Varaha PuranaAdhyaya 7926 Shlokas

Adhyaya 79: Description of the Inner Basins (Droṇīs): Śrīsaras, Śrīvana, Bilva Forest, and Tāla Grove

Droṇī-varṇanaṃ: Śrīsaraḥ–Śrīvana–Bilvavana–Tālavana-prasaṅgaḥ

Ancient-Geography (Sacred Ecology and Cosmographic Topography)

ໃນບົດສົນທະນາແນວສອນຂອງວຣາຫະປຸຣານະ (ວຣາຫະສອນພຣະປຣິຖິວີ) ອັດຍາຍນີ້ນໍາເສີນບັນຊີພູມສັນຖານ-ຈັກກະວານວິທະຍາ ກ່ຽວກັບ “ໂດຣະນີ” ຄືອ່າງ/ຫຸບເຂົາພາຍໃນທີ່ຖືກລ້ອມຮອບ ຢູ່ໃກ້ພູເມຣຸ. ໃນຂໍ້ຄວາມທີ່ສືບທອດມາ ຜູ້ເວົ້າແມ່ນ ຣຸດຣະ ຜູ້ລຽນລໍາດັບບຶງນໍ້າສະຫວ່າງ, ປ່າໄມ້ ແລະຊ່ອງຫວ່າງພູເຂົາ ພ້ອມການວັດແທກເປັນ ໂຢຊະນະ ແລະ ກໂຣຊະ, ລະບຸເຄື່ອງໝາຍພືດພັນເຊັ່ນ ບິລວະ ແລະ ຕາລະ, ພ້ອມກ່າວເຖິງການສະຖິດຂອງສິດທະ ແລະສັດຕະວະອື່ນໆ. ແກ່ນສໍາຄັນຄື ການພັນລະນາວ່າ “ສຣີ” (ລັກສະມີ) ປະທັບຢູ່ໃນດອກບົວແຫ່ງ ສຣີສະຣະສ ແລະໃນ ສຣີວະນະ ເຊື່ອມຄວາມອຸດົມສົມບູນຂອງແຜ່ນດິນກັບການດູແລພູມທັດອັນສັກສິດ. ຄວາມບໍລິສຸດຂອງນໍ້າ, ການປົກປ້ອງປ່າພົງ ແລະຄວາມອຸດົມຂອງຖິ່ນອາໄສ ຖືກສະແດງເປັນໝາຍແຫ່ງດຸນຍະພາບຈັກກະວານ ແລະລະບຽບອັນເປັນມົງຄຸນ।

Primary Speakers

VarāhaPṛthivīRudra

Key Concepts

droṇī (enclosed basin) as a cosmographic landformŚrīsaras and lotus-centered sacral ecologyLakṣmī/Śrī as landscape fertility principlesacred groves (bilvavana, tālavana) and habitat abundancemeasurement discourse (yojana, krośa) in Purāṇic geographysiddha-sevita spaces as indicators of protected environments

Shlokas in Adhyaya 79

Verse 1

रुद्र उवाच । सीतान्तस्याचलेन्द्रस्य कुमुदस्यान्तरेण च । द्रोण्यां विहङ्गपुष्टायां नानासत्त्वनिषेवितम् ॥ ७९.१ ॥

ຣຸດຣະ ກ່າວວ່າ: ລະຫວ່າງພູເຈົ້າແຫ່ງພູ ສີຕານຕະ ແລະ ພູ ກຸມຸດະ ມີອ່າງຫຸບເຂົາໜຶ່ງ ທີ່ຖືກຫຼ້ຽງດູໂດຍນົກ ແລະມີສັດມີຊີວິດຫຼາຍຊະນິດເຂົ້າໄປອາໄສ।

Verse 2

त्रियोजनशतायामं शतयोजनविस्तृतम् । सुरसामलपानीयं रम्यं तत्र सुरोचनम् ॥ ७९.२ ॥

ທີ່ນັ້ນມີດິນແດນຍາວ 100 ໂຍຊະນະ ແລະກວ້າງ 100 ໂຍຊະນະ; ນ້ຳດື່ມບໍລິສຸດນ່າຊື່ນໃຈດຸດດັ່ງ ສຸຣະສາ ແລະ ອາມະລາ; ທີ່ນັ້ນງາມສະຫວ່າງ ແລະນ່າຮື່ນລົມ.

