Prakarana 10

Verse 187 (दोहा/सोरठा)

बिष्नु कहा अस बिहसि तब बोलि सकल दिसिराज। बिलग बिलग होइ चलहु सब निज निज सहित समाज।।92।।

biṣṇu kahā asa bihasi taba boli sakala disirāja | bilaga bilaga hoi calahu saba nija nija sahita samāja ||92||

そのときヴィシュヌは微笑み、四方の守護神たちに告げた。「各々、自らの方角へ帰れ――それぞれ眷属を伴って。」

Verse 188 (चौपाई)

सबु प्रसंगु गिरिपतिहि सुनावा। मदन दहन सुनि अति दुखु पावा।। बहुरि कहेउ रति कर बरदाना। सुनि हिमवंत बहुत सुखु माना।। हृदयँ बिचारि संभु प्रभुताई। सादर मुनिबर लिए बोलाई।। सुदिनु सुनखतु सुघरी सोचाई। बेगि बेदबिधि लगन धराई।। पत्री सप्तरिषिन्ह सोइ दीन्ही। गहि पद बिनय हिमाचल कीन्ही।। जाइ बिधिहि दीन्हि सो पाती। बाचत प्रीति न हृदयँ समाती।। लगन बाचि अज सबहि सुनाई। हरषे मुनि सब सुर समुदाई।। सुमन बृष्टि नभ बाजन बाजे। मंगल कलस दसहुँ दिसि साजे।।

sabu prasaṅgu giripatihi sunāvā | madana-dahana suni ati dukhu pāvā || bahuri kaheu rati-kara baradānā | suni himavaṁta bahuta sukhu mānā || hṛdayaṁ bicāri sambhu prabhutāī | sādara munibara liye bolāī || sudinu sunakhatu sugharī socāī | begi beda-bidhi lagana dharāī || patrī saptar̥ṣinih soi dīnhī | gahi pada binaya himācala kīnhī || jāi bidhihi dīnhि so pātī | bācata prīti na hṛdayaṁ samātī || lagana bāci aja sabahi sunāī | haraṣe muni saba sura samudāī || sumana br̥ṣṭi nabha bājana bāje | maṅgala kalasa dasahuṁ disi sāje ||

彼は全ての出来事をヒマヴァンに語った。マダナを焼くシヴァのことを聞き、彼は大いに悲しんだ。次にラティの主に与えられた恩寵について語った。これを聞いてヒマヴァンは大いなる喜びを感じた。心の中でシャンブの主権を熟考し、敬意を持って最上の賢者たちを呼び寄せた。彼らは吉日、幸運の星、相応しき時を選び、ヴェーダの規則に従い迅速に婚礼の時を定めた。七賢者はその書かれた予定を与えた。彼らの足を抱き、ヒマラヤは謙虚に嘆願した。彼は行ってその手紙をブラフマーに渡した。それを読んで、愛情は心に収まりきれなかった。選ばれた時を読み上げ、生まれざる者は全てに告げた。賢者たちは喜び、神々の集いも皆喜んだ。花の雨が降り、楽器が空に響き、吉祥の壺が十方に置かれた。

Verse 189 (चौपाई)

सिवहि संभु गन करहिं सिंगारा। जटा मुकुट अहि मौरु सँवारा।। कुंडल कंकन पहिरे ब्याला। तन बिभूति पट केहरि छाला।। ससि ललाट सुंदर सिर गंगा। नयन तीनि उपबीत भुजंगा।। गरल कंठ उर नर सिर माला। असिव बेष सिवधाम कृपाला।। कर त्रिसूल अरु डमरु बिराजा। चले बसहँ चढ़ि बाजहिं बाजा।। देखि सिवहि सुरत्रिय मुसुकाहीं। बर लायक दुलहिनि जग नाहीं।। बिष्नु बिरंचि आदि सुरब्राता। चढ़ि चढ़ि बाहन चले बराता।। सुर समाज सब भाँति अनूपा। नहिं बरात दूलह अनुरूपा।।

sivahi sambhu-gana karahiṁ siṅgārā | jaṭā mukuṭ ahi mauru saṁvārā || kuṇḍala kaṅkana pahire byālā | tana bibhūti paṭ kehari chālā || sasi lalāṭa suṁdara sira gaṅgā | nayana tīni upabīta bhujaṅgā || garala kaṇṭha ura nara sira mālā | asiva beṣa sivadhāma kṛpālā || kara trisūla aru ḍamaru birājā | cale basahaṁ caṛhi bājahiṁ bājā || dekhi sivahi sura-triya musukāhīṁ | bara lāyaka dulahini jaga nāhīṁ || biṣṇu birañci ādi sura-bhrātā | caṛhi-caṛhi bāhana cale barātā || sura samāja saba bhāṁti anūpā | nahiṁ barāta dūlaha anurūpā ||

