Sukta 1

Mantra 1

त्वमग्ने द्युभिस्त्वमाशुशुक्षणिस्त्वमद्भ्यस्त्वमश्मनस्परि । त्वं वनेभ्यस्त्वमोषधीभ्यस्त्वं नृणां नृपते जायसे शुचिः ॥

હે અગ્નિ, તું દ્યુતિમય ઊંચાઈઓમાંથી જન્મે છે; તું ત્વરિત પ્રજ્વલિત કરનાર છે; તું જળમાંથી, અને પથ્થરમાંથી પણ જન્મે છે. તું વનોમાંથી, ઔષધિઓમાંથી જન્મે છે; હે નૃપતિ—મનુષ્યોના અધિપતિ—તું શુચિ, પવિત્ર જ્વાળા રૂપે—અમારા અંદર—જન્મે છે.

Mantra 2

तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे ॥

હે અગ્નિ, તારો જ હોત્ર (આહ્વાન-વાણી) છે, તારો જ પોત્ર (પવિત્રીકરણ કરનાર) ઋત્વિજ્ય છે; તારો જ નેત્ર (યાત્રાનો માર્ગદર્શક) છે; તું સત્યના માર્ગે ચાલતો અગ્નિ-દીપક છે. તારો જ પ્રશાસ્ત્ર (નિયામક વચન) છે; તું અધ્વર્યુકર્મે યજ્ઞ કરે છે; તું બ્રહ્મા પણ છે, અને અમારા દમે (ગૃહમાં) ગૃહપતિ પણ છે.

Mantra 3

त्वमग्न इन्द्रो वृषभः सतामसि त्वं विष्णुरुरुगायो नमस्यः । त्वं ब्रह्मा रयिविद्ब्रह्मणस्पते त्वं विधर्तः सचसे पुरंध्या ॥

હે અગ્નિ, તું ઇન્દ્ર છે—સતામ્ (પ્રકાશમય દેવજન)નો વૃષભ; તું વિષ્ણુ છે—ઉરુગાય, વિશાળ પગલાં ભરનાર, નમસ્કારયોગ્ય. તું બ્રહ્મા છે—રયિ (સમૃદ્ધિ)નો વિદ્, બ્રહ્મણસ્પતિ; હે વિધર્તા, તું પુરંધ્યા (વિચારશક્તિની પૂર્ણતા) સાથે જોડાય છે.

Mantra 4

त्वमग्ने राजा वरुणो धृतव्रतस्त्वं मित्रो भवसि दस्म ईड्यः । त्वमर्यमा सत्पतिर्यस्य सम्भुजं त्वमंशो विदथे देव भाजयुः ॥

હે અગ્નિ, તું રાજા વરુણ છે—ધૃતવ્રત, વ્રતના નિયમમાં સ્થિર; તું મિત્ર બને છે—દસ્મ, ઈડ્ય, સ્તુતિયોગ્ય. તું અર્યમા છે—સત્પતિ, જે સૌને સંભુજદ્ (સાંઝા ભોગ) આપે; અને તું અંશ છે—વિદથમાં, હે દેવ, ભાગો વહેંચનાર, યોગ્ય અંશનું વિતરણ કરનાર.

Mantra 5

त्वमग्ने त्वष्टा विधते सुवीर्यं तव ग्नावो मित्रमहः सजात्यम् । त्वमाशुहेमा ररिषे स्वश्व्यं त्वं नरां शर्धो असि पुरूवसुः ॥

હે અગ્નિ, તું જ ત્વષ્ટા છે—વિધાતા (યજમાન) માટે સુવીર્ય, વીર્યબળ, ઘડે છે. હે મહામિત્ર, તારા ગ્નાવો (સહજ અગ્નિઓ) એકજ જાતિના, એકજ જન્મના છે. તું શીઘ્રે હિરણ્ય-સમૃદ્ધિ લાવે છે; તું સ્વશ્વ્ય—ઉત્તમ અશ્વબળ/સુઘોડા—અર્પે છે. તું નરોનું શર્ધ (સમૂહ/સેન્ય) છે; તું પુરુવસુ—વિસ્તૃત વૈભવવાળો—છે.

