
Sukta 7.36
Vasiṣṭha (opening of RV 7.36, Vasiṣṭha cycle)
Agni (with Sūrya as supporting power of illumination)
Triṣṭubh (typical for Agni hymns; cadence suggests triṣṭubh)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ବସିଷ୍ଠ-ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭ କରି, ଯଜ୍ଞକୁ ଋତ (ବିଶ୍ୱ-ନିୟମ) ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରେ: ସତ୍ୟର ଆସନରୁ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକର “ଗାଈ”ମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ବେଦୀର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଶିଖା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ସ୍ପଷ୍ଟତା, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ଦେବ-ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଯଥାଯଥ ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି; ସହିତେ ସୁରକ୍ଷା ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ରୁଦ୍ର, ମରୁତ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ସହାୟକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ସମଗ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞକୁ ପବିତ୍ର କରିବା—ବାଣୀ, ଆଲୋକ ଓ ଅଗ୍ନି ଏକାସାଥି କାର୍ଯ୍ୟ କରି—ଯାହାଦ୍ୱାରା କୁଶଳ, ସନ୍ତାନ ଓ ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରାଣବଳ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।
Mantra 1
प्र ब्रह्मैतु सदनादृतस्य वि रश्मिभिः ससृजे सूर्यो गाः । वि सानुना पृथिवी सस्र उर्वी पृथु प्रतीकमध्येधे अग्निः ॥
ଋତର ସଦନରୁ ପ୍ରେରିତ ବ୍ରହ୍ମ (ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ) ଆଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ କିରଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶର ଗୋମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଛି। ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ନିଜ ଉଚ୍ଚତାମାନ ସହ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି; ଏବଂ ପ୍ରଶସ୍ତ ବେଦୀ-ମୁଖର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ହୁଏ।
Mantra 2
इमां वां मित्रावरुणा सुवृक्तिमिषं न कृण्वे असुरा नवीयः । इनो वामन्यः पदवीरदब्धो जनं च मित्रो यतति ब्रुवाणः ॥
ହେ ମିତ୍ର-ବରୁଣ, ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସୁବୁନା ସ୍ତୁତି-ବଚନ ଗଢ଼ୁଛି—ପୋଷକ ପାନୀୟ ପରି ତାଜା କରୁଥିବା ଇଷ, ତୁମମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ନୂତନ। ହେ ଅସୁରମାନେ (ଅନ୍ତଃ-ସ୍ୱରାଜ୍ୟର ଅଧିପତିମାନେ), ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅଦବ୍ଧ ପଦବୀର—ପଥର ଚିହ୍ନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଥିବା ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ; ଏବଂ ମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ବାଣୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜନକୁ ନିୟମରେ ରଖି ସମନ୍ୱୟ କରାଏ।
Mantra 3
आ वातस्य ध्रजतो रन्त इत्या अपीपयन्त धेनवो न सूदाः । महो दिवः सदने जायमानोऽचिक्रदद्वृषभः सस्मिन्नूधन् ॥
ବାୟୁର ବହୁଥିବା ଧ୍ୱଜ ଦିଗକୁ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଧାଉଛନ୍ତି; ଦାନଶକ୍ତିମାନେ ଦୁଧାଳ ଗାଈମାନଙ୍କ ପରି ରସରେ ଫୁଲିଉଠନ୍ତି। ମହା ଦ୍ୟୌର ସଦନରେ ଜନ୍ମିତ ସେଇ ବୃଷଭ ଏହି ଉଧରରେ ଗର୍ଜନ କରେ—ପ୍ରକାଶମୟ ପୋଷଣର ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଚାପି ବାହାର କରେ।
Mantra 4
गिरा य एता युनजद्धरी त इन्द्र प्रिया सुरथा शूर धायू । प्र यो मन्युं रिरिक्षतो मिनात्या सुक्रतुमर्यमणं ववृत्याम् ॥
ଯେ କେହି ଗିରା (ଗଢ଼ୁଥିବା ବାଣୀ) ଦ୍ୱାରା ତୋ ପାଇଁ ଏହି ଦୁଇ ହରି (ତୋ ଦୀପ୍ତ ଅଶ୍ୱ)କୁ ଯୋଡ଼େ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର—ପ୍ରିୟ, ସୁରଥ, ହେ ଶୂର, ଧାୟୁ (ପୋଷକ ଶକ୍ତିର ଧାରକ)—ସେ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରେ; ଏବଂ ଆମକୁ ଆର୍ୟମଣ ଦିଗକୁ ଫେରାଏ—ସୁକ୍ରତୁ, ସଦିଚ୍ଛା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ବିବେକର ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଦିଗକୁ।
