Adhyaya 3
Uma SamhitaAdhyaya 378 Verses

Kṛṣṇādi-Śivabhaktoddhāraṇa & Śiva-māhātmya-varṇana (Deliverance of Krishna and other devotees; Description of Shiva’s Greatness)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಉಪಮನ್ಯು ಋಷಿಯ ಶಾಂತ-ಮಾನಸ ಮತ್ತು ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ವರ್ಣಿಸಿ, ಶಿವಭಕ್ತಿಯ ಫಲಪ್ರದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ। ವಾಸುದೇವ (ಕೃಷ್ಣ) ಆ ಭಕ್ತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ದೇವಾಧಿದೇವ ಶಿವನು ಇಂತಹ ಸಾಧಕನಿಗೆ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ। ಉಪಮನ್ಯು ವಾಸುದೇವನಿಗೆ—ಶಿವಕೃಪೆಯಿಂದ ಶೀಘ್ರವೇ ಮಹಾದೇವ ದರ್ಶನವಾಗುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ವರಗಳೂ ದೊರೆಯುವುದು—ಎಂದು ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ। ‘ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಮಂತ್ರರಾಜ ಜಪವು ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದ, ಭುಕ್ತಿ-ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ ಎಂದು ಮುಖ್ಯ ಉಪದೇಶ. ಶಿವಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದರೆ ಕಾಲ ಕ್ಷಣದಂತೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ; ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ, ವರಪ್ರಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪುತ್ರಲಾಭದ ಫಲ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Shlokas

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य सोब्रवीत्तं महामुनिम् । विस्मयं परमं गत्वोपमन्युं शांतमानसम्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಪರಮ ವಿಸ್ಮಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಶಾಂತಮನಸ್ಸಿನ ಮಹಾಮುನಿ ಉಪಮನ್ಯುವಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 2

वासुदेव उवाच । धन्यस्त्वमसि विप्रेन्द्र कस्त्वां स्तोतुमलं कृती । यस्य देवादिदेवस्ते सान्निध्यं कुरुते श्रमे

ವಾಸುದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ವಿಪ್ರಶ್ರೇಷ್ಠ, ನೀನು ಧನ್ಯನು. ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಯಾವ ಕೃತಾರ್ಥನು ಸಮರ್ಥನು? ಏಕೆಂದರೆ ನಿನಗಾಗಿ ದೇವಾದಿದೇವನು ಸ್ವತಃ ಶ್ರಮದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 3

दर्शनं मुनिशार्दूल दद्यात्स भगवाञ्छिवः । अपि तावन्ममाप्येवं प्रसादं वा करोत्वसौ

ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ, ಆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನು ನನಗೆ ದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಲಿ; ಕನಿಷ್ಠ ನನ್ನ ಮೇಲೆಯೂ ಇಂತಹ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಮಾಡಲಿ।

Verse 4

उपमन्युरुवाच । अचिरेणैव कालेन महादेवं न संशयः । तस्यैव कृपया त्वं वै द्रक्ष्यसे पुरुषोत्तम

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು—ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ನೀನು ಮಹಾದೇವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮ, ಅವನ ಕೃಪೆಯಿಂದಲೇ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡುವೆ.

Verse 5

षोडशे मासि सुवरान् प्राप्स्यसि त्वं महेश्वरात् । सपत्नीकात्कथं नो दास्यते देवो वरान्हरे

ಹದಿನಾರನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ಹೇ ಹರೇ, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಭಕ್ತನಾದವನಿಗೆ ದೇವರು ವರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊಡದೆ ಇರಬಲ್ಲನು?

Verse 6

पूज्योसि दैवतैस्सर्वैः श्लाघनीयस्सदा गुणैः । जाप्यं तेऽहं प्रवक्ष्यामि श्रद्दधानाय चाच्युत

ನೀನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನು; ನಿನ್ನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಸದಾ ಶ್ಲಾಘನೀಯನು. ಹೇ ಅಚ್ಯುತ, ಶ್ರದ್ಧಾವಂತನಾದ ನಿನಗೆ ನಾನು ಈಗ ಜಪಿಸಬೇಕಾದ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 7

तेन जपप्रभावेण सत्यं द्रक्ष्यसि शंकरम् । आत्मतुल्यबलं पुत्रं लभिष्यसि महेश्वरात्

ಆ ಮಂತ್ರಜಪದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಶಂಕರನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವೆ. ಮತ್ತು ಮಹೇಶ್ವರನಿಂದ ನಿನ್ನಷ್ಟೇ ಬಲವಿರುವ ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.

