Adhyaya 22

Verse 1

सूत उवाच । एवं शिवतमः पंथाः शिवेनैव प्रदर्शितः । नृणां संसृतिबद्धानां सद्योमुक्तिकरः परः

Sūta nói: Như vậy, con đường tối thượng thấm đẫm Śiva đã được chính Śiva chỉ bày; đối với người bị trói buộc trong luân hồi (saṃsāra), đây là pháp tối thắng, ban giải thoát tức thời.

Verse 2

अथ दुर्मेधसां पुंसां वेदेष्वनधिकारिणाम् । स्त्रीणां द्विजातिबंधूनां सर्वेषां च शरीरिणाम्

Nay, đối với những người đàn ông trí tuệ kém, không đủ tư cách thọ trì Veda; đối với phụ nữ; đối với những người là thân thuộc của hàng dvija nhưng ở ngoài quyền thọ Veda; và thật vậy, đối với mọi chúng sinh mang thân—

Verse 3

एष साधारणः पंथाः साक्षात्कैवल्यसाधनः । महामुनिजनैः सेव्यो देवैरपि सुपूजितः

Đây là con đường phổ quát—phương tiện trực tiếp đưa đến kaivalya (giải thoát, moksha). Con đường ấy được các bậc đại hiền thánh thực hành, và ngay cả chư thiên cũng hết lòng tôn kính phụng thờ.

Verse 4

यत्कथाश्रवणं शंभोः संसारभयनाशनम् । सद्योमुक्तिकरं श्लाघ्यं पवित्रं सर्वदेहिनाम्

Nghe thánh truyện của Śambhu sẽ diệt trừ nỗi sợ luân hồi. Điều ấy ban giải thoát tức thời, đáng tán thán, và thanh tịnh hóa mọi chúng sinh mang thân xác.

Verse 5

अज्ञानतिमिरांधानां दीपोऽयं ज्ञानसिद्धिदः । भवरोगनिबद्धानां सुसेव्यं परमौषधम्

Với kẻ bị bóng tối vô minh làm mù lòa, đây là ngọn đèn ban thành tựu tri kiến chân thật. Với người bị bệnh “hữu” (bhava) trói buộc, đây là linh dược tối thượng, đáng nương tựa thường hằng.

Verse 6

महापातकशैलानां वज्रघातसुदारुणम् । भर्जनं कर्मबीजानां साधनं सर्व संपदाम्

Điều ấy như cú giáng sét vajra dữ dội lên núi non của đại tội. Nó thiêu đốt tận gốc hạt giống nghiệp, và trở thành phương tiện đạt mọi thành tựu cát tường.

Verse 7

ये शृण्वंति सदा शम्भोः कथां भुवनपावनीम् । ते वै मनुष्या लोकेस्मिन्रुद्रा एव न संशयः

Ai luôn lắng nghe thánh truyện của Śambhu, câu chuyện thanh tịnh hóa muôn cõi—người ấy ở đời này quả thật là Rudra; không còn nghi hoặc.

Verse 8

शृण्वतां शूलिनो गाथां तथा कीर्तयतां सताम् । तेषां पादरजांस्येव तीर्थानि मुनयो जगुः

Các bậc hiền thiện lắng nghe giai thoại về Śiva—Đấng cầm Tam Xoa—và lại xướng tụng kīrtana ấy; chư hiền triết tuyên rằng ngay cả bụi nơi bàn chân họ cũng tự thành một tīrtha linh thiêng.

Verse 9

तस्मान्निश्रेयसं गन्तुं येभिवांछंति देहिनः । ते शृण्वंतु सदा भक्त्या शैवीं पौराणिकीं कथाम्

Vì vậy, những hữu tình mang thân xác, khao khát đạt niḥśreyasa—phúc thiện tối thượng—hãy luôn với lòng bhakti mà lắng nghe thánh truyện Purāṇa theo truyền thống Śaiva.

Verse 10

यद्यशक्तः सदा श्रोतुं कथां पौराणिकीं नरः । मुहूर्तं वापि शृणुयान्नियतात्मा दिनेदिने

Nếu một người không thể luôn luôn nghe thánh truyện Purāṇa, thì với tâm tự chế, mỗi ngày hãy nghe dù chỉ trong một muhūrta (khoảnh khắc thiêng).

Verse 11

अथ प्रतिदिनं श्रोतुमशक्तो यदि मानवः । पुण्यमासेषु वा पुण्ये दिने पुण्यतिथिष्वपि

Và nếu một người không thể nghe mỗi ngày, thì hãy nghe vào các tháng thiêng, hoặc những ngày cát tường, và cả vào các tithi (ngày âm lịch) có công đức.

Verse 12

यः शृणोति कथां रम्यां पुराणैः समुदीरिताम् । स निस्तरति संसारं दग्ध्वा कर्ममहाटवीम्

Ai lắng nghe thánh truyện mỹ diệu do các Purāṇa tuyên thuyết, người ấy vượt qua saṃsāra, sau khi thiêu rụi khu rừng nghiệp báo mênh mông.

Verse 13

मुहूर्त्तं वा तदर्द्धं वा क्षणं वा पावनीं कथाम् । ये शृण्वंति सदा भक्त्या न तेषामस्ति दुर्गतिः

Dù trong một muhūrta, nửa muhūrta hay chỉ một sát-na—ai luôn lắng nghe với lòng bhakti câu chuyện thánh tịnh hóa ấy, người ấy chẳng bao giờ rơi vào ác thú.