シャンブの眷属たちはシヴァを飾り始めた。彼らは彼のもつれ髪を冠のように整え、孔雀の羽のように蛇を置いた。蛇を耳飾りと腕輪として身に着け、体は聖灰で塗られ、獅子の皮が衣として用いられた。月が額を美しくし、ガンガーが頭に座し、三つの目を持ち、蛇が聖紐となった。毒が喉を印し、胸には人間の頭蓋の花飾りが掛かった。外見は不吉な姿だが、彼は慈悲深き主、吉祥の住処なり。手には三叉戟とダマルが輝き、雄牛に乗って出発し、楽器が鳴り響いた。彼を見て、神々の妻たちは微笑んだ。「このような花婿には、世界中に相応しい花嫁はいない」と。ヴィシュヌ、ブラフマー、その他の神々の兄弟たちは乗り物に乗り、婚礼の行列に加わった。あらゆる点で神々の集いは比類なきものであったが、花婿は外見上、その壮麗な行列に相応しくないように見えた。

Verse 190 (चौपाई)

बर अनुहारि बरात न भाई। हँसी करैहहु पर पुर जाई।। बिष्नु बचन सुनि सुर मुसकाने। निज निज सेन सहित बिलगाने।। मनहीं मन महेसु मुसुकाहीं। हरि के बिंग्य बचन नहिं जाहीं।। अति प्रिय बचन सुनत प्रिय केरे। भृंगिहि प्रेरि सकल गन टेरे।। सिव अनुसासन सुनि सब आए। प्रभु पद जलज सीस तिन्ह नाए।। नाना बाहन नाना बेषा। बिहसे सिव समाज निज देखा।। कोउ मुखहीन बिपुल मुख काहू। बिनु पद कर कोउ बहु पद बाहू।। बिपुल नयन कोउ नयन बिहीना। रिष्टपुष्ट कोउ अति तनखीना।।

bara anuhāri barāta na bhāī | hãsī karaihhū para pura jāī || biṣṇu bacana suni sura musakāne | nija nija sena sahita bilagāne || manahī̃ mana mahesu musukāhī̃ | hari ke biṅgya bacana nahĩ jāhī̃ || ati priya bacana sunata priya kere | bhṛṅgihi preri sakala gana ṭere || siva anusāsana suni saba āe | prabhu pada jalaja sīsa tinha nāe || nānā bāhana nānā beṣā | bihase siva samāja nija dekhā || kou mukhahīna bipula mukha kāhū | binu pada kara kou bahu pada bāhū || bipula nayana kou nayana bihīnā | riṣṭapuṣṭa kou ati tanakhīnā ||

相応しさを考慮して、婚礼の行列は外見上好ましくなかった。しかし冗談を言いながら、彼らは他の都市へ向かった。ヴィシュヌの言葉を聞いて、神々は微笑み、それぞれ自らの軍勢と共に少し離れた。マヘーシャも心の中で微笑んだ。ハリの鋭く戯れた言葉は容易に理解できないからである。愛する者からの愛すべき言葉を聞いて、ブリンギは促され、全てのガナを召集した。シヴァの命令を聞いて、彼らは皆やって来た。頭を下げ、主の蓮の御足に触れた。様々な乗り物、様々な姿で、シヴァは自らの集いを見て笑った。ある者は顔がなく、ある者は多くの顔を持ち、ある者は手足がなく、ある者は多くの手足を持った。ある者は多くの目を持ち、ある者は目がなく、ある者は頑健で巨大、ある者は極めて痩せていた。

Verse 191 (छंद)

तन खीन कोउ अति पीन पावन कोउ अपावन गति धरें। भूषन कराल कपाल कर सब सद्य सोनित तन भरें।। खर स्वान सुअर सृकाल मुख गन बेष अगनित को गनै। बहु जिनस प्रेत पिसाच जोगि जमात बरनत नहिं बनै।।

tana khīna kou ati pīna pāvana kou apāvana gati dhareṃ | bhūṣana karāla kapāla kara saba sadya sonita tana bhareṃ || khara svāna suara sṛkāla mukha gana beṣa aganita ko ganai | bahu jinsa preta pisāca jogi jamāta baranata nahiṃ banai ||

ある者は骨まで痩せた体、ある者は巨大に肥え太った。ある者は清浄の気を帯び、ある者は不浄で汚れた姿をとった。彼らは恐ろしい装飾を身に着け、手には頭蓋骨を持ち、瞬時に体は血に浸されたように見えた。ロバ、犬、豚、ジャッカルの顔をした群衆、数え切れぬ変装をした者たちは計算を超えていた。多くの霊、餓鬼、妖魔、不思議な苦行者の群衆、それらを完全に描写することはできない。

Verse 192 (दोहा/सोरठा)

नाचहिं गावहिं गीत परम तरंगी भूत सब। देखत अति बिपरीत बोलहिं बचन बिचित्र बिधि।।93।।

nāca-hiṃ gāva-hiṃ gīta parama taraṅgī bhūta saba. dekhata ati biparīta bola-hiṃ bacana bicitra bidhi..93..