Verse 8

जपो नमश्शिवायेति मंत्रराजमिमं हरे । सर्वकामप्रदं दिव्यं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

ಹೇ ಹರಿ, ‘ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಎಂಬ ಈ ಮಂತ್ರರಾಜವನ್ನು ಜಪಿಸು. ಇದು ದಿವ್ಯ, ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವದು; ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾದಿಸುವದು.

Verse 9

सनत्कुमार उवाच । एवं कथयतस्तस्य महादेवाश्रिताः कथाः । दिनान्यष्टौ प्रयातानि मुहूर्तमिव तापस

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಹೀಗೆ ಮಹಾದೇವಾಶ್ರಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿರಲು, ಆ ತಪಸ್ವಿಗೆ ಎಂಟು ದಿನಗಳು ಒಂದೇ ಮುಹೂರ್ತದಂತೆ ಕಳೆದುಹೋಯವು.

Verse 10

नवमे तु दिने प्राप्ते मुनिना स च दीक्षितः । मंत्रमध्यापितं शार्वमाथर्वशिरसं महत्

ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನ ಬಂದಾಗ ಮುನಿಯು ಅವನಿಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದನು; ಮತ್ತು ಶಾರ್ವ (ಶಿವಸಂಬಂಧಿ) ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರವಾದ ಮಹತ್ ಅಥರ್ವಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

Verse 11

जटी मुण्डी च सद्योऽसौ बभूव सुसमाहितः । पादांगुष्ठोद्धृततनुस्तेपे चोर्द्ध्वभुजस्तथा

ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನು ಜಟಾಧಾರಿಯಾಗಿ, ಮುಂಡಿತಶಿರಸ್ಸಾಗಿ, ಗಾಢ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದನು. ಪಾದದ ಅಂಗುಷ್ಠದ ಮೇಲೆ ದೇಹವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಭುಜಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

Verse 12

संप्राप्ते षोडशे मासि संतुष्टः परमेश्वरः । पार्वत्या सहितश्शंभुर्ददौ कृष्णाय दर्शनम्

ಹದಿನಾರನೇ ಮಾಸವು ಬಂದಾಗ ಪರಮೇಶ್ವರನು ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು. ಪಾರ್ವತಿಯೊಡನೆ ಶಂಭುವು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು.

Verse 13

पार्वत्या सहितं देवं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् । ब्रह्माद्यैस्स्तूयमानं तु पूजितं सिद्धकोटिभिः

ಅವರು ಪಾರ್ವತೀಸಹಿತ ದೇವನನ್ನು ಕಂಡರು—ತ್ರಿನೇತ್ರ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ—ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವನನ್ನು, ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಸಿದ್ಧರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನನ್ನು.

Verse 14

दिव्यमाल्याम्बरधरं भक्तिनम्रैस्सुरासुरैः । प्रणतं च विशेषेण नानाभूषणभूषितम्

ಅವನು ದಿವ್ಯಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು; ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿನಮ್ರರಾದ ದೇವಾಸುರರು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವನು ನಾನಾವಿಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 15

सर्वाश्चर्यमयं कांतं महेशमजमव्ययम् । नानागणान्वितं तुष्टं पुत्राभ्यां संयुतं प्रभुम्

ಅವಳು ಸರ್ವಾಶ್ಚರ್ಯಮಯ, ಕಾಂತ, ಅಜ ಮತ್ತು ಅವ್ಯಯನಾದ ಮಹೇಶನನ್ನು ಕಂಡಳು—ವಿವಿಧ ಗಣಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು.

Verse 16

श्रीकृष्णः प्रांजलिर्दृष्ट्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । ईदृशं शंकरं प्रीतः प्रणनाम महोत्सवः

ಇಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಶಂಕರನನ್ನು ನೋಡಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪ್ರಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ನಿಂತನು; ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಅರಳಿದವು. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ ಅವನು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದನು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆದಂತಾಯಿತು.

Verse 17

नानाविधैः स्तुतिपदैर्वाङ्मयेनार्चयत्तदा । सहस्रनाम्ना देवेशं तुष्टाव नतकंधरः

ಆಗ ಅವನು ನಾನಾವಿಧ ಸ್ತುತಿಪದಗಳಿಂದ, ಪವಿತ್ರ ವಾಕ್ಸ್ವರೂಪ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ, ದೇವೇಶನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಶಿರಸ್ಸು ಬಾಗಿಸಿ ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 18

ततो देवास्सगंधर्वा विद्याधरमहोरगाः । मुमुचुः पुष्पवृष्टिं च साधुवादान्मनोनुगान्

ಆಗ ದೇವತೆಗಳು—ಗಂಧರ್ವರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಮತ್ತು ಮಹೋರಗರು ಸಹಿತ—ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ‘ಸಾಧು! ಸಾಧು!’ ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು।