Mantra 6

त्वमग्ने रुद्रो असुरो महो दिवस्त्वं शर्धो मारुतं पृक्ष ईशिषे । त्वं वातैररुणैर्यासि शंगयस्त्वं पूषा विधतः पासि नु त्मना ॥

હે અગ્નિ, તું રુદ્ર છે—મહાન દિવ્ય આકાશનો અસુર, પ્રભુ. તું મારુત શર્ધ (મરુતોના દળ) પર અધિકાર રાખે છે, વૃદ્ધિમાં બળવાન. તું અરુણ (રક્તિમ) પવનોથી ચાલે છે, શંગય—શાંતિ/કલ્યાણ લાવનાર. તું પૂષા છે; વિધાત (કર્મ ગોઠવનાર યજમાન)ને તું પોતાના આત્મબળથી રક્ષે છે.

Mantra 7

त्वमग्ने द्रविणोदा अरंकृते त्वं देवः सविता रत्नधा असि । त्वं भगो नृपते वस्व ईशिषे त्वं पायुर्दमे यस्तेऽविधत् ॥

હે અગ્નિ, તું દ્રવિણોદા—સંપત્તિદાતા—છે, જે તૈયાર (અરંકૃત) થયો છે તેને. તું દેવ સવિતા છે, રત્નધા—રત્નો/ધનો સ્થાપનાર. હે નૃપતિ, તું ભગ છે; તું વસુ—ધન-સંપત્તિ—પર અધિકાર રાખે છે. જે તને વિધત (સેવા/યજન) કરે છે, તેના દમે (ગૃહમાં) તું પાયુ—રક્ષક—છે.

Mantra 8

त्वामग्ने दम आ विश्पतिं विशस्त्वां राजानं सुविदत्रमृञ्जते । त्वं विश्वानि स्वनीक पत्यसे त्वं सहस्राणि शता दश प्रति ॥

હે અગ્નિ, ગૃહમાં પ્રજાઓ તને વિશ્પતિ—કુલના અધિપતિ—રૂપે, અને સુવિદત્ર—સુવિચાર/સુજ્ઞાન આપનાર—રાજા રૂપે સ્થાપે છે. હે સ્વનીક (પ્રકાશમય), તું સર્વ તેજસ્વી શક્તિઓ અને ગોઠવાયેલા ગણોને શાસે છે; તું સહસ્ર, શત અને દશ—આગળ ધસી આવતાં પ્રવાહો સામે અડગ ઊભો રહી તેમને વશમાં રાખે છે.

Mantra 9

त्वामग्ने पितरमिष्टिभिर्नरस्त्वां भ्रात्राय शम्या तनूरुचम् । त्वं पुत्रो भवसि यस्तेऽविधत्त्वं सखा सुशेवः पास्याधृषः ॥

હે અગ્નિ, નરો ઇષ્ટિઓ (યજ્ઞાર્પણો) દ્વારા તને પિતા બનાવે છે; ભાઈ માટે તું શમ્યા—કલ્યાણકારી—અને તનૂરુચ—દેહપ્રકાશમય—સહચર બને છે. જેણે તને પ્રજ્વલિત કર્યો તેનો તું પુત્ર બને છે; તું સુશેવ—સુપ્રસન્ન કૃપાવાન—સખા છે, અને અધીર્ષ—અજેય—રીતે રક્ષા કરે છે.

Mantra 10

त्वमग्न ऋभुराके नमस्यस्त्वं वाजस्य क्षुमतो राय ईशिषे । त्वं वि भास्यनु दक्षि दावने त्वं विशिक्षुरसि यज्ञमातनिः ॥

હે અગ્નિ, તું ઋભુ—કુશળ સર્જક—છે, શિખરે નમસ્કારયોગ્ય; તું વાજ (બળ/વિજય)ની ક્ષુમત—સમૃદ્ધિ—અને રાય (ધન)ની પૂર્ણતાનો સ્વામી છે. તું દક્ષ—યોગ્ય—દાનના માર્ગે પ્રકાશિત થઈ પ્રજ્વલિત કરે છે; તું વિશિક્ષુ—વિવેકી ઉપદેશક—છે, યજ્ઞને વિસ્તૃત કરનાર (યજ્ઞમાતનિ) છે.

