Rig Veda Sukta 36
Mandala 7Sukta 369 Mantras

Sukta 36

Sukta 7.36

Rishi

Vasiṣṭha (opening of RV 7.36, Vasiṣṭha cycle)

Devata

Agni (with Sūrya as supporting power of illumination)

Chandas

Triṣṭubh (typical for Agni hymns; cadence suggests triṣṭubh)

ਇਹ ਸੂਕਤ ਵਸਿਸ਼ਠ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਋ਤ (ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਸੱਚ ਦੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ “ਗਾਂਵਾਂ” ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵੇਦੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੱਧਸਥ ਜਵਾਲਾ ਵਜੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਠੀਕ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ—ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੱਚਾ ਉਦੇਸ਼ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਵਾਣੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਨ—ਤਾਂ ਜੋ ਕਲਿਆਣ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਾਣ-ਬਲ ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਸਕੇ।

Sanskrit recitationRig Veda 7.36

Mantras

Mantra 1

प्र ब्रह्मैतु सदनादृतस्य वि रश्मिभिः ससृजे सूर्यो गाः । वि सानुना पृथिवी सस्र उर्वी पृथु प्रतीकमध्येधे अग्निः ॥

਋ਤ ਦੇ ਸਦਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬ੍ਰਹਮ (ਸਤੁਤੀ-ਵਾਣੀ) ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਉਭਾਰਾਂ ਨਾਲ ਫੈਲ ਗਈ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵੇਦੀ-ਮੁਖ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 2

इमां वां मित्रावरुणा सुवृक्तिमिषं न कृण्वे असुरा नवीयः । इनो वामन्यः पदवीरदब्धो जनं च मित्रो यतति ब्रुवाणः ॥

ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ-ਵਰੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸੁਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੂੰਥਿਆ ਹੋਇਆ ਸਤੁਤੀ-ਵਚਨ ਰਚਦਾ ਹਾਂ—ਪੋਸ਼ਕ ਪਾਨੀਏ ਵਾਂਗ ਤਾਜ਼ਗੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇਸ਼ਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਯੋਗ ਨਵੀਂ। ਹੇ ਅਸੁਰੋ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤਿਓ), ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਦੱਬਧ ਪਦਵੀਰ ਹੈ ਜੋ ਰਾਹ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਵੀ, ਵਾਣੀ ਬੋਲਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਸੁਰਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

आ वातस्य ध्रजतो रन्त इत्या अपीपयन्त धेनवो न सूदाः । महो दिवः सदने जायमानोऽचिक्रदद्वृषभः सस्मिन्नूधन् ॥

ਹਵਾ ਦੇ ਵਹਿੰਦੇ ਝੰਡੇ ਵੱਲ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਦਾਨ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੁੱਧਾਰੂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ ਰਸ ਨਾਲ ਫੁੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਾਨ ਦਿਵ ਦੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਇਸ ਊਧਰ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦਾ ਹੈ—ਚਮਕਦਾਰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ।

Mantra 4

गिरा य एता युनजद्धरी त इन्द्र प्रिया सुरथा शूर धायू । प्र यो मन्युं रिरिक्षतो मिनात्या सुक्रतुमर्यमणं ववृत्याम् ॥

ਜੋ ਕੋਈ ਗਿਰਾ (ਘੜਨ ਵਾਲੀ ਵਾਣੀ) ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਦੋ ਹਰੀ (ਤੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਅਸ਼ਵ) ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਇੰਦਰ—ਪਿਆਰੇ, ਸੁ-ਰਥ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਧਾਯੂ (ਪੋਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਧਾਰਕ)—ਉਹ ਘਾਉ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਰਯਮਣ ਵੱਲ ਮੋੜਦਾ ਹੈ—ਸੁਕ੍ਰਤੁ, ਸਹੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਲ।