Verse 19

पार्वत्याश्च मुखं दृष्ट्वा भगवान्भक्तवत्सलः । उवाच केशवं तुष्टो रुद्रश्चाथ बिडौजसा

ಪಾರ್ವತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಭಗವಾನ್ ಸಂತುಷ್ಟನಾದನು; ಆಗ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ರುದ್ರನು ಕೇಶವನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು।

Verse 20

श्रीमहादेव उवाच । कृष्णं जानामि भक्तं त्वां मयि नित्यं दृढव्रतम् । वृणीष्व त्वं वरान्मत्तः पुण्यांस्त्रैलोक्यदुर्लभान्

ಶ್ರೀಮಹಾದೇವನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಕೃಷ್ಣ, ನೀನು ನನ್ನ ಭಕ್ತನೆಂದು, ನನ್ನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ದೃಢವ್ರತನಾಗಿರುವೆನೆಂದು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನಿಂದ ಪುಣ್ಯವಾದ ವರಗಳನ್ನು ಬೇಡು; ಅವು ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ದುರ್ಲಭ.

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णः प्रांजलिरादरात् । प्राह सर्वेश्वरं शम्भुं सुप्रणम्य पुनः पुनः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೃಷ್ಣನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಂಜಲಿ ಹಿಡಿದು, ಸರ್ವೇಶ್ವರನಾದ ಶಂಭುವಿಗೆ ಮರುಮರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 22

कृष्ण उवाच । देवदेव महादेव याचेऽहं ह्युत्तमान्वरान् । त्वत्तोऽष्टप्रमितान्नाथ त्वयोद्दिष्टान्महेश्वर

ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ದೇವದೇವ, ಓ ಮಹಾದೇವ! ನಾನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವರಗಳನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತೇನೆ. ಓ ನಾಥ, ನೀನೇ ಸೂಚಿಸಿದ ಎಂಟು ವರಗಳನ್ನು, ಓ ಮಹೇಶ್ವರ, ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸು.

Verse 23

तव धर्म्मे मतिर्नित्यं यशश्चाप्रचलं महत् । त्वत्सामीप्यं स्थिरा भक्तिस्त्वयि नित्यं ममास्त्विति

ನನ್ನ ಮತಿ ನಿತ್ಯವೂ ನಿಮ್ಮ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ; ನನ್ನ ಮಹಾಯಶಸ್ಸು ಅಚಲವಾಗಿರಲಿ. ನಿಮ್ಮ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ವಾಸಿಸಲಿ; ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಚಲ ಭಕ್ತಿ ಸದಾ ಇರಲಿ.

Verse 24

पुत्राणि च दशाद्यानां पुत्राणां मम संतु वै । वध्याश्च रिपवस्सर्वे संग्रामे बलदर्पिताः

ಪ್ರಭುವೇ, ನನಗೆ ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುತ್ರರು ಇರಲಿ. ಬಲದ ದರ್ಪದಿಂದ ಉಬ್ಬಿದ ನನ್ನ ಎಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಡಲಿ.

Verse 25

अपमानो भवेन्नैव क्वचिन्मे शत्रुतः प्रभो । योगिनामपि सर्वेषां भवेयमतिवल्लभः

ಪ್ರಭುವೇ, ಶತ್ರುಗಳಿಂದಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಅವಮಾನವಾಗದಿರಲಿ. ಬದಲಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರಲಿ.

Verse 26

इत्यष्टौ सुवरान्देहि देवदेव नमोऽस्तु ते । सर्वेश्वरस्त्वमेवासि मत्प्रभुश्च विशेषतः

ಇಂತೆ, ದೇವದೇವನೇ, ನನಗೆ ಈ ಎಂಟು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀನೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀನೇ ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ.

Verse 27

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तमाह भगवान्भवः । सर्वं भविष्यतीत्येवं पुनस्स प्राह शूलधृक्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಭವ (ಶಿವ) ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಶೂಲಧಾರಿಯು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೀಗೆಯೇ ಎಲ್ಲವೂ ಸಂಭವಿಸುವುದು; ಸರ್ವಂ ಭವಿಷ್ಯತಿ.”

Verse 28

साम्बो नाम महावीर्यः पुत्रस्ते भविता बली । घोरसंवर्तकादित्यश्शप्तो मुनिभिरेव च

‘ಸಾಂಬ’ ಎಂಬ ಮಹಾವೀರ್ಯವಂತ, ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ ಪುತ್ರನು ನಿನಗೆ ಜನಿಸುವನು. ಮುನಿಗಳ ಶಾಪದಿಂದ ಅವನು ಘೋರ ಸಂವರ್ತಕ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಹಿಸುವನು.

