
Sukta 8.101
Kāṇva tradition (probable for RV 8.101; exact seer not provided in input)
Mitra-Varuṇa
Triṣṭubh (probable; verification needed)
บทสวดนี้มุ่งอัญเชิญมิตรและวรุณะในฐานะคู่ผู้พิทักษ์แห่งฤตะ (ระเบียบจักรวาล) วอนให้ท่านทั้งสองถูกตั้งไว้ “เบื้องหน้า” เป็นผู้คุ้มครอง เพื่อให้ยัญพิธีและผู้ประกอบยัญพิธีเจริญรุ่งเรือง ระหว่างทางยังกล่าวถึงพลังยัญพิธีที่เกี่ยวเนื่อง (โดยเฉพาะวายุและธารโสมอันใสกระจ่าง) และลงท้ายด้วยความเคารพอันเด่นชัดต่อวาจ (Vāc) ในฐานะโคศักดิ์สิทธิ์—ถ้อยคำ/ญาณทัศนะที่ไม่ควรถูกทำร้ายหรือขับไล่ไป โดยรวมแล้ว บทสวดถักทอระเบียบทางสังคม-จริยธรรม ความถูกต้องแห่งพิธีกรรม และวาจาอันดลใจให้เป็นภาพเดียวของการคุ้มครองและความอุดมงอกงาม
Mantra 1
ऋधगित्था स मर्त्यः शशमे देवतातये । यो नूनं मित्रावरुणावभिष्टय आचक्रे हव्यदातये ॥
แท้จริงแล้ว มนุษย์ผู้ตายนั้นย่อมรุ่งเรืองตามส่วนของตน—ผู้ที่เพียรเพื่อความเป็นเทพ (devatā). เขาได้ตั้งมิตรและวรุณะไว้เบื้องหน้าเป็นผู้คุ้มครอง แม้ในบัดนี้ เพื่อการถวายและการประทานเครื่องบูชา (havyá).
Mantra 2
वर्षिष्ठक्षत्रा उरुचक्षसा नरा राजाना दीर्घश्रुत्तमा । ता बाहुता न दंसना रथर्यतः साकं सूर्यस्य रश्मिभिः ॥
ผู้ทรงอำนาจแห่งอธิปไตยยิ่งนัก ผู้มีทัศนะกว้างไกล—บุรุษสององค์ กษัตริย์สององค์ ผู้ได้ยินไกลที่สุด. ด้วยแขนอันแข็งแรง ด้วยฤทธิ์เดช (dáṃsanā) ของท่าน ทั้งสองแล่นไปตามวิถีรถศึก พร้อมกับรัศมีแห่งสุริยะ.
Mantra 3
प्र यो वां मित्रावरुणाजिरो दूतो अद्रवत् । अयःशीर्षा मदेरघुः ॥
ผู้สื่อสารอันรวดเร็วของท่านทั้งสอง—โอ้มิตรและวรุณะ—วิ่งนำหน้าไป; ผู้มีเศียรเป็นเหล็ก เคลื่อนไหวอย่างเบาในความปีติ (mada). ขอแรงเร่งเร้านี้พาเจตจำนงของเราเข้าสู่กฎแห่งสัจจะ (ṛta).
Mantra 4
न यः सम्पृच्छे न पुनर्हवीतवे न संवादाय रमते । तस्मान्नो अद्य समृतेरुरुष्यतं बाहुभ्यां न उरुष्यतम् ॥
ผู้ใดไม่ปรึกษาหารือ และไม่หวนกลับมาเรียกอีก ไม่ยินดีในความพร้อมเพรียงอันแท้จริง—ขอท่านทั้งหลายจงช่วยเราวันนี้ให้พ้นจากการผูกพันอันลวงนั้น; ด้วยวงแขนอันทรงฤทธิ์ของท่าน จงคุ้มครองเรา จงคุ้มครองเราเถิด.
Mantra 5
प्र मित्राय प्रार्यम्णे सचथ्यमृतावसो । वरूथ्यं वरुणे छन्द्यं वचः स्तोत्रं राजसु गायत ॥
จงขับขานถ้อยคำแห่งมิตรไมตรีแด่มิทรา จงขับขานแด่อารยมัน โอ้ผู้พิทักษ์ฤตะ (Ṛta); และแด่วรุณะ จงสวดถ้อยคำอันคุ้มครอง อันร้อยเรียงงดงาม—บทสรรเสริญของท่านทั้งหลายท่ามกลางเหล่าราชาแห่งฤทธิ์เดช.
Mantra 6
ते हिन्विरे अरुणं जेन्यं वस्वेकं पुत्रं तिसॄणाम् । ते धामान्यमृता मर्त्यानामदब्धा अभि चक्षते ॥
พวกเขาขับเคลื่อนทรัพย์อันแดงเรื่อ ผู้พิชิต—บุตรเพียงหนึ่งของสาม (ฤทธิ์) นั้น. เหล่าอมตะผู้ไม่ถูกลวงแลเห็นที่สถิต (dhāman) ของปุถุชน และทำให้สิ่งเหล่านั้นปรากฏในทัศนะอันเที่ยงตรง.
