
Sukta 8.102
บทสรรเสริญนี้ถวายแด่อัคนี ยกย่องท่านว่าเป็น “เจ้าแห่งเรือน” ผู้เยาว์วัยและเปี่ยมปัญญา ผู้ประทานพลังชีวิตอันไพศาล ความคุ้มครอง และแนวทางอันถูกต้องแก่ผู้ประกอบยัญพิธี อัคนีถูกอัญเชิญในฐานะพลังอันทรงฤทธิ์และมีชัย—ดุจม้าศึกผู้ชนะ—และในฐานะผู้กำกับระเบียบดุจมิตร ผู้ขับไล่ความเป็นปฏิปักษ์และความไร้ระเบียบ บทสุกตะลงท้ายด้วยการจุดไฟภายใน: มนุษย์จุดอัคนีด้วยจิตและความคิดที่ตื่นรู้ ให้สอดคล้องกับระเบียบอันสว่างไสว
Mantra 1
त्वमग्ने बृहद्वयो दधासि देव दाशुषे । कविर्गृहपतिर्युवा ॥
อัคนีเอ๋ย ท่านวางไว้แก่ผู้ถวายบูชา ซึ่งพลังชีวิตอันไพศาลเป็นสองประการ; โอ้เทพ ท่านคือกวีผู้หยั่งรู้ (kavi) และเป็นเจ้าเรือนหนุ่มแห่งเรือนภายใน.
Mantra 2
स न ईळानया सह देवाँ अग्ने दुवस्युवा । चिकिद्विभानवा वह ॥
อัคนีเอ๋ย พร้อมด้วยความใฝ่ปรารถนาแห่งบทสรรเสริญ จงนำเหล่าเทพมาหาเราพร้อมกัน เพื่อการปรนนิบัติของเรา; โอ้ผู้รู้จำแนก ผู้ส่องสว่างไพศาล จงอัญเชิญท่านทั้งหลายมาที่นี่.
Mantra 3
त्वया ह स्विद्युजा वयं चोदिष्ठेन यविष्ठ्य । अभि ष्मो वाजसातये ॥
แท้จริง เมื่อมีท่านเป็นสหายร่วมเทียมแอกกับเรา โอ้ผู้เยาว์ที่สุด ด้วยแรงเร่งเร้าที่ทรงพลังยิ่งของท่าน เราจึงรุดหน้าไปเพื่อชัยชนะแห่ง vāja—ความบริบูรณ์แห่งพลังอำนาจ
Mantra 4
और्वभृगुवच्छुचिमप्नवानवदा हुवे । अग्निं समुद्रवाससम् ॥
ข้าพเจ้าขออัญเชิญอัคนี (Agni) ผู้บริสุทธิ์—ดุจอูรวะ (Aurva) และดุจเหล่าภฤคุ (Bhṛgu)—ดุจผู้บรรลุความสำเร็จผู้ชนะการเข้าถึง; ข้าพเจ้าขออัญเชิญอัคนีผู้พำนักในห้วงสมุทรลึก
Mantra 5
हुवे वातस्वनं कविं पर्जन्यक्रन्द्यं सहः । अग्निं समुद्रवाससम् ॥
ข้าพเจ้าขออัญเชิญอัคนี—ฤๅษีกวี (kavi) ผู้มีเสียงดุจลม ผู้มีเสียงร้องดุจครืนครั่นแห่งฝนฟ้าคะนอง เป็นพลัง (sahas); อัคนีผู้พำนักในห้วงสมุทรลึก
Mantra 6
आ सवं सवितुर्यथा भगस्येव भुजिं हुवे । अग्निं समुद्रवाससम् ॥
ดุจผู้คนเรียกแรงผลักดันของสวิตฤ (Savitar) ดุจผู้คนเรียกการเสวยและการแบ่งปันของภคะ (Bhaga) ข้าพเจ้าก็เรียกอัคนี (Agni) —ผู้สถิตในห้วงลึกแห่งมหาสมุทร; ผู้ปลุกการเคลื่อนไหวอันชอบธรรม และผู้แจกจ่ายความปีติยินดี.
Mantra 7
अग्निं वो वृधन्तमध्वराणां पुरूतमम् । अच्छा नप्त्रे सहस्वते ॥
ข้าพเจ้าเชื้อเชิญท่านทั้งหลายสู่อัคนี (Agni)—พลังที่เติบโตไม่หยุดในหนทางแห่งอธวร (adhvara) ผู้เปี่ยมด้วยการกระทำยิ่งในพิธีบูชาทั้งหลาย; จงมุ่งตรงมาเถิด สู่นัปตฤ (naptṛ) ผู้เกรียงไกร ผู้แบกพลังอย่างองอาจ.