Verse 29

मानुषो भवितासीति स ते पुत्रो भवि ष्यति । यद्यच्च प्रार्थितं किंचित्तत्सर्वं च लभस्व वै

ಅವನು ಮಾನವನಾಗಿ ಜನಿಸುವನು; ಅವನೇ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನಾಗುವನು. ನೀನು ಏನನ್ನೇ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದರೂ—ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ—ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಡೆಯುವೆ.

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । एवं लब्ध्वा वरान्सर्वाञ्छ्रीकृष्णः परमेश्वरात् । नानाविधाभिर्बह्वीभिस्स्तुतिभिस्समतोषयत्

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ನಾನಾವಿಧವಾದ ಅನೇಕ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.

Verse 31

तमाहाथ शिवा तुष्टा पार्वती भक्तवत्सला । वासुदेवं महात्मानं शंभुभक्तं तपस्विनम्

ಆಗ ಭಕ್ತವತ್ಸಲೆಯಾದ ಶಿವಾ—ತೃಪ್ತಳಾದ ಪಾರ್ವತಿ—ಶಂಭುಭಕ್ತನೂ ತಪಸ್ವಿಯೂ ಆದ ಮಹಾತ್ಮ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 32

पार्वत्युवाच । वासुदेव महाबुद्धे कृष्ण तुष्टास्मि तेऽनघ । गृहाण मत्तश्च वरान्मनोज्ञान्भुवि दुर्लभान्

ಪಾರ್ವತಿ ಹೇಳಿದರು— ಓ ವಾಸುದೇವ, ಓ ಮಹಾಬುದ್ಧಿ ಕೃಷ್ಣ, ಓ ನಿರಪರಾಧಿ! ನಾನು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸಂತುಷ್ಟಳಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭವಾದ, ಹೃದಯಾನಂದಕರವಾದ ವರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्याः पार्वत्यास्स यदूद्वहः । उवाच सुप्रसन्नात्मा भक्तियुक्तेन चेतसा

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಪಾರ್ವತಿಯ ಆ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಯದುವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಅಂತರಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 34

श्रीकृष्ण उवाच । देवि त्वं परितुष्टासि चेद्ददासि वरान्हि मे । तपसाऽनेन सत्येन ब्राह्मणान्प्रति मास्मभूत्

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ನೀನು ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ನನಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವದಾದರೆ, ಈ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಈ ಸತ್ಯದ ಬಲದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ प्रति ನನ್ನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಅವಮಾನವೂ ದ್ವೇಷವೂ ಹುಟ್ಟದಿರಲಿ.

Verse 35

द्वेषः कदाचिद्भद्रं पूजयेयं द्विजान्सदा । तुष्टौ च मातापितरौ भवेतां मम सर्वदा

ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸದೆ ಇರಲಿ. ಸದಾ ಭದ್ರರಾದ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಿ. ನನ್ನ ತಾಯಿ-ತಂದೆಗಳು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿರಲಿ.

Verse 36

सर्वभूतेष्वानुकूल्यं भजेयं यत्र तत्रगः । कुले प्रभृति रुचिता ममास्तु तव दर्शनात्

ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದರೂ ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ನೇಹಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಿ. ಇಂದಿನಿಂದ, ನಿನ್ನ ದರ್ಶನಪ್ರಸಾದದಿಂದ, ನನ್ನ ಕುಲ-ವಂಶದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ರುಚಿ ಮತ್ತು ಆನಂದ ಉಂಟಾಗಲಿ.

Verse 37

तर्पयेयं सुरेन्द्रादीन्देवान् यज्ञशतेन तु । यतीनामतिथीनां च सहस्राण्यथ सर्वदा

ನಾನು ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನೂರು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಾವಿರಾರು ಯತಿಗಳನ್ನೂ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನೂ ಸದಾ ಸಂತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸಲಿ.

Verse 38

भोजयेयं सदा गेहे श्रद्धापूतं तु भोजनम् । बांधवैस्सह प्रीतिस्तु नित्यमस्तु सुनिर्वृतिः

ನಾನು ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಭೋಜನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಿ; ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿತ್ಯ ಪ್ರೀತಿ ಇರಲಿ, ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಶಾಂತಿ ದೊರಕಲಿ।

Verse 39

देवि भार्य्यासहस्राणां भवेयं प्राणवल्लभः । अक्षीणा काम्यता तासु प्रसादात्तव शांकरि

ಹೇ ದೇವಿ, ನಾನು ಸಾವಿರಾರು ಪತ್ನಿಗಳ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯನಾಗಲಿ; ಹೇ ಶಾಂಕರಿ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಅವರ ಮೇಲಿನ ನನ್ನ ಕಾಮ್ಯಶಕ್ತಿ ಎಂದಿಗೂ ಕ್ಷೀಣವಾಗದಿರಲಿ।

