Adhyaya 166: The Greatness of the Sacred Pond Called Asikuṇḍa

Verse 1

धरण्युवाच ॥ श्रुतानि तु महादेव तीर्थानि विविधानि तु ॥ असिकुण्डेति संज्ञेयं तन्मे त्वं कथय प्रभो

धरण्युवाच—महादेव, विविधानि तीर्थानि मया श्रुतानि। ‘असिकुण्ड’ इति संज्ञितं तन्मे त्वं कथय प्रभो॥

Verse 2

श्रीवराह उवाच ॥ सुमतिर्नाम राजासीद्धार्मिको लोकविश्रुतः ॥ तीर्थयात्रानिमित्तेन स्वर्गलोकं गतः पुरा ॥

श्रीवराह उवाच—पुरा सुमतिनाम राजा आसीत्, धार्मिको लोकविश्रुतः। स तीर्थयात्रानिमित्तेन स्वर्गलोकं गतवान्॥

Verse 3

गते स्वर्गं तु नृपतौ पुत्रो राज्यं चकार ह ॥ विमतिर्नाम नाम्ना च राज्ये पैतामहे स्थितः ॥

गते स्वर्गं नृपतौ तस्य पुत्रो राज्यं चकार ह। विमतिर्नाम नाम्ना स राज्ये पैतामहे स्थितः॥

Verse 4

राज्यं च कुर्वतस्तस्य आगतो नारदस्तदा ॥ विष्टरं पाद्यमर्घ्यं च तस्मै दत्तं यथोचितम् ॥

राज्यं कुर्वतस्तस्य तदाऽऽगतो नारदः। विष्टरं पाद्यमर्घ्यं च तस्मै दत्तं यथोचितम्॥

Verse 5

प्रतिगृह्य च तत्सर्वं तमुवाच स नारदः ॥ पितुर्ह्यनृणतां गत्वा स पुत्रो धर्मभाग्भवेत् ॥

प्रतिगृह्य तत्सर्वं नारदस्तमुवाच ह। पितुरानृणतां गत्वा स पुत्रो धर्मभाग्भवेत्॥

Verse 6

इत्युक्त्वा नारदस्तत्र तत्रैवान्तरधीयत ॥ नारदे तु गते राजा पप्रच्छ स्वात्ममन्त्रिणः ॥

इत्युक्त्वा नारदस्तत्र तत्रैवान्तरधीयत। नारदे गते राजा स्वात्ममन्त्रिणः पप्रच्छ॥

Verse 7

तदा किमुक्तमृषिणा नारदेन पितुः कृते ॥ आनृण्यमिति यद्वाक्यं मया बुद्धं न किञ्चन ॥

तदा किमुक्तमृषिणा नारदेन पितुः कृते। आनृण्यमिति यद्वाक्यं मया बुद्धं न किञ्चन॥

Verse 8

मन्त्रिणश्च ततो ज्ञात्वा पितुर्मरणमेव च ॥ तीर्थयात्रानिमित्तं च तस्मै राज्ञे न्यवेदयन् ॥

ततः मन्त्रिणः पितुः मरणं तीर्थयात्रानिमित्तं च ज्ञात्वा तद् राज्ञे सम्यग् न्यवेदयन्।

Verse 9

अतएवोक्तमानृण्यं नारदेन पितुस्तव ॥ श्रुत्वा वाक्यं तदा राजा तीर्थयात्रां चकार ह ॥

अत एव नारदेन तव पितुः विषये आनृण्यं प्रोक्तम्। तद्वाक्यं श्रुत्वा राजा तदा तीर्थयात्रां चकार।

Verse 10

सर्वाणि तत्र तीर्थानि तिष्ठन्ति विविधानि च ॥ आगते तु नृपे तत्र तीर्थान्यूचुः परस्परम् ॥

तत्र सर्वाणि तीर्थानि नानाविधानि तिष्ठन्ति। नृपे तत्र आगते तु तीर्थानि परस्परम् ऊचुः।

