Sukta 1

Mantra 1

त्वमग्ने द्युभिस्त्वमाशुशुक्षणिस्त्वमद्भ्यस्त्वमश्मनस्परि । त्वं वनेभ्यस्त्वमोषधीभ्यस्त्वं नृणां नृपते जायसे शुचिः ॥

हे अग्ने, तू द्युलोकातील तेजातून जन्मतोस; तू शीघ्र प्रज्वलित करणारा आहेस. तू जलांतूनही, दगडातूनही उत्पन्न होतोस. तू वनांतून, औषधींमधून जन्मतोस; हे नृणां नृपते, मनुष्यांचा अधिपती, तू आमच्यात शुद्ध ज्वाला होऊन प्रकट होतोस.

Mantra 2

तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे ॥

हे अग्ने! तुझेच होत्र (आह्वान-वचन), तुझेच पोत्र (पावन-रक्षण); तुझेच ऋत्विज्य (ऋतूनुसार यज्ञ-व्यवस्था), तुझेच नेष्ट्र (मार्ग-नेतृत्व)। तू ऋत/सत्याप्रमाणे प्रवृत्त होणारा अग्नि-प्रदीपक आहेस। तुझेच प्रशास्त्र (नियामक वचन); तूच अध्वर (यज्ञ) संपन्न करतोस; तू ब्रह्मा आहेस आणि आमच्या या गृहात (दमे) गृहपतीही आहेस.

Mantra 3

त्वमग्न इन्द्रो वृषभः सतामसि त्वं विष्णुरुरुगायो नमस्यः । त्वं ब्रह्मा रयिविद्ब्रह्मणस्पते त्वं विधर्तः सचसे पुरंध्या ॥

हे अग्ने! तूच इंद्र आहेस—सत्/दीप्तिमानांचा वृषभ; तूच विष्णू आहेस—उरुगाय, व्यापक पावलांनी चालणारा, नमस्करणीय। तूच ब्रह्मा; रयि (समृद्धी) जाणणारा व देणारा; हे ब्रह्मणस्पते! तू विधर्त्यासह, पुरंध्या (प्रज्ञा-पूर्णता) यांसह संगत करतोस.

Mantra 4

त्वमग्ने राजा वरुणो धृतव्रतस्त्वं मित्रो भवसि दस्म ईड्यः । त्वमर्यमा सत्पतिर्यस्य सम्भुजं त्वमंशो विदथे देव भाजयुः ॥

हे अग्ने! तूच राजा वरुण आहेस—धृतव्रत, व्रत-धर्मात स्थिर; तूच मित्र होतोस—दस्म, ईड्य। तूच अर्यमा आहेस—सत्पति, जो सामायिक भोग देतो; आणि तूच अंश आहेस—विदथ (सभा) मध्ये, हे देवा, भागांचे विभाजन करणारा, योग्य अंश देणारा.

Mantra 5

त्वमग्ने त्वष्टा विधते सुवीर्यं तव ग्नावो मित्रमहः सजात्यम् । त्वमाशुहेमा ररिषे स्वश्व्यं त्वं नरां शर्धो असि पुरूवसुः ॥

हे अग्ने, तूच त्वष्टा आहेस—विधात्या (यजमानासाठी) सु-वीर्य, वीरबल घडविणारा. हे महा-मित्रा, तुझे सहजात अग्नी एकाच जन्माचे आहेत. तू शीघ्र सुवर्णसमृद्धी आणतोस; तू उत्तम अश्व-शक्ती देतोस; तू नरांच्या शर्धाचा अधिपती, बहुवसु आहेस.

Mantra 6

त्वमग्ने रुद्रो असुरो महो दिवस्त्वं शर्धो मारुतं पृक्ष ईशिषे । त्वं वातैररुणैर्यासि शंगयस्त्वं पूषा विधतः पासि नु त्मना ॥

हे अग्ने, तू रुद्र आहेस; महादिवाचा असुर—महान अधिपती. तू मारुत-शर्धाचा स्वामी, वृद्धीत समर्थ आहेस. तू अरुण वाऱ्यांसह चालतोस, शांती देणारा; तू पूषन् आहेस—विधात्याचे (कर्म-नियोजकाचे) रक्षण तू आपल्या आत्मबलाने करतोस.

Mantra 7

त्वमग्ने द्रविणोदा अरंकृते त्वं देवः सविता रत्नधा असि । त्वं भगो नृपते वस्व ईशिषे त्वं पायुर्दमे यस्तेऽविधत् ॥

हे अग्ने, तू द्रविणोदा आहेस—अरण्कृत (सिद्ध-तयार) जनाला संपत्ती देणारा; तू देव सविता, रत्नधाता आहेस. हे नृपते, तू भग आहेस—वसूंवर अधिकार करणारा. ज्याने तुझी विधिपूर्वक सेवा केली, त्याच्या घरी तू पायु, रक्षक होतोस.

Mantra 8

त्वामग्ने दम आ विश्पतिं विशस्त्वां राजानं सुविदत्रमृञ्जते । त्वं विश्वानि स्वनीक पत्यसे त्वं सहस्राणि शता दश प्रति ॥

हे अग्ने, गृहात प्रजा तुला विश्-पति (कुलस्वामी) आणि सुविदत्र (सद्विवेक देणारा) राजा म्हणून पुढे स्थापतात. हे स्वनीक (दीप्त-तेजस्वी), तू सर्व प्रकाशमान शक्ती व सुव्यवस्थित गणांचा अधिपती आहेस; सहस्र, शत आणि दश—या सर्व प्रवृत्तींच्या समोर उभा राहून तू त्यांना वश करतोस.

