Adhyaya 80: Cosmographic Ordering of the Southern and Western Quarters: Valleys, Forest-Plateaus, and Sacred Sites

Verse 1

रुद्र उवाच । अथ दक्षिणदिग्व्यवस्थिताः पर्वतद्रोण्यः सिद्धाचारिताः कीर्त्यन्ते । शिशिरपतङ्गयोर्मध्ये शुक्लभूमिस्त्रिया मुक्तलतागलितपादपम् । इक्षुक्षेपे च शिखरे पादपैरुपशोभितम् । उदुम्बरवनं रम्यं पक्षिसङ्घनिषेवितम् ॥ ८०.१ ॥

ರುದ್ರನು ಹೇಳಿದರು—ಇದೀಗ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ, ಸಿದ್ಧರು ಸಂಚರಿಸುವ ಪರ್ವತದ್ರೋಣಿಗಳ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶಿಶಿರ ಮತ್ತು ಪತಂಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಶುಕ್ಲಭೂಮಿ ಇದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮರಗಳಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಲತಾಗುಚ್ಛಗಳು ತೂಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ‘ಇಕ್ಷುಕ್ಷೇಪ’ ಎಂಬ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಸೇವಿತವಾದ रम್ಯ ಉದುಂಬರವನ ಇದೆ।

Verse 2

फलितं तद्वनं भाति महाकूर्मोपमैः फलैः ॥ तद्वनं देवयोन्योऽष्टौ सेवन्ते सर्वदैव ॥ ८०.२ ॥

ಆ ವನವು ಫಲಭಾರದಿಂದ ವಾಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ಫಲಗಳು ಮಹಾಕೂರ್ಮದಂತೆ ಮಹತ್ತರವಾಗಿವೆ. ಆ ವನವನ್ನು ದೇವಯೋನಿಗಳಾದ ಎಂಟು ಮಂದಿ ಸದಾ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 3

तत्र प्रसन्नस्वादुसलिला बहूदका नद्यः वहन्ति । तत्राश्रमो भगवतः कर्दमस्य प्रजापतेः । नानामुनिजनाकीर्णस् तच्च शतयोजनम् एकं परिमण्डलं वनं च । तथा च ताम्राभस्य शैलस्य पतङ्गस्य चान्तरे शतयोजनविस्तीर्णं द्विगुणायतं बालार्कसदृशराजीवपुण्डरीकैः समन्ततः सहस्रपत्रैरविरलैरलङ्कृतं महत्सरः । अनेकसिद्धगन्धर्वाध्युषितम् ॥ ८०.३ ॥

ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನವಾದ ಸಿಹಿನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಬಹುಧಾರೆಯ ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಕರ್ಧಮರ ಆಶ್ರಮವಿದ್ದು, ನಾನಾ ಮುನಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಶತಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ವನವೂ ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ತಾಮ್ರಾಭ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಪತಂಗ ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಮಹಾಸರೋವರವಿದೆ—ಶತಯೋಜನ ಅಗಲ, ದ್ವಿಗುಣ ಉದ್ದ—ಎಲ್ಲೆಡೆ ಉದಯಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯ ಸಹಸ್ರದಳ ಪದ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ವೇತಪದ್ಮಗಳಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿತ, ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧ-ಗಂಧರ್ವರಿಂದ ಅಧಿವಸಿತ।

Verse 4

तस्य च मध्ये महाशिखरः शतयोजनायामस्त्रिंशद्योजनविस्तीर्णोऽनेकधातुरत्नभूषितः तस्य चोपरि महती रथ्या रत्नप्राकारतोरणा । तस्यां महद् विद्याधरपुरम् । तत्र पुलोमानामा विद्याधरराजः शतसहस्रपरिवारः । तथा च विखाखाचलेन्द्रस्य श्वेतस्य चान्तरे सरः । तस्य च पूर्वतीरे महदाम्रवनं कनकसंकाशैः फलैरतिसुगन्धिभिर्महाकुम्भमात्रैः सर्वतश्चितम् । देवगन्धर्वादयश्च तत्र निवसन्ति ॥४॥

ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹಾಶಿಖರವಿದೆ—ಶತಯೋಜನ ಉದ್ದ, ಮுப்பತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ—ಅನೇಕ ಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತ. ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರತ್ನಪ್ರಾಕಾರ-ತೋರಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ವಿಶಾಲ ರಾಜಮಾರ್ಗವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಧರರ ಮಹಾನಗರವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪುಲೋಮಾ ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾಧರರಾಜನು ಲಕ್ಷ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಖಾಖಾ ಮತ್ತು ಶ್ವೇತ ಪರ್ವತರಾಜಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸರೋವರವಿದೆ. ಅದರ ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಹದಾಮ್ರವನವಿದ್ದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಗಂಧ, ಕನಕಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯ, ಮಹಾಕುಂಭಪ್ರಮಾಣದ ಫಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ದೇವರು, ಗಂಧರ್ವರು ಮೊದಲಾದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 5

सुमूलस्याचलेन्द्रस्य वसुधारस्य चान्तरे । त्रिंशद्योजनविस्तीर्णे पञ्चाशद्योजनायते ॥५॥

ಸುಮೂಲ ಎಂಬ ಪರ್ವತರಾಜ ಮತ್ತು ವಸुधಾರೆಯ ನಡುವೆ ಅದು ಮുപ്പತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಐವತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

Verse 6

बिल्वस्थली नाम । तत्र फलानि विद्रुमसंकाशानि तैश्च पतद्भिः स्थलमृत्तिका क्लिन्ना । तां च स्थलीं सुगुह्यकादयः सेवन्ते बिल्वफलाशिनः । तथा च वसुधारारत्नधारयोरन्तरे त्रिंशद्योजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतं सुगन्धिकिंशुकवनं सदाकुसुमं यस्य गन्धेन वास्यते योजनशतम् । तत्र सिद्धाध्युषितं जलोपेतं च ॥६॥

‘ಬಿಲ್ವಸ್ಥಲೀ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಳವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಫಲಗಳು ವಿದ್ರುಮ (ಪವಳ)ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಅವು ಬೀಳುವುದರಿಂದ ನೆಲದ ಮಣ್ಣು ತೇವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಲ್ವಫಲಾಹಾರಿಗಳಾದ ಸುಗುಹ್ಯಕರು ಮೊದಲಾದವರು ಸದಾ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಸुधಾರಾ ಮತ್ತು ರತ್ನಧಾರಾ ನಡುವಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧ ಕಿಂಶುಕಗಳ ಸದಾಪುಷ್ಪಿತ ವನವಿದೆ—ಮുപ്പತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ, ಶತಯೋಜನ ಉದ್ದ—ಅದರ ಪರಿಮಳ ಶತಯೋಜನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೇ ಸುಗಂಧಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಜಲಸಮೃದ್ಧಿಯೂ ಇದೆ.

Verse 7

तत्र चादित्यस्य देवस्य महदायतनम् । समासे मासे च भगवानवतारति सूर्यः प्रजापतिः । कालजनकं देवाऽऽदयो नमस्यन्ति । तथा च पञ्चकूटस्य कैलासस्य चान्तरे सहस्रयोजनायामं विस्तीर्णं शतयोजनं हंसपाण्डुरं क्षुद्रसत्त्वैरनाधृष्यं स्वर्गसोपानमिव भूमण्डलम् ॥७॥

ಅಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯದೇವನ ಮಹಾ ಆಯತನ (ದೇವಾಲಯ) ಇದೆ. ಋತುಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರತೀ ಮಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯ—ಪ್ರಜಾಪತಿ—ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾದಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಕಾಲಜನಕನೆಂದು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಂಚಕೂಟ ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಭೂಮಂಡಲದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಿದೆ—ಸಾವಿರ ಯೋಜನ ಉದ್ದ, ನೂರು ಯೋಜನ ಅಗಲ, ಹಂಸದಂತೆ ಧವಳ, ಕ್ಷುದ್ರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಜೇಯ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗಸೋಪಾನವಂತೆ।

