະມັດສະການພຣະອົງເປັນຜູ້ໃຫ້ກໍ່ເກີດເວລາ. ແລະໃນປັນຈະກູດ ໄກລາສ ມີພື້ນດິນຍາວພັນໂຍຊະນະ ກວ້າງຮ້ອຍໂຍຊະນະ ຂາວດັ່ງຫົງ ສັດນ້ອຍໆບໍ່ອາດລົບກວນ ດຸດັ່ງຂັ້ນບັນໄດໄປສູ່ສະຫວັນເທິງພູມມັນດົນ.
Verse 15
ຕໍ່ມາໄດ້ກ່າວເຖິງຫຸບເຂົາທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກ. ລະຫວ່າງພູສຸປາຣຊະວະ ແລະ ພູສິຂີ ມີພື້ນຫີນກວ້າງຮ້ອຍໂຍຊະນະ ຮ້ອນຢູ່ເປັນນິດ ແລະສຳຜັດຍາກ. ກາງນັ້ນມີວົງມົນກວ້າງສາມສິບໂຍຊະນະ ເປັນສະຖານແຫ່ງໄຟ; ທີ່ນັ້ນ ພຣະອັກນີ “ສັມວັຣຕະກະ” ຜູ້ກໍ່ໃຫ້ໂລກສິ້ນສຸດ ລຸກໂພງຕະຫຼອດການ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງມີເຊື້ອໄຟ. ແລະລະຫວ່າງພູຄຸມຸດ ແລະ ອັນຈະນະ ມີທົ່ງອາຕຸລຸງກະກວ້າງຮ້ອຍໂຍຊະນະ ສັດທັງປວງເຂົ້າບໍ່ເຖິງ; ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຜົນໄມ້ສີເຫຼືອງຈຶ່ງງາມ. ທີ່ນັ້ນມີຫຣະດະອັນບຸນຍາທີ່ມີສິດທະຢູ່ຮ່ວມ; ນັ້ນແມ່ນປ່າຂອງພຣະພຶຫັດສະປະຕິ. ອີກທັງລະຫວ່າງພູປິນຈະຣະ ແລະ ກໍຣະ ມີຫຸບສະຫຼອງສະຣະຍາວຫຼາຍຮ້ອຍໂຍຊະນະ ປະດັບດ້ວຍດອກຄຸມຸດ ແລະສຽງຫຶ່ງຂອງເຜິ້ງໃຫຍ່.
Verse 16
ທີ່ນັ້ນມີອາຍະຕະນະຂອງພຣະວິສນຸ ຜູ້ເປັນປຣະເມສະວະຣະ. ແລະລະຫວ່າງພູໃຫຍ່ສອງລູກ ຊຸກລະ ແລະ ປານດຸຣະ ມີເນີນຫີນໜຶ່ງ ກວ້າງສາມສິບໂຍຊະນະ ຍາວເກົ້າສິບໂຍຊະນະ ປາສະຈາກຕົ້ນໄມ້. ທີ່ນັ້ນມີສະຣະຍາວທີ່ບໍ່ມີຕົມ ແລະມີສະຣະບົວໃນພື້ນດິນທີ່ມີຕົ້ນໄມ້ ປະດັບດ້ວຍດອກບົວຫຼາຍຊະນິດ. ກາງນັ້ນມີຕົ້ນນະຍະໂກຣດະ (ໄທ) ໃຫຍ່ຂະໜາດຫ້າໂຍຊະນະ. ບນຕົ້ນນັ້ນ ພຣະຈັນທຣະເສຂະຣະ ອຸມາປະຕິ ຜູ້ນຸ່ງຜ້າສີນ້ຳເງິນ ປະທັບຢູ່ ໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນຈາກຍັກສະແລະຫມູ່ອື່ນ. ລະຫວ່າງພູຄຸມຸດຜູ້ມີຍອດພັນ ມີຍອດສູງດຸດັ່ງກຸ່ມອ້ອຍ ຍາວຫ້າສິບໂຍຊະນະ ກວ້າງຊາວໂຍຊະນະ ມີນົກຫຼາຍຊະນິດອາໄສ ແລະງາມດ້ວຍຜົນໄມ້ຫວານມີນ້ຳຫຼົ່ນ. ທີ່ນັ້ນມີອາສຣົມໃຫຍ່ຂອງພຣະອິນທຣະ ສ້າງດ້ວຍດຳຣິອັນເທວະ. ແລະລະຫວ່າງພູສັງຂະກູດ ແລະ ຣິສະພະ ມີປຸຣຸສະສະຖະລີອັນຮື່ນຮົມ ອຸດົມດ້ວຍຄຸນຫຼາຍ ຍາວຫຼາຍໂຍຊະນະ ມີຜົນກັງໂກລະກະຂະໜາດເທົ່າຜົນບິລວະ ແລະຂອງຫອມ; ທີ່ນັ້ນນາກາແລະຫມູ່ອື່ນພັກອາໄສ ເມົາມົນດ້ວຍ “ປຸຣຸສະກະຣະ”.