Verse 14

यत्फलं सर्वयज्ञेषु सर्वदानेषु यत्फलम् । सकृत्पुराणश्रवणात्तत्फलं विंदते नरः

Phước quả có được từ mọi lễ tế yajña và phước quả có được từ mọi sự bố thí dāna—chỉ cần nghe Purāṇa một lần, con người liền đạt đúng phước ấy.

Verse 15

कलौ युगे विशेषेण पुराणश्रवणादृते । नास्ति धर्मः परः पुंसां नास्ति मुक्तिपथः परः

Đặc biệt trong thời Kali-yuga, ngoài việc nghe Purāṇa thì con người không có dharma nào cao hơn, và cũng không có con đường nào cao hơn dẫn đến mokṣa.

Verse 16

पुराणश्रवणाच्छंभोर्नास्ति संकीर्तनं परम् । अत एव मनुष्याणां कल्पद्रुममहाफलम्

Đối với Śambhu (Śiva), không có sự tán dương saṅkīrtana nào cao hơn việc nghe Purāṇa; vì thế, đối với loài người, đó là đại phước, như trái lớn của cây kalpadruma.

Verse 17

कलौ हीनायुषो मर्त्या दुर्बलाः श्रमपीडिताः । दुर्मेधसो दुःखभाजो धर्माचारविवर्जिताः

Trong Kali-yuga, chúng sinh phàm tục sống ngắn ngủi, yếu đuối và bị đè nặng bởi nhọc nhằn; trí hiểu mờ tối, chia phần khổ não, và lìa xa hạnh kiểm theo dharma.

Verse 18

इति संचिंत्य कृपया भगवान्बादरायणः । हिताय तेषां विदधे पुराणाख्यं सुधारसम्

Suy niệm như vậy với lòng từ bi, đấng Bādarāyaṇa (Vyāsa) vì lợi ích của họ đã soạn Purāṇa—tinh túy tựa cam lộ amṛta.

Verse 19

पिबन्नेवामृतं यत्नादेतत्स्यादजरामरः । शम्भोः कथामृतं कुर्यात्कुलमेवाजरामरम्

Ai chuyên cần uống cam lộ amṛta thì vượt khỏi già và chết; cũng vậy, cam lộ của thánh truyện về Śambhu khiến cả dòng tộc được thoát già và chết.

Verse 20

बालो युवा दरिद्रो वा वृद्धो वा दुर्बलोऽपि वा । पुराणज्ञः सदा वन्द्यः पूज्यश्च सुकृतार्थिभिः

Dù là trẻ thơ, thanh niên, người nghèo, người già hay kẻ yếu—người thông hiểu Purāṇa luôn đáng được kính lễ và thờ phụng bởi những ai cầu công đức.

Verse 21

नीचबुद्धिं न कुर्वीत पुराणज्ञे कदाचन । यस्य वक्त्रांबुजाद्वाणी कामधेनुः शरीरिणाम्

Chớ bao giờ khởi tâm khinh mạn người thông hiểu Purāṇa; vì từ đóa sen nơi miệng người ấy, lời nói tuôn chảy như Kāmadhenu, ban điều ước cho chúng sinh hữu thân.

Verse 22

गुरवः संति लोकेषु जन्मतो गुणतस्तथा । तेषामपि च सर्वेषां पुराणज्ञः परो गुरुः

Trong đời có bậc thầy do dòng dõi và cũng do đức hạnh; nhưng giữa tất cả, người thông hiểu Purāṇa chính là bậc Thượng Sư tối thắng.

Verse 23

भवकोटिसहस्रेषु भूत्वाभूत्वावसीदति । यो ददात्यपुनर्वृत्तिं कोऽन्यस्तस्मात्परो गुरुः

Trải qua muôn vạn ức kiếp, sinh rồi tử, tử rồi sinh, hữu tình chìm trong mỏi mệt. Ai ban ‘bất hoàn’—giải thoát khỏi luân hồi—thì còn vị Guru nào cao hơn bậc ấy?

Verse 24

पुराणज्ञः शुचिर्दांतः शांतो विजितमत्सरः । साधुः कारुण्यवान्वाग्मी वदेत्पुण्यकथां सुधी

Bậc thuật giả có trí nên nói thánh truyện công đức: người thông Purāṇa, thanh tịnh, chế ngự căn, an hòa, không ganh ghét, hiền thiện, đầy lòng từ bi và lời nói hùng biện.

Verse 25

व्यासासनं समारूढो यदा पौराणिको द्विजः । असमाप्तप्रसंगश्च नमस्कुर्यान्न कस्य चित्

Khi vị dvija tụng giảng Purāṇa đã an tọa trên pháp tòa Vyāsa và mạch chuyện còn đang tiếp diễn, thì không nên đứng dậy để đảnh lễ bất cứ ai.

Verse 26

ये धूर्ता ये च दुर्वृत्ता ये चान्ये विजिगीषवः । तेषां कुटिलवृत्तीनामग्रे नैव वदेत्कथाम्

Trước kẻ xảo trá, kẻ hạnh xấu, và những người bị thúc đẩy bởi lòng ham thắng, tuyệt chớ nói thánh thoại—nhất là trước những kẻ có nết hành vi quanh co.