Verse 8

अथ पश्चिमदिग्भागे व्यवस्थिताः गिरिद्रोण्यः कीर्त्यन्ते । सुपार्श्वशिखिशैलयोर्मध्ये समन्ताद् योजनशतमेकेन भौमशिलातलं नित्यतप्तं दुःस्पर्शम् । तस्य मध्ये त्रिंशद् योजनविस्तीर्णं मण्डलं वह्निस्थानम् । स च सर्वकालमनिन्धनो भगवान् लोकक्षयकारी संवर्तको ज्वलते । अन्तरे च शैलवरयोः कुमुदाञ्जनयोः शतयोजनविस्तीर्णामातुलुङ्गस्थली सर्वसत्त्वानामगम्या । पीतवर्णैः फलैरावृताऽसती सा स्थली शोभते । तत्र च पुण्यो ह्रदः सिद्धैरुपेतः । बृहस्पतेस्तद्वनम् । तथा च शैलयोः पिञ्जरगौरयोरन्तरेण सरोद्रोणी ह्यनेकशतयोजनायता महद्भिश्च षट्पदोद्घुष्टैः कुमुदैरुपशोभिता ॥८॥

ಇದೀಗ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪರ್ವತ-ದ್ರೋಣಿಗಳ ವರ್ಣನೆ. ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಶಿಖಿ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸುತ್ತಲೂ ನೂರು ಯೋಜನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಷ್ಟು ಶಿಲಾಮಯ ಭೂಮಿ ಸದಾ ತಪ್ತವಾಗಿದ್ದು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ದುಸ್ತರ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರದ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಪ್ರದೇಶ—ಅಗ್ನಿಸ್ಥಾನ. ಅಲ್ಲಿ ಇಂಧನವಿಲ್ಲದೆ ಸದಾಕಾಲ ಜ್ವಲಿಸುವ, ಲೋಕಕ್ಷಯಕಾರಿ ಸಂವರ್ತಕ ಅಗ್ನಿರೂಪ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕುಮುದ ಮತ್ತು ಅಂಜನ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನೂರು ಯೋಜನ ಅಗಲದ ಆತುಲುಂಗ ಸ್ಥಲಿ ಇದೆ; ಅದು ಸರ್ವಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅಗಮ್ಯ; ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಫಲಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರಿಂದ ಸೇವಿತ ಪುಣ್ಯ ಹ್ರದವಿದೆ—ಅದು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ವನ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಿಂಜರ ಮತ್ತು ಗೌರ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ನೂರು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸರೋ-ದ್ರೋಣಿ ಇದೆ; ಕುಮುದ ಕಮಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ, ಮಹಾ ಭ್ರಮರಗಳ ಗುಂಜಾರದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 9

तत्र च भगवतो विष्णोः परमेश्वरस्यायतनम् । तथा च शुक्लपाण्डुरयोऽपि महागिर्योरन्तरे त्रिंशद्योजनविस्तीर्णो नवत्यायत एकः शिलोद्देशो वृक्षविवर्जितः । तत्र निष्पङ्का दीर्घिका सवृक्षा च स्थलपद्मिनी अनेकजातीयैश्च पद्मैः शोभिता । तस्याश्च मध्ये पञ्चयोजनप्रमाणो महान्यग्रोधवृक्षः । तस्मिंश्चन्द्रशेखरोमापतिर्नीलवासाश्च देवो निवसति यक्षादिभिरीड्यमानः । सहस्रशिखरस्य गिरेः कुमुदस्य चान्तरे पञ्चाशद्योजनायामं विंशद्योजनविस्तृतमिक्षुक्षेपोच्चशिखरमनेकपक्षिसेवितम् । अनेकवृक्षफलैर्मधुरस्त्रवैरुपशोभितम् । तत्र चेन्द्रस्य महानाश्रमो दिव्याभिप्रायनिर्मितः । तथा च शङ्खकूटऋषभयोर्मध्ये पुरुषस्थलीरम्या । अनेकगुणानेकयोजनायता बिल्वप्रमाणैः कङ्कोलकैः सुगन्धिभिरुपेता । तत्र पुरुषकरसोन्मत्ता नागाद्याः प्रतिवसन्ति ॥९॥

ಅಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಯತನವೂ ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ಲ ಮತ್ತು ಪಾಂಡುರ ಎಂಬ ಮಹಾಗಿರಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮೂವತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ ಮತ್ತು ತೊಂಬತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದದ ಒಂದು ಶಿಲಾಪ್ರದೇಶವಿದೆ; ಅದು ವೃಕ್ಷವಿಹೀನ. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಸರಿಲ್ಲದ ದೀರ್ಘಿಕಾ (ದೀರ್ಘ ಜಲಾಶಯ) ಇದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಪದ್ಮಿನಿಯೂ ಇದೆ, ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಹಾ ನ್ಯಗ್ರೋಧ (ಆಲ) ವೃಕ್ಷವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೀಲವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ಉಮಾಪತಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ದೇವನು ಯಕ್ಷಾದಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಹಸ್ರಶಿಖರ ಮತ್ತು ಕುಮುದ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಐವತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದ, ಇಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲದ, ಎತ್ತರ ಶಿಖರಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ; ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ, ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುರ ರಸಧಾರೆಗಳಿಂದ ಅದು ಅಲಂಕರಿತ. ಅಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಮಹಾ ಆಶ್ರಮವು ದಿವ್ಯ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಂಖಕೂಟ ಮತ್ತು ಋಷಭಗಳ ಮಧ್ಯೆ ರಮ್ಯವಾದ ಪುರುಷಸ್ಥಲಿ ಇದೆ—ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಅನೇಕ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರ, ಬಿಲ್ವದಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಸುಗಂಧ ಕಂಕೋಲ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ; ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತರಾದ ನಾಗಾದಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 10

तथा कपिञ्जलनागशैलयोरन्तरे द्विशतयोजनमायामविस्तीर्णा शतयोजनस्थली नानावनविभूषिता द्राक्षाखर्जूरखण्डैरुपेता अनेकवृक्षवल्लीभिरनेकैश्च सरोभिरुपेता सा स्थली । तथा च पुष्करमहामेघयोरन्तरे षष्टियोजनविस्तीर्णा शतायामा पाणितलप्रख्या महती स्थली वृक्षवीरुधविवर्जिता । तस्याश्च पार्श्वे चत्वारि महावनानि सरांसि चानेकयोजनानाम् । दश पञ्च सप्त तथाष्टौ त्रिंशद्विंशति योजनानां स्थल्यो द्रोण्यश्च । तत्र काश्चिन्महाघोराः पर्वतक्षयाः ॥१०॥

ಹಾಗೆಯೇ ಕಪಿಂಜಲ ಮತ್ತು ನಾಗ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಎರಡು ನೂರು ಯೋಜನ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ನೂರು ಯೋಜನ ಅಗಲದ ಒಂದು ಸ್ಥಲಿ ಇದೆ; ಅದು ನಾನಾವನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ದ್ರಾಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಖರ್ಜೂರ ತೋಟಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷ-ಲತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ. ಹಾಗೆಯೇ ಪುಷ್ಕರ ಮತ್ತು ಮಹಾಮೇಘಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅರವತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ ಮತ್ತು ನೂರು ಯೋಜನ ಉದ್ದದ, ಕೈತಳಿಯಂತೆ ಸಮತಟ್ಟೆ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವ ಮಹಾ ಸಮತಟವಿದೆ; ಅದು ವೃಕ್ಷ-ವೀರೂಧರಹಿತ. ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾವನಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸರೋವರಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತು, ಐದು, ಏಳು, ಎಂಟು, ಹಾಗೆಯೇ ಮೂವತ್ತು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಲಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ರೋಣಿಗಳೂ ಇವೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕ ಪರ್ವತ-ಕ್ಷಯಗಳು (ಭೀಕರ ಕಂದಕ/ಕುಸಿತಗಳು) ಇವೆ.

