Adhyaya 9

Verse 1

अगस्त्य उवाच । सर्वज्ञ हृदयानंद गौरीचुंबितमूर्धज । तारकांतक षड्वक्त्र तारिणे भद्रकारिणे

Agastya thưa rằng: Ôi đấng Toàn tri, niềm hoan lạc của tâm; đấng có đỉnh đầu được Gaurī hôn; bậc diệt Tāraka; Chúa tể sáu mặt; đấng cứu độ và ban điều cát tường!

Verse 2

सर्वज्ञाननिधे तुभ्यं नमः सर्वज्ञसूनवे । सर्वथा जितमाराय कुमाराय महात्मने

Kính lễ Ngài, kho tàng của mọi tri thức; kính lễ con của bậc Toàn tri; kính lễ Kumāra, bậc đại hồn, đấng đã hàng phục Māra bằng mọi phương diện.

Verse 3

कामारिमर्धनारीशं वीक्ष्य कामकृतं किल । यो जिगाय कुमारोपि मारं तस्मै नमोस्तु ते

Thấy dục vọng đã gây nên điều gì ngay cả đối với Ardhanārīśvara—đấng diệt Kāma—Kumāra cũng đã chiến thắng Māra; kính lễ Ngài, bậc chiến thắng ấy.

Verse 4

यदुक्तं भवता स्कंद मायाद्विजवपुर्हरिः । काश्यां पंचनदं तीर्थमध्यासातीव पावनम्

Hỡi Skanda, đúng như Ngài đã nói: Hari dùng māyā hiện thân làm một brāhmaṇa và ngự tại Pañcanada Tīrtha ở Kāśī—nơi thanh tịnh vô cùng.

Verse 5

भूर्भुवःस्वः प्रदेशेषु काशीपरमपावनम् । तत्रापि हरिणाज्ञायि तीर्थं पंचनदं परम्

Trong mọi miền của Bhūr, Bhuvaḥ và Svaḥ, Kāśī là nơi tẩy tịnh tối thượng; và ngay trong Kāśī, theo thánh lệnh của Hari (Viṣṇu), thánh độ Pañcanada siêu việt là bậc cao nhất.

Verse 6

कुतः पंचनदं नाम तस्य तीर्थस्य षण्मुख । कुतश्च सर्वतीर्थेभ्यस्तदासीत्पावनं परम्

Hỡi Ṣaṇmukha, do nhân duyên nào mà thánh độ ấy mang danh “Pañcanada”? Và bởi lẽ gì mà nó trở thành bậc tẩy tịnh tối thượng giữa mọi thánh độ?

Verse 7

कथं च भगवान्विष्णुरंतरात्मा जगत्पतिः । सर्वेषां जगतां पाता कर्ता हर्ता च लीलया

Và vì sao Đức Viṣṇu—Chân Ngã nội tại, Chúa tể vũ trụ—Đấng hộ trì muôn cõi, Đấng bằng līlā mà tạo dựng rồi thu nhiếp các thế giới—lại gắn với sự tôn nghiêm của thánh độ này?

Verse 8

अरूपो रूपमापन्नो ह्यव्यक्तो व्यक्ततां गतः । निराकारोपि साकारो निष्प्रपंचः प्रपंचभाक्

Đấng Vô tướng làm sao thị hiện hữu tướng? Đấng Vô hiển làm sao đi vào hiển lộ? Đấng Phi hình thể làm sao thành hữu thân, và Đấng vượt ngoài vũ trụ lại đảm nhận cuộc hí lộng của vũ trụ thế nào?

Verse 9

अजन्मानेकजन्मा च त्वनामास्फुटनामभृत् । निरालंबोऽखिलालंबो निर्गुणोपि गुणास्पदम्

Ngài vô sinh mà sao lại có vô lượng lần thị sinh? Vô danh mà sao mang những danh hiệu minh hiển, không thể đếm? Không nương tựa mà sao làm chỗ nương tựa cho hết thảy? Vượt ngoài guṇa mà sao là nền tảng nơi các guṇa hiển lộ?

Verse 10

अहृषीकोहृषीकेशो प्यनंघ्रिरपिसर्वगः । उपसंहृत्य रूपं स्वं सर्वव्यापी जनार्दनः

Ngài không có các căn mà sao vẫn là ‘Hṛṣīkeśa’, Chúa tể của các căn? Ngài không có chân mà sao vẫn khắp mọi nơi? Janārdana, Đấng biến mãn, làm sao thu nhiếp lại chính hình tướng đã hiển lộ của mình?

Verse 11

आदौ धर्मनदः पुण्यो मिश्रितो धूतपापया । यया धूतानि पापानि सर्वतीर्थीकृतात्मना

Trước hết, sông phúc lành Dharmanadā hòa nhập với Dhūtapāpā—dòng nước nhờ đó tội lỗi được gột rửa, và tự tánh của nàng vốn là tinh túy của mọi tīrtha.

Verse 12

ततोपि मिलितागत्य किरणा रविणैधिता । यन्नामस्मरणादेव महामोहोंधतां व्रजेत्

Rồi Kiraṇā cũng đến hòa nhập, được mặt trời gia hộ thêm sức; chỉ cần tưởng niệm danh nàng, đại mê vọng liền rơi vào mù lòa, mất hết quyền lực.

