Opening the text

Sukta 7.36
Vasiṣṭha (opening of RV 7.36, Vasiṣṭha cycle)
Agni (with Sūrya as supporting power of illumination)
Triṣṭubh (typical for Agni hymns; cadence suggests triṣṭubh)
આ સૂક્ત વસિષ્ઠ-ચક્રની શરૂઆત કરે છે અને યજ્ઞવિધિને ઋત (કૉસ્મિક વ્યવસ્થા)માં સ્થાપિત કરે છે: સત્યના આસનમાંથી પ્રેરિત વાણી ઉદ્ભવે છે; સૂર્ય પ્રકાશની “ગાયો” મુક્ત કરે છે; અને વેદીના મધ્યમાં અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે. દેવો અને મનુષ્યો વચ્ચે સ્પષ્ટતા, પ્રાણશક્તિ અને યોગ્ય સંબંધ સ્થાપિત કરનાર મધ્યસ્થ જ્વાળા તરીકે અગ્નિની સ્તુતિ થાય છે; સાથે રક્ષણ અને વૃદ્ધિ માટે સહાયક શક્તિઓ—ખાસ કરીને રુદ્ર, મરુત અને વિષ્ણુ—નું સંક્ષિપ્ત આવાહન પણ થાય છે. વાણી, પ્રકાશ અને અગ્નિ સાથે મળીને યજ્ઞને પવિત્ર કરી કલ્યાણ, સંતાન અને વિસ્તૃત જીવનબળ સુનિશ્ચિત કરવું—આ સમગ્ર સૂક્તનો મુખ્ય હેતુ છે.
Mantra 1
प्र ब्रह्मैतु सदनादृतस्य वि रश्मिभिः ससृजे सूर्यो गाः । वि सानुना पृथिवी सस्र उर्वी पृथु प्रतीकमध्येधे अग्निः ॥
ઋતના સદનમાંથી પ્રેરિત બ્રહ્મ (સ્તુતિ-વાણી) આગળ વધે. સૂર્યે પોતાની કિરણોથી પ્રકાશની ગાયો મુક્ત કરી. વિશાળ પૃથ્વી પોતાના ઊંચાણો સાથે વિસ્તરી; અને વિશાળ વેદી-મુખના મધ્યમાં અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાય છે.
Mantra 2
इमां वां मित्रावरुणा सुवृक्तिमिषं न कृण्वे असुरा नवीयः । इनो वामन्यः पदवीरदब्धो जनं च मित्रो यतति ब्रुवाणः ॥
હે મિત્ર-વરুণ, હું તમારે માટે આ સુવણાયેલું સ્તુતિ-વચન ગુંથી રહ્યો છું—પોષક પાનિય જેવી તાજગી આપતી ઇષા, તમારે યોગ્ય એવી નવી. હે અસુરો (અંતઃસ્વરાજ્યના અધિપતિઓ), તમામાંનો એક અદબ્ધ પદવીર છે, જે પથના ચિહ્નો ગોઠવે છે; અને મિત્ર પણ, વાણી બોલતો, જનને નિયમમાં રાખે છે અને સુમેળમાં ગોઠવે છે.
Mantra 3
आ वातस्य ध्रजतो रन्त इत्या अपीपयन्त धेनवो न सूदाः । महो दिवः सदने जायमानोऽचिक्रदद्वृषभः सस्मिन्नूधन् ॥
પવનના વહેતા ધ્વજ તરફ તેઓ આનંદથી દોડે છે; દેનવો (દાતા શક્તિઓ) દૂધાળ ગાયોની જેમ રસથી ફૂલે છે. મહાન દ્યૌના સદનમાં જન્મેલો એ વૃષભ આ ઉધરમાં ગર્જે છે—પ્રકાશમય પોષણની સમૃદ્ધિ દબાવી બહાર કાઢે છે.
Mantra 4
गिरा य एता युनजद्धरी त इन्द्र प्रिया सुरथा शूर धायू । प्र यो मन्युं रिरिक्षतो मिनात्या सुक्रतुमर्यमणं ववृत्याम् ॥
જે કોઈ ગિરા (ઘડતી વાણી) વડે તારા માટે આ બે હરિ (તારા તેજસ્વી અશ્વો) જોડે છે, હે ઇન્દ્ર—પ્રિય, સુરથ, હે શૂર, ધાયુ (પોષક શક્તિઓના ધારક)—તે ઘા પહોંચાડવા ઇચ્છતી ક્રોધ-શક્તિને જીતે છે; અને અમને આર્યમણ તરફ વાળે છે—સુક્રતુ, સદિચ્છા અને કાર્યક્ષમ વિવેકની મહાન શક્તિ તરફ.