Verse 40

आसां च पितरो लोके भवेयुः सत्यावादिनः । इत्याद्याः सुवरास्संतु प्रसादात्तव पार्वति

ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಪಿತೃಗಳು (ಪೂರ್ವಜರು) ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾಡಿಗಳಾಗಿರಲಿ; ಮತ್ತು ಅವರು ಮೊದಲಾದವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸುಸ್ವರ ಹಾಗೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾಣಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿರಲಿ—ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ।

Verse 41

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवी तं चाह विस्मिता । एवमस्त्विति भद्रं ते शाश्वती सर्वकामदा

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು: ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ದೇವಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಂಡು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಏವಮಸ್ತು. ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ಇದು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವದಾಗಿರಲಿ.”

Verse 42

तस्मिंस्तांश्च वरान्दत्त्वा पार्वतीपरमेश्वरौ । तत्रैवांतश्च दधतुः कृत्वा कृष्णस्य सत्कृपाम्

ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವನಿಗೆ ಆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಪಾರ್ವತಿ-ಪರಮೇಶ್ವರರು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತರಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದರು—ಈ ರೀತಿ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಕೃಪೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು।

Verse 43

कृष्णः कृतार्थमात्मानममन्यत मुनीश्वरः । उपमन्योर्मुनराशु प्रापाश्रममनुत्तमम्

ಹೀಗೆ ಮುನೀಶ್ವರನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನನ್ನು ಕೃತಾರ್ಥನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದನು. ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನು ಮುನಿ ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ಅನುತ್ತಮ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 44

प्रणम्य शिरसा तत्र तं मुनिं केशिहा ततः । तया वृत्तं च तस्मै तत्समाचष्टोपमन्यवे

ನಂತರ ಕೇಶಿಹಾ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮುನಿಗೆ ಶಿರಸಾ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಅವಳ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನೂ ಉಪಮನ್ಯುವಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 45

स च तं प्राह कोऽन्यस्स्याच्छर्वाद्देवाज्जनार्द्दन । महादानपतिर्लोके क्रोधे वाऽतीव दुस्सहः

ಅವನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು— “ಓ ಜನಾರ್ದನ! ದೇವರಾದ ಶರ್ವನ ಹೊರತು ಇನ್ನಾರು ಇರಬಲ್ಲರು? ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಮಹಾದಾನಗಳ ಅಧಿಪತಿ; ಕ್ರೋಧದಲ್ಲಿ ಅತಿದುರಸಹನು.”

Verse 46

ज्ञाने तपसि वा शौर्य्ये स्थैर्य्ये वा पद एव च । शृणु शंभोस्तु गोविन्द देवैश्वर्य्यं महायशाः

ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಾಗಲಿ, ತಪಸ್ಸಲ್ಲಾಗಲಿ, ಶೌರ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಸ್ಥೈರ್ಯದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಪದಪ್ರಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ— ಓ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಗೋವಿಂದ, ಶಂಭುವಿನ ದಿವ್ಯ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 47

तच्छ्रुत्वा श्रद्धया युक्तोऽभवच्छंभोस्तु भक्तिमान् । पप्रच्छ शिवमाहात्म्यं स तं प्राह मुनीश्वरः

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಶಂಭುವಿನ ಭಕ್ತನಾದನು. ನಂತರ ಶಿವಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಮುನೀಶ್ವರನು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 48

उपमन्युरुवाच । भगवाञ्शंकरः पूर्वं ब्रह्मलोके महात्मना । स्तुतो नामसहस्रेण दण्डिना ब्रह्मयोगिना

ಉಪಮನ್ಯು ಹೇಳಿದರು—ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಬ್ರಹ್ಮಯೋಗಿ ದಂಡಿ ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದನು।

Verse 49

सांख्याः पठंति तद्गीतं विस्तीर्णं च निघंटवत् । दुर्ज्ञानं मानुषाणां तु स्तोत्रं तत्सर्वकामदम्

ಸಾಂಖ್ಯರು ಅದನ್ನು ‘ಗೀತ’ವೆಂದು ನಿಘಂಟುವಿನಂತೆ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮಾನವರಿಗೆ ಅದು ದುರ್ಜ್ಞೇಯ, ಆದರೂ ಆ ಸ್ತೋತ್ರವು ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದ।

