Sukta 102

Mantra 1

त्वमग्ने बृहद्वयो दधासि देव दाशुषे । कविर्गृहपतिर्युवा ॥

હે અગ્નિ, હે દેવ, તું દાન આપનારને વિશાળ જીવન-શક્તિ (બૃહદ્વયઃ) સ્થાપે છે; તું કવિ છે, ગૃહપતિ છે, યુવાન છે.

Mantra 2

स न ईळानया सह देवाँ अग्ने दुवस्युवा । चिकिद्विभानवा वह ॥

સ્તુતિની ઇચ્છા સાથે, હે અગ્નિ, સેવા માટે અમારે પાસે દેવોને એકસાથે લાવ; હે ચિકિત્વિભાનવ (વિચારશીલ, વ્યાપક તેજવાળા), તેમને અહીં વહન કર.

Mantra 3

त्वया ह स्विद्युजा वयं चोदिष्ठेन यविष्ठ्य । अभि ष्मो वाजसातये ॥

હે યવિષ્ઠ (અતિ યુવાન) અગ્નિ, તું અમારો યુગબંધુ બનીને—તારી સર્વોત્કૃષ્ટ પ્રેરક શક્તિથી—અમે વાજસાતિ, વાજ (શક્તિ-સમૃદ્ધિ)ના વિજય તરફ આગળ ધપીએ છીએ.

Mantra 4

और्वभृगुवच्छुचिमप्नवानवदा हुवे । अग्निं समुद्रवाससम् ॥

હું શુચિ (પવિત્ર) અગ્નિને હુવું છું—ઔર્વ સમાન, ભૃગુઓ સમાન—સિદ્ધિ મેળવનાર સમાન; સમુદ્રવાસી અગ્નિને, જે સમુદ્રની ઊંડાઈઓમાં નિવાસ કરે છે.

Mantra 5

हुवे वातस्वनं कविं पर्जन्यक्रन्द्यं सहः । अग्निं समुद्रवाससम् ॥

હું સમુદ્રવાસી અગ્નિને હુવું છું—વાતસ્વન, પવન સમાન ધ્વનિવાળો કવિ; પર્જન્યક્રન્દ્ય, મેઘવર્ષા સમાન ગર્જનાવાળો—સહઃ, બળરૂપ.

Mantra 6

आ सवं सवितुर्यथा भगस्येव भुजिं हुवे । अग्निं समुद्रवाससम् ॥

જેમ સવિતૃની પ્રેરણા માટે આહ્વાન થાય છે, જેમ ભગના ભોગ (આનંદ-વિતરણ) માટે આહ્વાન થાય છે, તેમ હું સમુદ્રના ગહન નિવાસી અગ્નિને આહ્વાન કરું છું—સત્ ગતિને જગાડનાર અને આનંદનો વિતરણ કરનાર અગ્નિને.

Mantra 7

अग्निं वो वृधन्तमध्वराणां पुरूतमम् । अच्छा नप्त्रे सहस्वते ॥

અધ્વરો (યજ્ઞયાત્રા)માં સદા વધતો, કર્મોમાં અતિપ્રચુર એવા અગ્નિને હું તમને માટે આહ્વાન કરું છું; સીધા આવો—સહસ્વાન નપ્તૃ, તે મહાશક્તિશાળી સંતાન પાસે.

Mantra 8

अयं यथा न आभुवत्त्वष्टा रूपेव तक्ष्या । अस्य क्रत्वा यशस्वतः ॥

આ શક્તિ અમારા માટે ત્વષ્ટૃ સમાન બને—જેમ કારીગર પ્રતિમા ઘડે તેમ રૂપ ઘડતી; તેના ક્રતુ (કાર્યકારી ઇચ્છા) અને તેજસ્વી કૌશલ્યથી, સત્ય યશ ધારણ કરનાર.

Mantra 9

अयं विश्वा अभि श्रियोऽग्निर्देवेषु पत्यते । आ वाजैरुप नो गमत् ॥

આ અગ્નિ સર્વ શ્રી-શોભાઓ પર અધિપતિ બની દેવોમાં વિહરે છે; વાજ—બળ અને વિજયવર્ધક સમૃદ્ધિઓ સાથે તે અમારી પાસે આવી પહોંચે.

Mantra 10

विश्वेषामिह स्तुहि होतॄणां यशस्तमम् । अग्निं यज्ञेषु पूर्व्यम् ॥

અહીં સર્વ હોતા-યાજકોમાં સર્વોત્તમ યશવંત એવા અગ્નિનું સ્તવન કરો—યજ્ઞોમાં પ્રાચીન, અર્પણ-યાત્રામાં પ્રથમ રહેનાર.

Mantra 11

शीरं पावकशोचिषं ज्येष्ठो यो दमेष्वा । दीदाय दीर्घश्रुत्तमः ॥

શીઘ્ર, પાવક જ્વાલાથી તેજસ્વી—શક્તિઓમાં જ્યેષ્ઠ—તે ગૃહોમાં દીપે છે; અગ્નિ, સર્વત્ર સૌથી વિશાળ રીતે શ્રુત, દીર્ઘ-પ્રતિધ્વનિત આંતરિક આહ્વાન.