Verse 27

न दुर्जनसमाकीर्णे न शूद्रश्वापदावृते । देशे न द्यूतसदने वदेत्पुण्यकथां सुधीः

Người trí không nên nói thánh truyện công đức ở nơi đầy kẻ ác, cũng không ở vùng bị bao phủ bởi śūdra và thú dữ, lại càng không ở chốn cờ bạc.

Verse 28

सद्ग्रामे सुजनाकीर्णे सुक्षेत्रे देवतालये । पुण्ये नदनदीतीरे वदेत्पुण्यकथां सुधीः

Trong ngôi làng lành thiện đầy người hiền đức, nơi thánh địa hay khu vực linh thiêng, trong đền thờ chư thiên, và trên bờ sông suối phúc lành—bậc trí giả nên thuyết giảng thánh truyện công đức.

Verse 29

शिवभक्तिसमायुक्ता नान्यकार्येषु लालसा । वाग्यताः सुश्रवोऽव्यग्राः श्रोतारः पुण्यभागिनः

Những thính giả đầy lòng sùng kính Śiva, không ham việc khác, biết giữ lời, chăm chú lắng nghe và tâm không xao động—chính họ thật sự là người đồng hưởng công đức.

Verse 30

अभक्ता ये कथां पुण्यां शृण्वंति मनुजाधमाः । तेषां पुण्यफलं नास्ति दुःखं स्याज्जन्मजन्मनि

Kẻ vô tín, hạng thấp trong loài người, dù nghe thánh truyện công đức cũng chẳng được quả phúc; sầu khổ sẽ theo họ hết đời này sang đời khác.

Verse 31

पुराणं ये त्वसंपूज्य तांबूलाद्यैरुपायनैः । शृण्वंति च कथां भक्त्या दरिद्राः स्युर्न पापिनः

Dẫu không (hoặc không thể) kính cúng Purāṇa bằng trầu cau và các lễ vật khác, nhưng ai lắng nghe pháp thoại với lòng thành kính—họ có thể nghèo, song không phải kẻ tội lỗi.

Verse 32

कथायां कीर्त्यमानायां ये गच्छंत्यन्यतो नराः । भोगांतरे प्रणश्यंति तेषां दाराश्च संपदः

Khi thánh thoại đang được xướng tụng, những người đàn ông bỏ đi nơi khác—ngay giữa lúc hưởng thụ, vợ con và tài sản của họ sẽ suy tàn, tiêu mất.

Verse 33

सोष्णीषमस्तका ये च कथां शृण्वंति पावनीम् । ते बलाकाः प्रजायन्ते पापिनो मनुजाधमाः

Những kẻ tội lỗi, hèn kém trong loài người, nghe câu chuyện thánh tịnh hóa mà vẫn trùm đầu (bất kính), sẽ tái sinh làm chim balākā—cò/sếu.

Verse 34

तांबूलं भक्षयन्तो ये कथां शृण्वंति पावनीम् । स्वविष्ठां खादयंत्येतान्नरके यमकिंकराः

Những kẻ nhai tāmbūla (trầu cau) khi nghe pháp thoại thanh tịnh—ở địa ngục, sứ giả của Diêm Vương bắt họ ăn chính phân uế của mình.

Verse 35

ये च तुंगासनारूढाः कथां शृण्वंति दांभिकाः । अक्षयान्नरकान्भुक्त्वा ते भवंत्येव वायसाः

Còn những kẻ giả hình nghe pháp thoại thánh khi ngồi trên chỗ ngồi cao—sau khi chịu các địa ngục ‘không cùng tận’, họ quả thật tái sinh làm quạ.

Verse 36

ये च वीरासनारूढा ये च मंचकसंस्थिताः । शृण्वंति सत्कथां ते वै भवंत्यनृजुपादपाः

Những ai nghe thánh thoại khi ngồi thế vīrāsana, hoặc ngồi/nằm trên giường—họ sẽ hóa thành ‘cây chân cong’, tức cây có thân cành vặn vẹo, lệch lạc.

Verse 37

असंप्रणम्य शृण्वंतो विषवृक्षा भवंति ते । कथां शयानाः शृण्वन्तो भवंत्यजगरा नराः

Kẻ nghe mà không cúi lạy cung kính sẽ thành cây độc. Và người nghe pháp thoại khi nằm sẽ tái sinh làm ajagara—trăn lớn.

Verse 38

यः शृणोति कथां वक्तुः समानासनमाश्रितः । गुरुतल्पसमं पापं संप्राप्य नरकं व्रजेत्

Ai nghe thánh thoại mà ngồi ngang hàng chỗ ngồi với người thuyết giảng thì mắc tội ngang với việc xúc phạm giường của bậc thầy; mang tội ấy rồi sẽ rơi vào địa ngục.

Verse 39

ये निंदंति पुराणज्ञं कथां वा पापहारिणीम् । ते वै जन्मशतं मर्त्याः शुनका संभवंति च

Kẻ phỉ báng bậc thông hiểu Purāṇa, hoặc phỉ báng chính thánh thoại có năng lực tiêu trừ tội lỗi, những phàm nhân ấy sẽ sinh làm chó suốt một trăm kiếp.

Verse 40

कथायां वर्तमानायां ये वदंति नराधमाः । ते गर्दभाः प्रजायन्ते कृकलासास्ततः परम्

Khi thánh thoại đang được diễn giảng, kẻ hạ liệt còn nói chuyện ồn ào thì sẽ sinh làm lừa; rồi về sau lại sinh làm thằn lằn.