諸々のブータ（精霊・鬼神）は狂乱して舞い、歌をうたった。彼を見て、ことごとく逆さまの口ぶりで語り、怪しき言葉を奇妙な調子で吐いた。

Verse 193 (चौपाई)

जस दूलहु तसि बनी बराता। कौतुक बिबिध होहिं मग जाता।। इहाँ हिमाचल रचेउ बिताना। अति बिचित्र नहिं जाइ बखाना।। सैल सकल जहँ लगि जग माहीं। लघु बिसाल नहिं बरनि सिराहीं।। बन सागर सब नदीं तलावा। हिमगिरि सब कहुँ नेवत पठावा।। कामरूप सुंदर तन धारी। सहित समाज सहित बर नारी।। गए सकल तुहिनाचल गेहा। गावहिं मंगल सहित सनेहा।। प्रथमहिं गिरि बहु गृह सँवराए। जथाजोगु तहँ तहँ सब छाए।। पुर सोभा अवलोकि सुहाई। लागइ लघु बिरंचि निपुनाई।।

jasa dūlahu tasi banī barātā | kautuka bibidha hohiṁ maga jātā || ihāṁ himācala raceu bitānā | ati bicitra nahiṁ jāi bakhānā || saila sakala jahaṁ lagi jaga māhīṁ | laghu bisāla nahiṁ barani sirāhīṁ || bana sāgara saba nadīṁ talāvā | himagiri saba kahuṁ nevata paṭhāvā || kāmarūpa sundara tana dhārī | sahita samāja sahita bara nārī || gae sakala tuhinācala gehā | gāvahiṁ maṅgala sahita sanehā || prathamahiṁ giri bahu gṛha saṁvarāe | jathāyogu tahaṁ tahaṁ saba chāe || pura sobhā avaloki suhāī | lāgai laghu birañci nipunāī ||

花婿がそのようなので、婚礼の行列もまたそのようであった。道中、多くの驚異が現れた。ここでヒマラヤの主は儀式用の天蓋を張り、言葉に尽くせぬほど奇妙な準備をした。世界中にある全ての山々、小さきものも巨大なものも、数え上げ称えることはできない。森と海、全ての川と湖、雪山は至る所に招待状を送った。意のままに美しい姿をとり、眷属と共に、選ばれた婦人たちと共に、彼らは皆、雪の主の家へ行き、愛情を込めて吉祥の歌を歌った。まず山は多くの住居を飾り、相応しく、あちらこちらに皆が座した。都市の美しい壮観を見て、ブラフマーの技さえも些細なものに思えた。

Verse 194 (छंद)

लघु लाग बिधि की निपुनता अवलोकि पुर सोभा सही। बन बाग कूप तड़ाग सरिता सुभग सब सक को कही।। मंगल बिपुल तोरन पताका केतु गृह गृह सोहहीं।। बनिता पुरुष सुंदर चतुर छबि देखि मुनि मन मोहहीं।।

laghu lāga bidhi kī nipunatā avaloki pura sobhā sahī | bana bāga kūpa taṛāga saritā subhaga saba saka ko kahī || maṅgala bipula torana patākā ketu gṛha gṛha sohahīṃ || banitā puruṣa sundara catura chabi dekhi muni mana mohahīṃ ||

摂理がその熟練の技のほんの少しを示したに過ぎないようだった、それほどに都市の壮観は真に驚くべきものであった。森と庭、井戸と池、美しく流れる川、それら全てを語る力を持つ者はいなかった。吉祥の印が豊かにあった、花飾りのアーチ、旗、幟がすべての家を輝かせた。女性と男性の優美で熟練した美しさを見て、賢者でさえも心を魅了された。

Verse 195 (दोहा/सोरठा)

जगदंबा जहँ अवतरी सो पुरु बरनि कि जाइ। रिद्धि सिद्धि संपत्ति सुख नित नूतन अधिकाइ।।94।।

jagadambā jahã avatari so puru barani ki jāi | ṛddhi siddhi sampatti sukha nita nūtana adhikāi ||94||

世界の母なる御方みずからが降臨されたところ、いかでかその至上の御方を言い尽くせよう。御前にあっては、吉祥と成就と財宝と安楽とが、つねに新たに湧き起こり、尽きることなく増し広がる。

Verse 196 (चौपाई)

