Adhyaya 80: Cosmographic Ordering of the Southern and Western Quarters: Valleys, Forest-Plateaus, and Sacred Sites

Verse 1

रुद्र उवाच । अथ दक्षिणदिग्व्यवस्थिताः पर्वतद्रोण्यः सिद्धाचारिताः कीर्त्यन्ते । शिशिरपतङ्गयोर्मध्ये शुक्लभूमिस्त्रिया मुक्तलतागलितपादपम् । इक्षुक्षेपे च शिखरे पादपैरुपशोभितम् । उदुम्बरवनं रम्यं पक्षिसङ्घनिषेवितम् ॥ ८०.१ ॥

ৰুদ্ৰে ক’লে: এতিয়া দক্ষিণ দিশাত অৱস্থিত পৰ্বত-দ্ৰোণীসমূহ—সিদ্ধসকলৰ আচৰণে পবিত্ৰ হোৱা স্থান—বৰ্ণনা কৰা হয়। শিশিৰ আৰু পতংগৰ মাজত উজ্জ্বল শুভ্ৰ ভূমিখণ্ড আছে, য’ত মুক্তভাৱে বাঢ়ি উঠা লতাৰ গুচ্ছ ঝুলোৱা বৃক্ষসমূহে শোভা দিয়ে। আৰু ‘ইক্ষুক্ষেপ’ নাম শিখৰত বৃক্ষশোভিত এক মনোৰম উদুম্বৰ-বন আছে, য’ত পক্ষীৰ দলসমূহে নিবাস কৰে।

Verse 2

फलितं तद्वनं भाति महाकूर्मोपमैः फलैः ॥ तद्वनं देवयोन्योऽष्टौ सेवन्ते सर्वदैव ॥ ८०.२ ॥

সেই বন ফলৰে ভৰপূৰ হৈ দীপ্তিমান দেখা যায়; তাৰ ফলসমূহ আকাৰত মহাকূৰ্মৰ দৰে। সেই বনক সদায়ে দেবযোনিৰ আঠজন সত্তাই সেৱা কৰি তাত অহা-যোৱা কৰে।

Verse 3

तत्र प्रसन्नस्वादुसलिला बहूदका नद्यः वहन्ति । तत्राश्रमो भगवतः कर्दमस्य प्रजापतेः । नानामुनिजनाकीर्णस् तच्च शतयोजनम् एकं परिमण्डलं वनं च । तथा च ताम्राभस्य शैलस्य पतङ्गस्य चान्तरे शतयोजनविस्तीर्णं द्विगुणायतं बालार्कसदृशराजीवपुण्डरीकैः समन्ततः सहस्रपत्रैरविरलैरलङ्कृतं महत्सरः । अनेकसिद्धगन्धर्वाध्युषितम् ॥ ८०.३ ॥

তাত প্ৰসন্ন, মিঠা জল আৰু প্ৰচুৰ ধাৰা থকা বহু নদী বৈ যায়। তাত ভগৱান প্ৰজাপতি কৰ্দমৰ আশ্ৰম আছে, য’ত নানান মুনিৰ সমাৱেশ; আৰু একশ যোজন বিস্তৃত এক বৃত্তাকাৰ বনো আছে। তদুপৰি তাম্ৰাভ পৰ্বত আৰু পতংগ পৰ্বতৰ মাজত এক মহাসৰোবৰ আছে—এশ যোজন প্ৰস্থ আৰু দ্বিগুণ দৈৰ্ঘ্য—চাৰিওফালে সহস্ৰপত্ৰ, ঘন লাল পদ্ম আৰু শুভ্ৰ পুণ্ডৰীকাৰে অলংকৃত, উদীয়মান সূৰ্য সদৃশ দীপ্তিময়; আৰু তাত বহু সিদ্ধ আৰু গন্ধৰ্বে বাস কৰে।

Verse 4

तस्य च मध्ये महाशिखरः शतयोजनायामस्त्रिंशद्योजनविस्तीर्णोऽनेकधातुरत्नभूषितः तस्य चोपरि महती रथ्या रत्नप्राकारतोरणा । तस्यां महद् विद्याधरपुरम् । तत्र पुलोमानामा विद्याधरराजः शतसहस्रपरिवारः । तथा च विखाखाचलेन्द्रस्य श्वेतस्य चान्तरे सरः । तस्य च पूर्वतीरे महदाम्रवनं कनकसंकाशैः फलैरतिसुगन्धिभिर्महाकुम्भमात्रैः सर्वतश्चितम् । देवगन्धर्वादयश्च तत्र निवसन्ति ॥४॥

