Adhyaya 166: The Greatness of the Sacred Pond Called Asikuṇḍa

Verse 1

धरण्युवाच ॥ श्रुतानि तु महादेव तीर्थानि विविधानि तु ॥ असिकुण्डेति संज्ञेयं तन्मे त्वं कथय प्रभो

พระธรณีกล่าวว่า “ข้าแต่พระมหาเทพ ข้าพเจ้าได้ยินกิตติศัพท์แห่งตีรถะนานาประการ โปรดตรัสเล่าแก่ข้าพเจ้าเถิด พระผู้เป็นเจ้า เกี่ยวกับสถานที่ซึ่งเรียกว่า อสิกุณฑะ”

Verse 2

श्रीवराह उवाच ॥ सुमतिर्नाम राजासीद्धार्मिको लोकविश्रुतः ॥ तीर्थयात्रानिमित्तेन स्वर्गलोकं गतः पुरा ॥

พระศรีวราหะตรัสว่า: กาลก่อนมีพระราชานามว่า สุมติ ทรงตั้งมั่นในธรรม และเป็นที่เลื่องลือในหมู่ชน ครั้นมีเหตุแห่งการจาริกไปยังทีรถะอันศักดิ์สิทธิ์ พระองค์ได้เสด็จไปสู่สวรรค์โลกในกาลก่อน

Verse 3

गते स्वर्गं तु नृपतौ पुत्रो राज्यं चकार ह ॥ विमतिर्नाम नाम्ना च राज्ये पैतामहे स्थितः ॥

ครั้นเมื่อพระราชาเสด็จสู่สวรรค์แล้ว พระโอรสก็ทรงรับราชสมบัติ พระนามว่า วิมติ และทรงดำรงมั่นในราชวงศ์สืบสายบรรพชน

Verse 4

राज्यं च कुर्वतस्तस्य आगतो नारदस्तदा ॥ विष्टरं पाद्यमर्घ्यं च तस्मै दत्तं यथोचितम् ॥

เมื่อพระองค์ทรงบริหารราชการอยู่ในกาลนั้น ฤๅษีนารทก็มาเยือน จึงถวายอาสนะ น้ำล้างพระบาท (ปาทยะ) และเครื่องบูชาอรฆยะตามสมควร

Verse 5

प्रतिगृह्य च तत्सर्वं तमुवाच स नारदः ॥ पितुर्ह्यनृणतां गत्वा स पुत्रो धर्मभाग्भवेत् ॥

ครั้นรับสิ่งทั้งปวงแล้ว ฤๅษีนารทกล่าวแก่เขาว่า: ‘ก็ต่อเมื่อพ้นจากหนี้บุญคุณต่อบิดาแล้ว บุตรจึงเป็นผู้มีส่วนในธรรมโดยชอบ’

Verse 6

इत्युक्त्वा नारदस्तत्र तत्रैवान्तरधीयत ॥ नारदे तु गते राजा पप्रच्छ स्वात्ममन्त्रिणः ॥

ครั้นกล่าวดังนี้แล้ว ฤๅษีนารทก็อันตรธาน ณ ที่นั้นเอง เมื่อท่านนารทจากไป พระราชาจึงทรงซักถามเสนาบดีของพระองค์

Verse 7

तदा किमुक्तमृषिणा नारदेन पितुः कृते ॥ आनृण्यमिति यद्वाक्यं मया बुद्धं न किञ्चन ॥

แล้วข้าพเจ้ากล่าวว่า ‘ฤๅษีนารทได้กล่าวสิ่งใดเกี่ยวกับบิดาของข้าพเจ้า? ส่วนถ้อยคำว่า “อานฤณยะ” (ความพ้นจากหนี้/พันธะ) นั้น ข้าพเจ้ายังมิได้เข้าใจเลย’

Verse 8

मन्त्रिणश्च ततो ज्ञात्वा पितुर्मरणमेव च ॥ तीर्थयात्रानिमित्तं च तस्मै राज्ञे न्यवेदयन् ॥

