Sukta 6
Sukta 9.6
บทสรรเสริญโสมปวะมานะนี้สดุดีโสมผู้ไหลบ่าด้วยความชื่นบานและพลัง ผ่านเครื่องกรองขนแกะเพื่อชำระให้บริสุทธิ์สำหรับเหล่าเทพ และทำให้เหมาะแก่การถวายบูชา โสมถูกพรรณนาเป็น “โคผู้ทรงพลัง” และเป็นม้าศึกผู้ว่องไว ถูกชำระโดยปัจจัยแห่งพิธีกรรม ก่อให้เกิดวาจาอันดลใจ และความปีติเมามายอันเป็นที่ปรารถนาเป็นพิเศษของพระอินทร์
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
मन्द्रया सोम धारया वृषा पवस्व देवयुः । अव्यो वारेष्वस्मयुः ॥
โสมะเอ๋ย จงไหลเป็นธาราอันชื่นบาน เป็นพฤษภแห่งพลัง; จงชำระตนดังผู้แสวงหาเทพ. ในตะแกรงกรองขนแกะทั้งหลาย จงปรารถนามาหาเรา และก่อรูปเพื่อให้เรารับไว้ได้.
Mantra 2
अभि त्यं मद्यं मदमिन्दविन्द्र इति क्षर । अभि वाजिनो अर्वतः ॥
หยดโสมะเอ๋ย จงไหลออกไปสู่ความปีติอันทำให้มึนเมา—“เพื่ออินทรา (Indra)”—ดังนี้จงหลั่งไหล. และจงไหลไปสู่ม้าศึกผู้เปี่ยมพลัง ไปสู่ผู้พาแห่งชัยชนะอันรวดเร็วด้วย.
Mantra 3
अभि त्यं पूर्व्यं मदं सुवानो अर्ष पवित्र आ । अभि वाजमुत श्रवः ॥
โสมะเอ๋ย ผู้เกิดจากการคั้น จงไหลไปสู่ความปีติเมามายดึกดำบรรพ์นั้น; จงแล่นเข้าสู่เครื่องกรองอันชำระ (ปวิตระ). จงไหลไปสู่ความอุดมแห่งพลังชัย (วาชะ) และสู่เกียรติยศอันส่องสว่าง (ศรวัส) — การได้ยินความจริงอันกว้างไกลของวิญญาณ.
Mantra 4
अनु द्रप्सास इन्दव आपो न प्रवतासरन् । पुनाना इन्द्रमाशत ॥
หยดโสมะไหลต่อเนื่องกัน ดุจสายน้ำที่ไหลลงตามลาดชัน. ในการเคลื่อนไหวที่ชำระตนเองนั้น พวกเขาไปถึงอินทระ—พลังแห่งจิตอันสว่าง—เพื่อให้พลังผู้มีชัยตื่นขึ้นในเรา.
Mantra 5
यमत्यमिव वाजिनं मृजन्ति योषणो दश । वने क्रीळन्तमत्यविम् ॥
พวกเขาชำระเขา ดุจขัดม้าศึกผู้ว่องไวแห่งพลัง—หญิงสาวสิบคนกำลังทำงาน—ผู้เล่นอยู่ในพงไพร ผู้วิ่งก้าวล่วง. ดังนั้นโสมะจึงถูกขัดเกลาโดยพลังแห่งพิธีกรรม จนความเร็วอันส่องสว่างของเขาปรากฏ.