তাৰ মাজত এক মহান শিখৰ আছে, দৈৰ্ঘ্যত একশ যোজন আৰু প্ৰস্থত ত্ৰিশ যোজন, নানাধাতু আৰু ৰত্নে অলংকৃত। তাৰ ওপৰত ৰত্ন-প্ৰাকাৰ আৰু তোৰণযুক্ত এক বিস্তৃত ৰাজপথ (ৰথ্যা) আছে। তাত বিদ্যাধৰসকলৰ এক মহান নগৰ আছে। তাত পুলোমা নামৰ বিদ্যাধৰ-ৰাজা এক লক্ষ পৰিবাৰসহ বাস কৰে। আৰু বিখাখা পৰ্বতেন্দ্ৰ আৰু শ্বেত পৰ্বতৰ মাজত এক সৰোবৰ আছে। তাৰ পূৰ্ব তীৰত এক বৃহৎ আম্ৰবন আছে, য’ত সৰ্বদিশে অতি সুগন্ধি, সুৱৰ্ণসদৃশ, মহাকুম্ভসম পৰিমাণৰ ফলৰে ভৰপূৰ। তাত দেৱ, গন্ধৰ্ব আদি সকলেও নিবাস কৰে।

Verse 5

सुमूलस्याचलेन्द्रस्य वसुधारस्य चान्तरे । त्रिंशद्योजनविस्तीर्णे पञ्चाशद्योजनायते ॥५॥

সুমূল নামৰ অচলেন্দ্ৰ আৰু বসুধাৰাৰ মাজত সেয়া ত্ৰিশ যোজন প্ৰস্থ আৰু পঞ্চাশ যোজন দৈৰ্ঘ্যত বিস্তৃত।

Verse 6

बिल्वस्थली नाम । तत्र फलानि विद्रुमसंकाशानि तैश्च पतद्भिः स्थलमृत्तिका क्लिन्ना । तां च स्थलीं सुगुह्यकादयः सेवन्ते बिल्वफलाशिनः । तथा च वसुधारारत्नधारयोरन्तरे त्रिंशद्योजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतं सुगन्धिकिंशुकवनं सदाकुसुमं यस्य गन्धेन वास्यते योजनशतम् । तत्र सिद्धाध्युषितं जलोपेतं च ॥६॥

‘বিল্বস্থলী’ নামে এক পবিত্ৰ স্থান আছে। তাত বিল্বফল বিদ্ৰুম (মুগা) সদৃশ দেখা যায়; সেই ফল পৰি পৰি মাটিখিনি সেঁতসেঁতে হৈ পৰে। সেই স্থলী সুগুহ্যক আদি দিৱ্য সত্ত্বে সেৱন কৰে আৰু বিল্বফল ভক্ষণ কৰি জীৱন ধাৰে। লগতে বসুধাৰা আৰু ৰত্নধাৰাৰ মাজত সুগন্ধি কিঞ্চুকবন আছে—সদা কুসুমিত—যাৰ প্ৰস্থ ত্ৰিশ যোজন আৰু দৈৰ্ঘ্য শত যোজন; তাৰ সুবাসে শত যোজন পৰিসৰ সুগন্ধিত হয়। তাত সিদ্ধসকল বাস কৰে আৰু জলসম্পদো আছে।

Verse 7

तत्र चादित्यस्य देवस्य महदायतनम् । समासे मासे च भगवानवतारति सूर्यः प्रजापतिः । कालजनकं देवाऽऽदयो नमस्यन्ति । तथा च पञ्चकूटस्य कैलासस्य चान्तरे सहस्रयोजनायामं विस्तीर्णं शतयोजनं हंसपाण्डुरं क्षुद्रसत्त्वैरनाधृष्यं स्वर्गसोपानमिव भूमण्डलम् ॥७॥