ครั้นแล้วเหล่าเสนาบดี เมื่อทราบการสิ้นพระชนม์ของพระบิดา และเหตุแห่งการจาริกไปยังทีรถะ ก็กราบทูลรายงานแด่พระราชา

Verse 9

अतएवोक्तमानृण्यं नारदेन पितुस्तव ॥ श्रुत्वा वाक्यं तदा राजा तीर्थयात्रां चकार ह ॥

‘ด้วยเหตุนี้เอง นารทจึงกล่าวถึง “อานฤณยะ” เกี่ยวกับบิดาของท่าน’ ครั้นพระราชาทรงสดับถ้อยคำนี้แล้ว ก็ทรงออกจาริกไปยังทีรถะ

Verse 10

सर्वाणि तत्र तीर्थानि तिष्ठन्ति विविधानि च ॥ आगते तु नृपे तत्र तीर्थान्यूचुः परस्परम् ॥

ณ ที่นั้นมีทีรถะทั้งหลายอยู่ครบถ้วนหลากหลายประการ และเมื่อพระราชาเสด็จมาถึง ณ ที่นั้น เหล่าทีรถะก็ปรึกษากันเอง

Verse 11

युद्धं विमतिना सार्द्धं स्वयं कर्त्तुं न शक्नुमः ॥ कल्पग्रामं तु गच्छामो वराहो यत्र तिष्ठति ॥

‘พวกเราไม่อาจทำศึกกับวิมติได้ด้วยกำลังของตนเอง ขอให้ไปยังกัลปครามเถิด ที่ซึ่งพระวราหะประทับอยู่’

Verse 12

यावन्निरीक्षयाम्यग्रं तावत्तिष्ठन्ति सन्निधौ ॥ तीर्थान्यूचुः ॥ जय विष्णो जयाचिन्त्य जय देव जयाच्युत ।

ตราบใดที่เรายังเพ่งดูปางอันเป็นเบื้องหน้า (ปางประธาน) อยู่ ตราบนั้นพวกเขายังสถิตอยู่ใกล้ ๆ ในสำนักนั้น เหล่าตีรถะกล่าวว่า “ชัยแด่พระวิษณุ ชัยแด่ผู้เหนือความคาดคิด ชัยแด่พระเทวะ ชัยแด่อจฺยุตะ ผู้ไม่เสื่อมสูญ”

Verse 13

जय विश्वेश कर्त्तेश जय देव नमोऽस्तु ते ॥ श्रीवराह उवाच ॥ तीर्थैः स्तुतोऽहं वसुधे वचनं चेदमब्रुवम् ।

“ชัยแด่พระวิศเวศ ผู้เป็นเจ้าแห่งสากล; ชัยแด่พระกรฺตฺเตศ ผู้เป็นเจ้าแห่งการกระทำ; ชัยแด่พระเทวะ—ขอนอบน้อมแด่พระองค์” ศรีวราหะตรัสว่า: “โอ้ วสุธา (แผ่นดิน) เมื่อถูกเหล่าตีรถะสรรเสริญดังนี้ เราจึงกล่าวถ้อยคำนี้”

Verse 14

वरं वृणुत भद्रं वो यद्वो मनसि वर्त्तते ॥ तीर्थान्यूचुः ॥ वराह यदि देवेश अभयं दातुमर्हसि ।

“จงเลือกพรเถิด—ขอความสวัสดีจงมีแก่ท่าน—สิ่งใดก็ตามที่ดำรงอยู่ในใจของท่าน” เหล่าตีรถะกล่าวว่า: “โอ้ วราหะ โอ้ เทเวศ ผู้เป็นเจ้าแห่งเทวะทั้งหลาย หากพระองค์ทรงเห็นสมควรจะประทานอภัยะ (ความไร้ภัย/ความคุ้มครอง)….”