Mantra 6
तं गोभिर्वृषणं रसं मदाय देववीतये । सुतं भराय सं सृज ॥
จงรวบรวมแก่นสารดุจพฤษภ (rasa) นั้น ซึ่งมากับรัศมีแห่งโค (go) เพื่อความปีติ (mada) และเพื่อการรับอันยินดีของเหล่าเทพ (devavītaye) แล้วจงรวมโสมที่คั้นแล้ว (suta) ให้เป็นสายธารเดียว เพื่อแบกพาและส่งต่อเครื่องบูชาภายในเรา
Mantra 7
देवो देवाय धारयेन्द्राय पवते सुतः । पयो यदस्य पीपयत् ॥
โสมผู้เป็นเทพ เมื่อคั้นแล้ว ย่อมไหลเป็นสายธารเพื่อเทพอินทรา เมื่อความอุดมดุจน้ำนม (payo) ของเขาพองเต็มและหล่อเลี้ยงอินทรา
Mantra 8
आत्मा यज्ञस्य रंह्या सुष्वाणः पवते सुतः । प्रत्नं नि पाति काव्यम् ॥
โสมผู้เป็นอาตมัน (ātman) แห่งยัญญะ ผู้เคลื่อนไหวรวดเร็ว เมื่อคั้นอย่างดีแล้ว ย่อมไหลอย่างบริสุทธิ์ เขาพิทักษ์และสถาปนาปัญญากวีอันดึกดำบรรพ์ (kāvya) คือบทกวีอันยืนยงของฤๅษี
Mantra 9
एवा पुनान इन्द्रयुर्मदं मदिष्ठ वीतये । गुहा चिद्दधिषे गिरः ॥
ดังนี้ ผู้ชำระตนเอง ผู้ปรารถนาอินทรา (Indra) เจ้าแบกไว้ซึ่งความปีติอันเข้มข้นที่สุด (mada) เพื่อการเสวยและการต้อนรับอันศักดิ์สิทธิ์ (vītaye) แม้ในถ้ำลับ (guhā) เจ้าก็ตั้งวาจาแห่งแรงบันดาลใจ (giraḥ) ไว้
Inside Sukta 6
How it unfolds
- Where it opens
Soma is urged to flow in a gladdening stream—strong as a bull—purifying himself through the woolen filters toward the worshippers and gods (9.6.1).
- Development
The hymn elaborates the dynamic imagery of purification: Soma is cleansed and polished like a swift steed by ritual powers, revealing speed, radiance, and potency fit for divine enjoyment (e.g., 9.6.5).
- Climax
Soma, now self-purified and Indra-seeking, bears the most intense rapture for the gods; inspiration arises even from the secret inner ‘cave,’ establishing true speech (9.6.9).
- Where it settles
The purification culminates in readiness for offering (vīti): Soma’s clarified force becomes joy, strength, and inspired utterance for the sacrificer and the gods.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaHe is invoked as a bull of strength and as a swift runner, bringing exhilaration (mada) to the gods, especially Indra.
- Cosmic functionMediator of divine vitality: Soma’s purification and offering sustains the gods, strengthens Indra for victory, and renews ṛta (cosmic order) through consecrated exhilaration and luminous flow.
- Inner significanceThe refining of consciousness: Soma’s passage through the ‘filters’ symbolizes the mind-life being clarified into a bright, inspired current that yields joy, strength, and true speech (giraḥ), even from the ‘hidden cave’ of the inner being.
Famous verses
mandrayā soma dhārayā vṛṣā pavasva
यमत्यमिव वाजिनं मृजन्ति योषणो दश । वने क्रीळन्तमत्यविम् ॥guhā cid dadhiṣe giraḥ
Attributes of the deity
- Self-purifying (pavamāna)
- Gladdening, ecstasy-giving (mada)
- Bull-like vigor (vṛṣā)
- Swift, racing energy (like a vājin/steed)
- Filtered through woolen sieves (vāra/āvya)
- Indra-strengthening and god-seeking (devayuḥ/indrayuḥ)
- Source of inspired speech (giraḥ)
Also by this seer
- Further attribution requires consulting the hymn colophon and traditional Anukramaṇī data for RV 9.6.
The rite, step by step
- Pressing of Soma plant to obtain the juice (savana context)
- Mixing/setting the juice to flow and be guided in a ‘stream’ (dhārā)
- Purification through woolen filters (vāra/āvya), repeatedly cleansing and clarifying
- Collection in vessels; enlivening with accompanying rite-actions and recitations
- Libation/oblation to the gods—prominently to Indra—seeking strength, joy, and inspired speech
Offerings
- Purified Soma juice (pavamāna soma)
- Libations to Indra (and associated deities in Soma rites)
- Optional adjuncts customary in Soma ritual such as water and milk/curds depending on śrauta procedure (context-dependent)
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is purified (pavamāna) while flowing through woolen filters, becoming fit to be offered to the gods and to strengthen Indra.
The images show Soma’s power and speed: as a ‘bull’ he is forceful and fertilizing, and as a ‘swift steed’ he is polished by the rite until his energy becomes bright and effective.
Alongside the ritual meaning, it suggests an inner meaning: purified Soma awakens inspiration from hidden depths of the person, so truthful speech and insight emerge.
Ask anything about Sukta 6 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