नगर निकट बरात सुनि आई। पुर खरभरु सोभा अधिकाई।। करि बनाव सजि बाहन नाना। चले लेन सादर अगवाना।। हियँ हरषे सुर सेन निहारी। हरिहि देखि अति भए सुखारी।। सिव समाज जब देखन लागे। बिडरि चले बाहन सब भागे।। धरि धीरजु तहँ रहे सयाने। बालक सब लै जीव पराने।। गएँ भवन पूछहिं पितु माता। कहहिं बचन भय कंपित गाता।। कहिअ काह कहि जाइ न बाता। जम कर धार किधौं बरिआता।। बरु बौराह बसहँ असवारा। ब्याल कपाल बिभूषन छारा।।

nagara nikaṭa barāta suni āī | pura kharabharu sobhā adhikāī || kari banāva saji bāhana nānā | cale lena sādara agavānā || hiyaṁ haraṣe sura sena nihārī | harihi dekhi ati bhae sukhārī || siva samāja jaba dekhana lāge | biḍari cale bāhana saba bhāge || dhari dhīraju tahaṁ rahe sayāne | bālaka saba lai jīva parāne || gaẽ bhavana pūchahiṁ pitu mātā | kahahiṁ bacana bhaya kaṁpita gātā || kahi-a kāha kahi jāi na bātā | jama kara dhāra kidhauṁ bariātā || baru baurāha basahaṁ asavārā | byāla kapāla bibhūṣana chārā ||

婚礼の行列が近づいたと聞いて、全市は騒ぎ立ち、壮観はいっそう増した。様々な乗り物を整え飾り、人々は敬意を持って迎えに出た。神々の軍勢は心に喜びを見つめ、ハリの吉祥なる姿を見て大いに喜んだ。しかしシヴァの一行が見え始めると、乗り物は驚き、逃げ惑った。賢明な者だけがそこで冷静を保った。子供たちは恐怖に襲われ、命が抜けるようであった。彼らは家に走り、父母に尋ねた。恐怖に体を震わせながら、言葉をしどろもどろに語った。「何と言えばよいのか、言葉では語れない、死の刃が確かに来たのだ。狂った騎手がいて、蛇と頭蓋骨が装飾で、灰が身飾りだ」と。

Verse 197 (छंद)

तन छार ब्याल कपाल भूषन नगन जटिल भयंकरा। सँग भूत प्रेत पिसाच जोगिनि बिकट मुख रजनीचरा।। जो जिअत रहिहि बरात देखत पुन्य बड़ तेहि कर सही। देखिहि सो उमा बिबाहु घर घर बात असि लरिकन्ह कही।।

tana chāra byāla kapāla bhūṣana nagana jaṭila bhayaṅkarā | saṅga bhūta preta pisāca jogini bikaṭa mukha rajanīcarā || jo jiata rahihi barāta dekhata pun̐ya baṛa tehi kara sahī | dekhihi so umā bibāhu ghara-ghara bāta asi larikanha kahī ||

体は灰に塗られ、蛇と頭蓋骨が装飾、裸で、もつれ髪、恐ろしい姿をしている。彼と共にブータ、プレータ、ピシャーチャ、ヨギニーたちが行く、夜歩く者たちで、おぞましい顔をしている。このような婚礼の行列を見て生き残る者は、必ずや大きな功徳を持つに違いない。「あの者がウマーの婚礼を見るだろう」と、子供たちは家から家へと話を伝えた。

Verse 198 (दोहा/सोरठा)

समुझि महेस समाज सब जननि जनक मुसुकाहिं। बाल बुझाए बिबिध बिधि निडर होहु डरु नाहिं।।95।।

samujhi mahesa samāja saba janani janaka musukāhiṁ | bāla bujhāe bibidha bidhi niḍara hohu ḍaru nāhiṁ ||95||

マヘーシャ（シヴァ）の御言葉を悟ると、母も父も、集いのすべてがほほえんだ。幼子はさまざまに諭されて言われた――「恐れるな。いささかも怖れることはない。」

Verse 199 (चौपाई)

लै अगवान बरातहि आए। दिए सबहि जनवास सुहाए।। मैनाँ सुभ आरती सँवारी। संग सुमंगल गावहिं नारी।। कंचन थार सोह बर पानी। परिछन चली हरहि हरषानी।। बिकट बेष रुद्रहि जब देखा। अबलन्ह उर भय भयउ बिसेषा।। भागि भवन पैठीं अति त्रासा। गए महेसु जहाँ जनवासा।। मैना हृदयँ भयउ दुखु भारी। लीन्ही बोलि गिरीसकुमारी।। अधिक सनेहँ गोद बैठारी। स्याम सरोज नयन भरे बारी।। जेहिं बिधि तुम्हहि रूपु अस दीन्हा। तेहिं जड़ बरु बाउर कस कीन्हा।।

lai agavāna barātahi āe. die sabahi janavāsa suhāe.. mainā̃ subha āratī sãvārī. saṅga sumaṅgala gāvahi nārī.. kañcana thāra soha bara pānī. parichana calī harahi haraṣānī.. bikaṭa beṣa rudrahi jaba dekhā. abalanh ura bhaya bhayau biseṣā.. bhāgi bhavana paiṭhī̃ ati trāsā. gae mahesu jahā̃ janavāsā.. mainā hṛdayã bhayau dukhu bhārī. līnhī boli girīsakumārī.. adhika sanehã goda baiṭhārī. syāma saroja nayana bhare bārī.. jehĩ bidhi tumhahi rūpu asa dīnhā. tehĩ jaṛa baru bāura kasa kīnhā..