Verse 50

स्मरन्नित्यं शंकरं त्वं गच्छ कृष्ण गृहं सुखी । भविष्यसि सदा तात शिवभक्तगणाग्रणीः

ಶಂಕರನನ್ನು ನಿತ್ಯ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಓ ಕೃಷ್ಣ, ಸುಖದಿಂದ ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು; ತಾತ, ನೀನು ಸದಾ ಶಿವಭಕ್ತಗಣದ ಅಗ್ರಣಿಯಾಗುವೆ।

Verse 51

इत्युक्तस्तं नमस्कृत्य वासुदेवो मुनीश्वरम् । मनसा संस्मरञ्शंभुं केशवो द्वारकां ययौ

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಸುದೇವನು ಆ ಮುನೀಶ್ವರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು; ಕೇಶವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಂಭುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹೊರಟನು।

Verse 52

सनत्कुमार उवाच । एवं कृष्णस्समाराध्य शंकरं लोकशंकरम् । कृतार्थोऽभून्मुनिश्रेष्ठ सर्वाजेयोऽभवत्तथा

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನು ಲೋಕಶಂಕರನಾದ ಶಂಕರನನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್ಆರಾಧಿಸಿ ಕೃತಾರ್ಥನಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಅಜೇಯನಾದನು।

Verse 53

तथा दाशरथी रामश्शिवमाराध्य भक्तितः । कृतार्थोऽभून्मुनिश्रेष्ठ विजयी सर्वतोऽभवत्

ಓ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ದಾಶರಥಿ ರಾಮನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಕೃತಾರ್ಥನಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಜಯಿಯಾದನು।

Verse 54

तपस्तप्त्वाऽतिविपुलं पुरा रामो गिरौ मुने । शिवाद्धनुश्शरं चापं ज्ञानं वै परमुत्तमम्

ಓ ಮುನೀ! ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಶಿವನಿಂದ ಧನುಸ್ಸು, ಬಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಮೋತ್ತಮ ಅನುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು।

Verse 55

रावणं सगणं हत्वा सेतुं बद्ध्वांभसांनिधौ । सीतां प्राप्य गृहं यातो बुभुजे निखिलां महीम्

ರಾವಣನನ್ನು ಅವನ ಬಳಗದೊಡನೆ ಸಂಹರಿಸಿ, ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟಿಸಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು ಮನೆಗೆ ಹೋದನು; ನಂತರ ಧರ್ಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದನು।

Verse 56

तथा च भार्गवो रामो ह्याराध्य तपसा विभुम् । निरीक्ष्य दुःखितश्शर्वात्पितरं क्षत्रियैर्हतम्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಭಾರ್ಗವ ರಾಮ (ಪರಶುರಾಮ) ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಶರ್ವ (ಶಿವ)ನ ವಿಧಿಯಂತೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಂದ ಹತರಾದ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ದುಃಖಿತನಾದನು।

Verse 57

तीक्ष्णं स परशुं लेभे निर्ददाह च तेन तान् । त्रिस्सप्तकृत्वः क्षत्रांश्च प्रसन्नात्परमेश्वरात्

ಪ್ರಸನ್ನ ಪರಮೇಶ್ವರನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವನು ಅತಿತೀಕ್ಷ್ಣ ಪರಶುವನ್ನು ಪಡೆದನು; ಆ ಪರಶುವಿನಿಂದ ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು।

Verse 58

अजेयश्चामरश्चैव सोऽद्यापि तपसांनिधिः । लिंगार्चनरतो नित्यं दृश्यते सिद्धचारणैः

ಅಜೇಯನೂ ಅಮರನೂ ಆದವನು—ಇಂದಿಗೂ ತಪಸ್ಸಿನ ನಿಧಿಯಾಗಿರುವವನು—ನಿತ್ಯ ಶಿವಲಿಂಗಾರ್ಚನೆಯಲ್ಲಿ ರತನಾಗಿದ್ದು, ಸಿದ್ಧರು ಚಾರಣರು ಅವನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 59

महेन्द्रपर्वते रामः स्थितस्तपसि तिष्ठति । कल्पांते पुनरेवासावृषिस्थानमवाप्स्यति

ರಾಮನು ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ತಂಗಿದ್ದಾನೆ. ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಋಷಿಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಋಷಿಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು।

Verse 60

असितस्यानुजः पूर्वं पीडया कृतवांस्तपः । मूलग्राहेण विश्वस्य देवलो नाम तापसः

ಹಿಂದೆ ಅಸಿತನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರನಾದ ದೇವಲನೆಂಬ ತಾಪಸನು, ಪೀಡೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು—ವಿಶ್ವದ ಮೂಲಕಾರಣವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು।