Verse 13

स्थितः सर्वात्मभावेन तीर्थे पंचनदे परे । एतदाख्याहि षड्वक्त्र पंचवक्त्राद्यथा श्रुतम्

Tại tīrtha tối thượng Pañcanada ấy, Ngài an trụ với bản tánh là Tự Ngã của muôn loài. Hỡi Ṣaḍvaktra, xin thuật cho ta đúng như ngươi đã nghe từ Đấng Năm Mặt (Śiva).

Verse 14

प्रयागोपि च तीर्थेशो यत्र साक्षात्स्वयं स्थितः । पापिनां पापसंघातं प्रसह्य निजतेजसा

Ngay cả Prayāga—bậc chúa tể giữa các tīrtha—nơi Ngài tự thân hiện diện hiển nhiên, cũng dùng chính quang huy của mình mà mạnh mẽ tiêu diệt khối tội chồng chất của kẻ tội lỗi.

Verse 15

हरंति सर्वतीर्थानि प्रयागस्य बलेन हि । तानि सर्वाणि तीर्थानि माघे मकरगे रवौ

Quả thật, nhờ uy lực của Prayāga, mọi thánh địa tắm gội (tīrtha) đều quy tụ năng lực tẩy tịnh về nơi ấy. Vào tháng Māgha, khi Mặt Trời nhập Makara (Ma Kết), tất cả các tīrtha ấy như cùng hội tụ tại đó.

Verse 16

प्रत्यब्दं निर्मलानि स्युस्तीर्थराज समागमात् । प्रयागश्चापि तीर्थेंद्रः सर्वतीर्थार्पितं मलम्

Năm này qua năm khác, nhờ được hội ngộ với “Vua của các tīrtha”, các tīrtha ấy trở nên trong sạch. Còn Prayāga, bậc chúa tể giữa các tīrtha, tiếp nhận mọi cấu uế do các thánh địa khác dâng gửi.

Verse 17

महाघिनां महाघं च हरेत्पांचनदाद्बलात् । यं संचयति पापौघमावर्षं तीर्थनायकः । तमेकमज्जनादूर्जे त्यजेत्पंचनदे ध्रुवम्

Nhờ uy lực của Pañcanada, ngay cả đại tội của kẻ đại tội nhân cũng được tiêu trừ. Khối tội lỗi mà “bậc dẫn đầu các tīrtha” tích tụ suốt năm—chỉ một lần tắm tại Pañcanada trong tháng Ūrja (Kārttika) cũng chắc chắn trút bỏ được.

Verse 18

यथा पंचनदोत्पत्तिस्तथा च कथयाम्यहम् । निशामय महाभाग मित्रावरुणनंदन

Nay ta sẽ thuật lại Pañcanada đã phát sinh như thế nào. Hãy lắng nghe chăm chú, hỡi bậc đại phúc, con của Mitra và Varuṇa.

Verse 19

पुरा वेदशिरा नाम मुनिरासीन्महातपाः । भृगुवंश समुत्पन्नो मूर्तो वेद इवापरः

Thuở xưa có một vị hiền triết tên Vedaśiras, bậc đại khổ hạnh. Sinh trong dòng Bhṛgu, ngài như một Veda thứ hai hiện thân thành hình tướng.

Verse 20

तपस्यतस्तस्य मुनेः पुरोदृग्गोचरं गता । शुचिरप्सरसां श्रेष्ठा रूपलावण्यशालिनी

Khi vị hiền triết đang chuyên tâm khổ hạnh, trước tầm mắt ngài hiện đến Śuci—bậc tối thượng trong các apsara—rực rỡ bởi sắc đẹp và vẻ duyên dáng.

Verse 21

तस्या दर्शनमात्रेण परिक्षुब्धं मुनेर्मनः । चस्कंद स मुनिस्तूर्णं साथ भीता वराप्सराः

Chỉ vừa thấy nàng, tâm trí vị muni đã xao động. Ngài lập tức chao đảo khỏi sự định tĩnh, và vị apsara tuyệt hảo ấy cũng sinh lòng sợ hãi.

Verse 22

दूरादेव नमस्कृत्य तमृषिं साभ्यभाषत । अतीव वेपमानांगी शुचिस्तच्छापभीतितः

Từ xa, nàng cúi lạy vị ṛṣi ấy rồi cất lời. Śuci run rẩy toàn thân, nói ra vì sợ lời nguyền của ngài.

Verse 23

नापराध्नोम्यहं किंचिन्महोग्रतपसांनिधे । क्षंतव्यं मे क्षमाधार क्षमारूपास्तपस्विनः

“Bạch ngài, kho tàng của đại khổ hạnh, con chẳng hề phạm lỗi chi. Xin tha thứ cho con, hỡi chỗ nương của kṣamā; vì các bậc tu khổ hạnh chính là hiện thân của lòng nhẫn nhịn.”

Verse 24

मुनीनां मानसं प्रायो यत्पद्मादपि तन्मृदु । स्त्रियः कठोरहृदयाः स्वरूपेणैव सत्तम

“Tâm của các bậc muni thường mềm mại hơn cả hoa sen. Nhưng đàn bà—tự nơi bản tính—lại cứng lòng, hỡi bậc tối thượng.”

Verse 25

इति श्रुत्वा वचस्तस्याः शुचेरप्सरसो मुनिः । विवेकसेतुना स्तंभीन्महारोषनदीरयम्

Nghe lời của Śucī, nàng apsarā, vị hiền triết đã dựng trong lòng “cây cầu của minh biện (viveka)”, ngăn dòng cuồng lưu của cơn đại nộ đang dâng trào.