Verse 3

द्रोणमात्रप्रमाणैश्च पुण्डरीकैः सुगन्धिभिः । सहस्रशतपत्रैश्च महापद्मैरलङ्कृतम् ॥ ७९.३ ॥

ມັນຖືກປະດັບດ້ວຍດອກບົວຂາວຫອມຫວນ (ປຸນດາຣີກະ) ຂະໜາດເທົ່າ 1 ດໂຣນະ ແລະດ້ວຍດອກບົວໃຫຍ່ (ມະຫາປັດມະ) ທີ່ມີກີບພັນ ຫຼື ຮ້ອຍກີບ.

Verse 4

देवदानवगन्धर्वैर्महासर्पैरधिष्ठितम् । पुण्यं तच्छ्रीसरो नाम सप्रकाशमिहेह च ॥ ७९.४ ॥

ສະຖານທີ່ອັນມີບຸນນີ້ ມີເທວະ, ດານະວະ, ຄັນທະວະ ແລະນາກໃຫຍ່ໆ ເປັນຜູ້ປົກຄອງ; ມັນມີນາມວ່າ “ສຣີສະຣະ (Śrīsara)” ແລະເປັນທີ່ຮູ້ຈັກແຈ້ງຊັດໃນທີ່ນີ້ດ້ວຍ.

Verse 5

प्रसन्नसलिलैः पूर्णं शरण्यं सर्वदेहिनाम् । तत्र त्वेकं महापद्मं मध्ये पद्मवनस्य च ॥ ७९.५ ॥

ມັນເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳໃສສະຫງົບ ເປັນທີ່ພຶ່ງພາຂອງສັດມີກາຍທັງປວງ. ທີ່ນັ້ນມີດອກບົວໃຫຍ່ດອກໜຶ່ງ ຢືນຢູ່ກາງປ່າດອກບົວ.

Verse 6

कोटिपत्रप्रकलितं तरुणादित्यवर्चसम् । नित्यं व्याकोशमधुरं चलत्वादतिमण्डलम् ॥ ७९.६ ॥

ມັນຖືກປະກອບດ້ວຍກີບດອກນັບເປັນໂກຕິ ມີປະກາຍດຸດດັ່ງຕາເວັນອ່ອນ; ເປີດບານຢູ່ເປັນນິດ ຫວານລະມຸນ; ແລະເນື່ອງຈາກການເຄື່ອນໄຫວ ຈຶ່ງກົມງາມຢ່າງຍິ່ງ.

Verse 7

चारुकेसरजालाढ्यं मत्तभ्रमरनादितम् । तस्मिन्मध्ये भगवती साक्षात् श्रीर्नित्यमेव हि । लक्ष्मीस्तु तं तदावासं मूर्त्तिमन्तं न संशयः ॥ ७९.७ ॥

ຖືກປະດັບດ້ວຍເຄືອຂ່າຍເສັ້ນເກສະຣະ (keśara) ອັນງາມ ແລະກ້ອງກັງວານດ້ວຍສຽງຜຶ້ງມືນໆຮ້ອງຮື່ມ; ໃນກາງນັ້ນ ພຣະນາງຜູ້ປະເສີດ—ສຣີ (Śrī) ໂດຍຕົງ—ສະຖິດຢູ່ເປັນນິດ. ແລະພຣະລັກສະມີ (Lakṣmī) ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສ ຖືວ່າສະຖານນັ້ນເປັນທີ່ປະທັບຂອງນາງ ທີ່ປາກົດເປັນຮູບກາຍ.

Verse 8

सरसस्तस्य तीरे तु तस्मिन् सिद्धनिषेवितम् । सदा पुष्पफलṃ रम्यं तत्र बिल्ववनं महत् ॥ ७९.८ ॥

ທີ່ຝັ່ງຂອງສະຣະນ້ຳນັ້ນ ໃນສະຖານທີ່ທີ່ພວກສິດທະ (siddha) ມາສະເຫຼີມສະເຫຼີຍ ມີປ່າບິລະວະ (bilva) ອັນໃຫຍ່ ນ່າຊົມຊື່ນຢູ່ເປັນນິດ ແລະອອກດອກອອກຜົນຢູ່ສະເໝີ.