Verse 15

सुपापिना विमतिना कृतस्त्रासः सुदारुणः ॥ तं नियच्छस्व पापिष्ठं यदि पश्यसि नः सुखम् ।

คนบาปใหญ่ผู้มีความเห็นวิปลาสได้ก่อความหวาดกลัวอันน่าสยดสยองยิ่งนัก หากพระองค์ปรารถนาจะเห็นความผาสุกของพวกเรา ก็ขอทรงยับยั้งผู้ชั่วช้านั้นเถิด

Verse 16

श्रीवराह उवाच ॥ हिताय सर्वतीर्थानां हनिष्यामि महारिपुम् ॥ तत्र तीर्थनियोगेन आगतो मथुरां पुरीम् ।

ศรีวราหะตรัสว่า: “เพื่อประโยชน์แก่ตีรถะทั้งปวง เราจักสังหารศัตรูผู้ยิ่งใหญ่นั้น ที่นั่นโดยคำสั่งของเหล่าตีรถะ เราได้มายังนครมถุรา”

Verse 17

तत्रागते तु वसुधे युद्धं कृत्वा तु तेन वै ॥ तदासिना तु दिव्येन स राजा बलदर्पितः ॥ सूदितो हि मया देवि अस्यग्रं निहितं भुवि ।

ครั้นข้าพเจ้าไปถึงที่นั้น โอ วสุธา ข้าพเจ้าก็ได้รบกับเขาแท้จริง พระราชาผู้นั้นผู้หลงระเริงด้วยทิฐิแห่งกำลัง ถูกข้าพเจ้าประหารด้วยพระขรรค์ทิพย์นั้น โอ เทวี ศีรษะของเขาถูกวางลงบนพื้นพิภพ

Verse 18

तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि मनःकर्णसुखावहम् ॥ पश्यन्ति मनुजाः सिद्धाः सर्वपापविवर्जिताः ।

ณ ที่นั้น ข้าพเจ้าจักกล่าวถึงอัศจรรย์สิ่งหนึ่ง อันยังความรื่นรมย์แก่ใจและโสต. มนุษย์ผู้บรรลุความสำเร็จ ผู้ปราศจากบาปทั้งปวง ย่อมได้เห็นผลของมัน

Verse 19

द्वादश्यां च चतुर्दश्यां श्रद्धधानाः जितेन्द्रियाः ॥ फलानि तस्य पश्यन्ति लभन्ते न सुनिश्चिताः ।

ในวันทวาทศีและจตุรทศี ผู้มีศรัทธาและผู้ชนะอินทรีย์ ย่อมเห็นผลของสิ่งนั้น และย่อมได้รับผลนั้นโดยแน่นอน

Verse 20

तस्मिन्काले ह्यहं देवि मथुरायां समागतः ॥ तत्र तिष्ठाम्यहं भद्रे पश्चिमां दिशमाश्रितः ।

ในกาลนั้น โอ เทวี ข้าพเจ้าได้มาถึงมถุรา ที่นั่น โอ ผู้เจริญ ข้าพเจ้าพำนักโดยอาศัยทิศตะวันตกเป็นที่อยู่

Verse 21

तत्र कृत्वा च हैरण्याः मूर्त्तयश्च चतुर्विधाः ॥ तीर्थे वराहसंज्ञे तु मथुरायां व्यवस्थिताः ।

ณ ที่นั้น ได้สร้างรูปเคารพทองคำสี่ประเภท แล้วสถาปนาไว้ ณ เมืองมถุรา ที่ทิรถะอันมีนามว่า ‘วราหะ’

Verse 22

सुदृढाः सुदृशः सुभ्रू यः पश्यति स मुच्यते ॥ एका वराहसंज्ञा च तथा नारायणस्य च ॥

โอ้ผู้มีคิ้วงาม ผู้ใดได้เห็นรูปอันมั่นคงและเป็นมงคลเหล่านี้ ย่อมหลุดพ้น; รูปหนึ่งมีนามว่า “วราหะ” และอีกรูปหนึ่งเป็นของ “นารายณะ”