তাত আদিত্য দেৱতাৰ এক মহান আয়তন (মন্দিৰ) আছে। ঋতুসন্ধিত আৰু প্ৰতিমাহে ভগৱান সূৰ্য—প্ৰজাপতি—অৱতাৰ প্ৰকাশ কৰে বুলি কোৱা হয়। দেৱতা আদি সত্ত্বে তেওঁক কালৰ জনক বুলি নমস্কাৰ কৰে। আৰু পঞ্চকূট আৰু কৈলাসৰ মাজত পৃথিৱীৰ এক অঞ্চল আছে—হাজাৰ যোজন দীঘল আৰু শত যোজন প্ৰস্থ—হংসৰ দৰে ধৱল, ক্ষুদ্ৰ সত্ত্বে অদম্য, যেন ভূমণ্ডলত স্বৰ্গলৈ উঠা সোপান।

Verse 8

अथ पश्चिमदिग्भागे व्यवस्थिताः गिरिद्रोण्यः कीर्त्यन्ते । सुपार्श्वशिखिशैलयोर्मध्ये समन्ताद् योजनशतमेकेन भौमशिलातलं नित्यतप्तं दुःस्पर्शम् । तस्य मध्ये त्रिंशद् योजनविस्तीर्णं मण्डलं वह्निस्थानम् । स च सर्वकालमनिन्धनो भगवान् लोकक्षयकारी संवर्तको ज्वलते । अन्तरे च शैलवरयोः कुमुदाञ्जनयोः शतयोजनविस्तीर्णामातुलुङ्गस्थली सर्वसत्त्वानामगम्या । पीतवर्णैः फलैरावृताऽसती सा स्थली शोभते । तत्र च पुण्यो ह्रदः सिद्धैरुपेतः । बृहस्पतेस्तद्वनम् । तथा च शैलयोः पिञ्जरगौरयोरन्तरेण सरोद्रोणी ह्यनेकशतयोजनायता महद्भिश्च षट्पदोद्घुष्टैः कुमुदैरुपशोभिता ॥८॥

এতিয়া পশ্চিম দিশাত অৱস্থিত গিৰিদ্ৰোণীসমূহ বৰ্ণনা কৰা হয়। সুপাৰ্শ্ব আৰু শিখি পৰ্বতৰ মাজত চাৰিওফালে শত যোজন পৰিসৰত এক শিলাময় ভূমিতল আছে, যি সদায় উত্তপ্ত আৰু স্পৰ্শ কৰাটো দুঃসাধ্য। তাৰ মাজত ত্ৰিশ যোজন বিস্তৃত এক বৃত্তমণ্ডল—অগ্নিস্থান। তাত ভগৱান সংৱৰ্তক, যি বিনা ইন্ধনে সদাকাল জ্বলি থাকে আৰু লোকক্ষয়কাৰী প্ৰলয়শক্তি, সদায় প্ৰজ্বলিত। আৰু কুমুদ আৰু অঞ্জন নামৰ দুটা উৎকৃষ্ট শৈলৰ মাজত শত যোজন প্ৰস্থৰ আতুলুঙ্গস্থলী আছে, যি সকলো সত্ত্বৰ বাবে অগম্য; পীতবৰ্ণ ফলৰে আৱৃত সেই স্থলী শোভা পায়। তাত সিদ্ধসকলৰ সৈতে এক পুণ্য হ্ৰদ আছে—সেই বন বृहস্পতিৰ। তদুপৰি পিঞ্জৰ আৰু গৌৰ শৈলৰ মাজত বহু শত যোজন দীঘল এক সৰোদ্ৰোণী আছে, কুমুদ (পদ্ম)ৰে সুশোভিত আৰু বৃহৎ মৌমাখিৰ গুঞ্জনে মুখৰিত।

Verse 9

तत्र च भगवतो विष्णोः परमेश्वरस्यायतनम् । तथा च शुक्लपाण्डुरयोऽपि महागिर्योरन्तरे त्रिंशद्योजनविस्तीर्णो नवत्यायत एकः शिलोद्देशो वृक्षविवर्जितः । तत्र निष्पङ्का दीर्घिका सवृक्षा च स्थलपद्मिनी अनेकजातीयैश्च पद्मैः शोभिता । तस्याश्च मध्ये पञ्चयोजनप्रमाणो महान्यग्रोधवृक्षः । तस्मिंश्चन्द्रशेखरोमापतिर्नीलवासाश्च देवो निवसति यक्षादिभिरीड्यमानः । सहस्रशिखरस्य गिरेः कुमुदस्य चान्तरे पञ्चाशद्योजनायामं विंशद्योजनविस्तृतमिक्षुक्षेपोच्चशिखरमनेकपक्षिसेवितम् । अनेकवृक्षफलैर्मधुरस्त्रवैरुपशोभितम् । तत्र चेन्द्रस्य महानाश्रमो दिव्याभिप्रायनिर्मितः । तथा च शङ्खकूटऋषभयोर्मध्ये पुरुषस्थलीरम्या । अनेकगुणानेकयोजनायता बिल्वप्रमाणैः कङ्कोलकैः सुगन्धिभिरुपेता । तत्र पुरुषकरसोन्मत्ता नागाद्याः प्रतिवसन्ति ॥९॥