Mantra 11

त्वमग्ने अदितिर्देव दाशुषे त्वं होत्रा भारती वर्धसे गिरा । त्वमिळा शतहिमासि दक्षसे त्वं वृत्रहा वसुपते सरस्वती ॥

હે અગ્નિ, દાન કરનાર યજમાન માટે તું અદિતિ—વિસ્તૃત મુક્તિદાયિની—છે; તું હોતા-વાણી ભારતી છે, જે સ્તુતિથી વધે છે. તું ઇળા છે—શતધારા પોષણ—દક્ષતા (દક્ષ) માટે; તું વૃત્રહા છે, વસુપતિ છે, અને પ્રેરણાના પ્રવાહરૂપ સરસ્વતી છે.

Mantra 12

त्वमग्ने सुभृत उत्तमं वयस्तव स्पार्हे वर्ण आ संदृशि श्रियः । त्वं वाजः प्रतरणो बृहन्नसि त्वं रयिर्बहुलो विश्वतस्पृथुः ॥

હે અગ્નિ, સુભૃત—સુસ્થિર આધારવાળો—તું ઉત્તમ વયઃ, સર્વોચ્ચ જીવનબળ છે; તારા સ્પાર્હ વર્ણમાં શ્રીઓ સ્પષ્ટ દર્શનને આવે છે. તું વાજ છે—પાર ઉતારનાર મહાન શક્તિ; તું રયિ છે—બહુલ સમૃદ્ધિ—જે સર્વ દિશાઓમાં વિશાળ છે.

Mantra 13

त्वामग्न आदित्यास आस्यं त्वां जिह्वां शुचयश्चक्रिरे कवे । त्वां रातिषाचो अध्वरेषु सश्चिरे त्वे देवा हविरदन्त्याहुतम् ॥

હે અગ્નિ, આદિત્યોોએ તને પોતાનું મુખ બનાવ્યું છે; હે કવિ, શુચિઓએ તને પોતાની જિહ્વા રચી છે. દાનના સહચરો યજ્ઞોમાં તારી પાસે સંલગ્ન થાય છે; તારા અંદર દેવો અર્પિત હવિષ્યને આસ્વાદે છે, ગ્રહણ કરે છે.

Mantra 14

त्वे अग्ने विश्वे अमृतासो अद्रुह आसा देवा हविरदन्त्याहुतम् । त्वया मर्तासः स्वदन्त आसुतिं त्वं गर्भो वीरुधां जज्ञिषे शुचिः ॥

હે અગ્નિ, તારા અંદર સર્વ અમૃત (અમર) અને અદ્રુહ—અવિશ્વાસઘાત ન કરનાર—દેવો આહુતિરૂપ હવિષ્યનું ભોજન કરે છે. તારા દ્વારા મર્ત્યો આસુતિ—દબાવેલા સોમરસની મધુરતા—આસ્વાદે છે; હે શુચિ, તું વીરુધાં—અંકુરતી વનસ્પતિઓ—નો ગર્ભ બની જન્મે છે.

Mantra 15

त्वं तान्त्सं च प्रति चासि मज्मनाग्ने सुजात प्र च देव रिच्यसे । पृक्षो यदत्र महिना वि ते भुवदनु द्यावापृथिवी रोदसी उभे ॥

હે સુજાત અગ્નિ, તું મહિમાથી એક સાથે સંઘટિત પણ છે અને સામે ઊભો પણ; અને હે દેવ, તું માપથી પર છલકાય છે. જ્યારે અહીં તારી મહિમાથી તારો પૃક્ષ—પોષક બળ—પ્રગટ થાય છે, ત્યારે દ્યાવા-પૃથિવી, બંને રોદસી—બે લોક—તારા વિસ્તરણને અનુસરે છે.

Mantra 16

ये स्तोतृभ्यो गोअग्रामश्वपेशसमग्ने रातिमुपसृजन्ति सूरयः । अस्माञ्च ताँश्च प्र हि नेषि वस्य आ बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

હે અગ્નિ, જે સૂરી—જ્ઞાની—સ્તોતૃઓ માટે ગોઅગ્રા અને અશ્વપેશસમ્—ગાયોનું તેજ અને ઘોડાઓનું બળ ધરાવતી—રાતિ (ભેટ) પ્રેરિત કરે છે, તેવા તેમને અને અમને તું નિશ્ચયે શ્રેષ્ઠ કલ્યાણ તરફ આગળ દોરી જા. અમે વિદથ—સભા—માં સુવીરા—વીરશક્તિથી યુક્ત—થઈ ‘બૃહત્’નું ગાન કરીએ.