Verse 41

कदाचिदपि ये पुण्यां न शृण्वंति कथां नराः । ते भुक्त्वा नरकान्घोरान्भ वंति वनसूकराः

Người nào chưa từng—dù chỉ một lần—lắng nghe thánh thoại công đức, sau khi chịu những địa ngục ghê rợn sẽ hóa sinh làm heo rừng.

Verse 42

ये कथामनुमोदन्ते कीर्त्यमानां नरोत्तमाः । अशृण्वंतोऽपि ते यांति शाश्वतं परमं पदम्

Những bậc thiện nhân hoan hỷ và tán đồng thánh thoại khi đang được xưng tụng, dẫu không trực tiếp nghe, vẫn đạt đến cảnh giới tối thượng vĩnh hằng.

Verse 43

कथायां कीर्त्यमानायां विघ्नं कुर्वंति ये शठाः । कोट्यब्दान्नरकान्भुक्त्वा भवंति ग्रामसूकराः

Khi thánh truyện Purāṇa đang được xướng tụng, kẻ gian trá nào gây chướng ngại, sau khi chịu địa ngục suốt một koṭi năm, rốt cuộc sẽ tái sinh làm heo làng.

Verse 44

ये श्रावयंति मनुजान्पुण्यां पौराणिकीं कथाम् । कल्पकोटिशतं साग्रं तिष्ठंति ब्रह्मणः पदम्

Ai khiến người đời được nghe thánh truyện Purāṇa đầy công đức, người ấy an trụ nơi cõi Brahmā—Brahma-pada—trọn một trăm koṭi kiếp.

Verse 45

आसनार्थं प्रयच्छंति पुराणज्ञस्य ये नराः । कम्बलाजिनवासांसि मञ्चं फलकमेव च

Ai dâng chỗ ngồi cho bậc thông hiểu Purāṇa—dù là chăn, da nai, y phục, giường hay chỉ một tấm ván gỗ—đều được phước đức lớn lao.

Verse 46

स्वर्गलोकं समासाद्य भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् । स्थित्वा ब्रह्मादिलोकेषु पदं यांति निरामयम्

Đạt đến cõi trời, hưởng thụ các lạc thú như ý; rồi an trú trong các thế giới của Brahmā và chư thiên khác, cuối cùng họ đạt đến cảnh giới tối thượng thanh tịnh, không bệnh khổ, không sầu não.

Verse 47

पुराणज्ञस्य यच्छंति ये सूत्रवसनं नवम् । भोगिनो ज्ञानसंपन्नास्ते भवंति भवेभवे

Ai dâng tấm y phục mới (vải mới) cho bậc thông hiểu Purāṇa, người ấy đời đời kiếp kiếp được phú túc, hưởng lạc và đầy đủ trí tuệ.

Verse 48

ये महापातकैर्युक्ता उपपातकिनश्च ये । पुराणश्रवणादेव ते यांति परमं पदम्

Ngay cả những kẻ mang trọng tội (mahāpātaka) và những người phạm tội nhỏ, chỉ nhờ nghe tụng Purāṇa cũng đạt đến “tối thượng vị” (parama pada).

Verse 49

अत्र वक्ष्ये महापुण्यमितिहासं द्विजोत्तमाः । शृण्वतां सर्वपापघ्नं विचित्रं सुमनोहरम्

Hỡi các bậc tối thượng trong hàng nhị sinh! Tại đây ta sẽ thuật một thánh sử (itihāsa) đại phước; ai lắng nghe thì diệt trừ mọi tội lỗi, kỳ diệu và vô cùng mỹ lệ.

Verse 50

दक्षिणापथमध्ये वै ग्रामो बाष्कलसंज्ञितः । तत्र संति जनाः सर्वे मूढाः कर्मविवर्जिताः

Giữa miền Nam (Dakṣiṇāpatha) có một làng tên Bāṣkala. Nơi ấy mọi người đều mê muội, lìa bỏ các bổn phận hành trì theo dharma.

Verse 51

न तत्र ब्राह्मणाचाराः श्रुतिस्मृतिपराङ्मुखाः । जपस्वाध्यायरहिताः परस्त्री विषयातुराः

Ở đó không có nề nếp brāhmaṇa; họ quay lưng với Śruti và Smṛti. Họ thiếu japa và svādhyāya, bức bách bởi dục vọng đối với vợ người và các đối tượng giác quan.

Verse 52

कृषीवलाः शस्त्रधरा निर्देवा जिह्मवृत्तयः । न जानंति परं धर्मं ज्ञानवैराग्यलक्षणम्

Họ chỉ là kẻ cày cấy và người mang binh khí, vô thần và hành vi quanh co; họ chẳng biết thượng dharma, vốn mang dấu ấn của trí tuệ (jñāna) và ly tham (vairāgya).

Verse 53

स्त्रियश्च पापनिरताः स्वैरि ण्यः कामलालसाः । दुर्बुद्धयः कुटिलगाः सद्गताचारवर्जिताः

Và lại có những người nữ đắm chìm trong nghiệp tội—tự ý buông thả, khát khao dục lạc; trí xét đoán lệch lạc, đường lối quanh co, lìa xa kỷ luật của chánh hạnh và thiện đạo.