Verse 61

पुरन्दरेण शप्तस्तु तपस्वी यश्च सुस्थिरम् । अधर्म्यं धर्ममल मल्लिंगमारध्य कामदम्

ಪುರಂದರ (ಇಂದ್ರ)ನ ಶಾಪವಿದ್ದರೂ ಆ ತಪಸ್ವಿ ಅಚಲವಾಗಿ ಉಳಿದು, ಕಾಮದ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು. ಆ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಅಧರ್ಮ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಶುದ್ಧವಾಯಿತು; ಪಾಪಮಲ ದೂರವಾಯಿತು।

Verse 62

चाक्षुषस्य मनोः पुत्रो मृगोऽभूत्तु मरुस्थले । वसिष्ठशापाद्गृत्समदो दण्डकारण्य एकलः

ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನುನ ಪುತ್ರ ಗೃತ್ಸಮದನು, ವಸಿಷ್ಠರ ಶಾಪದಿಂದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೃಗನಾಗಿ, ದಂಡಕಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದನು।

Verse 63

हृदये संस्मन्भक्त्या प्रवणेन युतं शिवम् । तस्मान्मृत्युमुखाकारो गणो मृगमुखोऽभवत्

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿನಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ಕ್ಷಣವೇ, ಮರಣಮುಖದಂತೆ ಭಯಂಕರ ಮುಖವಿದ್ದ ಆ ಗಣನು ಮೃಗಮುಖನಾದನು।

Verse 64

अजरामरतां नीतस्तीर्त्वा शापं पुनश्च सः । शंकरेण कृतः प्रीत्या नित्यं लम्बोदरानुगः

ಶಾಪವನ್ನು ದಾಟಿ ಅವನು ಅಜರಾಮರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ನೀತಿಗೊಂಡನು; ನಂತರ ಶಂಕರನು ಪ್ರೀತಿಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಲಂಬೋದರ (ಗಣೇಶ)ನ ಅನುಚರ ಸೇವಕನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು।

Verse 65

गार्ग्याय प्रददौ शर्वो मोक्षं च भुवि दुर्लभम् । कामचारी महाक्षेत्रं कालज्ञानं महर्द्धिमत्

ಶರ್ವನು ಗಾರ್ಗ್ಯನಿಗೆ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ದುರ್ಲಭವಾದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸಿದನು; ಜೊತೆಗೆ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಸಂಚರಣೆ, ಮಹಾಕ್ಷೇತ್ರಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಕಾಲಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ತಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ನೀಡಿದನು।

Verse 66

चतुष्पादं सरस्वत्याः पारंगत्वं च शाश्वतम् । न तुल्यं च सहस्रं तु पुत्राणां प्रददौ शिवः

ಶಿವನು ಅವರಿಗೆ ಸರಸ್ವತಿಯ ಚತುಷ್ಪಾದ ಸಿದ್ಧಿ—ಶಾಶ್ವತ ಪಾರಂಗತತೆ—ದಯಪಾಲಿಸಿದನು; ಜೊತೆಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಸಾವಿರ ಪುತ್ರರನ್ನೂ ನೀಡಿದನು।

Verse 67

वेदव्यासं तु योगीन्द्रं पुत्रं तुष्टः पिनाक धृक् । पराशराय च ददौ जरामृत्युविवर्जितम्

ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಶಿವನು ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಯೋಗೀಂದ್ರನಾದ ಪುತ್ರ ವೇದವ್ಯಾಸನನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಪರಾಶರನಿಗೂ ಜರಾ-ಮೃತ್ಯುವಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 68

मांडव्यश्शंकरणैव जीवं दत्त्वा विसर्जितः । वर्षाणां दश लक्षाणि शूलाग्रा दवरोपितः

ಶಂಕರನೇ ಸ್ವತಃ ಮಾಂಡವ್ಯನಿಗೆ ಜೀವದಾನ ನೀಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು; ಆದರೂ ಬಂಧನಫಲವಾಗಿ ಅವನು ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತ್ರಿಶೂಲದ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಉಳಿದನು, ಕೊನೆಗೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಕೃಪೆ ಜಯಿಸುವ ತನಕ.

Verse 69

दरिद्रो ब्राह्मणः कश्चिन्निक्षिप्य गुरुवेश्मनि । पुत्रं तु गालवं यश्च पूर्वमासीद्गृहाश्रमी

ಒಬ್ಬ ದರಿದ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಇದ್ದನು; ಅವನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ಗುರುವಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದನು. ಅವನು ಹಿಂದೆ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದನು; ಆ ಪುತ್ರನ ಹೆಸರು ಗಾಲವನು.