Mantra 5

यजन्ते अस्य सख्यं वयश्च नमस्विनः स्व ऋतस्य धामन् । वि पृक्षो बाबधे नृभिः स्तवान इदं नमो रुद्राय प्रेष्ठम् ॥

ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਋ਤ ਦੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਖ਼ੀਅਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਪੋਸ਼ਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੋ ਕੇ ਫੈਲਦੀ ਹੈ; ਇਹੀ ਰੁਦ੍ਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯ ਨਮੋ ਹੈ—ਜੋ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਤੀਬਰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।

Mantra 6

आ यत्साकं यशसो वावशानाः सरस्वती सप्तथी सिन्धुमाता । याः सुष्वयन्त सुदुघाः सुधारा अभि स्वेन पयसा पीप्यानाः ॥

ਜਦੋਂ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ—ਸਪਤਪਥੀ ਸਰਸਵਤੀ, ਸਿੰਧੂਆਂ ਦੀ ਮਾਤਾ—ਉਹ ਸੁਦੁਘਾ, ਸੁਧਾਰਾ ਧਾਰਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਯਸ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਵਜਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 7

उत त्ये नो मरुतो मन्दसाना धियं तोकं च वाजिनोऽवन्तु । मा नः परि ख्यदक्षरा चरन्त्यवीवृधन्युज्यं ते रयिं नः ॥

ਅਤੇ ਉਹ ਮਰੁਤ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੁੱਧੀ), ਟੋਕ (ਸੰਤਾਨ-ਆਤਮਾ) ਅਤੇ ਵਾਜਿਨਃ ਬਲ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ। ਅਕਸ਼ਰ, ਚਰੰਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਸਾਨੂੰ ਤਿਆਗੇ ਨਾ; ਸਗੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਯੁਜ੍ਯ ਰਯਿ—ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਵਧੇ।

Mantra 8

प्र वो महीमरमतिं कृणुध्वं प्र पूषणं विदथ्यं न वीरम् । भगं धियोऽवितारं नो अस्याः सातौ वाजं रातिषाचं पुरंधिम् ॥

ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਹਾਨ ਅਰਮਤੀ ਨੂੰ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ—ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੋ; ਵਿਦਥਾਂ ਦਾ ਵੀਰ, ਰਾਹ ਦਾ ਖੋਜੀ ਤੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੂਸ਼ਣ ਵੀ ਅੱਗੇ ਲਿਆਓ। ਅਤੇ ਇਸ ਜਿੱਤ-ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਧੀ ਦਾ ਰੱਖਿਆਕ ਭਗ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ; ਵਾਜ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪੁਰੰਧੀ ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।

Mantra 9

अच्छायं वो मरुतः श्लोक एत्वच्छा विष्णुं निषिक्तपामवोभिः । उत प्रजायै गृणते वयो धुर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਇਹ ਸਤੁਤੀ-ਸ਼ਲੋਕ ਸਿੱਧਾ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾਂ ਨਾਲ, ਜਲ ਨਾਲ ਸਿੰਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਿੱਧਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਕੋਲ ਵੀ ਜਾਵੇ। ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਵਿਸਤਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਜੀਵਨ-ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ੋ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ—ਸਵਸਤੀ ਦੇ ਕਲਿਆਣਾਂ ਨਾਲ—ਸਾਨੂੰ ਸਦਾ ਰੱਖੋ।

Frequently Asked Questions

It establishes the sacrifice in ṛta (cosmic truth-order): inspired speech begins the rite, Sūrya brings illumination, and Agni is kindled at the altar as the priestly mediator who grants vitality and wellbeing.

In Vedic symbolism, “cows” often mean rays or lights. The hymn says Sūrya releases these lights, suggesting clarity and revelation that support Agni’s ritual work and the mind’s awakening.

Agni is the main deity, but the hymn briefly widens the invocation to allied powers for protection and increase. Rudra represents intense awakening and safeguarding, while the Maruts and Viṣṇu are asked to guard the singer and grant wellbeing and offspring.

Ask anything about Sukta 36 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App