Verse 54

तत्रैको विदुरो नाम दुरात्मा ब्राह्मणाधमः । आसीद्वेश्यापतिर्योऽसौ सदारोऽपि कुमार्गगः

Tại đó có một người tên Vidura—tâm địa ác, hạng thấp kém trong hàng Bà-la-môn. Hắn sống như kẻ nuôi giữ một kỹ nữ, và dẫu đã có vợ vẫn theo đường tà hạnh, lầm lạc.

Verse 55

स्वपत्नीं बंदुलां नाम हित्वा प्रतिनिशं तथा । वेश्याभवनमासाद्य रमते स्मरपीडितः

Bỏ mặc người vợ của mình tên Bandulā, đêm này qua đêm khác hắn đến khu nhà kỹ nữ mà buông mình hưởng lạc—bị Kāma, thần Ái dục, dày vò thúc bách.

Verse 56

सापि तस्यांगना रात्रौ वियुक्ता नवयौवना । असहंती स्मरावेशं रेमे जारेण संगता

Người vợ trẻ của hắn cũng vậy, đêm đêm xa cách chồng; không chịu nổi cơn xung kích của dục vọng, nàng vui hưởng khi kết hợp cùng một tình nhân lén lút.

Verse 57

तां कदाचिद्दुराचारां जारेण सह संगताम् । दृष्ट्वा तस्याः पतिः क्रोधादभि दुद्राव सत्वरः

Một lần, thấy người đàn bà tà hạnh ấy đang tư thông cùng tình nhân, người chồng của nàng—bừng bừng phẫn nộ—liền tức tốc lao đến phía họ.

Verse 58

जारे पलायिते पत्नीं गृहीत्वा स दुराशयः । संताड्य मुष्टिबंधेन मुहुर्मुहुरताडयत्

Khi gã nhân tình bỏ trốn, người đàn ông có tâm địa độc ác đó đã túm lấy vợ mình và dùng nắm đấm đánh nàng liên tiếp.

Verse 59

सा नारी पीडिता भर्त्रा कुपिता प्राह निर्भया । भवान्प्रतिनिशं वेश्यां रमते का गतिर्मम

Bị chồng hành hạ, người phụ nữ đó—tuy giận dữ nhưng không hề sợ hãi—đã nói: "Đêm nào chàng cũng vui vẻ với kỹ nữ; vậy thì số phận của thiếp sẽ ra sao?"

Verse 60

अहं रूपवती योषा नवयौवनशालिनी । कथं सहिष्ये कामार्ता तव संगतिवर्जिता

"Thiếp là một người phụ nữ xinh đẹp, đang ở độ tuổi thanh xuân phơi phới. Làm sao thiếp có thể chịu đựng được nỗi khao khát dày vò khi thiếu vắng sự gần gũi của chàng?"

Verse 61

इत्युक्तः स तया तन्व्या प्रोवाच ब्राह्मणाधमः । युक्तमेव त्वयोक्तं हि तस्माद्वक्ष्यामि ते हितम्

Nghe người thiếu nữ mảnh mai nói vậy, gã Bà-la-môn đê tiện đáp: "Quả thực, những gì nàng nói là đúng; vì vậy ta sẽ nói cho nàng biết điều có lợi cho nàng."

Verse 62

जारेभ्यो धनमाकृष्य तेभ्यो देहि परां रतिम् । तद्धनं देहि मे सर्वं पण्यस्त्रीणां ददामि तत्

"Hãy lấy tiền của từ những gã nhân tình và ban cho họ khoái lạc tột cùng. Sau đó hãy đưa tất cả số tiền đó cho ta; ta sẽ mang nó cho các kỹ nữ."

Verse 63

एवं संपूर्यते कामो ममापि च वरानने । तथेति भर्तृवचनं प्रतिजग्राह सा वधूः

“Như vậy, hỡi người có dung nhan mỹ lệ, ước nguyện của ta cũng sẽ được viên mãn.” Nghe lời phu quân, tân nương liền thuận nhận và thưa: “Tathāstu—xin được như thế.”

Verse 64

एवं तयोस्तु दंपत्योर्दुराचारप्रवृत्तयोः । कालेन निधनंप्राप्तः स विप्रो वृषलीपतिः

Như thế, đôi vợ chồng ấy cứ mãi sa vào lối sống tà hạnh; theo thời gian, vị brāhmaṇa—người chồng của một phụ nữ thuộc tầng lớp thấp—đã gặp cái chết.

Verse 65

मृते भर्तरि सा नारी पुत्रैः सह निजालये । उवास सुचिरं कालं किंचिदुत्क्रांतयौवना

Khi chồng đã qua đời, người đàn bà ấy sống tại nhà mình cùng các con trai suốt một thời gian dài; tuổi xuân của bà cũng đã phần nào phai nhạt.

Verse 66

एकदा दैवयोगेन संप्राप्ते पुण्यपर्वणि । सा नारी बंधुभिः सार्धं गोकर्णं क्षेत्र माययौ

Một lần, do cơ duyên của thiên định, khi ngày lễ thiêng (parva) đến, người đàn bà ấy cùng thân quyến đi đến thánh địa (kṣetra) Gokarṇa.

Verse 67

तत्र तीर्थजले स्नात्वा कस्मिंश्चिद्देवतालये । शुश्राव देवमुख्यानां पुण्यां पौराणिकीं कथाम्

Tại đó, sau khi tắm trong nước tīrtha, ở một ngôi đền, bà được nghe một thiên truyện Purāṇa thanh tịnh về vị tối thượng trong hàng chư thiên.

