Rig Veda 2.1.12: Mandala 2, Sukta 1, Mantra 12

Sukta 2.1

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वमग्ने सुभृत उत्तमं वयस्तव स्पार्हे वर्ण आ संदृशि श्रियः । त्वं वाजः प्रतरणो बृहन्नसि त्वं रयिर्बहुलो विश्वतस्पृथुः ॥

Transliteration

tvám agne subhṛ́ta uttamáṃ váyas táva spā́rhe várṇa ā́ saṃdṛ́śi śríyaḥ | tváṃ vā́jaḥ pratáraṇo bṛhánn asi tváṃ rayír bahuló viśvátas pṛthúḥ ||

Translation

હે અગ્નિ, સુભૃત—સુસ્થિર આધારવાળો—તું ઉત્તમ વયઃ, સર્વોચ્ચ જીવનબળ છે; તારા સ્પાર્હ વર્ણમાં શ્રીઓ સ્પષ્ટ દર્શનને આવે છે. તું વાજ છે—પાર ઉતારનાર મહાન શક્તિ; તું રયિ છે—બહુલ સમૃદ્ધિ—જે સર્વ દિશાઓમાં વિશાળ છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सुभृतः: well-supported / well-nourished
• सुभृतः: कर्तृ (त्वम् का विशेषण)
• Type: Adjective (past passive participle used adjectivally)
• Root: सु-√भृ (भृ धारणे) → सुभृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• उत्तमम्: highest, best
• उत्तमम्: कर्म (वयसः का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक; superlative)

• वयः: vigor / youthful strength / vitality
• वयः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)

• तव: of you, your
• तव: सम्बन्ध
• Type: Pronoun (genitive)
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्पार्हे: in the desirable (one) / in what is coveted
• स्पार्हे: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: स्पार्ह (प्रातिपदिक)

• वर्णे: in (your) luster / color / splendor
• वर्णे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वर्ण (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• संदृशि: in the sight/appearance
• संदृशि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: संदृश् (प्रातिपदिक; ‘appearance/sight’, from सम्+√दृश्)

• श्रियः: splendors, glories
• श्रियः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाजः: prize / strength / (victorious) might
• वाजः: कर्तृ (त्वम् के साथ समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• प्रतरणः: one who carries across; deliverer
• प्रतरणः: कर्तृ (त्वम् का विशेषण)
• Type: Adjective/Noun (agentive)
• Root: प्र-√तॄ (तॄ तरणे) → प्रतरण (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• बृहन्: great, lofty
• बृहन्: कर्तृ (असि के विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: —
• Type: Verb
• Root: √अस् (अस् भुवि)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रयिः: wealth, bounty
• रयिः: कर्तृ (त्वम् के साथ समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• बहुलः: abundant
• बहुलः: कर्तृ (रयिः/त्वम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहुल (प्रातिपदिक)

• विश्वतः: on all sides, from every direction
• विश्वतः: —
• Type: Indeclinable
• Root: विश्वतस् (अव्यय; ‘from all sides’)

• पृथुः: broad, wide
• पृथुः: कर्तृ (रयिः/त्वम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पृथु (प्रातिपदिक)