Verse 26

उवाच च प्रसन्नात्मा शुचे शुचिरसि ध्रुवम् । न मेऽल्पोपि हि दोषोत्र न ते दोषोस्ति सुंदरि

Với tâm an hòa, ngài nói: “Hỡi Śucī, nàng quả thật thanh tịnh. Trong việc này, ta không có dù chỉ một mảy lỗi; và nàng cũng không hề có lỗi, hỡi người đẹp.”

Verse 27

वह्निस्वरूपा ललना नवनीत समः पुमान् । अनभिज्ञा वदंतीति विचारान्महदंतरम्

“Kẻ không tỏ biết nói rằng: nữ nhân mang tính lửa, còn nam nhân như bơ; nhưng khi quán xét, chân lý lại vi tế và khác xa như thế.”

Verse 28

स्निह्येदुद्धृतसारोपि वह्नेः संस्पर्शमाप्य वै । चित्रं स्त्र्याख्या समादानात्पुमान्स्निह्यति दूरतः

“Dẫu bơ đã được rút lấy tinh chất, hễ chạm lửa vẫn tan chảy. Nhưng lạ thay: chỉ cần ôm lấy danh và niệm ‘người nữ’, lòng người nam cũng đã mềm tan từ nơi xa.”

Verse 29

अतः शुचे न भेतव्यं त्वया शुचि मनोगते । अतर्कितोपस्थितया त्वया च स्खलितं मया

“Vì thế, hỡi Śucī, đừng sợ—hỡi người thanh tịnh đã bước vào tâm ta. Do nàng hiện đến bất ngờ, ta cũng đã vấp ngã; và nàng cũng lỡ trượt chân.”

Verse 30

स्खलनान्न तथा हानिरकामात्तपसो मुनेः । यथा क्षणांधीकरणाद्धानिः कोपरयादरेः

Hỡi bậc hiền triết, một lần trượt ngã vô ý không làm tổn hại khổ hạnh thanh tịnh bằng sự mất mát do kẻ thù mang tên “sân hận”, kẻ khiến người ta mù lòa dù chỉ trong khoảnh khắc.

Verse 31

कोपात्तपः क्षयं याति संचितं यत्सुकृच्छ्रतः । यथाभ्रपटलं प्राप्य प्रकाशः पुष्पवंतयोः

Bởi sân hận, khổ hạnh tích tụ bằng bao gian lao cũng suy tàn—như ánh sáng bị che mờ khi một tầng mây dày kéo đến án trước.

Verse 32

स्कंद उवाच । कथयामि कथामेतां नमस्कृत्य महेश्वरम् । सर्वाघौघ प्रशमनीं सर्वश्रेयोविधायिनीम्

Skanda nói: Sau khi đảnh lễ Maheśvara, ta sẽ thuật lại câu chuyện này—câu chuyện dập tắt dòng lũ mọi tội lỗi và ban cho mọi điều cát tường tối thượng.

Verse 33

अमर्षे कर्षति मनो मनोभू संभवः कुतः । विधुंतुदे तुदत्युच्चैर्विधुं कुत्रास्ति कौमुदी

Khi sự nóng nảy và oán hờn lôi kéo tâm trí, làm sao Manobhava—Thần Ái—có thể khởi sinh một cách lành thiện? Khi vầng trăng bị “vị-đhun-tud” đánh mạnh, vẻ dịu mát của ánh trăng (kaumudī) còn ở nơi đâu?

Verse 34

ज्वलतो रोषदावाग्नेः क्व वा शांतितरोः स्थितिः । दृष्टा केनापि किं क्वापि सिंहात्कलभसुस्थता

Khi ngọn lửa rừng của sân hận bừng cháy, cây an hòa còn đứng vững nơi đâu? Có ai, ở bất cứ nơi nào, từng thấy voi non vẫn ung dung bên cạnh sư tử chăng?

Verse 35

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन प्रतीपः प्रतिघातुकः । चतुर्वर्गस्य देहस्य परिहेयो विपश्चिता

Vì vậy, bậc trí giả phải dốc mọi nỗ lực mà tránh xa kẻ thù nghịch và cản trở, kẻ phản kích và gây chướng ngại; bởi người ấy trở thành kẻ phá hoại sự cầu đạt bốn mục đích đời sống—dharma, artha, kāma và mokṣa—của kẻ mang thân này.

Verse 36

इदानीं शृणु कल्याणि कर्तव्यं यत्त्वया शुचे । अमोघबीजा हि वयं तद्बीजमुररी कुरु

Giờ đây hãy lắng nghe, hỡi người cát tường—hỡi phu nhân thanh khiết—điều nàng phải làm. Hạt giống của ta là bất hư; vì vậy, ôi Urarī, hãy gìn giữ hạt giống ấy cho khéo.

Verse 37

एतस्मिन्रक्षिते वीर्ये परिस्कन्ने त्वदीक्षणात् त्वया तव भवित्रेकं कन्यारत्नं महाशुचि

Khi năng lực ấy được gìn giữ và kết trái nhờ chính ánh nhìn của nàng, hỡi bậc đại thanh khiết, thì từ nàng sẽ sinh ra chỉ một “kanyā-ratna”—một viên ngọc giữa muôn thiếu nữ, một ái nữ quý báu.

Verse 38

इत्युक्ता तेन मुनिना पुनर्जातेव साप्सराः । महाप्रसाद इत्युक्त्वा मुनेः शुक्रमजीगिलत्

Được vị hiền triết dạy bảo như thế, nàng apsaras như thể vừa tái sinh. Nói rằng: “Đây là đại ân phúc,” nàng liền nuốt lấy śukra của vị muni.