Verse 68

योषितां जारसक्तानां नरके यमकिंकराः । संतप्तलोहपरिघं क्षिपंति स्मरमंदिरे

Trong địa ngục, sứ giả của Diêm Vương ném những chùy sắt đỏ rực lên các phụ nữ mê đắm tình nhân bất chính—trong ‘ngôi nhà của Kāma’, tức nơi khổ hình sinh từ dục vọng.

Verse 69

इति पौराणिकेनोक्तां सा श्रुत्वा धर्मसंहिताम् । तमुवाच रहस्येषा भीता ब्राह्मणपुंगवम्

Nghe bản yếu lược về dharma do vị tụng giả Purāṇa nói ra, nàng sợ hãi và kín đáo thưa chuyện với vị bà-la-môn tối thượng ấy.

Verse 70

ब्रह्मन्पापमजानंत्या मयाचरितमुल्बणम् । यौवने कामचारेण कौटिल्येन प्रवर्तितम्

“Bạch bà-la-môn, không biết đó là tội, thuở thanh xuân con đã làm một việc nặng nề—bị thúc đẩy bởi lối sống theo dục và sự gian trá.”

Verse 71

इदं त्वद्वचनं श्रुत्वापुराणार्थविजृंभि तम् । भीतिर्मे महती जाता शरीरं वेपते मुहुः

“Nghe lời thầy—lời khai triển ý nghĩa Purāṇa—trong con dấy lên nỗi sợ lớn; thân con run rẩy hết lần này đến lần khác.”

Verse 72

धिङ्मां दुरिंद्रियासक्तां पापां स्मरविमोहिताम् । अल्पस्य यत्सुखस्यार्थे घोरां यास्यामि दुर्गतिम्

“Hổ thẹn cho con—kẻ tội lỗi, dính mắc nơi căn trần xấu ác, mê muội bởi dục! Vì chút lạc nhỏ nhoi, con sẽ rơi vào cảnh sa đọa ghê gớm.”

Verse 73

कथं पश्यामि मरणे यमदूतान्भयंकरान् । कथं पाशैर्बलात्कंठे बध्यमाना धृतिं लभे

Vào lúc lâm chung, làm sao ta có thể nhìn thấy những sứ giả đáng sợ của Diêm Vương? Và khi cổ ta bị họ dùng thòng lọng trói siết cưỡng bức, làm sao ta còn tìm được sự vững chãi của tâm?

Verse 74

कथं सहिष्ये नरके खंडशो देहकृंतनम । पुनः कथं पतिष्यामि संतप्ता क्षारकर्दमे

Trong địa ngục, làm sao ta chịu nổi cảnh thân thể bị chặt xẻ thành từng mảnh? Rồi lại nữa, khi bị thiêu đốt rát bỏng, làm sao ta bị quăng rơi vào bùn kiềm ăn mòn?

Verse 75

कथं च योनिलक्षेषु क्रिमिकीटखगादिषु । परिभ्रमामि दुःखौघात्पीड्यमाना निरंतरम्

Và làm sao ta lang thang qua hàng trăm ngàn kiếp sinh—giữa loài giun, côn trùng, chim chóc và các loài ấy—bị dòng thác khổ đau đè ép không ngừng?

Verse 76

कथं च रोचते मह्यमद्यप्रभृति भोजनम् । रात्रौ कथं च सेविष्ये निद्रां दुःखपरिप्लुता

Từ hôm nay trở đi, làm sao thức ăn còn có thể làm ta vui lòng? Và ban đêm, khi nỗi sầu khổ tràn ngập, làm sao ta có thể tìm đến giấc ngủ?

Verse 77

हाहा हतास्मि दग्धास्मि विदीर्णहृदयास्मि च । हा विधे मां महापापे दत्त्वा बुद्धिमपातयः

Than ôi! Ta đã tiêu vong; ta đã bị thiêu đốt; tim ta cũng nứt vỡ. Ôi Đấng an bài số mệnh, đã ban cho ta trí hiểu biết rồi, cớ sao lại xô ta rơi vào đại tội?

Verse 78

पततस्तुंगशैलाग्राच्छूलाक्रांतस्य देहिनः । यद्दुःखं जायते घोरं तस्मात्कोटिगुणं मम

Nỗi đau ghê rợn phát sinh nơi một hữu tình rơi từ đỉnh núi cao và bị giáo đâm xuyên—khổ của ta còn gấp muôn triệu lần như thế.

Verse 79

अश्वमेधायुतं कृत्वा गंगां स्नात्वा शतं समाः । न शुद्धिर्जायते प्रायो मत्पापस्य गरीयसः

Dẫu ta có làm đến mười ngàn lễ tế Aśvamedha và tắm sông Gaṅgā suốt trăm năm, sự thanh tịnh cho tội nặng của ta hầu như vẫn chẳng sinh khởi.

Verse 80

किं करोमि क्व गच्छामि कं वा शरणमाश्रये । को वा मां त्रायते लोके पतंती नरकार्णवे

Ta phải làm gì, đi về đâu, và nương tựa nơi ai? Ai trong cõi đời này sẽ cứu ta khi ta đang chìm xuống biển địa ngục?