Verse 70

गुप्तो वा मुनिशालायां भिक्षुरायाति तद्गृहम् । भार्य्यामुवाच यः कश्चिदवश्यं निर्धनो यतः

ಅವನು ಮುನಿಶಾಲೆಯಿಂದ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಬಂದಿರಲಿ ಅಥವಾ ಭಿಕ್ಷುವಾಗಿ ಆ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿರಲಿ—ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಅವನು ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಇವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ದರಿದ್ರನು; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.”

Verse 71

स तु वाच्यो भवत्या च न दृश्यंत इति प्रियः । अतिथेरागतस्यापि किं दास्यामि गृहे वसन्

ಪ್ರಿಯೆ, ನೀವೂ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳು—“ಅವರು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.” ಅತಿಥಿ ಬಂದರೂ, ನನ್ನ ಬಳಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಾಗ ನಾನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಅವನಿಗೆ ಏನು ಕೊಡಲಿ?

Verse 72

कदाचिदतिथिः कश्चित्क्षुत्तृषाक्षामतर्षितः । तामुवाच स भर्ता ते क्व गतश्चेति तं च सा

ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಅತಿಥಿ ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟು ಬಂದನು. ಆಗ ಅವಳ ಗಂಡನು ಅವಳಿಗೆ—“ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆಯೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು; ಅವಳೂ ಅವನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

Verse 73

प्राह भर्ता मदीयस्तु सांप्रतं न च दृश्यते । स ऋषिस्तामुवाचेदं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು: “ನನ್ನ ಪತಿ ಈಗ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.” ಆಗ ಋಷಿಯು ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಅವಳಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 74

गृहस्थितः प्रतिच्छन्नस्तत्रैव स मृतो द्विजः । विश्वामित्रस्यनुज्ञातस्तत्पुत्रो गालवस्तथा

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡೇ ಇದ್ದ ಆ ದ್ವಿಜನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮೃತನಾದನು. ನಂತರ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಅವನ ಪುತ್ರ ಗಾಲವನು ತದನುಸಾರ ಮುಂದುವರಿದನು।

Verse 75

गृहमागत्य मातुस्स श्रुत्वा शापं सुदारुणम् । आराध्य शंकरं देवं पूजां कृत्वा तु शांभवीम्

ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಅವನು ತಾಯಿಯಿಂದ ಆ ಅತ್ಯಂತ ದಾರುಣ ಶಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಆಗ ದೇವ ಶಂಕರನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ, ಶಾಂಭವೀ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿದನು।

Verse 76

गृहादसौ विनिष्क्रांतस्संस्मरञ्शंकरं हृदा । अथ तं तनयं दृष्ट्वा पिता तं प्राह साञ्जलिम्

ಅವನು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಂಕರನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಕಂಡ ತಂದೆ ಅಂಜಲಿ ಜೋಡಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.

Verse 77

महादेवप्रसादाच्च कृतकृत्योऽस्मि कृत्यतः । धनवान्पुत्रवांश्चैव मृतोऽहं जीवितः पुनः

ಮಹಾದೇವನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನಾನು ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕೃತ್ಯನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಧನವಂತನೂ ಪುತ್ರವಂತನೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ; ಮೃತಪ್ರಾಯನಾಗಿದ್ದ ನಾನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಿಸಿದೆನು.

Verse 78

इति वः कथितमशेषं नाहं शक्तः समासतो व्यासात् । वक्तुं शंभोश्च गुणाञ्शेषस्यापि न मुखानि स्युः

ಈ ರೀತಿ ನಿಮಗೆ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು; ಆದರೂ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಲಿ ಶಂಭುವಿನ ಗುಣಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಲ್ಲ. ಸಹಸ್ರಮುಖ ಶೇಷನಿಗೂ ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಖಗಳು ಇರಲಾರವು.

Frequently Asked Questions

The chapter advances a grace-based Shaiva argument: Vāsudeva seeks Śiva’s favor, and Upamanyu authoritatively guarantees Śiva-darśana and boons, grounding the claim in a practical means—pañcākṣarī japa—thereby converting theology into a replicable sādhanā.

“Darśana” functions as epistemic confirmation (experiential proof) of Śiva-tattva; “prasāda” encodes the doctrine that ultimate fruition is granted rather than mechanically produced; and “Namaḥ Śivāya” as mantra-rāja symbolizes a compressed total practice—renunciation (namaḥ), devotion, and identity-orientation toward Śiva.

Śiva is emphasized in functional epithets—Mahādeva/Śaṅkara/Devādideva—highlighting supremacy, beneficence, and accessibility to devotees through mantra-japa; Gaurī/Umā is not foregrounded in the sampled verses but remains the theological frame of the Umāsaṃhitā’s Śiva-with-Śakti orientation.