Verse 39

अथ कालेन दिव्यस्त्री कन्यारत्नमजीजनत् । अतीव नयनानंदि निधानं रूपसंपदाम्

Đến đúng thời, người nữ thiên giới ấy sinh ra một thiếu nữ như ngọc báu—vô cùng làm vui mắt, như kho tàng của sắc đẹp và sự viên mãn về dung nhan.

Verse 40

तस्यैव वेदशिरस आश्रमे तां निधाय सा । शुचिरप्सरसां श्रेष्ठा जगाम च यथेप्सितम्

Đặt nàng ở đạo tràng (āśrama) của chính hiền thánh Vedaśiras, vị tiên nữ thanh tịnh và bậc nhất trong hàng apsarā liền rời đi, đến nơi nàng tùy nguyện.

Verse 41

तां च वेदशिराः कन्यां स्नेहेन समवर्धयत् । क्षीरेण स्वाश्रमस्थाया हरिण्या हरिणीक्षणाम्

Và Vedaśiras nuôi dưỡng thiếu nữ ấy bằng tình thương sâu nặng—lấy sữa của con nai cái sống trong đạo tràng mình mà dưỡng nuôi cô bé mắt tựa nai rừng.

Verse 42

मुनिर्नाम ददौ तस्यै धूतपापेति चार्थवत् । यन्नामोच्चारणेनापि कंपते पातकावली

Bậc Muni ban cho nàng một danh xưng đầy ý nghĩa: “Dhūtāpāpā” — “người đã rũ sạch tội lỗi”. Chỉ cần xưng niệm danh ấy thôi, muôn vàn tội chướng cũng run sợ.

Verse 43

सर्वलक्षणशोभाढ्यां सर्वावयव सुंदरीम् । मुनिस्तत्याज नोत्संगात्क्षणमात्रमपि क्वचित्

Rạng ngời mọi tướng lành, xinh đẹp ở từng chi phần—vị Muni chẳng hề rời nàng khỏi lòng mình, dẫu chỉ trong khoảnh khắc, vào bất cứ lúc nào.

Verse 44

दिनेदिने वर्धमानां तां पश्यन्मुमुदे भृशम् । क्षीरनीरधिवद्रम्यां निशि चांद्रमसीं कलाम्

Thấy nàng lớn lên từng ngày, ngài hoan hỷ vô cùng—như người ngắm trong đêm phần sáng của vầng trăng, đẹp dịu dàng như ánh lấp lánh của dòng nước trắng tựa sữa.

Verse 45

अथाष्टवार्षिकीं दृष्ट्वा तां कन्यां स मुनीश्वरः । कस्मै देयेति संचित्य तामेव समपृच्छत

Bấy giờ vị đại hiền giả, thấy thiếu nữ mới tám tuổi ấy, liền trầm tư: “Nên gả nàng cho ai?” rồi chính ngài hỏi cô gái ấy.

Verse 46

वेदशिरा उवाच । अयि पुत्रि महाभागे धूतपापे शुभेक्षणे । कस्मै दद्यावराय त्वां त्वमेवाख्याहि तं वरम्

Vedaśirā nói: “Hỡi con gái phúc đức—Dhūtapāpā, ánh nhìn cát tường—con hãy tự nói: ta nên gả con cho vị lang quân ưu tú nào? Hãy xưng danh người con chọn.”

Verse 47

अतिस्नेहार्द्रचित्तस्य जनेतुश्चेति भाषितम् । निशम्य धूतपापा सा प्रोवाच विनतानना

Nghe lời của đấng sinh thành, lòng mềm lại vì tình thương sâu nặng, Dhūtapāpā—khiêm thẹn cúi mặt—bắt đầu thưa đáp.

Verse 48

धूतपापोवाच । जनेतर्यद्यहं देया सुंदराय वराय ते । तदा तस्मै प्रयच्छ त्वं यमहं कथयामि ते

Dhūtapāpā thưa: “Bạch phụ thân, nếu người định gả con cho bậc lang quân tuấn tú và ưu việt, thì xin gả con cho người mà nay con sẽ thưa rõ cùng người.”

Verse 49

तुभ्यं च रोचते तात शृणोत्ववहितो भवान् । सर्वेभ्योतिपवित्रो यो यः सर्वेषां नमस्कृतः

“Thưa cha, điều này cũng sẽ làm cha hoan hỷ—xin lắng nghe cho kỹ. Ngài là bậc thanh tịnh tối thượng hơn hết thảy, được mọi người cúi đầu đảnh lễ.”

Verse 50

सर्वे यमभिलष्यंति यस्मात्सर्वसुखोदयः । कदाचिद्यो न नश्येत यः सदैवानुवर्तते

Muôn người đều khát ngưỡng Ngài, vì từ Ngài mà mọi an lạc phát sinh. Ngài chẳng hề hoại diệt trong bất cứ thời nào, và luôn hiện hữu, không sai lệch mà đồng hành mãi.

Verse 51

इहामुत्रापि यो रक्षेन्महापदुदयाद्ध्रुवम् । सर्वे मनोरथा यस्मात्परिपूर्णा भवंति हि

Ngay trong đời này và cả đời sau, Ngài chắc chắn che chở khỏi sự khởi lên của đại tai ương; nhờ Ngài, quả thật mọi ước nguyện trong lòng đều được viên mãn.