Mantra 5
यजन्ते अस्य सख्यं वयश्च नमस्विनः स्व ऋतस्य धामन् । वि पृक्षो बाबधे नृभिः स्तवान इदं नमो रुद्राय प्रेष्ठम् ॥
નમસ્કાર કરનારાઓ ઋતના પોતાના ધામમાં તેના સખ્યને અને જીવનવર્ધક બળને પૂજે છે. મનુષ્યો દ્વારા સ્તુતિ થતાં પોષક શક્તિ સર્વત્ર વિસ્તરે છે; આ જ રુદ્રને અતિપ્રિય નમસ્કાર છે—જાગૃતિને તીવ્ર કરનાર શક્તિ.
Mantra 6
आ यत्साकं यशसो वावशानाः सरस्वती सप्तथी सिन्धुमाता । याः सुष्वयन्त सुदुघाः सुधारा अभि स्वेन पयसा पीप्यानाः ॥
જ્યારે એકસાથે યશસ્વી શક્તિઓ આગળ ધસી આવે—સપ્તપથી સરસ્વતી, સિંધુઓની માતા—ત્યારે તે સુદુઘા, સુધારા ધારા પોતાના જ પયસાથી ફૂલી ઊઠે છે; સ્વજાત પ્રકાશ-સમૃદ્ધિથી તે સત્તાને પોષે છે.
Mantra 7
उत त्ये नो मरुतो मन्दसाना धियं तोकं च वाजिनोऽवन्तु । मा नः परि ख्यदक्षरा चरन्त्यवीवृधन्युज्यं ते रयिं नः ॥
અને તે મરુતો, પોતાના આનંદમાં મદમસ્ત, અમારે માટે ધી (પ્રેરિત બુદ્ધિ), ટોક (સંતાન-આત્મા) અને વાજિનઃ બળની પૂર્ણતા રક્ષે. અક્ષર, ચરંતી શક્તિ અમને વટાવી ન જાય, અમને ત્યજી ન દે; પરંતુ તમારું યુજ્ય રયિ—યોક્ત સમૃદ્ધિ—અમારા માટે વધારતી રહે.
Mantra 8
प्र वो महीमरमतिं कृणुध्वं प्र पूषणं विदथ्यं न वीरम् । भगं धियोऽवितारं नो अस्याः सातौ वाजं रातिषाचं पुरंधिम् ॥
તમારા માટે મહાન અરમતિને—વિસ્તૃત અને ધર્મબુદ્ધિમાં સ્થિર—આગળ પ્રગટ કરો; વિદથ્ય વીરમાં, માર્ગના શોધક અને વધારક એવા પૂષણને પણ આગળ લાવો. અને આ વિજય-સાધનમાં અમારી ધીને રક્ષનાર ભગને અમારા માટે સ્થાપિત કરો; વાજ—સમૃદ્ધિ—અને પુરંધિ, દાનમાં સહાયક પૂર્ણતા, અમને અર્પો.
Mantra 9
अच्छायं वो मरुतः श्लोक एत्वच्छा विष्णुं निषिक्तपामवोभिः । उत प्रजायै गृणते वयो धुर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
હે મરુતો, આ સ્તુતિ-શ્લોક સીધો તમારાં સુધી પહોંચે; અને તમારાં સહાયોથી, જળથી સિંચાયેલો, સીધો વિષ્ણુ સુધી પણ જાય. ગાન કરનારની પ્રજાને વિસ્તરતું જીવનબળ આપો; અને તમે—કલ્યાણની સ્વસ્તિઓથી—અમને સદા રક્ષો.
It establishes the sacrifice in ṛta (cosmic truth-order): inspired speech begins the rite, Sūrya brings illumination, and Agni is kindled at the altar as the priestly mediator who grants vitality and wellbeing.
In Vedic symbolism, “cows” often mean rays or lights. The hymn says Sūrya releases these lights, suggesting clarity and revelation that support Agni’s ritual work and the mind’s awakening.
Agni is the main deity, but the hymn briefly widens the invocation to allied powers for protection and increase. Rudra represents intense awakening and safeguarding, while the Maruts and Viṣṇu are asked to guard the singer and grant wellbeing and offspring.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.