
Sukta 7.36
Vasiṣṭha (opening of RV 7.36, Vasiṣṭha cycle)
Triṣṭubh (typical for Agni hymns; cadence suggests triṣṭubh)
अयं सूक्तो वसिष्ठचक्रस्यारम्भं करोति, यज्ञं च ऋते (ऋतस्य) मध्ये स्थापयति—सत्यस्य सदनात् प्रेरिता वाक् प्रादुर्भवति, सूर्यः प्रकाशगावः (गाः) विमुञ्चति, अग्निश्च वेद्याः मध्ये समिध्यते। अत्र अग्निः देवमानुषयोर्मध्ये मध्यस्थो ज्वलनः स्तूयते, यः प्रसादं (स्पष्टताम्), प्राणबलं, सम्यग्बन्धं च स्थापयति। ततः स्तुतिः क्षणेन सहायकदेवताः प्रति विस्तर्यते—विशेषतः रुद्रं, मरुतः, विष्णुं च—रक्षणाय वृद्धये च। समग्रार्थः यज्ञस्य पावनम्—वाक्, ज्योतिः, अग्निश्च सह कार्यन्ति—येन कल्याणं, प्रजाः, विस्तीर्णं प्राणबलं च सिध्यन्ति।
Mantra 1
प्र ब्रह्मैतु सदनादृतस्य वि रश्मिभिः ससृजे सूर्यो गाः । वि सानुना पृथिवी सस्र उर्वी पृथु प्रतीकमध्येधे अग्निः ॥
ऋतस्य सदनात् ब्रह्म प्र एतु। सूर्यः रश्मिभिः गाः (ज्योतींषि) वि ससृजे। उर्वी पृथिवी सानुना वि सस्र; पृथु-प्रतीके मध्येधे अग्निः।
Mantra 2
इमां वां मित्रावरुणा सुवृक्तिमिषं न कृण्वे असुरा नवीयः । इनो वामन्यः पदवीरदब्धो जनं च मित्रो यतति ब्रुवाणः ॥
इमां वां मित्रावरुणा सुवृक्तिम् इषं न कृण्वे, असुरा, नवीयः। इनो वामन्यः पदवीरदब्धो जनं च मित्रो यतति ब्रुवाणः॥
Mantra 3
आ वातस्य ध्रजतो रन्त इत्या अपीपयन्त धेनवो न सूदाः । महो दिवः सदने जायमानोऽचिक्रदद्वृषभः सस्मिन्नूधन् ॥
आ वातस्य ध्रजतो रन्त इत्याः, अपीपयन्त धेनवो न सूदाः। महो दिवः सदने जायमानोऽचिक्रदद्वृषभः सस्मिन्नूधन्॥
Mantra 4
गिरा य एता युनजद्धरी त इन्द्र प्रिया सुरथा शूर धायू । प्र यो मन्युं रिरिक्षतो मिनात्या सुक्रतुमर्यमणं ववृत्याम् ॥
गिरा य एता युनजद्धरी ते इन्द्र प्रिया सुरथा शूर धायू। प्र यो मन्युं रिरिक्षतो मिनात्या सुक्रतुमर्यमणं ववृत्याम्॥
Mantra 5
यजन्ते अस्य सख्यं वयश्च नमस्विनः स्व ऋतस्य धामन् । वि पृक्षो बाबधे नृभिः स्तवान इदं नमो रुद्राय प्रेष्ठम् ॥
नमस्विनो जनाः स्व ऋतस्य धामनि तस्य सख्यं वयश्च यजन्ते। नृभिः स्तवानः पृक्षो वि बाबधे; इदं नमो रुद्राय प्रेष्ठम्—यत् शक्तिः सत्तां तीव्रं प्रबोधयति।
Mantra 6
आ यत्साकं यशसो वावशानाः सरस्वती सप्तथी सिन्धुमाता । याः सुष्वयन्त सुदुघाः सुधारा अभि स्वेन पयसा पीप्यानाः ॥
यत् साकं यशसो वावशानाः—सप्तथी सरस्वती सिन्धुमाता—आयान्ति, तदा याः सुष्वयन्तः सुदुघाः सुधाराः स्रवाः स्वेन पयसा पीप्यानाः भवन्ति; स्वयंजातेन तेजसा सत्तां पोषयन्ति।
Mantra 7
उत त्ये नो मरुतो मन्दसाना धियं तोकं च वाजिनोऽवन्तु । मा नः परि ख्यदक्षरा चरन्त्यवीवृधन्युज्यं ते रयिं नः ॥
उत त्ये नो मरुतो मन्दसानाः धियं तोकं च वाजिनोऽवन्तु। मा नः परि ख्यदक्षरा चरन्ती; अवीवृधन् युज्यं ते रयिं नः।
Mantra 8
प्र वो महीमरमतिं कृणुध्वं प्र पूषणं विदथ्यं न वीरम् । भगं धियोऽवितारं नो अस्याः सातौ वाजं रातिषाचं पुरंधिम् ॥
प्र वो महीं अरमतिं कृणुध्वं प्र पूषणं विदथ्यं न वीरम्। भगं धियोऽवितारं नोऽस्याः सातौ वाजं रातिषाचं पुरंधिम्॥
Mantra 9
अच्छायं वो मरुतः श्लोक एत्वच्छा विष्णुं निषिक्तपामवोभिः । उत प्रजायै गृणते वयो धुर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
अच्छायं वो मरुतः श्लोक एत्वच्छा विष्णुं निषिक्तपामवोभिः। उत प्रजायै गृणते वयो धुर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः॥
Inspired speech rises from ṛta’s seat; cosmic illumination breaks open as Sūrya releases the lights, and Agni is kindled in the altar’s middle.
Agni’s priestly role is praised as the force that spreads strength and right order; worshippers seek companionship with the divine and growth within ṛta’s dwelling.
The hymn’s power concentrates in the effective praise that ‘spreads wide’ strength—devotion becomes potency, and the requested awakening/protection is secured through the invoked powers.
The chant is directed to protective deities (Maruts and Viṣṇu) and ends with petitions for offspring, widening life-force, and continual safeguarding through svasti.
pra brahmaitu sadanād ṛtasya
यजन्ते अस्य सख्यं वयश्च नमस्विनः स्व ऋतस्य धामन् । वि पृक्षो बाबधे नृभिः स्तवान इदं नमो रुद्राय प्रेष्ठम् ॥yūyam pāta svastibhiḥ sadā naḥ
It establishes the sacrifice in ṛta (cosmic truth-order): inspired speech begins the rite, Sūrya brings illumination, and Agni is kindled at the altar as the priestly mediator who grants vitality and wellbeing.
In Vedic symbolism, “cows” often mean rays or lights. The hymn says Sūrya releases these lights, suggesting clarity and revelation that support Agni’s ritual work and the mind’s awakening.
Agni is the main deity, but the hymn briefly widens the invocation to allied powers for protection and increase. Rudra represents intense awakening and safeguarding, while the Maruts and Viṣṇu are asked to guard the singer and grant wellbeing and offspring.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.