Verse 52

दिनेदिने च सौभाग्यं वर्धते यस्य सन्निधौ । नैरंतर्येण यत्सेवां कुर्वतो न भयं क्वचित्

Trong sự hiện diện của Ngài, phúc duyên tăng trưởng từng ngày. Ai phụng sự Ngài không gián đoạn thì chẳng hề khởi sợ hãi ở bất cứ nơi đâu.

Verse 53

यन्नामग्रहणादेव केपि वाधां न कुर्वते । यदाधारेण तिष्ठंति भुवनानि चतुर्दश

Chỉ cần xưng niệm danh Ngài, mọi chướng ngại đều chẳng thể xâm phạm. Nương nơi Ngài mà mười bốn cõi thế gian được an trụ vững bền.

Verse 54

एवमाद्या गुणा यस्य वरस्य वरचेष्टितम् । तस्मै प्रयच्छ मां तात मम तेपीहशर्मणे

Những đức tính ấy và còn nhiều nữa thuộc về bậc tối thắng, người có hạnh nghiệp tự thân là khuôn mẫu. Thưa cha, xin gả con cho Ngài, để con được an lạc ngay trong đời này.

Verse 55

एतच्छ्रुत्वापि ता तस्या भृशं मुदमवाप ह । धन्योस्मि धन्या मे पूर्वे येषामैषा सुतान्वये

Nghe vậy, nàng vô cùng hoan hỷ. Nàng nói: “Ta thật phước lành, và các bậc tổ tiên ta cũng phước lành, vì trong dòng tộc ấy đã sinh ra một ái nữ như thế.”

Verse 56

ध्रुवा हि धूतपापासौ यस्या ईदृग्विधा मतिः । ईदृग्विधैर्गुणगणैर्गरिम्णा कोत्र वै भवेत्

Quả thật, người có tâm ý như vậy ắt đã được gột sạch tội lỗi. Khi hội tụ vô số đức hạnh cao quý như thế, thì còn đâu sức nặng của lỗi lầm nữa?

Verse 57

अथवा स कथं लभ्यो विना पुण्यभरोदयम् । इति क्षणं समाधाय मनः स मुनिपुंगवः

Hay là, nếu không có sự trỗi dậy của một kho công đức lớn lao, làm sao có thể gặp được người như thế? Nghĩ vậy, bậc thượng thủ các hiền triết liền an định tâm mình trong chốc lát.

Verse 58

ज्ञानेन तं समालोच्य वरमीदृग्गुणोदयम् । धन्यां कन्यां बभाषेथ शृणु वत्से शुभैषिणि

Dùng trí tuệ quán xét rằng một tân lang như thế được đánh dấu bởi sự khởi lên của những đức hạnh ấy, ông bèn nói với thiếu nữ phước lành: “Hãy lắng nghe, con yêu, người cầu điều cát tường.”

Verse 59

पितोवाच । वरस्य ये त्वया प्रोक्ता गुणा एते विचक्षणे । एषां गुणानामाधारो वरोस्तीति विनिश्चितम्

Người cha nói: “Hỡi người sáng suốt, những phẩm chất con đã nêu về tân lang—chắc chắn có một tân lang làm chỗ nương và là hiện thân của chính những phẩm chất ấy; điều này đã được quyết định.”

Verse 60

परं स सुखलभ्यो न नितरां सुभगाकृतिः । तपः पणेन स क्रय्यः सुतीर्थविपणौ क्वचित्

Đấng Tối Thượng ấy chẳng dễ đạt được, dẫu hình tướng vô cùng cát tường. Ngài chỉ được ‘mua’ bằng giá của khổ hạnh—đôi khi, nơi chợ của những tīrtha thù thắng.

Verse 61

तीर्थभारैः स सुलभो न कौलीन्येन कन्यके । न वेदशास्त्राभ्यसनैर्न चैश्वर्यबलेन वै

Này thiếu nữ, Ngài chẳng dễ đạt chỉ nhờ chất chồng hành hương các tīrtha; cũng không do dòng dõi cao quý, không do học Veda và śāstra, và cũng chẳng do sức mạnh của tài sản cùng quyền thế.

Verse 62

न सौंदर्येण वपुषा न बुद्ध्या न पराक्रमैः । एकयैव मनः शुद्ध्या करणानां जयेन च

Không bởi sắc đẹp thân thể, không bởi trí tuệ, không bởi những việc anh hùng—chỉ nhờ tâm thanh tịnh duy nhất và nhờ chế ngự các căn, Ngài mới được chứng đắc.

Verse 63

महातपः सहायेन दमदानदयायुजा । लभ्यते स महाप्राज्ञो नान्यथा सदृशः पतिः

Lấy khổ hạnh lớn làm trợ duyên—kết hợp tự chế, bố thí và lòng từ bi—mới đạt được người chồng đại trí; bằng cách khác thì chẳng thể có người chồng tương xứng như vậy.

Verse 64

इति श्रुत्वाथ सा कन्या पितरं प्रणिपत्य च । अनुज्ञां प्रार्थयामास तपसे कृतनिश्चया

Nghe vậy, thiếu nữ liền đảnh lễ cha mình và khẩn cầu sự cho phép, vì đã quyết chí thực hành khổ hạnh.

Verse 65

स्कंद उवाच । कृतानुज्ञा जनेत्रा सा क्षेत्रे परमपावने । तपस्तताप परमं यदसाध्यं तपस्विभिः

Skanda nói: Được mẹ cho phép, thiếu nữ ấy tại Thánh địa Kṣetra tối thượng thanh tịnh này đã thực hành khổ hạnh tối cao—một khổ hạnh mà ngay cả các bậc tu sĩ thành tựu cũng khó đạt được.