Verse 17
ດັ່ງນັ້ນ ລະຫວ່າງພູກະປິນຈະລະ ແລະ ພູນາກ ມີທົ່ງໜຶ່ງຍາວກວ້າງສອງຮ້ອຍໂຍຊະນະ ແລະມີພື້ນທີ່ກວ້າງຮ້ອຍໂຍຊະນະ ປະດັບດ້ວຍປ່ານານາ ມີອະງຸ່ນ ໝາກຄາຈູຣ ແລະກອງນ້ຳຕານ ພ້ອມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ ເຄືອວັນ ແລະສະຣະນ້ຳຫຼາຍແຫ່ງ. ແລະລະຫວ່າງພູປຸສະກະຣະ ແລະ ພູມະຫາເມກະ ມີທົ່ງໃຫຍ່ກວ້າງຫົກສິບໂຍຊະນະ ຍາວຮ້ອຍໂຍຊະນະ ຮາບດຸດັ່ງຝາມື ປາສະຈາກຕົ້ນໄມ້ແລະພືດເຄືອ. ຂ້າງນັ້ນມີປ່າໃຫຍ່ສີ່ແຫ່ງ ແລະສະຣະນ້ຳທີ່ກິນໄລຍະຫຼາຍໂຍຊະນະ. ຍັງມີທົ່ງແລະຫຸບເຂົາຫຼາຍແຫ່ງ ຂະໜາດສິບ ສິບຫ້າ ເຈັດ ແປດ ສາມສິບ ແລະຊາວໂຍຊະນະ. ທີ່ນັ້ນມີບາງແຫ່ງເປັນຄວາມພິນາດແຫ່ງພູອັນນ່າຢ້ານກົວຍິ່ງ.
Inside Adhyaya 80
How it unfolds
- Where it opens
Within the Varāha–Pṛthivī instructional frame (with this manuscript segment attributing the descriptive voice to Rudra), the chapter opens as a digvyavasthā-style ordering of terrestrial space, beginning with the southern quarter and treating geography as a sacralized, regulated ecology.
- Central event
A didactic catalogue of the southern and then western quarters: mountain-valleys (giridroṇī) and sthalīs are enumerated with their rivers, lotus-lakes, fruit-forests, bird-filled groves, and resident āśramas/āyatanas (Kardama Prajāpati’s āśrama; Āditya shrine; divine residences of Viṣṇu, Śiva/Umāpati, Indra). The narrative highlights a jeweled roadway on a central peak leading to a Vidyādhara city ruled by Puloman, and contrasts accessible abundance with restricted or hazardous zones (fuel-less cosmic fire region; treeless heated stone plateaus; inaccessible fruit-lands).
- Climax resolution
The climax is the western-quarter boundary imagery: the anindhana saṃvartaka-like fire region and other agamyā/hazard landscapes that function as cosmographic ‘limits,’ resolving the catalogue by showing Earth’s order as a balance of fertility, sanctity, and prohibition—spaces protected by divinity, siddhas, or intrinsic danger.
Geographical context
Southern and western directional regions (dakṣiṇa-dik, paścima-dik); named mountains and inter-mountain corridors: Tāmra, Pataṅga, Vikhyākha, Śveta, Sumula, Vasudhārā, Ratnadhārā, Pañcakūṭa, Kailāsa, Supārśva, Śikhi, Kumuda, Añjana, Piñjara, Gaura, Sahasraśikhara, Śaṅkhakūṭa, Ṛṣabha, Kapiñjala, Nāga, Puṣkara, Mahāmegha; forests/lands and waters: Udumbaravana, Āmravana, Bilvasthalī, Sugandhikiṃśukavana, Atuluṅgasthalī, multiple saraḥ/hrada/dīrghikā; settlements and sacred residences: Kardama Prajāpati’s āśrama, Vidyādharapura (ruled by Puloman), Āditya āyatana, Viṣṇu āyatana, Indra āśrama; notable landscape features: lotus-lake with sahasrapatra padmas, svarga-sopāna-like expanse, anindhana saṃvartaka fire zone, vṛkṣa-vivarjita stone plateaus.