Verse 11

युद्धं विमतिना सार्द्धं स्वयं कर्त्तुं न शक्नुमः ॥ कल्पग्रामं तु गच्छामो वराहो यत्र तिष्ठति ॥

विमतिना सह युद्धं वयं स्वयम् कर्तुं न शक्नुमः। अतः कल्पग्रामं गच्छामः, यत्र वराहः तिष्ठति।

Verse 12

यावन्निरीक्षयाम्यग्रं तावत्तिष्ठन्ति सन्निधौ ॥ तीर्थान्यूचुः ॥ जय विष्णो जयाचिन्त्य जय देव जयाच्युत ।

यावद् अहम् अग्रं निरीक्षे तावद् एते सन्निधौ तिष्ठन्ति। तीर्थान्य् ऊचुः— जय विष्णो, जय अचिन्त्य, जय देव, जय अच्युत।

Verse 13

जय विश्वेश कर्त्तेश जय देव नमोऽस्तु ते ॥ श्रीवराह उवाच ॥ तीर्थैः स्तुतोऽहं वसुधे वचनं चेदमब्रुवम् ।

जय विश्वेश कर्त्तेश जय देव नमोऽस्तु ते । श्रीवराह उवाच—तीर्थैः स्तुतोऽहं वसुधे, वचनं चेदमब्रुवम् ।

Verse 14

वरं वृणुत भद्रं वो यद्वो मनसि वर्त्तते ॥ तीर्थान्यूचुः ॥ वराह यदि देवेश अभयं दातुमर्हसि ।

वरं वृणुत भद्रं वो यद्वो मनसि वर्त्तते । तीर्थान्यूचुः—वराह यदि देवेश अभयं दातुमर्हसि ।

Verse 15

सुपापिना विमतिना कृतस्त्रासः सुदारुणः ॥ तं नियच्छस्व पापिष्ठं यदि पश्यसि नः सुखम् ।

सुपापिना विमतिना कृतस्त्रासः सुदारुणः । तं नियच्छस्व पापिष्ठं यदि पश्यसि नः सुखम् ।

Verse 16

श्रीवराह उवाच ॥ हिताय सर्वतीर्थानां हनिष्यामि महारिपुम् ॥ तत्र तीर्थनियोगेन आगतो मथुरां पुरीम् ।

श्रीवराह उवाच—हिताय सर्वतीर्थानां हनिष्यामि महारिपुम् । तत्र तीर्थनियोगेन आगतो मथुरां पुरीम् ।

Verse 17

तत्रागते तु वसुधे युद्धं कृत्वा तु तेन वै ॥ तदासिना तु दिव्येन स राजा बलदर्पितः ॥ सूदितो हि मया देवि अस्यग्रं निहितं भुवि ।

तत्रागते तु वसुधे युद्धं कृत्वा तु तेन वै । तदासिना तु दिव्येन स राजा बलदर्पितः । सूदितो हि मया देवि, अस्याग्रं निहितं भुवि ।

Verse 18

तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि मनःकर्णसुखावहम् ॥ पश्यन्ति मनुजाः सिद्धाः सर्वपापविवर्जिताः ।

तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि मनःकर्णसुखावहम् । पश्यन्ति मनुजाः सिद्धाः सर्वपापविवर्जिताः ॥

Verse 19

द्वादश्यां च चतुर्दश्यां श्रद्धधानाः जितेन्द्रियाः ॥ फलानि तस्य पश्यन्ति लभन्ते न सुनिश्चिताः ।

द्वादश्यां च चतुर्दश्यां श्रद्धधानाः जितेन्द्रियाः । फलानि तस्य पश्यन्ति लभन्ते न सुनिश्चिताः ॥

Verse 20

तस्मिन्काले ह्यहं देवि मथुरायां समागतः ॥ तत्र तिष्ठाम्यहं भद्रे पश्चिमां दिशमाश्रितः ।

तस्मिन्काले ह्यहं देवि मथुरायां समागतः । तत्र तिष्ठाम्यहं भद्रे पश्चिमां दिशमाश्रितः ॥