Verse 66

क्व सा बालातिमृद्वंगी क्व च तत्तादृशं तपः । कठोरवर्ष्मसंसाध्यमहो सच्चेतसो धृतिः

Một thiếu nữ non trẻ thân thể mềm mại như thế, sao lại có thể gắn với khổ hạnh như vậy? Phép tu này vốn hợp với thân xác đã được tôi luyện bởi nghiêm khắc; thật kỳ diệu thay là sự kiên định của chí nguyện thanh tịnh nơi nàng.

Verse 67

धारासारा सुवर्षासु महावातवतीष्वलम् । शिलासु सावकाशासु सा बह्वीरनयन्निशाः

Giữa những trận mưa xối xả như trút và bão lớn gió giật dữ dội, nàng đã trải qua nhiều đêm trên những tảng đá trơ trọi, phơi mình dưới bầu trời rộng mở.

Verse 68

श्रुत्वा गर्जरवं घोरं दृष्ट्वा विद्युच्चमत्कृतीः । आसारसीकरैः क्लिन्ना न चकंपे मनाक्च सा

Nghe tiếng sấm gầm ghê rợn và thấy những tia chớp chói lòa kinh ngạc, dù bị mưa bão tạt ướt, nàng vẫn không run rẩy dù chỉ một chút.

Verse 69

तडित्स्फुरंतीत्वसकृत्तमिस्रासु तपोवने । यातायातं करोतीव द्रष्टुं तत्तपसः स्थितिम्

Trong bóng tối của khu rừng khổ hạnh, tia chớp lóe lên hết lần này đến lần khác, như thể qua lại—để chiêm ngưỡng trạng thái kiên trụ của pháp tu khổ hạnh ấy.

Verse 70

तपर्तुरेव साक्षाच्च कुमारी कैतवात्किल । पंचाग्नीन्परिधायात्र तपस्यति तपोवने

Thiếu nữ ấy không hề gian trá; như thể mùa khổ hạnh hiện ra rõ ràng trước mắt. Trong rừng tu khổ hạnh, nàng bao quanh mình bằng năm ngọn lửa thiêng (pañcāgni) mà hành tapas.

Verse 71

जलाभिलाषिणी बाला न मनागपि सा पिबत् । कुशाग्रतोयपृषतं पंचाग्निपरितापिता

Dẫu là thiếu nữ khát nước, nàng cũng không uống dù chỉ một chút; chỉ một giọt nước đọng trên đầu cỏ kuśa, trong khi chịu sức nóng khổ hạnh của năm ngọn lửa.

Verse 72

रोमांच कंचुकवती वेपमानतनुच्छदा । पर्यक्षिपत्क्षपाः क्षामा तपसा हैमनीश्च सा

Nổi da gà như khoác một tấm áo, thân thể gầy yếu run rẩy. Gầy mòn vì tapas, nàng trải qua những đêm dài, và cả mùa đông giá cũng chịu đựng như phần của khổ hạnh.

Verse 73

निशीथिनीषु शिशिरे श्रयंती सारसं रसम् । मेने सा सारसैः केयमुद्यताद्येति पद्मिनी

Giữa cái lạnh của giờ nửa đêm, nàng nương nhờ tinh túy của hoa sen mà sống. Với đàn thiên nga, nàng như một thiếu nữ-sen vừa vươn lên khỏi mặt nước hôm nay.

Verse 74

मनस्विनामपि मनोरागतां सृजते मधौ । तदोष्ठपल्लवाद्रागो जह्रे माकंदपल्लवैः

Mùa xuân khiến cả người tự chế cũng khởi lên niềm luyến ái trong lòng. Thế nhưng sắc đỏ của nụ môi nàng như bị chồi non cây xoài dịu mềm “cướp mất”, lấn át đi.

Verse 75

वसंते निवसंती सा वने बालाचलंमनः । चक्रे तपस्यपि श्रुत्वा कोकिला काकलीरवम्

Sống trong rừng vào mùa xuân, tâm trí thiếu nữ trẻ có lúc dao động; nhưng dù nghe tiếng chim cu cu ngọt ngào, nàng vẫn bền lòng tiếp tục hạnh khổ tu.

Verse 76

बंधुजीवेऽधररुचिं कलहंसे कलागतीः । निक्षेपमिव सा क्षिप्त्वा शरद्यासीत्तपोरता

Như ném bỏ một món ký thác, nàng gạt đi sắc đỏ môi như hoa bandhūka và những nét duyên nghệ thuật mềm mại như dáng đi thiên nga; rồi bước vào mùa thu, trọn lòng chuyên chú khổ hạnh.

Verse 77

अपास्तभोगसंपर्का भोगिनां वृत्तिमाश्रिता । क्षुदुद्बोधनिरोधाय धूतपापा तपस्विनी

Dứt lìa mọi tiếp xúc với dục lạc, nàng theo nếp sống khắc khổ của bậc tu hành; Dhūtapāpā, vị tapasvinī, còn chế ngự cả sự trỗi dậy của cơn đói, nhằm làm chủ nội tâm.

Verse 78

शाणेन मणिवल्लीढा कृशाप्यायादनर्घताम् । तथापि तपसा क्षामा दिदीपे तत्तनुस्तराम्

Như dây leo ngọc được mài bằng đá nhám—dẫu mảnh đi vẫn thành vô giá—nàng tuy gầy mòn vì khổ hạnh vẫn đạt phẩm giá không gì sánh; và dù thân thể hao gầy bởi tápas, chính thân ấy lại càng rực sáng hơn.