তাত ভগৱান বিষ্ণু পৰমেশ্বৰাৰ এক আয়তনো আছে। আৰু শুক্ল আৰু পাণ্ডুৰ নামৰ মহাগিৰিৰ মাজত এক শিলাময় অঞ্চল আছে—ত্ৰিশ যোজন প্ৰস্থ আৰু নব্বই যোজন দৈৰ্ঘ্য—যি বৃক্ষবিহীন। তাত কাদাবিহীন দীঘলিকা (দীৰ্ঘ জলাশয়) আছে, আৰু স্থলপদ্মিনীও আছে, নানা জাতিৰ পদ্মেৰে শোভিত। তাৰ মাজত পঞ্চ যোজন প্ৰমাণৰ এক মহান ন্যগ্ৰোধ (বট) গছ আছে। তাত নীলবস্ত্ৰধাৰী, উমাপতি চন্দ্ৰশেখৰ দেৱ বাস কৰে, যাক যক্ষ আদি স্তুতি কৰে। সহস্ৰশিখৰ গিৰি আৰু কুমুদৰ মাজত পঞ্চাশ যোজন দীঘল আৰু বিশ যোজন প্ৰস্থ এক উচ্চশিখৰ অঞ্চল আছে, বহু পক্ষীৰে সেৱিত, বহু গছ-ফল আৰু মধুৰ ৰসধাৰাৰে সুশোভিত। তাত ইন্দ্ৰৰ এক মহান আশ্ৰম আছে, দিৱ্য সংকল্পে নিৰ্মিত। আৰু শঙ্খকূট আৰু ঋষভৰ মাজত মনোৰম পুৰুষস্থলী আছে—বহু যোজন বিস্তৃত, বহু গুণে সমৃদ্ধ—বিল্ব-প্ৰমাণ সুগন্ধি কঙ্কোলক গছেৰে উপেত। তাত পুৰুষৰ স্পৰ্শে উন্মত্ত নাগ আদি বাস কৰে।

Verse 10

तथा कपिञ्जलनागशैलयोरन्तरे द्विशतयोजनमायामविस्तीर्णा शतयोजनस्थली नानावनविभूषिता द्राक्षाखर्जूरखण्डैरुपेता अनेकवृक्षवल्लीभिरनेकैश्च सरोभिरुपेता सा स्थली । तथा च पुष्करमहामेघयोरन्तरे षष्टियोजनविस्तीर्णा शतायामा पाणितलप्रख्या महती स्थली वृक्षवीरुधविवर्जिता । तस्याश्च पार्श्वे चत्वारि महावनानि सरांसि चानेकयोजनानाम् । दश पञ्च सप्त तथाष्टौ त्रिंशद्विंशति योजनानां स्थल्यो द्रोण्यश्च । तत्र काश्चिन्महाघोराः पर्वतक्षयाः ॥१०॥

তদ্ৰূপে কপিঞ্জল আৰু নাগ শৈলৰ মাজত এক স্থলী আছে, যি দ্বিশত যোজন দীঘল আৰু শত যোজন প্ৰস্থ; নানা বনৰে বিভূষিত, দ্ৰাক্ষা আৰু খর্জূৰৰ খণ্ডেৰে উপেত, বহু গছ-লতা আৰু বহু সৰোবৰযুক্ত। আৰু পুষ্কৰ আৰু মহামেঘৰ মাজত এক মহান সমতল ভূমি আছে—ষষ্টি যোজন প্ৰস্থ আৰু শত যোজন দৈৰ্ঘ্য—যাক হাতৰ তালুৰ দৰে সমান বুলি কোৱা হয়, আৰু বৃক্ষ-ৱীৰুধবিহীন। তাৰ কাষতে চাৰি মহাবন আৰু বহু যোজন বিস্তৃত সৰোবৰ আছে। তাত দহ, পাঁচ, সাত, আঠ যোজনৰ, আৰু ত্ৰিশ আৰু বিশ যোজনৰ মাপৰ স্থলী আৰু দ্ৰোণীও আছে। সেই অঞ্চলত কিছুমান অতি ভয়ংকৰ পৰ্বত-খাত/অবনমন আছে।