花婿側の一行を率いて到着し、皆に美しい宿所が与えられた。マイナーは吉祥なるアルティを整え、婦人たちは祝福の歌を歌った。黄金の盆に清らかな水が輝き、彼女は歓喜してハラを迎える儀式に向かった。しかしルドラの恐ろしい姿を見たとき、婦人たちの心は特別な恐怖に襲われた。彼女たちは恐慌して家に逃げ込み、マヘーシャは宿営地へと向かった。マイナーの心は深い悲しみと恐怖に沈み、パールヴァティーを呼び寄せた。深い愛情をもって彼女を膝に抱き、蓮のような黒い瞳は涙で満たされた。「どのような運命によってこのような姿が与えられたのか。あの愚かな花婿は、どうして狂った者のようになったのか。」

Verse 200 (छंद)

कस कीन्ह बरु बौराह बिधि जेहिं तुम्हहि सुंदरता दई। जो फलु चहिअ सुरतरुहिं सो बरबस बबूरहिं लागई।। तुम्ह सहित गिरि तें गिरौं पावक जरौं जलनिधि महुँ परौं। घरु जाउ अपजसु होउ जग जीवत बिबाहु न हौं करौं।।

kasa kīnha baru baurāha bidhi jehiṃ tumhahi suṃdaratā daī | jo phalu cahi-a sura-taruhin so barabasa babūrahim̃ lāgaī || tumha sahita giri teṃ girauṃ pāvaka jarauṃ jala-nidhi mahuṃ parauṃ | gharu jāu apajasu hou jaga jīvata bibāhu na hauṃ karauṃ ||

あなたにこのような美しさを与えた定めの神は、なんと奇妙な扱いをしたことか。願いを叶える木に求めるべき果実が、強制的に棘のあるアカシアに結びつけられる。あなたと共に山から身を投げ、火の中で焼かれ、海に落ちる方がましだ。不名誉を背負って家に帰り、生きながらえても、この結婚を成就させないならば。

Verse 201 (दोहा/सोरठा)

भई बिकल अबला सकल दुखित देखि गिरिनारि। करि बिलापु रोदति बदति सुता सनेहु सँभारि।।96।।

bhaī bikala abalā sakala dukhita dekhi girināri | kari bilāpu roditi badati sutā sanehu saँbhāri ||96||

ギリナーリー（パールヴァティー）が苦悩に沈むのを見て、そこに居合わせた者は皆、悲しみに打たれた。やさしき母は胸ふさがり、なすすべもなく嘆きの声をあげた。涙にくれつつ、娘への深い愛を奮い起こして、こう語った。

Verse 202 (चौपाई)

नारद कर मैं काह बिगारा। भवनु मोर जिन्ह बसत उजारा।। अस उपदेसु उमहि जिन्ह दीन्हा। बौरे बरहि लगि तपु कीन्हा।। साचेहुँ उन्ह के मोह न माया। उदासीन धनु धामु न जाया।। पर घर घालक लाज न भीरा। बाझँ कि जान प्रसव कैं पीरा।। जननिहि बिकल बिलोकि भवानी। बोली जुत बिबेक मृदु बानी।। अस बिचारि सोचहि मति माता। सो न टरइ जो रचइ बिधाता।। करम लिखा जौ बाउर नाहू। तौ कत दोसु लगाइअ काहू।। तुम्ह सन मिटहिं कि बिधि के अंका। मातु ब्यर्थ जनि लेहु कलंका।।

nārada kari maiṁ kāhu bigārā | bhavanu mora jinha basata ujārā || a sa upadesu umāhi jinha dīnhā | baure barahi lagi tapu kīnhā || sācehuṁ unha ke moha na māyā | udāsīna dhanu dhāmu na jāyā || para-ghara ghālaka lāja na bhīrā | bājhaṁ ki jāna prasava kaiṁ pīrā || jananihi bikala biloki bhavānī | bolī juta bibeka mṛdu bānī || a sa bicāri socahi mati mātā | so na ṭarai jo racai bidhātā || karama likhā jau bāura nāhū | tau kata dosu lagāia kāhū || tumha sana miṭahiṁ ki bidhi ke aṅkā | mātu byartha jani lehu kalaṅkā ||