Verse 79

निरीक्ष्य तां तपस्यंतीं विधिः संशुद्धमानसाम् । उपेत्योवाच सुप्रज्ञे प्रसन्नोस्मि वरं वृणु

Thấy nàng đang khổ tu với tâm ý đã thanh tịnh trọn vẹn, Vidhī (Phạm Thiên) đến gần và nói: “Hỡi bậc trí, Ta đã hoan hỷ—hãy chọn một ân phúc.”

Verse 80

सा चतुर्वक्त्रमालोक्य हंसयानोपरिस्थितम् । प्रणम्य प्रांजलिः प्रीता प्रोवाचाथ प्रजापतिम्

Thấy Đấng bốn mặt ngự trên thiên nga làm xe, nàng cúi lạy; chắp tay hoan hỷ rồi kính cẩn thưa với Prajāpati (Phạm Thiên).

Verse 81

धूतपापोवाच । पितामह वरो मह्यं यदि देयो वरप्रद । सर्वेभ्यः पावनेभ्योपि कुरु मामतिपावनीम्

Dhūtapāpā thưa: “Bạch Tổ Phụ, bậc ban ân phúc! Nếu Ngài ban cho con một ân huệ, xin khiến con trở thành đấng tẩy tịnh tối thượng, vượt hơn mọi điều thanh tịnh.”

Verse 82

स्रष्टा तदिष्टमाकर्ण्य नितरां तुष्टमानसः । प्रत्युवाचाथ तां बालां विमलां विमलेषिणीम्

Nghe lời thỉnh cầu như ý, Đấng Tạo Hóa vô cùng hoan hỷ trong lòng; rồi Ngài đáp lời thiếu nữ ấy—người thanh khiết và khát cầu sự thanh khiết.

Verse 83

ब्रह्मोवाच । धूतपापे पवित्राणि यानि संत्यत्र सर्वतः । तेभ्यः पवित्रमतुलं त्वमेधि वरतो मम

Phạm Thiên phán: “Hỡi Dhūtapāpā, mọi năng lực tẩy tịnh hiện hữu khắp nơi chốn này—nhờ ân phúc của Ta, con hãy trở thành bậc tẩy tịnh vô song, vượt hơn tất cả.”

Verse 84

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च संति तीर्थानि कन्यके । दिवि भुव्यंतरिक्षे च पावनान्युत्तरोत्तरम्

“Hỡi thiếu nữ, có ba crore và nửa crore các thánh địa tīrtha—ở cõi trời, trên mặt đất và nơi trung giới—mỗi nơi lại thanh tịnh hơn nơi trước.”

Verse 85

तानि सर्वाणि तीर्थानि त्वत्तनौ प्रतिलोम वै । वसंतु मम वाक्येन भव सर्वातिपावनी

“Nhờ lời ta, nguyện mọi thánh địa (tīrtha) ấy đều ngự trong chính thân nàng theo thứ tự đảo ngược; hãy trở thành bậc tẩy tịnh tối thượng trong muôn loài.”

Verse 86

इत्युक्त्वांतर्दधे वेधाः सापि निर्धूतकल्मषा । धूतपापोटजं प्राप्ताथो वेदशिरसः पितुः

Nói xong, Vedhā (Phạm Thiên) liền ẩn mất. Nàng cũng rũ sạch cấu uế, trở về am thất đã gột tội, đến bên phụ thân Vedaśiras.

Verse 87

कदाचित्तां समालोक्य खेलंतीमुटजाजिरे । धर्मस्तत्तपसाकृष्टः प्रार्थयामास कन्यकाम्

Có lần, thấy nàng vui đùa nơi sân am, Dharma—bị sức mạnh khổ hạnh của nàng cuốn hút—bèn ngỏ lời cầu hôn thiếu nữ ấy.

Verse 88

धर्म उवाच । पृथुश्रोणि विशालाक्षि क्षामोदरि शुभानने । क्रीतः स्वरूपसंपत्त्या त्वयाहं देहि मे रहः

Dharma nói: “Hỡi người hông nở, mắt lớn, eo thon, dung nhan cát tường! Bởi kho báu sắc đẹp của nàng, ta như đã bị ‘mua chuộc’. Xin ban cho ta một cuộc gặp riêng tư.”

Verse 89

नितरां बाधते कामस्त्वत्कृते मां सुलोचने । अज्ञातनाम्ना सा तेन प्रार्थितेत्यसकृद्ग्रहः

“Vì nàng, hỡi người mắt đẹp, dục vọng hành hạ ta vô cùng.” Thế rồi, dẫu tên nàng còn chưa rõ, nàng vẫn bị lời cầu khẩn của chàng thúc bách mãi không thôi.

Verse 90

उवाच सा पिता दाता तं प्रार्थय सुदुर्मते । पितृप्रदेया यत्कन्या श्रुतिरेषा सनातनी

Nàng nói: “Cha mới là người ban gả—hỡi kẻ thiếu sáng suốt, hãy đến cầu thỉnh phụ thân. Con gái phải do cha trao gả; ấy là pháp lệnh vĩnh hằng của Śruti.”

Verse 91

निशम्येति वचो धर्मो भाविनोर्थस्य गौरवात् । पुनर्निबंधयांचक्रे ऽपधृतिर्धृतिशालिनीम्

Nghe lời ấy, Dharma—vì xem trọng hệ quả mai sau—lại thúc ép lời cầu hôn, dẫu nàng vẫn kiên định và quả quyết.