Verse 11

তাৰ মাজত এটা মহাশিখৰ আছে—দৈৰ্ঘ্যত শত যোজন আৰু প্ৰস্থত ত্ৰিংশদ্ যোজন—নানাধাতু আৰু ৰত্নে ভূষিত। তাৰ ওপৰত ৰত্নপ্ৰাকাৰ-তোৰণযুক্ত এক বৃহৎ ৰথ্যা আছে; তাত বিদ্যাধৰসকলৰ মহানগৰ। তাত পুলোমা নামৰ বিদ্যাধৰ-ৰাজা শতসহস্ৰ পৰিয়ালসহ বাস কৰে। আৰু বিখাখ পৰ্বতৰাজ আৰু শ্বেত পৰ্বতৰ মাজত এটা সৰোবৰ আছে। তাৰ পূৰ্ব তীৰত এক বৃহৎ আম্ৰবন, সুৱৰ্ণসদৃশ কান্তিৰ, অতিসুগন্ধি, মহাকুম্ভমাত্ৰ ফলৰে সৰ্বত্ৰ পূৰ্ণ। দেৱ-গন্ধৰ্ব আদিো তাত নিবাস কৰে।

Verse 12

সুমুল পৰ্বতৰাজ আৰু বসুধাৰা পৰ্বতৰ মাজৰ অঞ্চল ত্ৰিংশদ্ যোজন বিস্তৃত আৰু পঞ্চাশদ্ যোজন দীঘল।

Verse 13

সেই ঠাইৰ নাম ‘বিল্বস্থলী’। তাত ফলবোৰ বিদ্ৰুম (প্ৰৱাল) সদৃশ ৰঙা; সিহঁত পৰিলে ভূমিৰ মাটি সিক্ত হয়। বিল্বফলভোজী সুগুহ্যক আদি সেই স্থলী সেবা কৰে। আৰু বসুধাৰা আৰু ৰত্নধাৰাৰ মাজত ত্ৰিংশদ্ যোজন বিস্তৃত আৰু শত যোজন দীঘল এক সুগন্ধি কিঞ্চুকবন আছে, যি সদা পুষ্পিত; তাৰ গন্ধে শত যোজনলৈকে বায়ু সুবাসিত হয়। তাত সিদ্ধগণ বাস কৰে আৰু জলও আছে।

Verse 14

তাত আদিত্য দেৱৰ মহৎ আয়তন আছে। চৈত্র আদি মাহৰ সংধিক্ষণে ভগৱান সূৰ্য প্ৰজাপতি অৱতাৰ ধৰি প্ৰকাশ পায়। কালৰ জনক বুলি দেৱাদিয়ে তেঁওক নমস্কাৰ কৰে। আৰু পঞ্চকূট কৈলাসৰ অন্তৰত সহস্ৰ যোজন দীঘল, শত যোজন বিস্তৃত, হাঁসৰ দৰে শুভ্ৰ, ক্ষুদ্ৰ সত্ত্বে অনাধৃষ্য, ভূ-মণ্ডলত স্বৰ্গলৈ উঠা সোপান যেন দেখা যায়।