Verse 9

शतयोजनविस्तीर्णं द्वियोजनशतायतम् । अर्द्धक्रोशोच्छशिखरैर्महावृक्षैः समन्ततः । शाखासहस्रकलितैर्महास्कन्धैः समाकुलम् ॥ ७९.९ ॥

ປ່ານັ້ນກວ້າງໄປເຖິງຮ້ອຍໂຢຊະນະ ແລະຍາວເຖິງສອງຮ້ອຍໂຢຊະນະ; ຮອບດ້ານຖືກລ້ອມດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່ ທີ່ຍອດສູງເຖິງຄຶ່ງກໂຣສະ (krośa), ແລະໜາແນ້ນດ້ວຍລໍາຕົ້ນໃຫຍ່ມີກິ່ງກ້ານນັບພັນ.

Verse 10

फलैः सहस्रसङ्काशैः हरितैः पाण्डुरैस्तथा । अमृतस्वादुसदृशैर्भेरीमात्रैः सुगन्धिभिः ॥ ७९.१० ॥

ມີຜົນໄມ້ຫຼາຍດັ່ງນັບພັນ ທັງສີຂຽວ ແລະສີຂາວຈາງ; ຫວານດັ່ງອະມຣິຕະ, ໃຫຍ່ປານກອງກອງກອງກອງ (ກອງກອງກອງ) ແລະຫອມຫວນ.

Verse 11

शीऱ्यद्भिश्च पतद्भिश्च कीर्णभूमिवनान्तरम् । नाम्ना तच्छ्रीवनं नाम सर्वलोकेषु विश्रुतम् ॥ ७९.११ ॥

ພາຍໃນປ່ານັ້ນ ພື້ນດິນແລະຊ່ອງປ່າຖືກກະຈາຍເຕັມໄປດ້ວຍຕົ້ນໄມ້ທີ່ກຳລັງເນົ່າແລະຕົ້ນໄມ້ທີ່ກຳລັງລົ້ມ. ຕາມນາມ ມັນຖືກເອີ້ນວ່າ “ສຣີວະນະ” (Śrīvana) ແລະໂດງດັງໃນທຸກໂລກ.

Verse 12

देवादिभिः समाकीर्णमष्टाभिः ककुभिः शुभम् । बिल्वाशिभिश्च मुनिभिः सेवितं पुण्यकारिभिः । तत्र श्रीः संस्थिता नित्यं सिद्धसङ्घनिषेविता ॥ ७९.१२ ॥

ທີ່ນັ້ນເປັນສະຖານທີ່ມງຄົດທຸກທິດທັງແປດ ແອດແນ່ນໄປດ້ວຍເທວະດາ ແລະສັດທັງຫຼາຍ. ບັນດາມຸນີຜູ້ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຜົນບິລວາ—ຜູ້ກໍ່ເກີດບຸນ—ມາຮັບໃຊ້ຢູ່ເປັນນິດ. ທີ່ນັ້ນ ພຣະສຣີ (ສິຣີ/ໂຊກລາບ) ສະຖິດຢູ່ຕະຫຼອດ ໂດຍຝູງສິດທະບໍລິການຫ້ອມລ້ອມ.

Verse 13

एकैकस्याचलेन्द्रस्य मणिशैलस्य चान्तरम् । शतयोजनविस्तीर्णं द्वियोजनशतायतम् ॥ ७९.१३ ॥

ຊ່ອງຫ່າງລະຫວ່າງພູເຈົ້າແຫ່ງພູແຕ່ລະລູກ ແລະພູມະນິໄສລາ (Maṇiśaila) ກວ້າງ 100 ໂຢຊະນະ ແລະຍາວ 200 ໂຢຊະນະ.

Verse 14

विमलं पङ्कजवनं सिद्धचारणसेवितम् । पुष्पं लक्ष्म्या धृतं भाति नित्यं प्रज्वलतीव ह ॥ ७९.१४ ॥

ປ່າດອກບົວອັນບໍລິສຸດໄຮ້ມົນທິນ ມີສິດທະ ແລະຈາຣະນະມາຮັບໃຊ້. ທີ່ນັ້ນ ດອກໄມ້ດອກໜຶ່ງທີ່ພຣະລັກສະມີຖືໄວ້ ສ່ອງສະຫວ່າງຢູ່ເປັນນິດ ດັ່ງກັບລຸກໄຟບໍ່ດັບ.

Verse 15

अर्द्धक्रोशं च शिखरैर्महास्कन्धैः समावृतम् । प्रफुल्लशाखाशिखरं पिञ्जरं भाति तद्वनम् ॥ ७९.१५ ॥

ປ່ານັ້ນກວ້າງຂວາງເຖິງຄຣໂກຊະຄຶ່ງ ແລະຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍຍອດພູ ແລະລຳຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່. ດ້ວຍຍອດກິ່ງທີ່ບານສະພັ່ງ ປ່ານັ້ນຈຶ່ງປາກົດເປັນສີທອງອົມນ້ຳຕານ.