「ナーラダの手によって私は何の害を受けたというのか。私の家は中に住む人々によって明るくなっている。彼がウマーに与えた助言により、彼女は聖なる熱情をもって苦行を行い、願いを成就させた。真に、彼には迷いも幻惑もなく、執着なく、富や家によって動かされない。他人の家を破壊する者は恥も恐れも感じない、産みの苦しみを知らない不妊の婦人のように。母の苦悩を見て、バヴァニーは分別ある優しい言葉で語った。『母よ、そのように考えて悲しまないでください。定めの神が定めたことは変えられません。カルマの記述が無意味でないなら、なぜ誰かを責めるのですか。運命の線はあなたによって消せるのですか。母よ、無用な汚名を負わないでください。』」

Verse 203 (छंद)

जनि लेहु मातु कलंकु करुना परिहरहु अवसर नहीं॥ दुखु सुखु जो लिखा लिलार हमरें जाब जहँ पाउब तहीं॥॥ सुनि उमा बचन बिनीत कोमल सकल अबला सोचहीं॥ बहु भाँति बिधिहि लगाइ दूषन नयन बारि बिमोचहीं॥

jani lehu mātu kalaṅku karunā pariharahu avasara nahīṃ | dukhu sukhu jo likhā lilāra hamareṃ jāba jahã pāuba tahīṃ || suni umā bacana binīta komala sakala abalā sochahīṃ | bahu bhā̃ti bidhihi lagāi dūṣana nayana bāri bimochahīṃ ||

「母よ、汚名を負わないでください。慈悲を捨てないでください、今はその時ではありません。私たちの額に書かれた悲しみも喜びも、どこへ行こうともそこで出会うでしょう。」ウマーの優しく謙虚な言葉を聞いて、すべての婦人たちは憂いに沈み、様々な方法で運命を責め、瞳から涙を流した。

Verse 204 (दोहा/सोरठा)

तेहि अवसर नारद सहित अरु रिषि सप्त समेत। समाचार सुनि तुहिनगिरि गवने तुरत निकेत।।97।।

tehi avasara nārada sahita aru ṛṣi sapta sameta | samācāra suni tuhina-giri gavane turata niketa ||97||

まさにその時、ナーラダ仙もまた――七聖仙（サプタリシ）を伴い、知らせを聞くや否や、ただちに雪山ヒマヴァーンの御座（みくら）へと赴いた。

Verse 205 (चौपाई)

तब नारद सबहि समुझावा। पूरुब कथाप्रसंगु सुनावा।। मयना सत्य सुनहु मम बानी। जगदंबा तव सुता भवानी।। अजा अनादि सक्ति अबिनासिनि। सदा संभु अरधंग निवासिनि।। जग संभव पालन लय कारिनि। निज इच्छा लीला बपु धारिनि।। जनमीं प्रथम दच्छ गृह जाई। नामु सती सुंदर तनु पाई।। तहँहुँ सती संकरहि बिबाहीं। कथा प्रसिद्ध सकल जग माहीं।। एक बार आवत सिव संगा। देखेउ रघुकुल कमल पतंगा।। भयउ मोहु सिव कहा न कीन्हा। भ्रम बस बेषु सीय कर लीन्हा।।

taba nārada sabahi samujhāvā | pūruba kathā-prasaṅgu sunāvā || maynā satya sunahu mama bānī | jagadambā tava sutā bhavānī || ajā anādi sakti abināsini | sadā sambhu aradhaṅga nivāsini || jaga sambhava pālana laya kārini | nija icchā līlā bapu dhārini || janamīṁ prathama daccha gṛha jāī | nāmu satī sundara tanu pāī || tahāṁhuṁ satī saṅkarahi bibāhīṁ | kathā prasiddha sakala jaga māhīṁ || eka bāra āvata siva saṅgā | dekheu raghukula kamala pataṅgā || bhayu mohu siva kahā na kīnhā | bhrama basa beṣu sīya kara līnhā ||

そのときナーラダは皆を理解させ、以前の物語を語った。「マイナーよ、私の言葉を真実として聞け。世界の母バヴァニーはあなたの娘である。生まれず、始まりなく、不滅の力、常にシャンブの半身として宿る。世界の生成、維持、消滅の主体であり、自らの意志で戯れに身体をとる。最初にダクシャの家に生まれ、サティーという名と美しい身体を得た。そこでサティーはシャンカラと結婚した。この物語は世界中で有名である。ある時、シヴァと共に来て、ラグ家の蓮を見て、蛾のように引き寄せられた。迷いが生じ、シヴァの言葉に耳を傾けず、誤りの支配下でシーターの姿をとった。」

Verse 206 (छंद)