Verse 11

ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಿಖರವು ಇದೆ—ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಶತಯೋಜನ, ಅಗಲದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಂಶದ್ಯೋಜನ—ಅನೇಕ ಧಾತುಗಳು ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ. ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರತ್ನಪ್ರಾಕಾರ-ತೋರಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಮಹತ್ತರ ರಥ್ಯೆಯಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ವಿದ್ಯಾಧರಪುರವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪುಲೋಮಾ ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾಧರರಾಜನು ಶತಸಹಸ್ರ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಿಖಾಖಾಚಲೆಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶ್ವೇತ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಸರೋವರವಿದೆ. ಅದರ ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಆಮ್ರವನವಿದ್ದು, ಕನಕಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಗಂಧಭರಿತ, ಮಹಾಕುಂಭಮಾತ್ರ ಫಲಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿದೆ. ದೇವ-ಗಂಧರ್ವಾದಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 12

ಸುಮುಲ ಅಚಲೆಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಸುದಾರಾ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರದೇಶವು ತ್ರಿಂಶದ್ಯೋಜನ ಅಗಲ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಶದ್ಯೋಜನ ಉದ್ದ ಹೊಂದಿದೆ।

Verse 13

ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ‘ಬಿಲ್ವಸ್ಥಲೀ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು. ಅಲ್ಲಿ ಫಲಗಳು ವಿದ್ರುಮ (ಪ್ರವಾಳ) ಸಮಾನ ಕೆಂಪಾಗಿವೆ; ಅವು ಬೀಳುವುದರಿಂದ ನೆಲದ ಮಣ್ಣು ತೇವವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ವಫಲಭೋಜಿಗಳಾದ ಸುಗುಹ್ಯಕಾದಿಗಳು ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ವಸುದಾರಾ ಮತ್ತು ರತ್ನಧಾರಾ ನಡುವಲ್ಲಿ ತ್ರಿಂಶದ್ಯೋಜನ ಅಗಲ, ಶತಯೋಜನ ಉದ್ದದ ಸುಗಂಧ ಕಿಂಶುಕವನವಿದೆ; ಅದು ಸದಾ ಪುಷ್ಪಿತ; ಅದರ ಪರಿಮಳದಿಂದ ಶತಯೋಜನದವರೆಗೆ ವಾಯು ಸುಗಂಧಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಜಲವೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 14

ಅಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯದೇವನ ಮಹದಾಯತನ (ಆಲಯ) ಇದೆ. ಪ್ರತೀ ಮಾಸದ ಸಮಾಸಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಸಂಧಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ) ಭಗವಾನ್ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಸೂರ್ಯನು ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲಜನಕನಾದ ಆ ದೇವನಿಗೆ ದೇವಾದಿಗಳು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪಂಚಕೂಟ ಮತ್ತು ಕೈಲಾಸಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಹಸ್ರಯೋಜನ ಉದ್ದ, ಶತಯೋಜನ ಅಗಲದ ಒಂದು ಭೂಭಾಗವಿದೆ; ಅದು ಹಂಸದಂತೆ ಪಾಂಡುರ, ಕ್ಷುದ್ರಸತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಅನಾಧೃಷ್ಯ, ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗಸೋಪಾನವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ।

Verse 15

ಇದೀಗ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಪರ್ವತ-ದ್ರೋಣಿಗಳ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಪಾರ್ಶ್ವ ಮತ್ತು ಶಿಖೀ ಶೈಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸುತ್ತಲೂ ನೂರು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರದ ಭೌಮ-ಶಿಲಾತಲವಿದೆ; ಅದು ಸದಾ ತಪ್ತವಾಗಿದ್ದು ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ದುಸ್ಸಹ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮுப்பತ್ತು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರದ ಅಗ್ನಿಸ್ಥಾನಮಂಡಲವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಇಂಧನವಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡ ಭಗವಾನ್ ಸಂವರ್ತಕನು, ಲೋಕಕ್ಷಯಕಾರಿಯು, ಸರ್ವಕಾಲ ಜ್ವಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕುಮುದ ಮತ್ತು ಅಂಜನ ಎಂಬ ಎರಡು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶೈಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನೂರು ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರದ ಅತುಲುಂಗ ಸ್ಥಲಿ ಇದೆ; ಅದು ಸರ್ವಸತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಅಗಮ್ಯ. ಪೀತವರ್ಣದ ಫಲಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಆ ಸ್ಥಲಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧರಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಪುಣ್ಯ ಹ್ರದವಿದೆ; ಅದನ್ನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ವನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಪಿಂಜರ ಮತ್ತು ಗೌರ ಶೈಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ನೂರು ಯೋಜನ ಉದ್ದದ ಸರೋ-ದ್ರೋಣಿಯಿದ್ದು, ದೊಡ್ಡ ಕುಮುದಪುಷ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಷಟ್ಪದಗಳ ಗುಂಜನದಿಂದ ಸುಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 16