Verse 81

त्वमेव मे गुरुर्ब्रह्मंस्त्वं माता त्वं पितासि च । उद्धरोद्धर मां दीनां त्वामेव शरणं गताम्

Hỡi Bà-la-môn, chỉ Ngài là bậc thầy (guru) của ta; Ngài là mẹ, và cũng là cha. Xin nâng đỡ ta, kẻ khốn cùng—ta chỉ đến nương nơi Ngài làm chốn quy y.

Verse 82

इति तां जातनिर्वेदां पतितां चरणद्वये । उत्थाप्य कृपया धीमान्बभाषे द्विजपुंगवः

Nói vậy xong, thấy nàng tràn đầy hối hận và phủ phục dưới đôi chân mình, vị hiền trí—bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn—động lòng từ mẫn, đỡ nàng dậy rồi cất lời.

Verse 83

ब्राह्मण उवाच । दिष्ट्या काले प्रबुद्धासि श्रुत्वेमां महतीं कथाम् । मा भैषीस्तव वक्ष्यामि गतिं चैव सुखावहाम्

Bà-la-môn nói: “Thật may mắn, con đã tỉnh thức đúng thời, sau khi nghe câu chuyện thánh thiện vĩ đại này. Chớ sợ; ta sẽ chỉ cho con con đường và cảnh giới đưa đến an lạc chân thật.”

Verse 84

सत्कथाश्रवणादेव जाता ते मतिरीदृशी । इंद्रियार्थेषु वैराग्यं पश्चात्तापो महानभूत्

“Chỉ nhờ nghe thánh truyện chân thật mà nơi con đã khởi lên trí hiểu như vậy; tâm ly tham đối với các cảnh của giác quan đã hiện, và nỗi hối hận lớn cũng sinh ra.”

Verse 85

पश्चात्तापो हि सर्वेषामघानां निष्कृतिः परा । तेनैव कुरुते सद्यः प्रायश्चित्तं सुधीर्नरः

“Quả thật, hối hận là sự tẩy trừ tối thượng cho mọi tội lỗi. Nhờ chính sự hối hận ấy, người trí liền thực hành sự sám hối (prāyaścitta) chân thật.”

Verse 86

प्रायश्चित्तानि सर्वाणि कृत्वा च विधिवत्पुनः । अपश्चात्तापिनो नार्या न यांति गतिमुत्तमाम्

“Dẫu đã làm đủ mọi pháp sám hối theo đúng nghi thức, nhưng kẻ không có lòng hối cải vẫn chẳng đạt được cảnh giới tối thượng.”

Verse 87

सत्कथाश्रवणान्नित्यं संयाति परमां गतिम् । पुण्यक्षेत्रनिवासाच्च चित्तशुद्धिः प्रजायते

“Nhờ thường xuyên lắng nghe thánh pháp thoại, người ta đạt đến cứu cánh tối thượng; và nhờ cư trú nơi thánh địa (puṇya-kṣetra), tâm được thanh tịnh mà sinh khởi.”

Verse 88

यथा सत्कथया नित्यं संयाति परमां गतिम् । तथान्यैः सद्व्रतैर्जंतोर्नभवेन्मतिरुत्तमा

Như nhờ thường hằng nghe Satkathā (thánh thoại) mà đạt đến cảnh giới tối thượng, cũng vậy, chỉ nhờ các thiện nguyện khác thôi thì trí hiểu của con người không thể trở nên cao quý như thế.

Verse 89

यथा मुहुः शोध्यमानो दर्पणो निर्मलो भवेत् । तथा सत्कथया चेतो विशुद्धिं परमां व्रजेत्

Như tấm gương được lau chùi hết lần này đến lần khác sẽ trở nên trong sạch, cũng vậy, tâm nhờ Satkathā mà đạt đến sự thanh tịnh tối thượng.

Verse 90

विशुद्धे चेतसि नृणां ध्यानं सिध्यत्युमापतेः । ध्यानेन सर्वं मलिनं मनोवाक्कायसंभृतम्

Khi tâm của con người được thanh tịnh, thiền quán về Umāpati (Śiva, Đấng Chúa của Umā) liền thành tựu; nhờ thiền định, mọi cấu uế tích tụ bởi ý, lời và thân đều được gột sạch.

Verse 91

सद्यो विधूय कृतिनो यांति शम्भोः परं पदम् । अतः संन्यस्तपुण्यानां सत्कथा साधनं परम्

Gột sạch cấu uế ngay tức khắc, những bậc hữu phước đi đến cảnh giới tối thượng của Śambhu (Śiva). Vì thế, đối với người đã buông bỏ sự nương tựa vào công đức đơn thuần, Satkathā chính là phương tiện tối thượng.

Verse 92

कथया सिध्यति ध्यानं ध्यानात्कैवल्यमुत्तमम् । असिद्धपरमध्यानः कथामेतां शृणोति यः । सोऽन्यजन्मनि संप्राप्य ध्यानं याति परां गतिम्

Nhờ Satkathā mà thiền định được thành tựu; từ thiền định phát sinh Kaivalya tối thượng (giải thoát độc cư). Dẫu chưa chứng đắc đại thiền, ai lắng nghe thánh thoại này thì ở đời sau, khi được quả báo, sẽ đạt thiền định và đến mục tiêu tối thượng.

