Sukta 2

Mantra 1

यज्ञेन वर्धत जातवेदसमग्निं यजध्वं हविषा तना गिरा । समिधानं सुप्रयसं स्वर्णरं द्युक्षं होतारं वृजनेषु धूर्षदम् ॥

યજ્ઞ વડે જાતવેદસ અગ્નિને વધારોઃ; હવિષા, પોતાના તનથી અને ગિરા (વાણી) વડે અગ્નિનું યજન કરો. સમિધિત, સુપ્રયસ—સુશોભિત આનંદથી પરિપૂર્ણ—સ્વર્ણર, દ્યુક્ષ (પ્રકાશમાન), એવો તે હોતૃ છે, જે આપણા જીવનના ક્ષેત્રોમાં ધૂર્ષદ—સ્થિર આસન ધરાવી બેઠો છે.

Mantra 2

अभि त्वा नक्तीरुषसो ववाशिरेऽग्ने वत्सं न स्वसरेषु धेनवः । दिव इवेदरतिर्मानुषा युगा क्षपो भासि पुरुवार संयतः ॥

હે અગ્નિ, રાત્રિઓ અને ઉષાઓ તને પોકારે છે—જેમ ધેનુઓ પોતાના જ વાડામાં વત્સને બોલાવે. દિવ સમાન તું દૂત (અરતિ) બની દ્યુતિમાન છે; માનુષ યુગોમાં તું પ્રકાશે છે. હે પુરુવાર (વિશાળ-દાનવાળા), રાત્રિઓમાં તું જ્વલિત રહે છે—સંયત, એકાગ્ર થઈ પોતાના તેજમાં સંઘટિત.

Mantra 3

तं देवा बुध्ने रजसः सुदंससं दिवस्पृथिव्योररतिं न्येरिरे । रथमिव वेद्यं शुक्रशोचिषमग्निं मित्रं न क्षितिषु प्रशंस्यम् ॥

તેને દેવોએ રજસના બુધ્ને—મધ્યલોકના આધારસ્થાને—સુદંસ (સુકાર્યકર્તા)ને સ્થાપ્યો; દિવ અને પૃથિવી વચ્ચેના દૂત (અરતિ)ને નિમ્યો. વેદી પર લાવા યોગ્ય રથ સમાન, શુક્રશોચિષ—શુદ્ધ તેજથી જ્વલિત—એવા અગ્નિને તેમણે સ્થાપ્યો; મિત્રણ સમ, ક્ષિતિઓ (જનસમૂહો)માં પ્રશંસ્ય—માનવોમાં ઋત-સૌહાર્દની શક્તિ.

Mantra 4

तमुक्षमाणं रजसि स्व आ दमे चन्द्रमिव सुरुचं ह्वार आ दधुः । पृश्न्याः पतरं चितयन्तमक्षभिः पाथो न पायुं जनसी उभे अनु ॥

તેને—પોતાના રજસ્ (મધ્ય પ્રદેશ)માં અને પોતાના ધામમાં—વર્ધમાનને, તેઓ વાડામાં ચંદ્ર સમે સુશોભિત તેજસ્વી રૂપે સ્થાપે છે. તે પોતાના કિરણો વડે પૃશ્નિ માતાના પાંખોને જાગૃત કરે છે; માર્ગના રક્ષક સમે, યાત્રાના પથનું રક્ષણ કરતો, તે બંને જન્મો—દ્યુ અને પૃથ્વી—ના અનુસરણમાં ચાલે છે.

Mantra 5

स होता विश्वं परि भूत्वध्वरं तमु हव्यैर्मनुष ऋञ्जते गिरा । हिरिशिप्रो वृधसानासु जर्भुरद्द्यौर्न स्तृभिश्चितयद्रोदसी अनु ॥

તે સમગ્ર અધ્વરને પરિભવિત કરીને હોતા બને છે; અને મનુષ્ય તેને હવ્યોથી તથા ગિરા (સ્તુતિ-વાણી)થી અલંકૃત કરે છે. હિરિશિપ્ર (સુવર્ણ-જડબાવાળો) તે વૃદ્ધિમાન સત્રોમાં પરિશ્રમ કરે છે; દ્યુ સમે પોતાના આધારોથી, તેજસ્વી ચેતનાથી, રોદસી (દ્યુ-પૃથ્વી)ને જાગૃત કરી, તેમની અનુસરણમાં રહે છે.

Mantra 6

स नो रेवत्समिधानः स्वस्तये संददस्वान्रयिमस्मासु दीदिहि । आ नः कृणुष्व सुविताय रोदसी अग्ने हव्या मनुषो देव वीतये ॥

હે અગ્નિ, સમિધાન થયેલો તું અમારી સ્વસ્તિ માટે રેવત્ (સમૃદ્ધિપૂર્ણ) થા; રયિ (ધન-આધ્યાત્મિક સંપત્તિ)ને એકત્ર કરીને અમામાં સ્થાપ—અમારા અંતરમાં તેને દીપ્ત કર. સુવિતાય (સુગમ ગતિ/સારા માર્ગ) માટે અમારા હિતે રોદસી (દ્યુ-પૃથ્વી)ને વિશાળ કર; હે દેવ, મનુષ્યના હવ્યો પાસે આવ, તેમને સ્વીકારી આનંદપૂર્વક ભોગવવા.

