Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 30

Devanagari script

स्खलनान्न तथा हानिरकामात्तपसो मुनेः । यथा क्षणांधीकरणाद्धानिः कोपरयादरेः

Transliteration

skhalanānna tathā hānirakāmāttapaso muneḥ | yathā kṣaṇāṃdhīkaraṇāddhāniḥ koparayādareḥ

Translation

Hỡi bậc hiền triết, một lần trượt ngã vô ý không làm tổn hại khổ hạnh thanh tịnh bằng sự mất mát do kẻ thù mang tên “sân hận”, kẻ khiến người ta mù lòa dù chỉ trong khoảnh khắc.

Word by Word

• स्खलनात्: from a slip/fall (lapse)
• स्खलनात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्खलन (प्रातिपदिक; √स्खल् धातु-निष्पन्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ (cause)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• तथा: so; in that way
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/so)

• हानिः: loss; diminution
• हानिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हानि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• अकामात्: from lack of desire; unwillingly
• अकामात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अकाम (प्रातिपदिक; नञ्-तत्पुरुष: अ + काम)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ

• तपसः: of austerity
• तपसः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• मुनेः: of the sage
• मुनेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• यथा: just as
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (comparative: just as)

• क्षण-अन्धीकरणात्: from momentary blinding
• क्षण-अन्धीकरणात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक) + अन्धीकरण (प्रातिपदिक; √कृ धातु-निष्पन्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ

• हानिः: loss
• हानिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हानि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• कोप-रयात्: from the rush of anger
• कोप-रयात्: Apadana (Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक) + रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ; (कोपस्य रयः = anger’s rush)

• अरेः: of an enemy
• अरेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

Speaker

Muni (sage) speaking (moral instruction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A tapasvī in Kāśī sits steady despite a minor stumble, while a shadowy figure labeled ‘Krodha’ tries to blindfold his eyes for a moment; behind, a calm Śiva-liṅga radiates steadiness.

Characters & Entities

• Kopa (anger, personified as enemy)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Anger is the true enemy: it blinds discernment and can ruin accumulated spiritual merit more than unintended mistakes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears in this verse; it is a universal dharma teaching within the Kāśī Khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external ritual; the prescription is inner discipline—avoid krodha to safeguard tapas.