Verse 23

वामनस्य तृतीया वै चतुर्थी राघवस्य च ॥ एताश्चतस्रो यः पश्येत्स्नात्वा कुण्डेऽसिसंज्ञिते ॥

องค์ที่สามแท้จริงเป็นของ “วามนะ” และองค์ที่สี่เป็นของ “ราฆวะ”; ผู้ใดอาบน้ำในสระที่เรียกว่า “อสิ” แล้วได้เห็นทั้งสี่ (รูป) นี้…

Verse 24

चतुःसागरपर्यन्ता क्रान्ता तेन धरा ध्रुवम् ॥ तीर्थानां माठुराणां च सर्वेषां फलमश्नुते ॥

แท้จริงด้วยการกระทำนั้น ประหนึ่งได้จาริกไปทั่วแผ่นดินที่มีมหาสมุทรทั้งสี่เป็นขอบเขต; และย่อมได้รับผลบุญแห่งตีรถะทั้งปวงในมถุรา

Verse 25

तत्र सर्वेषु तीर्थेषु असिकुण्डं महत्तरम् ॥ या संख्या कथिता पूर्वं तीर्थानां दक्षिणोत्तरे ॥

ในบรรดาตีรถะทั้งปวง ณ ที่นั้น “อสิกุณฑะ” ยิ่งใหญ่ที่สุด ส่วนการนับรายชื่อตีรถะทางทิศใต้และทิศเหนือที่ได้กล่าวไว้ก่อนหน้านั้น…

Verse 26

असिकुण्डं समारभ्य तीर्थानुक्रमणिका वरा ॥ सुप्तोत्थितोऽपि द्वादश्यामसिकुण्डाप्लुतो नरः ॥

โดยเริ่มจาก “อสิกุณฑะ” นี่คือบัญชีลำดับตีรถะอันประเสริฐ แม้บุรุษผู้เพิ่งตื่นจากหลับ หากได้ลงอาบแช่ในอสิกุณฑะในวันทวาทศี…

Verse 27

गतानि तत्र तीर्थानि कल्पग्रामं वसुन्धरे ॥ तत्र वाराहरूपेण स्थितोऽहं च यदृच्छया ॥

โอ วสุธรา ตีรถะทั้งหลาย ณ ที่นั้นได้ไปสู่กัลปครามแล้ว และ ณ ที่นั้นโดยบังเอิญ เราก็ดำรงอยู่ในรูปแห่งวราหะ

Verse 28

विमतेर्बुद्धिरुत्पन्ना गच्छामो मथुरां पुरीम् ॥ चतुरो वार्षिकान्मासान्मथुरायां वसामहे ॥

ในวิมติได้บังเกิดความตั้งใจว่า “เราจงไปยังนครมถุราเถิด และจงพำนักในมถุราตลอดสี่เดือนแห่งฤดูฝน”

Verse 29

असेरग्रेण तूद्धृत्य मृत्तिकां वरवर्णिनि ॥ तत्र कुण्डं महद्दिव्यं देवर्षिविधिनिर्मितम् ॥ असिकुण्डेति संज्ञा च प्राप्ता तेन वसुन्धरे ॥

โอ นางผู้มีผิวพรรณงาม ครั้นยกดินขึ้นด้วยปลายดาบ ณ ที่นั้นได้สร้างสระใหญ่ อัศจรรย์และเป็นทิพย์ ตามบัญญัติแห่งเทวฤๅษีทั้งหลาย; ด้วยเหตุนั้น โอ วสุธรา จึงได้ชื่อว่า “อสิกุณฑะ”

Verse 30

मूर्त्तीः पश्यति यस्तास्तु ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ नास्तीह पुनरावृत्तिर्भवेत्कालविपर्यये ॥

แต่ผู้ใดได้เห็นรูปเคารพเหล่านั้น ย่อมเป็นผู้ควรแก่ภาวะแห่งพรหมัน (พรหมภูยะ) ณ ที่นี้ย่อมไม่มีการกลับมาเกิดอีก แม้กาลเวลาจะผันกลับก็ตาม