Mantra 5
यजन्ते अस्य सख्यं वयश्च नमस्विनः स्व ऋतस्य धामन् । वि पृक्षो बाबधे नृभिः स्तवान इदं नमो रुद्राय प्रेष्ठम् ॥
ନମସ୍କାରୀମାନେ ଋତର ନିଜ ଧାମରେ ତାଙ୍କର ସଖ୍ୟ ଓ ପ୍ରାଣବୃଦ୍ଧିକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ନରମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ପୋଷକ ଶକ୍ତି ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ; ଏହି ହେଉଛି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟତମ ନମୋ—ସତ୍ତାକୁ ତୀବ୍ର ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି।
Mantra 6
आ यत्साकं यशसो वावशानाः सरस्वती सप्तथी सिन्धुमाता । याः सुष्वयन्त सुदुघाः सुधारा अभि स्वेन पयसा पीप्यानाः ॥
ଯେତେବେଳେ ଯଶସ୍ବୀ ଶକ୍ତିମାନେ ଏକସାଥିରେ ଆଗେଇ ଆସନ୍ତି—ସପ୍ତପଥୀ ସରସ୍ୱତୀ, ସିନ୍ଧୁମାତା—ସେ ସୁଦୁଘା, ସୁଧାରା ଧାରାମାନେ ନିଜ ପୟସାରେ ଫୁଲିଉଠି ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି; ସ୍ୱଜାତ ପ୍ରକାଶ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ସେମାନେ ସତ୍ତାକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି।
Mantra 7
उत त्ये नो मरुतो मन्दसाना धियं तोकं च वाजिनोऽवन्तु । मा नः परि ख्यदक्षरा चरन्त्यवीवृधन्युज्यं ते रयिं नः ॥
ଏବଂ ସେ ମରୁତମାନେ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ମଦମତ୍ତ ହୋଇ, ଆମ ପାଇଁ ଧୀ (ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି), ଟୋକ (ସନ୍ତାନ-ଆତ୍ମା) ଓ ବାଜିନଃ ବଳର ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅକ୍ଷର ଚରନ୍ତୀ ଶକ୍ତି ଆମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନ ଦେଖୁ, ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ ନ କରୁ; ବରଂ ତୁମର ୟୁଜ୍ୟ ରୟି—ଯୁକ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି—ଆମ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ।
Mantra 8
प्र वो महीमरमतिं कृणुध्वं प्र पूषणं विदथ्यं न वीरम् । भगं धियोऽवितारं नो अस्याः सातौ वाजं रातिषाचं पुरंधिम् ॥
ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହାନ ଅରମତିକୁ—ବିଶାଳ ଏବଂ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିରେ ଦୃଢ଼—ଆଗକୁ ପ୍ରେରଣ କର; ବିଦଥର ବୀର, ପଥର ଖୋଜକ ଓ ବଢ଼ାଇବାଳା ପୂଷଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ଆଣ। ଏହି ଜୟ-ସାଧନାରେ ଆମ ଧିୟର ରକ୍ଷକ ଭଗଙ୍କୁ ଆମ ପାଇଁ ସ୍ଥାପନ କର; ବାଜ—ସମୃଦ୍ଧି—ଏବଂ ଦାନରେ ସହାୟକ ପୁରନ୍ଧିକୁ ଆମକୁ ଦିଅ।
Mantra 9
अच्छायं वो मरुतः श्लोक एत्वच्छा विष्णुं निषिक्तपामवोभिः । उत प्रजायै गृणते वयो धुर्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ହେ ମରୁତମାନେ, ଏହି ସ୍ତୁତି-ଶ୍ଲୋକ ସିଧାସଳଖ ତୁମ ପାଖକୁ ଯାଉ; ଏବଂ ତୁମ ସହାୟତାରେ, ଜଳରେ ସିଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ସିଧାସଳଖ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ ଯାଉ। ଗାୟକଙ୍କ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ବିସ୍ତାରଶୀଳ ଜୀବନବଳ ଦିଅ; ଏବଂ ତୁମେ—ସ୍ୱସ୍ତିର କଲ୍ୟାଣଦ୍ୱାରା—ଆମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କର।
It establishes the sacrifice in ṛta (cosmic truth-order): inspired speech begins the rite, Sūrya brings illumination, and Agni is kindled at the altar as the priestly mediator who grants vitality and wellbeing.
In Vedic symbolism, “cows” often mean rays or lights. The hymn says Sūrya releases these lights, suggesting clarity and revelation that support Agni’s ritual work and the mind’s awakening.
Agni is the main deity, but the hymn briefly widens the invocation to allied powers for protection and increase. Rudra represents intense awakening and safeguarding, while the Maruts and Viṣṇu are asked to guard the singer and grant wellbeing and offspring.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.