Mantra 8
अयं यथा न आभुवत्त्वष्टा रूपेव तक्ष्या । अस्य क्रत्वा यशस्वतः ॥
ขอให้พลังนี้เป็นแก่เราดุจทวษฏฤ (Tvaṣṭṛ)—หล่อหลอมดั่งช่างผู้สลักรูป; ด้วยเจตจำนงอันสัมฤทธิ์ผลและฝีมืออันสว่างไสวของท่าน จงเป็นผู้ทรงไว้ซึ่งเกียรติยศแท้จริง.
Mantra 9
अयं विश्वा अभि श्रियोऽग्निर्देवेषु पत्यते । आ वाजैरुप नो गमत् ॥
อัคนี (Agni) องค์นี้เสด็จไปท่ามกลางเหล่าเทพ เป็นเจ้าเหนือศรีและรัศมีทั้งปวง; ขอพระองค์เสด็จมาหาเราพร้อมด้วย vāja—ความอุดมแห่งพลังและความเพิ่มพูนแห่งชัยชนะ—เถิด.
Mantra 10
विश्वेषामिह स्तुहि होतॄणां यशस्तमम् । अग्निं यज्ञेषु पूर्व्यम् ॥
ณ ที่นี้ จงสรรเสริญอัคนี (Agni)—ผู้รุ่งโรจน์ยิ่งในหมู่โหตฤ (hotṛ, ปุโรหิตผู้เชื้อเชิญ) ทั้งปวง; พระองค์คือพลังดึกดำบรรพ์ผู้มาก่อนในยัญญะ สถิตอยู่ในพิธีบูชาทั้งหลาย.
Mantra 11
शीरं पावकशोचिषं ज्येष्ठो यो दमेष्वा । दीदाय दीर्घश्रुत्तमः ॥
ผู้รวดเร็ว ผู้ส่องประกายด้วยเปลวเพลิงอันชำระให้บริสุทธิ์ ผู้เป็นผู้ใหญ่ที่สุดในเรือนทั้งหลาย—พระองค์ทอประกายเจิดจ้า; อัคนี (Agni) ผู้เป็นเสียงที่ได้ยินไกลที่สุด กังวานยืนนานที่สุด.
Mantra 12
तमर्वन्तं न सानसिं गृणीहि विप्र शुष्मिणम् । मित्रं न यातयज्जनम् ॥
โอ้ฤๅษีผู้หยั่งรู้ จงสรรเสริญท่านผู้นั้น—ดุจม้าศึกผู้ชนะ เปี่ยมด้วยพลัง; ดุจมิตร (Mitra) ผู้ชี้นำมนุษย์สู่หนทางอันถูกต้อง ท่านขับไล่สิ่งอันเป็นศัตรูและก่อความระส่ำระสายให้สิ้นไป.
Mantra 13
उप त्वा जामयो गिरो देदिशतीर्हविष्कृतः । वायोरनीके अस्थिरन् ॥
เหล่าพลังแห่งเครือญาติได้มุ่งสู่ท่านด้วยถ้อยคำอันส่องประกาย จัดเตรียมเครื่องบูชา; และได้ตั้งถ้อยคำนั้นไว้ ณ แนวหน้าแห่งวายุ (Vāyu)—เพื่อให้พลังลมหายใจพางานพิธีดำเนินไปข้างหน้า.
Mantra 14
यस्य त्रिधात्ववृतं बर्हिस्तस्थावसंदिनम् । आपश्चिन्नि दधा पदम् ॥
ผู้ซึ่งมีที่ประทับอันตั้งมั่นสามชั้น—บรรฮิส (barhis) อันศักดิ์สิทธิ์ที่แผ่กว้าง—ยืนหยัดไม่ขาดไม่คลอน; แม้สายน้ำทั้งหลายก็ยังวางย่างก้าวลง ณ ที่นั้น: บนฐานอันสถิตมั่นนั้น ความเคลื่อนไหวแห่งจิตสำนึกย่อมได้ที่ยืน.
Mantra 15
पदं देवस्य मीळ्हुषोऽनाधृष्टाभिरूतिभिः । भद्रा सूर्य इवोपदृक् ॥
รอยก้าว (pada) แห่งเทพผู้เอื้อเฟื้อ ถูกคุ้มครองมั่นคงด้วยความช่วยเหลือที่ไม่มีผู้ใดต้านทานได้; เป็นทัศนะอันเป็นมงคลดุจดวงอาทิตย์—การเพ่งมองขึ้นสูงที่นำมาซึ่งสัมมาทัศนะ.
Mantra 16
अग्ने घृतस्य धीतिभिस्तेपानो देव शोचिषा । आ देवान्वक्षि यक्षि च ॥
โอ อัคนี (Agni) ผู้ถูกจุดให้ลุกด้วยความดำริที่หล่อเลี้ยงด้วยแสงใสบริสุทธิ์ และส่องโชติช่วงด้วยเปลวไฟของท่าน; จงนำเหล่าเทพมาที่นี่ และจงบูชาแด่ท่านทั้งหลาย.