Mantra 9

त्वामग्ने पितरमिष्टिभिर्नरस्त्वां भ्रात्राय शम्या तनूरुचम् । त्वं पुत्रो भवसि यस्तेऽविधत्त्वं सखा सुशेवः पास्याधृषः ॥

हे अग्ने, नर इष्टि (यज्ञाहुती) यांनी तुला पिता करतात; भ्रात्यासाठी तू शम्या (कल्याणकारी), तनूरुच (देहदीप्त) सहचर होतोस. ज्याने तुला प्रज्वलित केले त्याचा तू पुत्र होतोस; तू सुशेव (कृपामय) सखा आहेस, आणि अधृष (अपराजेय) होऊन रक्षण करतोस.

Mantra 10

त्वमग्न ऋभुराके नमस्यस्त्वं वाजस्य क्षुमतो राय ईशिषे । त्वं वि भास्यनु दक्षि दावने त्वं विशिक्षुरसि यज्ञमातनिः ॥

हे अग्ने, तू ऋभु (कुशल घडविणारा) आहेस; शिखरावर नमस्य (वंदनीय) आहेस. तू वाज (बल-समृद्धी) आणि क्षुमत (प्रचुर) रयि (धन-ऐश्वर्य) यांचा अधिपती आहेस. दक्षिण (ऋजु दानमार्ग) अनुसरून तू प्रकाशतोस व प्रज्वलित करतोस; तू विशिक्षु (विवेक-शिक्षक) आहेस, जो यज्ञाचा विस्तार करतो.

Mantra 11

त्वमग्ने अदितिर्देव दाशुषे त्वं होत्रा भारती वर्धसे गिरा । त्वमिळा शतहिमासि दक्षसे त्वं वृत्रहा वसुपते सरस्वती ॥

हे अग्ने, दान देणाऱ्या यजमानासाठी तू अदिती आहेस—विस्तीर्ण, बंधनमुक्त करणारी; तू होत्रा भारती आहेस, जी स्तुती-गिरांनी वाढते. तू इळा आहेस—दक्षतेच्या बळासाठी शतधारा पोषण; तू वृत्रहा आहेस, वसूंंचा स्वामी, प्रेरणेच्या प्रवाहाची सरस्वती.

Mantra 12

त्वमग्ने सुभृत उत्तमं वयस्तव स्पार्हे वर्ण आ संदृशि श्रियः । त्वं वाजः प्रतरणो बृहन्नसि त्वं रयिर्बहुलो विश्वतस्पृथुः ॥

हे अग्ने, सुभृत, तू उत्तम वयस्—उच्चतम प्राणबळ आहेस; तुझ्या स्पृहणीय वर्णात श्री-वैभव स्पष्ट दर्शनास येते. तू वाज आहेस—आम्हाला पार नेणारी परिपूर्णता; तू बहुल रयि आहेस—सर्व बाजूंनी विस्तीर्ण संपत्ती.

Mantra 13

त्वामग्न आदित्यास आस्यं त्वां जिह्वां शुचयश्चक्रिरे कवे । त्वां रातिषाचो अध्वरेषु सश्चिरे त्वे देवा हविरदन्त्याहुतम् ॥

हे अग्ने, आदित्यांनी तुला आपले मुख केले आहे; हे कवे, शुचींनी तुला आपली जिह्वा केले आहे. दानाचे सहचर यज्ञांत तुझ्याजवळ येऊन जमतात; तुझ्यातच देव आहुतीचे हविर्भाग चाखून स्वीकारतात.

Mantra 14

त्वे अग्ने विश्वे अमृतासो अद्रुह आसा देवा हविरदन्त्याहुतम् । त्वया मर्तासः स्वदन्त आसुतिं त्वं गर्भो वीरुधां जज्ञिषे शुचिः ॥

हे अग्ने! तुझ्यामध्ये सर्व अमृत (अमर) व अद्रुह—द्रोहरहित—देव आहुत केलेले हविर्भाग भक्षण करतात. तुझ्यामुळे मर्त्य जन सोमरसाची आसुती चाखतात; हे शुचि (पवित्रा)! तू वीरुधा (उगवणाऱ्या वनस्पती) यांचा गर्भ होऊन जन्मास येतोस.

Mantra 15

त्वं तान्त्सं च प्रति चासि मज्मनाग्ने सुजात प्र च देव रिच्यसे । पृक्षो यदत्र महिना वि ते भुवदनु द्यावापृथिवी रोदसी उभे ॥

हे सुजात अग्ने! तुझ्या मज्मना (महिमा/महत्त्वा)ने तू एकाच वेळी संहृतही आहेस आणि समोर उभाही; आणि हे देवा! तू मापापलीकडे ओसंडून विस्तारतोस. जेव्हा येथे तुझ्या महिमेने तुझे पोषणदायी बळ प्रकट होते, तेव्हा द्यावा-पृथिवी—उभे रोदसी (दोन लोक)—तुझ्या विस्तारामागे अनुक्रमे चालतात.

Mantra 16

ये स्तोतृभ्यो गोअग्रामश्वपेशसमग्ने रातिमुपसृजन्ति सूरयः । अस्माञ्च ताँश्च प्र हि नेषि वस्य आ बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

हे अग्ने! जे सूरी (ज्ञानी) स्तोतृंसाठी गो-अग्राम (गोधनसमृद्ध) व अश्व-पेशसम् (अश्वबलयुक्त) अशी दानराशी पुढे पाठवितात—त्यांनाही आणि आम्हालाही, दोघांनाही, तू श्रेष्ठ कल्याणाकडे पुढे ने. आम्ही विदथे (सभा/यज्ञसमागमात) बृहद् (महान/विस्तृत) वाणी उच्चारू; सुवीरा (वीरशक्तियुक्त) होऊ.