Tirtha focus
- Associated RegionDakṣiṇa-dik and Paścima-dik (southern and western quarters in Purāṇic cosmography)
- Pilgrimage MeritMerit is implied through proximity to āśramas and divine āyatanas: visiting/remembering these kṣetra-like landscapes is framed as contact with protected, numinous ecology (deva–ṛṣi habitation), encouraging restraint and reverence; explicit merit-quantification is not stated in the provided excerpt.
Ritual instructions
- Primary RitualĀditya-upāsanā at the Āditya āyatana aligned to monthly cycles (calendrical ‘descent’ motif); general tīrtha-style reverential approach to āśramas/āyatanas.
- BenefitAlignment with solar order (ṛtu/māsa rhythm), purification through reverent contact with sacred waters and shrines, and participation in the chapter’s ethic of ecological restraint within sanctified landscapes.
The narrative frame
- Rudra (as attributed in the manuscript segment) within the broader Varāha–Pṛthivī instructional framePṛthivī (Earth), within the Varāha–Pṛthivī dialogue setting · Didactic, enumerative, cosmographic; reverential toward sacred habitats and cautionary toward restricted zones
The emotional journey
- Dominant RasaAdbhuta (wonder) with a secondary Śānta (contemplative) tone
- Emotional ProgressionWonder at abundance (fruit-forests, birds, sweet waters, lotus-lakes) → awe at divine habitation (āyatanas, siddha/deva presence, jeweled roadway and celestial city) → sobriety/caution at boundary landscapes (cosmic fire, treeless heated stone, inaccessible regions) → contemplative acceptance of Earth’s balanced ordering.
Planning a pilgrimage
- Visit FeasibilityPrimarily cosmographic/mythic geography rather than reliably mappable terrestrial sites; feasible as a ‘textual pilgrimage’ (pāṭha, smaraṇa, and shrine-visits to Sūrya/Viṣṇu/Śiva locally) rather than a single modern itinerary.
- Best SeasonMonths associated with Sūrya observances (general māsa-based timing); practically, clear-sky seasons for Sūrya worship and waterbody visits.
- Related FestivalSūrya-focused observances (general), e.g., monthly solar worship; specific festival not named in the excerpt.
Frequently Asked Questions
The text’s instruction is conveyed through cosmographic description: Earth (Pṛthivī) is presented as an ordered system of protected landscapes—forests, waters, and mountain-valleys—whose sacralization (āyatanas, āśramas, divine/ṛṣi habitation) implicitly regulates human approach, access, and restraint. The chapter frames environmental abundance and danger-zones alike as parts of a balanced terrestrial design.
A calendrical marker appears in connection with the Āditya shrine: the Sun (Sūrya/Āditya Prajāpati) is said to ‘descend’ in specific months—samāsa and māsa—indicating ritual or observance timing tied to monthly cycles rather than explicit tithi lists in this excerpt.
Balance is articulated through spatial partitioning (digvyavasthā) and ecological diversification: sweet-water rivers, fertile fruit forests, fragrant groves, lotus lakes, and restricted/inaccessible zones (agamyā sthalīs; vṛkṣa-vivarjita heated stone; perpetual fire region) together form a managed Earthscape. The narrative implies stewardship by marking certain regions as sanctified, inhabited by siddhas/devas, or hazardous—thereby limiting exploitation.
The excerpt references Kardama Prajāpati (as an āśrama-holder), Puloman (as Vidyādhara-rāja with a large retinue), and divine figures whose residences structure the landscape—Viṣṇu (parama-īśvara), Śiva as Umāpati/Candraśekhara, Bṛhaspati (associated with a forest), Indra (with an āśrama), and Āditya/Sūrya (with an āyatana).
Ask anything about Adhyaya 80 of the Varaha Purana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