Verse 92

धर्म उवाच । न प्रार्थयेहं सुभगे पितरं तव सुंदरि । गांधर्वेण विवाहेन कुरु मे त्वं समीहितम्

Dharma nói: “Hỡi người diễm phúc, giai nhân, ta sẽ không cầu xin phụ thân nàng. Hãy dùng hôn lễ gāndharva mà làm trọn điều ta mong.”

Verse 93

इति निर्बंधवद्वाक्यं सा निशम्य कुमारिका । पितुः कन्याफलंदित्सुः पुनराहेति तं द्विजम्

Nghe lời lẽ khăng khăng ấy, thiếu nữ—muốn dâng cho cha ‘quả phúc’ của việc kanyādāna (gả con)—lại đáp lời kẻ cầu hôn tựa bậc Bà-la-môn kia.

Verse 94

अरे जडमते मा त्वं पुनर्ब्रूहीति याह्यतः । इत्युक्तोपि कुमार्या स नातिष्ठन्मदनातुरः

“Này kẻ ngu độn, chớ nói nữa; hãy đi khỏi đây!” Dẫu thiếu nữ nói vậy, chàng—bị cơn sốt ái tình thiêu đốt—vẫn không rời bước.

Verse 95

ततः शशाप तं बाला प्रबला तपसो बलात् । जडोसि नितरां यस्माज्जलाधारो नदो भव

Bấy giờ thiếu nữ, hùng mạnh nhờ uy lực khổ hạnh, đã nguyền rủa hắn: “Vì ngươi quá đỗi ngu độn, hãy hóa thành một dòng sông, chỉ là kẻ mang nước mà thôi.”

Verse 96

इति शप्तस्तया सोथ तां शशाप क्रुधान्वितः । कठोरहृदये त्वं तु शिला भव सुदुर्मते

Bị nàng nguyền rủa như thế, hắn liền nổi giận và nguyền rủa lại thiếu nữ: “Hỡi kẻ lòng dạ cứng rắn, hỡi kẻ tâm ý ác, hãy hóa thành đá!”

Verse 97

स्कंद उवाच । इत्यन्योन्यस्य शापेन मुने धर्मो नदोऽभवत् । अविमुक्ते महाक्षेत्रे ख्यातो धर्मनदो महान्

Skanda nói: “Này hiền triết, do những lời nguyền rủa lẫn nhau ấy, Dharma đã trở thành một dòng sông. Tại thánh địa lớn Avimukta, Ngài được tôn xưng là Dharmanadā hùng vĩ.”

Verse 98

साप्याह पितरं त्रस्ता स्वशिलात्वस्य कारणम् । ध्यानेन धर्मं विज्ञाय मुनिः कन्यामथाब्रवीत्

Nàng hoảng sợ, thưa với phụ thân nguyên do khiến mình hóa đá. Vị hiền triết, nhờ thiền định mà thấu rõ Dharma, bèn nói với thiếu nữ.

Verse 99

मा भैः पुत्रि करिष्यामि तव सर्वं शुभोदयम् । तच्छापो नान्यथा भूयाच्चंद्रकांतशिला भव

“Đừng sợ, con gái; ta sẽ lo liệu cho con mọi điều cát tường. Nhưng lời nguyền ấy không thể khác đi—hãy trở thành tảng đá candrakānta (ngọc nguyệt).”

Verse 100

चंद्रोदयमनुप्राप्य द्रवीभूततनुस्ततः । धुनी भव सुते साध्वि धूतपापेति विश्रुता

Khi trăng vừa mọc, thân nàng sẽ tan chảy; rồi, hỡi ái nữ hiền thánh, hãy hóa thành dòng sông tuôn chảy—nổi danh là “Dhūtapāpā”, Đấng rửa sạch mọi tội lỗi.

Verse 110

महापापांधतमसं किरणाख्या तरंगिणी । ध्वंसयेत्स्नानमात्रेण मिलिता धूतपापया

Dòng suối trùng trùng sóng nước mang danh Kiraṇā, khi hợp cùng Dhūtapāpā, chỉ bằng một lần tắm cũng phá tan bóng tối mù lòa của đại tội.

Verse 120

स्नात्वा पंचनदे तीर्थे कृत्वा च पितृतर्पणम् । बिंदुमाधवमभ्यर्च्य न भूयो जन्मभाग्भवेत्

Tắm tại thánh địa Pañcanada, làm lễ tarpaṇa dâng lên tổ tiên, rồi chí thành thờ lễ Bindumādhava, người ấy không còn phải dự phần vào vòng tái sinh nữa.

Verse 130

पंचकूर्चेन पीतेन यात्र शुद्धिरुदाहृता । सा शुद्धिः श्रद्धया प्राश्य बिंदुं पांचनदांभसः

Tại đây nói rằng sự thanh tịnh đạt được do uống pañcakūrcha; và sự thanh tịnh ấy thành tựu khi với lòng tín thành, người ta nhấp một giọt nước Pañcanada.

Verse 140

बिंदुतीर्थे नरो दत्त्वा कांचनं कृष्णलोन्मितम् । न दरिद्रो भवेत्क्वापि न स्वर्णेन वियुज्यते

Tại Bindu-tīrtha, người nào bố thí vàng đúng lượng một kṛṣṇala thì chẳng bao giờ lâm cảnh nghèo khó ở bất cứ đâu, và không lìa khỏi phúc lộc thịnh vượng (vàng).