Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17

Devanagari script

महाघिनां महाघं च हरेत्पांचनदाद्बलात् । यं संचयति पापौघमावर्षं तीर्थनायकः । तमेकमज्जनादूर्जे त्यजेत्पंचनदे ध्रुवम्

Transliteration

mahāghināṃ mahāghaṃ ca haretpāṃcanadādbalāt | yaṃ saṃcayati pāpaughamāvarṣaṃ tīrthanāyakaḥ | tamekamajjanādūrje tyajetpaṃcanade dhruvam

Translation

Nhờ uy lực của Pañcanada, ngay cả đại tội của kẻ đại tội nhân cũng được tiêu trừ. Khối tội lỗi mà “bậc dẫn đầu các tīrtha” tích tụ suốt năm—chỉ một lần tắm tại Pañcanada trong tháng Ūrja (Kārttika) cũng chắc chắn trút bỏ được.

Word by Word

• महाघिनाम्: of great sinners
• महाघिनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महाघिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (6th case/genitive), बहुवचन (plural)

• महाघम्: great sin
• महाघम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महाघ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन (singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• हरेत्: would remove
• हरेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)

• पाञ्चनदात्: from Pañcanada
• पाञ्चनदात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पाञ्चनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), पञ्चमी (5th case/ablative), एकवचन (singular); द्विगु/तत्पुरुष-आधारः (‘पञ्चनद’ नाम तीर्थ)

• बलात्: by (its) power
• बलात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), पञ्चमी (5th case/ablative), एकवचन (singular)

• यम्: which/that (sin)
• यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन (singular)

• संचयति: accumulates
• संचयति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + चि (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)

• पापौघम्: a flood/mass of sins
• पापौघम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप + ओघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन (singular); षष्ठी-तत्पुरुष (‘पापानाम् ओघः’)

• आवर्षम्: throughout the year
• आवर्षम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) + वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverb of time)

• तीर्थनायकः: the lord of the tirtha
• तीर्थनायकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ + नायक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (1st case), एकवचन (singular); षष्ठी-तत्पुरुष (‘तीर्थस्य नायकः’)

• तम्: that
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन (singular)

• एकम्: single/one
• एकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (2nd case/accusative), एकवचन (singular)

• मज्जनात्: from (one) bath
• मज्जनात्: Apadana (Source/Means/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मज्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), पञ्चमी (5th case/ablative), एकवचन (singular)

• ऊर्जे: in the (fortnight/day called) Ūrjā
• ऊर्जे: Adhikarana (Location/Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऊर्जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), सप्तमी (7th case/locative), एकवचन (singular)

• त्यजेत्: would abandon/remove
• त्यजेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)

• पञ्चनदे: in Pañcanada
• पञ्चनदे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पञ्चनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी (7th case/locative), एकवचन (singular); द्विगु/तत्पुरुष-आधारः (‘पञ्चनद’ नाम तीर्थ)

• ध्रुवम्: certainly
• ध्रुवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverb), निश्चयार्थक

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa typically Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pañcanada

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: At Pañcanada in Kārttika dawn: five currents meet; a pilgrim steps into the water as dark sin-mass peels away like smoke; lamps float on the river, and the sky is clear with autumnal brightness.

Characters & Entities

• Pañcanada
• Ūrja (Kārttika)
• Tīrthanāyaka
• Pāpa (sin)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere tīrtha-snāna at an exalted site and sacred season is said to break even heavy karmic burdens, reaffirming faith in dharma and purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Pañcanada, praised as powerful enough to remove even ‘mahāgha’ (great sin).

What ritualistic prescription is mentioned?

A single ritual bath (snāna) at Pañcanada in the month of Ūrja (Kārttika) is highlighted as especially efficacious.