Verse 15

এতিয়া পশ্চিম দিশাৰ ভাগত অৱস্থিত পৰ্বত-দ্ৰোণীসমূহ বৰ্ণনা কৰা হয়। সুপাৰ্শ্ব আৰু শিখী পৰ্বতৰ মাজত চাৰিওফালে শত যোজন পৰিমাণৰ পাথৰীয়া ভূমিতল আছে, সদায় তপ্ত আৰু স্পৰ্শ কৰাত দুঃসহ। তাৰ মাজত ত্ৰিংশ যোজন বিস্তৃত এক মণ্ডল অগ্নিস্থান। তাত ভগৱান সংৱৰ্তক অগ্নি বিনা ইন্ধনে সদাকাল জ্বলি থাকে, লোকক্ষয়কাৰী। আৰু কুমুদ-অঞ্জন নামৰ দুয়ো শ্ৰেষ্ঠ শৈলৰ অন্তৰত শত যোজন বিস্তৃত আতুলুঙ্গ স্থলী আছে, সকলো সত্ত্বৰ বাবে অগম্য; পীতবৰ্ণ ফলৰে আৱৃত হৈ সেই স্থলী শোভা পায়। তাত সিদ্ধসকলৰ সৈতে যুক্ত এক পুণ্য হ্ৰদ আছে; সেয়াই বৃহস্পতিৰ বন। পুনৰ পিঞ্জৰ আৰু গৌৰ শৈলৰ মাজত এক সৰোদ্ৰোণী আছে, বহু শত যোজন দীঘল, বৃহৎ ভ্ৰমৰৰ গুঞ্জনে আৰু কুমুদ ফুলেৰে সুসজ্জিত।

Verse 16

তাত পৰমেশ্বৰ ভগৱান বিষ্ণুৰ আয়তন আছে। আৰু শ্বেত-ধৱল শুক্ল আৰু পাণ্ডুৰ নামৰ দুয়ো মহাগিৰিৰ মাজত ত্ৰিংশ যোজন বিস্তৃত আৰু নব্বই যোজন দীঘল এক শিলোদ্দেশ আছে, বৃক্ষবিহীন। তাত কাদাবিহীন দীৰ্ঘিকা (দীঘল পুখুৰী) আৰু বৃক্ষযুক্ত স্থল-পদ্মিনী আছে, নানা জাতিৰ পদ্মেৰে শোভিত। তাৰ মাজত পঞ্চ যোজন পৰিমাণৰ এক মহা ন্যগ্ৰোধ (বট) বৃক্ষ আছে। তাত চন্দ্ৰশেখৰ উমাপতি নীলবস্ত্ৰধাৰী দেৱতা যক্ষ আদি দ্বাৰা স্তূত হৈ নিবাস কৰে। সহস্ৰশিখৰ গিৰি কুমুদৰ অন্তৰত পঞ্চাশ যোজন দীঘল আৰু বিশ যোজন বিস্তৃত ইক্ষুক্ষেপ সদৃশ উচ্চ শিখৰ আছে, বহু পক্ষীৰ আশ্ৰয়, আৰু বহু বৃক্ষফলৰ মধুৰ ৰসেৰে সুসজ্জিত। তাত ইন্দ্ৰৰ মহা আশ্ৰম আছে, দিব্য অভিপ্ৰায়ে নিৰ্মিত। আৰু শঙ্খকূট আৰু ঋষভ পৰ্বতৰ মাজত মনোৰম পুৰুষস্থলী আছে, বহু গুণে সমৃদ্ধ, বহু যোজন দীঘল, বিল্ব-প্ৰমাণ কংকোলক আৰু সুগন্ধি দ্রব্যেৰে যুক্ত; তাত পুৰুষকৰৰ মদে উন্মত্ত নাগ আদি বাস কৰে।

Verse 17

তদ্ৰূপে কপিঞ্জল আৰু নাগ শৈলৰ মাজত দ্বিশত যোজন দীঘল-প্ৰস্থ আৰু শত যোজন পৰিমাণৰ এক স্থলী আছে, নানাবিধ বনৰে বিভূষিত, দ্ৰাক্ষা, খৰ্জূৰ আৰু খণ্ডৰ ভাণ্ডাৰে যুক্ত, বহু বৃক্ষ-লতা আৰু বহু সৰোবৰে পৰিপূৰ্ণ। আৰু পুষ্কৰ আৰু মহামেঘ পৰ্বতৰ মাজত ষষ্ঠি যোজন বিস্তৃত আৰু শত যোজন দীঘল, হাতৰ তালুৰ দৰে সমতল এক মহৎ স্থলী আছে, বৃক্ষ আৰু বিৰুধবিহীন। তাৰ কাষে চাৰি মহাবন আৰু বহু যোজন বিস্তৃত সৰোব আছে। দহ, পন্ধৰ, সাত, আঠ, ত্ৰিংশ আৰু বিশ যোজন মাপৰ বহু স্থলী আৰু দ্ৰোণী আছে। তাত কিছুমান অতি ভয়ংকৰ পৰ্বতক্ষয় (পাহাৰৰ ধ্বংসকাৰী খাদ) আছে।