Mantra 17
तं त्वाजनन्त मातरः कविं देवासो अङ्गिरः । हव्यवाहममर्त्यम् ॥
เหล่าแม่ทั้งหลายให้กำเนิดท่าน—โอ อังคิรัส (Aṅgiras) กวีทิพย์ (kavi) ในหมู่เทพ; ผู้แบกพาเครื่องบูชา (havyavāha) ผู้เป็นอมตะ.
Mantra 18
प्रचेतसं त्वा कवेऽग्ने दूतं वरेण्यम् । हव्यवाहं नि षेदिरे ॥
โอ อัคนี (Agni) ผู้เป็นกวีผู้รู้แจ้ง (kavi) เขาทั้งหลายได้เชิญท่านให้นั่งไว้ภายใน เป็นทูตผู้มีปัญญาสว่างไสว เป็นผู้ควรเลือกยิ่งนัก; ท่านคือผู้แบกพาเครื่องบูชา (havya-vāha) ผู้เชื่อมถ้อยคำและเจตจำนงของมนุษย์ไปสู่เหล่าเทพ.
Mantra 19
नहि मे अस्त्यघ्न्या न स्वधितिर्वनन्वति । अथैतादृग्भरामि ते ॥
เพราะข้าพเจ้าไม่มีโคผู้ไม่ควรถูกทำร้าย (aghnyā) และไม่มีขวานผ่าไม้ (svadhiti) ที่จะชนะเอามาได้; ฉะนั้นข้าพเจ้าจึงนำมาถวายท่านเพียงเท่านี้—เครื่องบูชาแห่งความปรารถนาอันข้าพเจ้าทำได้ตามกำลัง.
Mantra 20
यदग्ने कानि कानि चिदा ते दारूणि दध्मसि । ता जुषस्व यविष्ठ्य ॥
โอ อัคนี ไม่ว่าเราจะใส่ฟืนชนิดใด—แม้เพียงเศษเล็กน้อย—ลงในท่าน; ขอท่านจงรับไว้ด้วยความยินดี โอผู้เยาว์ที่สุด (yaviṣṭhya) ผู้เกิดใหม่เสมอ จงรับวัสดุอันไม่สมบูรณ์ของเรา แล้วทำให้เหมาะแก่เปลวไฟแห่งความงอกงาม.
Mantra 21
यदत्त्युपजिह्विका यद्वम्रो अतिसर्पति । सर्वं तदस्तु ते घृतम् ॥
สิ่งใดที่สัตว์น้อยผู้เลียกินกัดกินไป สิ่งใดที่มดคลานล่วงผ่าน—ขอสิ่งทั้งปวงนั้นจงเป็นฆฤตะ (ghṛta, เนยใส) แก่ท่านเถิด ขอความสูญเสียและมลทินทั้งมวลจงแปรเป็นความใสบริสุทธิ์อันหล่อเลี้ยงเปลวไฟ
Mantra 22
अग्निमिन्धानो मनसा धियं सचेत मर्त्यः । अग्निमीधे विवस्वभिः ॥
ผู้จุดอัคนี (Agni) ด้วยใจ—ปุถุชนผู้ต้องตายย่อมปลุกพลังแห่งปัญญา (dhī) ให้ตื่นขึ้น ด้วยพลังอันเรืองรอง (vivasvabhis) เขาบูชา จุด และแสวงหาอัคนี—เปลวไฟแห่งเจตจำนงรู้ตื่นที่นำไปสู่ระเบียบอันสว่างไสว
Agni is hailed as the divine giver who installs vast vitality in the worshipper, the youthful seer and lord of the inner house.
Praise expands into Agni’s power and efficacy: he is celebrated as strong and victorious, guiding like Mitra and repelling hostile, disordering forces.
Agni is envisioned at peak potency—forceful, winning, and norm-establishing—actively setting humans on the right path and safeguarding the sacrificer.
The hymn resolves inwardly: the mortal kindles Agni with mind and awakens dhī (thought-power), seeking Agni through radiant energies and returning to luminous order.
bṛhad vayaḥ; kavir gṛhapatir yuvā
तमर्वन्तं न सानसिं गृणीहि विप्र शुष्मिणम् । मित्रं न यातयज्जनम् ॥agnim indhāno manasā
The hymn is addressed primarily to Agni, the Vedic Fire, praised as the youthful “lord of the house” and the divine power that carries offerings and protects the worshipper.
It teaches that Agni gives expansive life-force and protection, removes hostile disorder, and should be kindled both outwardly in ritual fire and inwardly through focused mind and awakened thought (dhī).
It can be used during fire-lighting or lamp-lighting with a clear intention: invoke Agni for clarity, strength, and right guidance, and treat the act of kindling as an inner awakening of disciplined will and luminous understanding.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.