Verse 21

तत्र कृत्वा च हैरण्याः मूर्त्तयश्च चतुर्विधाः ॥ तीर्थे वराहसंज्ञे तु मथुरायां व्यवस्थिताः ।

तत्र कृत्वा च हैरण्याः मूर्त्तयश्च चतुर्विधाः । तीर्थे वराहसंज्ञे तु मथुरायां व्यवस्थिताः ॥

Verse 22

सुदृढाः सुदृशः सुभ्रू यः पश्यति स मुच्यते ॥ एका वराहसंज्ञा च तथा नारायणस्य च ॥

सुदृढाः सुदृशः सुभ्रू यः पश्यति स मुच्यते । एका वराहसंज्ञा च तथा नारायणस्य च ॥

Verse 23

वामनस्य तृतीया वै चतुर्थी राघवस्य च ॥ एताश्चतस्रो यः पश्येत्स्नात्वा कुण्डेऽसिसंज्ञिते ॥

वामनस्य तृतीया मूर्तिर्वै, चतुर्थी राघवस्य च। यः कश्चित् ‘असि’ इति संज्ञिते कुण्डे स्नात्वा एताश्चतस्रो मूर्तीः पश्यति…

Verse 24

चतुःसागरपर्यन्ता क्रान्ता तेन धरा ध्रुवम् ॥ तीर्थानां माठुराणां च सर्वेषां फलमश्नुते ॥

तेन कर्मणा ध्रुवं चतुःसागरपर्यन्ता धरा क्रान्ता भवति। माठुराणां सर्वेषां तीर्थानां च फलं स लभते।

Verse 25

तत्र सर्वेषु तीर्थेषु असिकुण्डं महत्तरम् ॥ या संख्या कथिता पूर्वं तीर्थानां दक्षिणोत्तरे ॥

तेषु सर्वेषु तीर्थेषु असिकुण्डं महत्तरम्। या संख्या पूर्वं कथिता तीर्थानां दक्षिणोत्तरे…

Verse 26

असिकुण्डं समारभ्य तीर्थानुक्रमणिका वरा ॥ सुप्तोत्थितोऽपि द्वादश्यामसिकुण्डाप्लुतो नरः ॥

असिकुण्डं समारभ्य तीर्थानुक्रमणिका वरा। सुप्तोत्थितोऽपि द्वादश्यामसिकुण्डाप्लुतो नरः…

Verse 27

गतानि तत्र तीर्थानि कल्पग्रामं वसुन्धरे ॥ तत्र वाराहरूपेण स्थितोऽहं च यदृच्छया ॥

वसुन्धरे, तत्र तीर्थानि कल्पग्रामं गतानि। तत्र च वाराहरूपेण अहं यदृच्छया स्थितवान्।

Verse 28

विमतेर्बुद्धिरुत्पन्ना गच्छामो मथुरां पुरीम् ॥ चतुरो वार्षिकान्मासान्मथुरायां वसामहे ॥

विमतेर्बुद्धिरुत्पन्ना— “गच्छामो मथुरां पुरीम्; चतुरो वार्षिकान् मासान् मथुरायां वसामहे” इति।

Verse 29

असेरग्रेण तूद्धृत्य मृत्तिकां वरवर्णिनि ॥ तत्र कुण्डं महद्दिव्यं देवर्षिविधिनिर्मितम् ॥ असिकुण्डेति संज्ञा च प्राप्ता तेन वसुन्धरे ॥

असेरग्रेण तूद्धृत्य मृत्तिकां वरवर्णिनि, तत्र कुण्डं महद्दिव्यं देवर्षिविधिनिर्मितम्; असिकुण्डेति संज्ञा च प्राप्ता तेन वसुन्धरे।

Verse 30

मूर्त्तीः पश्यति यस्तास्तु ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ नास्तीह पुनरावृत्तिर्भवेत्कालविपर्यये ॥

मूर्त्तीः पश्यति यस्तास्तु ब्रह्मभूयाय कल्पते; नास्तीह पुनरावृत्तिर्भवेत् कालविपर्ययेऽपि।