ಅಲ್ಲಿ ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆಯತನವಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶುಕ್ಲ ಮತ್ತು ಪಾಂಡುರ ಎಂಬ ಎರಡು ಮಹಾಗಿರಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮுப்பತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ ಮತ್ತು ತೊಂಬತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದದ ಒಂದು ಶಿಲಾಪ್ರದೇಶವಿದೆ; ಅದು ವೃಕ್ಷರಹಿತ. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಸರಿಲ್ಲದ ಒಂದು ದೀರ್ಘಿಕಾ (ಉದ್ದವಾದ ಜಲಾಶಯ) ಇದೆ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷಗಳೊಡನೆ ಇರುವ ಸ್ಥಳಪದ್ಮಿನಿ ಅನೇಕ ಜಾತಿಯ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಹಾ ನ್ಯಗ್ರೋಧವೃಕ್ಷವಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಶೇಖರ, ಉಮಾಪತಿ, ನೀಲವಸ್ತ್ರಧಾರಿ ದೇವನು ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಯಕ್ಷಾದಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಹಸ್ರಶಿಖರ ಕುಮುದ ಪರ್ವತಾಂತರದಲ್ಲಿ ಐವತ್ತು ಯೋಜನ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲದ ಎತ್ತರವಾದ ಶಿಖರಪ್ರದೇಶವಿದೆ; ಅನೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ; ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷಫಲಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುರ ರಸಧಾರೆಗಳಿಂದ ಅದು ಸುಶೋಭಿತ. ಅಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಮಹಾ ಆಶ್ರಮವಿದೆ, ದಿವ್ಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ. ಹಾಗೆಯೇ ಶಂಖಕೂಟ ಮತ್ತು ಋಷಭ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ರಮ್ಯವಾದ ಪುರುಷಸ್ಥಲಿ ಇದೆ; ಅದು ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಅನೇಕ ಯೋಜನ ಉದ್ದ, ಬಿಲ್ವಪ್ರಮಾಣದ ಸುಗಂಧ ಕಂಕೋಲ ಫಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ. ಅಲ್ಲಿ ಪುರುಷನ ಕರಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತರಾಗುವ ನಾಗಾದಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 17

ಹಾಗೆಯೇ ಕಪಿಂಜಲ ಮತ್ತು ನಾಗ ಶೈಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಎರಡು ನೂರು ಯೋಜನ ಉದ್ದ-ಅಗಲ ಹೊಂದಿದ, ನೂರು ಯೋಜನದ ಒಂದು ಸ್ಥಲಿ ಇದೆ; ಅದು ನಾನಾವನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ದ್ರಾಕ್ಷಾ-ಖರ್ಜೂರಾದಿ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ, ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷ-ವಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸರೋವರಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪುಷ್ಕರ ಮತ್ತು ಮಹಾಮೇಘ ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅರವತ್ತು ಯೋಜನ ಅಗಲ ಮತ್ತು ನೂರು ಯೋಜನ ಉದ್ದದ, ಕೈತಳದಂತೆ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಒಂದು ಮಹತ್ತಾದ ಸ್ಥಲಿ ಇದೆ; ಅದು ವೃಕ್ಷ-ವೀರుధಗಳಿಂದ ರಹಿತ. ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಮಹಾವನಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರದ ಸರೋವರಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತು, ಐದು, ಏಳು, ಎಂಟು, ಮೂವತ್ತು ಮತ್ತು ಇಪ್ಪತ್ತು ಯೋಜನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಲಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ರೋಣಿಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಡೆ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವಾದ ಪರ್ವತಕ್ಷಯಗಳು (ಪರ್ವತಧ್ವಂಸಗಳು) ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.