Mantra 12

तमर्वन्तं न सानसिं गृणीहि विप्र शुष्मिणम् । मित्रं न यातयज्जनम् ॥

હે વિપ્ર (ઋષિ), તેને ગા—જેમ વિજયી અશ્વ, બળથી પરિપૂર્ણ; મિત્ર સમાન, જે મનુષ્યોને સન્માર્ગે સ્થાપે છે, તે વૈર અને અવ્યવસ્થાને હાંકી કાઢે છે.

Mantra 13

उप त्वा जामयो गिरो देदिशतीर्हविष्कृतः । वायोरनीके अस्थिरन् ॥

ઉપ તારી તરફ જામી (સગા-શક્તિઓ) તેજસ્વી ગીરો સ્થાપે છે, હવિષ્કૃત (હવિ તૈયાર કરનાર) બની; વાયુના અનીક (અગ્રભાગ)માં જ તેઓ તેને સ્થિર કરે છે—જેથી પ્રાણશક્તિ કર્મને આગળ વહન કરે.

Mantra 14

यस्य त्रिधात्ववृतं बर्हिस्तस्थावसंदिनम् । आपश्चिन्नि दधा पदम् ॥

જેનું ત્રિધાતુ (ત્રિ-આધારિત) આસન—વિસ્તરેલું બર્હિ (પવિત્ર પાથરું)—અખંડ ઊભું છે; આપઃ (જળો) પણ ત્યાં પોતાનું પદ મૂકે છે: એ સ્થિર આધારમાં ચેતનાની ગતિને પાયો મળે છે.

Mantra 15

पदं देवस्य मीळ्हुषोऽनाधृष्टाभिरूतिभिः । भद्रा सूर्य इवोपदृक् ॥

ઉદાર દેવનું પદ અપરાજેય સહાયતાઓથી સુરક્ષિત છે; તે સૂર્ય સમાન કલ્યાણકારી દૃષ્ટિ છે—ઉપર તરફ જોતી એવી દૃષ્ટિ, જે યોગ્ય પ્રજ્ઞા જગાવે છે.

Mantra 16

अग्ने घृतस्य धीतिभिस्तेपानो देव शोचिषा । आ देवान्वक्षि यक्षि च ॥

હે અગ્નિ, ઘૃત-પ્રકાશથી પોષિત ધીતિઓથી પ્રજ્વલિત, હે દેવ, તારા શોચિષાથી તેજસ્વી—દેવોને અહીં લાવ; અને તેમને યજ્ઞમાં અર્પણ કર; આંતરિક વિનિમય પૂર્ણ કર.

Mantra 17

तं त्वाजनन्त मातरः कविं देवासो अङ्गिरः । हव्यवाहममर्त्यम् ॥

માતાઓએ તને જન્મ આપ્યો—હે અઙ્ગિરસ, દેવોમાં કવિ; હવ્યવાહ, અમર્ત્ય—અંતર અગ્નિ, જે અમારી ઇચ્છાને ઉપર દૈવી લોકમાં વહન કરે છે.

Mantra 18

प्रचेतसं त्वा कवेऽग्ने दूतं वरेण्यम् । हव्यवाहं नि षेदिरे ॥

હે અગ્નિ, કવિ, પ્રચેતસ (પ્રજ્ઞાવાન) એવા તને—વરેણ્ય, સર્વોત્તમપણે વરવા યોગ્ય—દૂતરૂપે, હવ્યવાહ (હવિ વહન કરનાર) તરીકે, તેમણે અંદર સ્થાપિત કર્યો છે.

Mantra 19

नहि मे अस्त्यघ्न्या न स्वधितिर्वनन्वति । अथैतादृग्भरामि ते ॥

કારણ કે મારી પાસે અઘ્ન્યા (અહિંસ્ય) ગાય નથી, ન તો વનને ચીરી જીત અપાવતી સ્વધિતિ (કુહાડી) છે; તેથી, હે તું, હું તને એટલું જ અર્પું છું—જેટલું બને તેટલું મારું અભિલાષાનું હવિ.

Mantra 20

यदग्ने कानि कानि चिदा ते दारूणि दध्मसि । ता जुषस्व यविष्ठ्य ॥

હે અગ્નિ, અમે તારા માટે જે જે—even નાનાં નાનાં—દારૂ (ઇંધણ) મૂકીયે છીએ, તે બધું સ્વીકાર; હે યવિષ્ઠ્ય (સૌથી યુવાન), તેને પ્રસન્નતાથી ગ્રહણ કર.

Mantra 21

यदत्त्युपजिह्विका यद्वम्रो अतिसर्पति । सर्वं तदस्तु ते घृतम् ॥

જે નાનકડું ચાટનાર જીવ (ઉપજિહ્વિકા) ખાઈ જાય, અને જે કીડો (વમ્ર) સરકી જાય—તે બધું તારા માટે ઘૃત બની રહે; જે કંઈ ક્ષય કે અશુદ્ધિ થાય તે અગ્નિ માટે શુદ્ધ ઘૃતરૂપ સમૃદ્ધિમાં ફેરવાઈ જાય.

Mantra 22

अग्निमिन्धानो मनसा धियं सचेत मर्त्यः । अग्निमीधे विवस्वभिः ॥

મનથી અગ્નિને પ્રજ્વલિત કરતો મર્ત્ય ધી (ધિયં) ને જાગૃત કરે છે; વિવસ્વાનની તેજસ્વી શક્તિઓ સાથે હું અગ્નિને ઈધું છું—ચેતન ઇચ્છાનો તે જ્વાલા, જે પ્રકાશમય ઋત તરફ દોરી જાય છે.