Mantra 7

दा नो अग्ने बृहतो दाः सहस्रिणो दुरो न वाजं श्रुत्या अपा वृधि । प्राची द्यावापृथिवी ब्रह्मणा कृधि स्वर्ण शुक्रमुषसो वि दिद्युतः ॥

હે અગ્નિ, અમને વિશાળ દાન આપ; સહસ્રગણું દાન આપ. જેમ દ્વાર ખોલાય તેમ, શ્રુતિ માટે બળ-સમૃદ્ધિના દ્વારો ખોલી દે. મંત્રબળથી દ્યાવા-પૃથિવીને અમારી તરફ પ્રાચી (અભિમુખ) કર; સૂર્યના તેજસ્વી સુવર્ણ સમે, ઉષાઓ પોતાની શુદ્ધ કાંતિ ઝળહળાવી પ્રગટે.

Mantra 8

स इधान उषसो राम्या अनु स्वर्ण दीदेदरुषेण भानुना । होत्राभिरग्निर्मनुषः स्वध्वरो राजा विशामतिथिश्चारुरायवे ॥

પ્રજ્વલિત થયેલો તે, રમણીય ઉષાઓને અનુસરી, સૂર્યના પોતાના સુવર્ણ પ્રકાશ સમે, લાલિમાભર્યા કિરણથી તેજે છે. હોતા-શક્તિઓ (હોત્રાઓ) દ્વારા, અગ્નિ મનુષ્ય માટે સુમાર્ગદર્શિત યજ્ઞ બને છે; વિશ્વોનો રાજા, તે અતિથિ—સમૃદ્ધિ-સાધકને મનોહર—સ્વાગતપાત્ર મહેમાન છે.

Mantra 9

एवा नो अग्ने अमृतेषु पूर्व्य धीष्पीपाय बृहद्दिवेषु मानुषा । दुहाना धेनुर्वृजनेषु कारवे त्मना शतिनं पुरुरूपमिषणि ॥

એ રીતે, હે અગ્નિ, અમૃતલોકોમાં, હે પ્રાચીન, માનવના વિશાળ દ્યૌમાં અમારી ધી (વિચારશક્તિ)ને પોષ. કર્મના ક્ષેત્રોમાં દોહતી ધેનુ સમે, તે (ધી/વાણી) પોતાની જ શક્તિથી કર્તા માટે શતગણું પોષણ દોહે—અਨੇકરૂપ, વૃદ્ધિપ્રેરક ઇષણા.

Mantra 10

वयमग्ने अर्वता वा सुवीर्यं ब्रह्मणा वा चितयेमा जनाँ अति । अस्माकं द्युम्नमधि पञ्च कृष्टिषूच्चा स्वर्ण शुशुचीत दुष्टरम् ॥

હે અગ્નિ, અમે બળના અશ્વથી કે મંત્ર-બ્રહ્મના પ્રભાવથી મનુષ્ય-મર્યાદાઓને વટાવી ઊંચે ઉઠવા ઇચ્છીએ છીએ. અમારી તેજસ્વી કીર્તિ પાંચ કૃષ્ટિઓ ઉપર અધિષ્ઠિત રહે; સૂર્યના સત્ય-પ્રકાશ સમી ઊંચે પ્રજ્વલિત થા—અજેય, અતિક્રમણ અશક્ય.

Mantra 11

स नो बोधि सहस्य प्रशंस्यो यस्मिन्त्सुजाता इषयन्त सूरयः । यमग्ने यज्ञमुपयन्ति वाजिनो नित्ये तोके दीदिवांसं स्वे दमे ॥

હે સહસ્ય (મહાબલવાન) અગ્નિ, અમારા માટે જાગૃત થા—સ્તુતિયોગ્ય તે, જેમાં સુજાત ઋષિઓ પ્રેરણા સ્થાપે છે. હે અગ્નિ, જેને બળવાન વાજિનો યજ્ઞરૂપે ઉપસરે છે—તુ સદા પોતાના દમે, નિત્ય તોકે (વંશમાં) અને આંતરિક નિવાસમાં દીપ્તિમાન છે.

Mantra 12

उभयासो जातवेदः स्याम ते स्तोतारो अग्ने सूरयश्च शर्मणि । वस्वो रायः पुरुश्चन्द्रस्य भूयसः प्रजावतः स्वपत्यस्य शग्धि नः ॥

હે જાતવેદસ, અમે તારા ઉભયરૂપ સાથી બનીએ—હે અગ્નિ, તારા સ્તોતાઓ પણ અને પ્રકાશિત સૂરીઓ (ઋષિઓ) પણ—તારા શર્મણિ (શાંતિ-આશ્રય)માં સ્થિત. હે વસુઓના સ્વામી, અમને બહુચન્દ્ર સમૃદ્ધિના વધુ ભાગે પોષ—વૃદ્ધિદાયક ધન, પ્રજાવંત, અને ઉત્તમ વંશ-પરંપરાવાળું સ્વપત્ય આપ.

Mantra 13

ये स्तोतृभ्यो गोअग्रामश्वपेशसमग्ने रातिमुपसृजन्ति सूरयः । अस्माञ्च ताँश्च प्र हि नेषि वस्य आ बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

જે પ્રકાશિત દાતા સૂરીઓ સ્તોતાઓને રાતિ (દાન) મુક્ત કરે છે—જેનામાં પ્રકાશના કિરણો અગ્રસ્થાને છે અને જે અશ્વબળથી આવૃત છે—હે અગ્નિ, તેમને અને અમને બંનેને શ્રેષ્ઠ કલ્યાણ તરફ આગળ દોરી જા. યજ્ઞની વિદથ-સભાઓમાં અમે બૃહત્ (વિશાળ તત્ત્વ)નું વચન બોલીએ, સુવીરાઃ—વીર્યવાન આંતરિક શક્તિઓથી યુક્ત.