Sukta 36
Sukta 7.36
Vasiṣṭha (opening of RV 7.36, Vasiṣṭha cycle)
Agni (with Sūrya as supporting power of illumination)
Triṣṭubh (typical for Agni hymns; cadence suggests triṣṭubh)
এই সূক্তই বসিষ্ঠ-চক্ৰৰ আৰম্ভণি কৰি যজ্ঞক ঋত (বিশ্ব-নিয়ম)ৰ ভিতৰত স্থাপন কৰে: সত্যৰ আসনৰ পৰা প্ৰেৰিত বাক্য উদ্ভৱ হয়, সূৰ্যই পোহৰৰ “গাই”সমূহ মুকলি কৰে, আৰু বেদীৰ কেন্দ্ৰত অগ্নি প্ৰজ্বলিত হয়। ইয়াত অগ্নিক মধ্যস্থ জ্বালা হিচাপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যিয়ে স্পষ্টতা, প্ৰাণশক্তি আৰু দেৱ-মানৱৰ মাজত সঠিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে; লগতে সুৰক্ষা আৰু বৃদ্ধি লাভৰ বাবে ৰুদ্ৰ, মৰুত আৰু বিষ্ণু আদি সহায়ক শক্তিসমূহক সংক্ষিপ্তভাৱে আহ্বান কৰা হয়। সামগ্ৰিক উদ্দেশ্য হ’ল যজ্ঞক পবিত্ৰ কৰা—বাক্য, পোহৰ আৰু অগ্নি একেলগে কাৰ্য কৰি—যাতে কল্যাণ, সন্তান-সমৃদ্ধি আৰু বিস্তৃত প্ৰাণবল নিশ্চিত হয়।
Mantras
Mantra 1
प्र ब्रह्मैतु सदनादृतस्य वि रश्मिभिः ससृजे सूर्यो गाः । वि सानुना पृथिवी सस्र उर्वी पृथु प्रतीकमध्येधे अग्निः ॥
ঋতৰ আসনত পৰা ব্ৰহ্ম (প্ৰেৰিত বাণী) আগবাঢ়ক। সূৰ্যই নিজৰ ৰশ্মিসমূহেৰে জ্যোতিৰ গাভীসমূহ মুক্ত কৰিলে। বিস্তৃত পৃথিৱী শিৰশিৰা/ৰিজসমূহেৰে প্ৰসাৰিত হ’ল; আৰু প্ৰশস্ত বেদীৰ মুখমধ্যত অগ্নি প্ৰজ্বালিত হ’ল।
Mantra 2
इमां वां मित्रावरुणा सुवृक्तिमिषं न कृण्वे असुरा नवीयः । इनो वामन्यः पदवीरदब्धो जनं च मित्रो यतति ब्रुवाणः ॥
হে মিত্র-বৰুণ, তোমালোক দুজনৰ বাবে মই এই সু-গাঁথা স্তোত্ৰ-উক্তি গঢ়ি তোলোঁ—পোষণদায়ী পানীয়ৰ দৰে সজীৱ কৰা ইষা, আৰু হে অসুৰ (অন্তঃশাসনৰ অধিপতি) তোমালোকৰ যোগ্য নৱীন। তোমালোকৰ এজন অবধ্য পথ-প্ৰদৰ্শক, যিয়ে পদচিহ্ন স্থাপন কৰে; আৰু মিত্রোও বাক্যৰ শক্তিৰে জনসমূহক শাসন কৰি সুৰ মিলায়, সত্যৰ পথে নিয়ন্ত্ৰিত কৰে।
Mantra 3
आ वातस्य ध्रजतो रन्त इत्या अपीपयन्त धेनवो न सूदाः । महो दिवः सदने जायमानोऽचिक्रदद्वृषभः सस्मिन्नूधन् ॥
বায়ুৰ ধাৰাবাহিক পতাকাৰ দিশে তেওঁলোকে আনন্দেৰে ধাৱমান হয়; দানশীল শক্তিসমূহ ৰসসমৃদ্ধ দুগ্ধৱতী গাইৰ দৰে ফুলে-ফেঁপে উঠে। মহা দ্যৌৰ সদনত জন্ম লৈ, সেই উধনত বৃষভে গর্জন কৰে—উজ্জ্বল পোষণৰ প্ৰাচুৰ্য নিঃসৰণ কৰি।
Mantra 4
गिरा य एता युनजद्धरी त इन्द्र प्रिया सुरथा शूर धायू । प्र यो मन्युं रिरिक्षतो मिनात्या सुक्रतुमर्यमणं ववृत्याम् ॥
যি গিৰা (গঠনকাৰী বাক্য) দ্বাৰা তোমাৰ বাবে এই দুটা দীপ্ত শক্তি—তোমাৰ হৰী অশ্বযুগল—যোজে, হে ইন্দ্ৰ, প্ৰিয়, সু-ৰথযুক্ত, হে শূৰ, ধায়ু (পোষণ-শক্তিৰ ধাৰক), সি আঘাত কৰিব খোজা ক্ৰোধক দমন কৰে; আৰু সি আমাক সু-ক্রতু আৰ্যমণ—সৎ ইচ্ছা আৰু কার্যক্ষম বিবেচনাৰ মহৎ শক্তিৰ দিশে ঘুৰাই দিয়ে।
Mantra 5
यजन्ते अस्य सख्यं वयश्च नमस्विनः स्व ऋतस्य धामन् । वि पृक्षो बाबधे नृभिः स्तवान इदं नमो रुद्राय प्रेष्ठम् ॥