Verse 16

द्विबाहुपरिणाहैस्तैस्त्रिहस्तायामविस्तृतैः । मनःशिलाचूर्णनिभैः पाण्डुकेसरशालिभिः ॥ ७९.१६ ॥

ພວກນັ້ນມີຮອບວົງເທົ່າສອງຊ່ວງແຂນ ແລະກະຈາຍຍາວເຖິງສາມຮັດ. ມີສີຈາງ ມີເສັ້ນເກສອນຂາວ ແລະຄ້າຍຜົງມະນະຊິລາ (manaḥśilā—realgar).

Verse 17

पुष्पैर्मनोहरैर्व्याप्तं व्याकोशैर्गन्धशोभिभिः । विराजति वनं सर्वं मत्तभ्रमरनादितम् ॥ ७९.१७ ॥

ປ່າທັງໝົດສ່ອງສະຫວ່າງ ເພາະເຕັມໄປດ້ວຍດອກໄມ້ອັນນ່າຫຼົງໄຫຼ ທີ່ບານເຕັມທີ່ ແລະງາມດ້ວຍກິ່ນຫອມ ພ້ອມທັງດັງກ້ອງດ້ວຍສຽງຫຶມຫຶມຂອງເຜິ້ງທີ່ເມົາຫວານ.

Verse 18

तद्वनं दानवैर्दैत्यैर्गन्धर्वैर्यक्षराक्षसैः । किन्नरैरप्सरोभिश्च महाभोगैश्च सेवितम् ॥ ७९.१८ ॥

ປ່ານັ້ນມີດານະວະ ແລະ ໄດຕະ ພ້ອມທັງຄັນທັຣວະ, ຢັກສະ, ຣາກສະ ແລະຍັງມີຄິນນະຣະ ກັບອັບສະຣາ ເຂົ້າມາສະເຫຼີມສະເຫຼີຍ ເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກສົມບູນ ແລະສົດໃສສະຫງ່າງາມ.

Verse 19

तत्राश्रमो भगवतः कश्यपस्य प्रजापतेः । सिद्धसाधुगणाकीर्णं नानाश्रमसमाकुलम् ॥ ७९.१९ ॥

ທີ່ນັ້ນມີອາສຣົມຂອງພຣະຜູ້ນ່າເຄົາລົບ ປຣະຊາປະຕິ ກັດຍະປະ; ເຕັມໄປດ້ວຍຫມູ່ສິດທະ ແລະສາທຸ ແລະຄຶກຄື້ນດ້ວຍອາສຣົມຫຼາຍຮູບແບບ ແລະວິໄນການບຳເນັດຕະປະ.

Verse 20

महानीलस्य मध्ये तु कुम्भस्य च गिरेस्तथा । मध्ये सुखा नदी नाम तस्यास्तीरे महद्वनम् ॥ ७९.२० ॥

ໃນບ່ອນກາງລະຫວ່າງມະຫານີລ ແລະພູທີ່ຊື່ກຸມພະ ມີແມ່ນ້ຳໜຶ່ງຊື່ ສຸຂາ; ທີ່ຝັ່ງຂອງນາງນັ້ນມີປ່າໃຫຍ່.

Verse 21

पञ्चाशद्योजनायामं त्रिंशद्योजनमण्डलम् । रम्यं तालवनं श्रीमत् क्रोशार्द्धोच्छ्रितपादपम् ॥ ७९.२१ ॥

ຕາລະວະນະອັນສະຫງ່າງາມ ແລະນ່າຮັກນີ້ ຍາວ 50 ໂຢຊະນະ ແລະມີວົງຮອບ 30 ໂຢຊະນະ; ຕົ້ນໄມ້ຂອງມັນສູງເຖິງຄຣົຊະເຄິ່ງໜຶ່ງ.

Verse 22

महाबलैर्महासारैः स्थिरैरविचलैः शुभैः । महदञ्जनसंस्थानैः परिवृत्तैर्महाफलैः ॥ ७९.२२ ॥

(ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ) ມີພະລັງອັນໃຫຍ່ ແລະ ຄວາມແນ່ນຫນາ—ໝັ້ນຄົງ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະ ເປັນມງຄົງ—ມີຮູບຮ່າງໃຫຍ່ດັ່ງມວນພູດຳຄ້າຍອັນຈະນະ ກົມກຽວດີ ແລະ ມີໝາກໃຫຍ່ຫຼາຍ.