सिय बेषु सती जो कीन्ह तेहि अपराध संकर परिहरीं। हर बिरहँ जाइ बहोरि पितु कें जग्य जोगानल जरीं।। अब जनमि तुम्हरे भवन निज पति लागि दारुन तपु किया। अस जानि संसय तजहु गिरिजा सर्बदा संकर प्रिया।।

siya beṣu satī jo kīnha tehi aparādha saṅkara pariharīṁ | hari birahaṁ jāi bahori pitu keṁ jagya jogānala jarīṁ || aba janami tumhare bhavana nija pati lāgi dāruna tapu kiyā | asa jāni saṁsaya tajahu girijā sarbadā saṅkara priyā ||

サティーがシーターの姿をとったその過ちにより、シャンカラは彼女を退けた。ハリとの別離に苦しみ、再び父の祭祀に行き、ヨーガの火によって身を焼いた。今、あなたの家に生まれ、真の主のために恐ろしい苦行を行った。これを知って、ギリジャーよ、すべての疑いを捨てよ。シャンカラは常にあなたに愛されている。

Verse 207 (दोहा/सोरठा)

सुनि नारद के बचन तब सब कर मिटा बिषाद। छन महुँ ब्यापेउ सकल पुर घर घर यह संबाद।।98।।

suni nārada ke bacana taba saba kara miṭā biṣāda | chana mahũ byāpeu sakala pura ghara-ghara yaha saṃbāda ||98||

ナーラダ仙の言葉を聞くと、衆人の憂いはたちまち晴れた。その知らせは瞬く間に、家から家へと、都じゅうに広まった。

Verse 208 (चौपाई)

तब मयना हिमवंतु अनंदे। पुनि पुनि पारबती पद बंदे।। नारि पुरुष सिसु जुबा सयाने। नगर लोग सब अति हरषाने।। लगे होन पुर मंगलगाना। सजे सबहि हाटक घट नाना।। भाँति अनेक भई जेवराना। सूपसास्त्र जस कछु ब्यवहारा।। सो जेवनार कि जाइ बखानी। बसहिं भवन जेहिं मातु भवानी।। सादर बोले सकल बराती। बिष्नु बिरंचि देव सब जाती।। बिबिधि पाँति बैठी जेवनारा। लागे परुसन निपुन सुआरा।। नारिबृंद सुर जेवँत जानी। लगीं देन गारीं मृदु बानी।।

taba mainā himavantu anaṁde | puni puni pārabatī pada baṁde || nāri puruṣa sisu jubā sayāne | nagara loga saba ati haraṣāne || lage hona pura maṁgala-gānā | saje sabahi hāṭaka ghaṭa nānā || bhāṁti aneka bhaī jevar-ānā | sūpa-sāstra jasa kachu byavahārā || so jevanāra ki jāi bakhānī | basahiṁ bhavana jehiṁ mātu bhavānī || sādara bole sakala barātī | biṣṇu biraṁci deva saba jātī || bibidha pāṁti baiṭhī jevanārā | lāge parusana nipuna suārā || nāribṛṁda sur jevaṁta jānī | lagīṁ dena gārīṁ mṛdu bānī ||

そのときマイナーとヒマヴァントは喜びに満ち、繰り返しパールヴァティーの足にひれ伏した。婦人も男子も、子供も若者も長老も、町の人々は皆、大いに喜んだ。町中で吉祥の歌が始まり、至る所に多くの黄金の器が並べられた。様々な種類の装飾品がもたらされ、すべての儀式と社会的慣習はシャーストラの規定通りに行われた。母バヴァニーが宿る家でのその宴をどうして完全に語れようか。すべての結婚の客は敬意をもって語った。ヴィシュヌ、ブラフマー、あらゆる階級の神々が。様々な列に並んで食事する者たちが座り、熟練した料理人が給仕を始めた。神々が食事するのを見て、婦人たちは優しく戯れの言葉をかけ始めた。

Verse 209 (छंद)

गारीं मधुर स्वर देहिं सुंदरि बिंग्य बचन सुनावहीं। भोजनु करहिं सुर अति बिलंबु बिनोदु सुनि सचु पावहीं।। जेवँत जो बढ्यो अनंदु सो मुख कोटिहूँ न परै कह्यो। अचवाँइ दीन्हे पान गवने बास जहँ जाको रह्यो।।

gārīṁ madhura svara dehiṁ sundari biṅgya bacana sunāvahīṁ | bhojanu karahiṁ sura ati bilaṁbu binodu suni sacu pāvahīṁ || jevaṁta jo baḍhyo anaṁdu so mukha koṭihūṁ na parai kahyo | acavāṁi dīnhe pāna gavane bāsa jahaṁ jāko rahyo ||

美しい婦人たちは甘い声で戯れの悪口を言い、繊細な含みのある言葉を語った。神々は食事を長引かせた。そのような戯れの言葉を聞いて真の喜びを見出したからである。食事中に湧き上がった喜びは、百万の口があっても語り尽くせない。口をすすいだ後、ビンロウを与えられ、それぞれが宿るべき場所へ去った。