Verse 93

नामोच्चारणमात्रेण जप्त्वा मंत्रमजामिलः । पश्चात्तापसमायुक्तस्त्ववाप परमां गतिम्

Chỉ bằng việc xưng niệm Danh Thánh, Ajamila như đã trì tụng thần chú; rồi, tràn đầy sám hối, ông đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 94

सर्वेषां श्रेयसां बीजं सत्कथाश्रवणं नृणाम् । यस्तद्विहीनः स पशुः कथं मुच्येत बन्धनात्

Đối với con người, hạt giống của mọi phúc lợi chân thật là được nghe satkathā—lời pháp thiêng. Kẻ thiếu điều ấy như loài thú—làm sao thoát khỏi ràng buộc?

Verse 95

अतस्त्वमपि सर्वेभ्यो विषयेभ्यो निवृत्तधीः । भक्तिं परां समाधाय सत्कथां शृणु सर्वदा । शृण्वंत्याः सत्कथां नित्यं चेतस्ते शुद्धिमेष्यति

Vì thế, ngươi cũng hãy rút tâm khỏi mọi đối tượng giác quan, an lập lòng bhakti tối thượng và luôn lắng nghe satkathā. Nghe thánh truyện mỗi ngày, tâm ngươi sẽ được thanh tịnh.

Verse 96

तेन ध्यायसि विश्वेशं ततो मुक्तिमवाप्स्यसि । ध्यायतः शिवपादाब्जं मुक्तिरेकेन जन्मना

Nhờ vậy, ngươi sẽ thiền quán Viśveśa, rồi đạt giải thoát. Người thiền niệm nơi liên hoa dưới chân Śiva, giải thoát đến ngay trong một đời.

Verse 97

भविष्यति न सन्देहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । इत्युक्ता तेन विप्रेण सा नारी बाष्पसंकुला

“Ắt sẽ thành tựu—không chút nghi ngờ; thật, thật ta nói.” Được vị brāhmaṇa ấy nói như vậy, người phụ nữ liền chan hòa nước mắt.

Verse 98

पतित्वा पादयोस्तस्य कृतार्थास्मीत्यभाषत । तस्मिन्नेव महाक्षेत्रे तस्मादेव द्विजोत्तमात्

Nàng sụp xuống dưới chân Ngài và thưa: “Con đã toại nguyện.” Ngay tại thánh địa rộng lớn ấy, từ chính vị Bà-la-môn tối thắng ấy, nàng lại được chỉ dạy thêm.

Verse 99

शुश्राव सत्कथां साध्वीं कैवल्यफल दायिनी । स उवाच द्विजस्तस्यै कथां वैराग्यबृंहिताम्

Nàng lắng nghe thánh truyện thanh tịnh, hiền thiện, ban quả kaivalya—giải thoát tuyệt đối. Rồi vị Bà-la-môn ấy giảng cho nàng một pháp thoại được hun đúc bởi tâm ly tham (vairāgya).

Verse 100

यां श्रुत्वा मनुजः सद्यस्त्यजेद्विषयवासनाम् । तस्याश्चित्तं यथा शुद्धं वैराग्यरसगं यथा

Nghe pháp ấy, con người liền dứt bỏ dục vọng đối với các cảnh trần. Tâm nàng cũng trở nên thanh tịnh, như thể chìm trong vị ngọt của ly tham, ly nhiễm.

Verse 110

इत्थं प्रतिदिनं भक्त्या प्रार्थयंती महेश्वरम् । शृण्वंती सत्कथां सम्यक्कर्मबंधं समाच्छिनत्

Như vậy, ngày qua ngày, nàng chí thành cầu nguyện Maheśvara và chăm chú lắng nghe thánh pháp; nhờ đó nàng dứt sạch trói buộc của nghiệp.

Verse 120

देव्युवाच । सोऽस्मत्कथां महापुण्यां कदाचिच्छृणुयाद्यदि । निस्तीर्य दुर्गतिं सर्वामिमं लोकं प्रयास्यति

Nữ Thần phán: “Nếu ai đó từng được nghe thánh truyện của chúng ta, công đức vô lượng này, người ấy sẽ vượt qua mọi ác vận, mọi cảnh sa đọa, và đạt đến cõi phúc lành này.”

Verse 130

विमानमारुह्य स दिव्यरूपधृक्स तुंबुरुः पार्श्वगतः स्वकांतया । गायन्महेशस्य गुणान्मनोरमाञ्जगाम कैवल्यपदं सनातनम्

Lên cỗ thiên xa, Tumburu—rạng ngời với hình tướng thần diệu—cùng người ái thê kề bên mà tiến bước. Vừa ca ngợi những công đức mỹ diệu của Maheśa (Śiva), ngài đạt đến cảnh giới Kaivalya vĩnh hằng—giải thoát tối hậu.

Verse 136

विविधगुणविभेदैर्नित्यमस्पृष्टरूपं जगति च बहिरंतर्वा समानं महिम्ना । स्वमहसि विहरंतं वाङ्मनोवृत्तिदूरं परमशिवमनंतानंदसांद्रं प्रपद्ये

Con xin quy y Paramaśiva—Đấng có bản thể mãi không bị chạm đến bởi mọi sai biệt của các phẩm tính; oai lực đồng nhất cả trong lẫn ngoài thế gian; tự du hí trong quang minh tự chiếu, vượt ngoài lời nói và mọi vận động của tâm—đậm đặc hỷ lạc vô biên.