Verse 23

मृष्टगन्धगुणोपेतैरुपेतं सिद्धसेवितम् । ऐरावतस्य करिणस्तत्रैव समुदाहृतम् ॥ ७९.२३ ॥

ມີກິ່ນຫອມອັນປະນີດ ແລະ ຄຸນຄ່າດີງາມພ້ອມສັນ; ມີບັນດາສິດທະ (siddha) ຜູ້ຄວນເຄົາລົບມາຮັບໃຊ້; ຢູ່ທີ່ນັ້ນເອງຍັງໄດ້ກ່າວເຖິງຊ້າງຂອງໄອຣາວະຕະ (Airāvata) ດ້ວຍ.

Verse 24

ऐरावतस्य रुद्रस्य देवशैलस्य चान्तरे । सहस्रयोजनायामा शतयोजनविस्तृता ॥ ७९.२४ ॥

ລະຫວ່າງ ໄອຣາວະຕະ, ຣຸດຣະ ແລະ ພູເທວະໄສລະ (Devaśaila) ນັ້ນ, ມັນຍາວໜຶ່ງພັນໂຢຊະນະ ແລະ ກວ້າງໜຶ່ງຮ້ອຍໂຢຊະນະ.

Verse 25

सर्वा ह्येकशिला भूमिर्वृक्षवीरुधवर्जिता । आप्लुता पादमात्रेण सलिलेन समन्ततः ॥ ७९.२५ ॥

ໃນເວລານັ້ນ ແຜ່ນດິນທັງໝົດເປັນຫີນຜືນດຽວ ປາດສະຈາກຕົ້ນໄມ້ ແລະ ເຄືອວັນພືດ; ແລະ ຖືກນ້ຳຖ້ວມຮອບດ້ານ ເຖິງຄວາມເລິກພຽງແຕ່ໜຶ່ງຝາຕີນ.

Verse 26

इत्येताभ्यन्तरद्रोण्यो नानाकाराः प्रकीर्त्तिताः । मेरोह् पार्श्वेन विप्रेन्द्रा यथावदनुपूर्वशः ॥ ७९.२६ ॥

ດັ່ງນັ້ນ ອ່າງພາຍໃນເຫຼົ່ານີ້ທີ່ມີຮູບຮ່າງຫຼາກຫຼາຍ ໄດ້ຖືກພັນລະນາແລ້ວ—ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ—ຕາມແນວຂ້າງຂອງພູເມຣຸ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ຕາມລຳດັບ.

Frequently Asked Questions

What is the primary ethical or philosophical instruction in this Adhyaya?

Rather than issuing a direct moral injunction, the chapter teaches through description: balanced waters (prasanna-salila), protected groves, and abundant flora/fauna are presented as markers of auspicious cosmic order. The narrative associates Śrī (Lakṣmī) with lotus-lakes and forests, implying that prosperity depends on maintaining terrestrial habitats and water purity—an indirect ecological ethic consistent with Pṛthivī-centered stewardship themes.

Which chronological or seasonal markers are identified for the practices in this chapter?

No explicit calendrical markers (tithi, nakṣatra, māsa, or ṛtu) are stated in the provided adhyāya passage. The text focuses on spatial measurements and landscape qualities rather than ritual timing.

How does this chapter address the concept of environmental or terrestrial balance?

Environmental balance is conveyed through an idealized geography: clear, full waters; lotus proliferation; fruiting forests; and stable mountains. The repeated emphasis on flourishing groves (bilvavana, tālavana), non-degraded water bodies, and ‘siddha-sevita’ sanctity frames the landscape as something maintained and safeguarded—suggesting that Pṛthivī’s well-being is tied to conserving water systems and forest ecologies.

What historical lineages or cultural figures are referenced?

The chapter references Rudra as the describing authority and mentions the āśrama of Kaśyapa Prajāpati, situating the landscape within a sage-centered cultural geography. It also names Airāvata (associated with Indra’s elephant in broader tradition) and refers to communities such as siddhas, cāraṇas, gandharvas, yakṣas, rākṣasas, kinnaras, apsarases, daityas, and dānavas as inhabitants/visitors, indicating a multi-tiered cosmological population rather than a royal genealogy.