Verse 210 (दोहा/सोरठा)

बहुरि मुनिन्ह हिमवंत कहुँ लगन सुनाई आइ। समय बिलोकि बिबाह कर पठए देव बोलाइ।।99।।

bahuri muninh himavanta kahũ lagana sunāī āi | samaya biloki bibāha kara paṭhae deva bolāi ||99||

その後、聖仙たちはヒマヴァーンのもとに来て、吉祥なる婚礼の時刻を告げた。時至れりと見て、彼は婚儀の支度を整え、神々を招き寄せて列席を命じた。

Verse 211 (चौपाई)

बोलि सकल सुर सादर लीन्हे। सबहि जथोचित आसन दीन्हे।। बेदी बेद बिधान सँवारी। सुभग सुमंगल गावहिं नारी।। सिंघासनु अति दिब्य सुहावा। जाइ न बरनि बिरंचि बनावा।। बैठे सिव बिप्रन्ह सिरु नाई। हृदयँ सुमिरि निज प्रभु रघुराई।। बहुरि मुनीसन्ह उमा बोलाई। करि सिंगारु सखीं लै आई।। देखत रूपु सकल सुर मोहे। बरनै छबि अस जग कबि को है।। जगदंबिका जानि भव भामा। सुरन्ह मनहिं मन कीन्ह प्रनामा।। सुंदरता मरजाद भवानी। जाइ न कोटिहुँ बदन बखानी।।

boli sakala sura sādara līnhe | sabahi jathocita āsana dīnhe || bedī beda bidhāna saṁvārī | subhaga sumaṅgala gāvahiṁ nārī || siṅghāsanu ati dibya suhāvā | jāi na barani birañci banāvā || baiṭhe siva bipranha siru nāī | hṛdayaṁ sumiri nija prabhu raghurāī || bahuri munīsanha umā bolāī | kari siṅgāru sakhīṁ lai āī || dekhat rūpu sakala sura mohe | baranai chabi asa jaga kavi ko hai || jagadambikā jāni bhava bhāmā | suranha manahiṁ mana kīnha pranāmā || sundaratā marajāda bhavānī | jāi na koṭihuṁ badana bakhānī ||

すべての神々を呼んで敬意をもって迎え、それぞれにふさわしい座を与えた。祭壇は整えられ、ヴェーダの規定が正しく配置され、美しい婦人たちは吉祥の歌を歌った。獅子の玉座は極めて神聖で美しく、ブラフマーが作ったが、その輝きは完全には語れない。シヴァはバラモンに頭を下げて座り、心の中で自らの主ラグラーヤーを念じた。それから主要な聖賢たちはウマーを呼び、装飾して仲間と共に来させた。その美しさを見てすべての神々は魅了された。この世の詩人がどうしてその美しさを言葉にできようか。世界の母であることを知り、神々は心の中でバヴァの愛する者に黙って礼拝した。バヴァニーは美しさの基準であり、百万の口があってもその賛美は尽きない。

Verse 212 (छंद)

कोटिहुँ बदन नहिं बनै बरनत जग जननि सोभा महा। सकुचहिं कहत श्रुति सेष सारद मंदमति तुलसी कहा।। छबिखानि मातु भवानि गवनी मध्य मंडप सिव जहाँ।। अवलोकि सकहिं न सकुच पति पद कमल मनु मधुकरु तहाँ।।

koṭihuṁ badana nahiṁ banai baranata jaga-janani sobhā mahā | sakucahiṁ kahata śruti seṣa sāradā manda-mati tulasī kahā || chabi-khāni mātu bhavānī gavanī madhya maṇḍapa siva jahāṁ || avaloki sakahiṁ na sakuca pati pada-kamala manu madhukaru tahāṁ ||

無数の口があっても、世界の母の大いなる栄光を語り尽くすことはできない。ヴェーダ、シェーシャ、サラスヴァティーでさえ語るのをためらう。ならば鈍い知性のトゥルシーが何を言えようか。美の鉱山である母バヴァニーは、シヴァのいるマンディラの中央に入った。シヴァは彼女を見て、自分を抑えることができなかった。彼の心は蜂のように、そこで彼女の蓮の足に留まった。

Verse 213 (दोहा/सोरठा)

मुनि अनुसासन गनपतिहि पूजेउ संभु भवानि। कोउ सुनि संसय करै जनि सुर अनादि जियँ जानि।।100।।

muni anusāsana gaṇapatihi pūjeu sambhu bhavāni | kou suni saṁsaya karai jani sur anādi jiyã jāni ||100||

聖仙の御教えに従い、シャンブ（シヴァ）とバヴァーニー（パールヴァティー）はガネーシャを礼拝された。 これを聞いて疑いを起こしてはならぬ――神々は無始（はじめなき）なるものと、心に深く知れ。