নমস্কাৰ-কৰোঁতা উপাসকসকলে ঋতৰ নিজ ধামত তেওঁৰ সখ্য আৰু জীৱনীশক্তিৰ বৃদ্ধি পূজে। মানুহে স্তৱ কৰিলে পুষ্টিদায়ক বল বিস্তাৰিত হয়; এইয়ে ৰুদ্ৰলৈ সৰ্বাধিক প্ৰিয় নমস্কাৰ—সত্তাক তীক্ষ্ণ জাগ্ৰত কৰা শক্তিৰ প্ৰতি।
Mantra 6
आ यत्साकं यशसो वावशानाः सरस्वती सप्तथी सिन्धुमाता । याः सुष्वयन्त सुदुघाः सुधारा अभि स्वेन पयसा पीप्यानाः ॥
যেতিয়া একেলগে যশস্বিনীসকল আগবাঢ়ে—সপ্তপথীয়া সৰস্বতী, নদীসমূহৰ মাতা—তেতিয়া সুধাৰা, সুদুগ্ধা সেই স্ৰোতসমূহ নিজৰ পয়সাৰে ফুলে-ফেঁপে উঠে; স্বয়ংজাত দীপ্তিৰ প্ৰাচুৰ্যে সত্তাক পোষণ কৰে।
Mantra 7
उत त्ये नो मरुतो मन्दसाना धियं तोकं च वाजिनोऽवन्तु । मा नः परि ख्यदक्षरा चरन्त्यवीवृधन्युज्यं ते रयिं नः ॥
আৰু সেই মৰুতসকল, নিজৰ আনন্দত মত্ত, আমাৰ বাবে ধী (প্ৰেৰিত বুদ্ধি), টোক (সন্তান-আত্মা) আৰু বাজিক (বল-সমৃদ্ধি) ৰক্ষা কৰক। অক্ষৰ, বিচৰণশীল শক্তিয়ে যেন আমাক উপেক্ষা কৰি নাযায়, আমাক ত্যাগ নকৰক; বৰঞ্চ তোমালোকৰ যুজ্য ৰয়ি—যোক্ত ধন-ঐশ্বৰ্য—আমাৰ বাবে বৃদ্ধি কৰক।
Mantra 8
प्र वो महीमरमतिं कृणुध्वं प्र पूषणं विदथ्यं न वीरम् । भगं धियोऽवितारं नो अस्याः सातौ वाजं रातिषाचं पुरंधिम् ॥
তোমালোকৰ বাবে মহীয়সী অরমতী—বিশাল আৰু সুস্থিত সুমতি—আগবঢ়োৱা; বিদথৰ বীৰ, পথ-অন্বেষী আৰু পথ-বৃদ্ধিকারী পূষণকো আগবঢ়োৱা। আৰু এই জয়-সাধনত আমাৰ ধিয়াৰ অৱিতাৰ ভগক স্থাপন কৰা; আমাক ‘বাজ’—সমৃদ্ধি—দিয়া, দান-সহচৰী পূৰন্ধিকো দিয়া।
Mantra 9
अच्छायं वो मरुतः श्लोक एत्वच्छा विष्णुं निषिक्तपामवोभिः । उत प्रजायै गृणते वयो धुर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
হে মৰুতসকল, এই স্তোত্ৰ-শ্লোক তোমালোকৰ ওচৰলৈ সোজাকৈ যাওক; আৰু তোমালোকৰ সহায়ে জল-ছিটোৱা বিষ্ণুৰ ওচৰলৈও সোজাকৈ যাওক। আৰু গায়কৰ প্ৰজাৰ বাবে বিস্তাৰিত জীৱনীশক্তি দান কৰা; তোমালোক সদায় স্বস্তিৰ সুৰে আমাক ৰক্ষা কৰা।
Frequently Asked Questions
It establishes the sacrifice in ṛta (cosmic truth-order): inspired speech begins the rite, Sūrya brings illumination, and Agni is kindled at the altar as the priestly mediator who grants vitality and wellbeing.
In Vedic symbolism, “cows” often mean rays or lights. The hymn says Sūrya releases these lights, suggesting clarity and revelation that support Agni’s ritual work and the mind’s awakening.
Agni is the main deity, but the hymn briefly widens the invocation to allied powers for protection and increase. Rudra represents intense awakening and safeguarding, while the Maruts and Viṣṇu are asked to guard the singer and grant wellbeing and offspring.
Ask anything about Sukta 36 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.