Mantra 7
आ मे वचांस्युद्यता द्युमत्तमानि कर्त्वा । उभा यातं नासत्या सजोषसा प्रति हव्यानि वीतये ॥
ขอถ้อยคำของข้าพเจ้าจงถูกยกขึ้นมาหาข้าพเจ้า; ขอให้มันสว่างไสวที่สุดในพลังแห่งการบันดาลให้สำเร็จ. โอ นาสัตยะ (Nāsatyas) ทั้งสอง จงเสด็จมาพร้อมกันด้วยความยินดีเป็นหนึ่งเดียว เพื่อรับเครื่องบูชาทั้งหลายสำหรับการเสวยของท่าน.
Mantra 8
रातिं यद्वामरक्षसं हवामहे युवाभ्यां वाजिनीवसू । प्राचीं होत्रां प्रतिरन्तावितं नरा गृणाना जमदग्निना ॥
เมื่อเราทั้งหลายวิงวอนขอทานของท่านอันปราศจากโทษ—โอผู้มั่งคั่งด้วยพลังและความอุดมสมบูรณ์ทั้งสอง วาชินีวสุ (vājini-vasū)—โอวีรชน จงเสด็จมา ก้าวหน้าเข้าหาแรงดลใจของโหตรา (hotrā) ผู้ชี้นำไปข้างหน้า; ขณะเราขับสรรเสริญ ชมทัคคนี (Jamadagni) อยู่ร่วมกับเราในบทสวดนี้.
Mantra 9
आ नो यज्ञं दिविस्पृशं वायो याहि सुमन्मभिः । अन्तः पवित्र उपरि श्रीणानोऽयं शुक्रो अयामि ते ॥
โอ วายุ (Vāyu) จงเสด็จมาสู่ยัญญะของเราซึ่งแตะต้องสวรรค์ ด้วยจิตอันงามทั้งหลาย. ภายในเครื่องกรองชำระ (pavitra) และเบื้องบน เมื่อถูกทำให้ใสกระจ่าง—กระแสเครื่องบูชาอันสุกใสนี้ ข้าพเจ้าขอแผ่ถวายแด่ท่าน.
Mantra 10
वेत्यध्वर्युः पथिभी रजिष्ठैः प्रति हव्यानि वीतये । अधा नियुत्व उभयस्य नः पिब शुचिं सोमं गवाशिरम् ॥
อัธวรยุ (adhvaryu) ดำเนินไปตามหนทางที่ตรงที่สุด เพื่อรับเครื่องบูชาสำหรับความรื่นรมย์ของท่าน; แล้วแล โอผู้เทียมพาหนะ (niyutvat) จงดื่มเพื่อพวกเรา โสมะ (Soma) อันบริสุทธิ์แห่งสองส่วน (สองโลก/สองภาค) ที่ผสมด้วยแก่นสารแห่งโค—โภชนะแห่งแสงสว่างและญาณ.
Mantra 11
बण्महाँ असि सूर्य बळादित्य महाँ असि । महस्ते सतो महिमा पनस्यतेऽद्धा देव महाँ असि ॥
แท้จริงแล้ว พระองค์ยิ่งใหญ่ โอ สุริยะ (Sūrya); แท้จริง โอ อาทิตยะ (Āditya) พระองค์ยิ่งใหญ่. ความเป็นจริงแท้ของพระองค์ยิ่งใหญ่; ความยิ่งใหญ่ของพระองค์ควรค่าแก่การสักการะ—แท้จริง โอเทพเจ้า พระองค์ยิ่งใหญ่.
Mantra 12
बट् सूर्य श्रवसा महाँ असि सत्रा देव महाँ असि । मह्ना देवानामसुर्यः पुरोहितो विभु ज्योतिरदाभ्यम् ॥
แท้จริง โอ สุริยะ (Sūrya) ด้วยเกียรติรุ่งโรจน์ของพระองค์ พระองค์ยิ่งใหญ่; และโดยสม่ำเสมอ โอเทพเจ้า พระองค์ยิ่งใหญ่. ด้วยความยิ่งใหญ่ พระองค์คือพลังอสุริยะ (asurya) ที่ตั้งไว้เบื้องหน้าทวยเทพ—แสงอันกว้างไพศาล มิอาจพิชิตได้ ไม่มีผู้ใดทำให้มืดหม่นได้.
Mantra 13
इयं या नीच्यर्किणी रूपा रोहिण्या कृता । चित्रेव प्रत्यदर्श्यायत्यन्तर्दशसु बाहुषु ॥
ฤทธานุภาพนี้—ดูประหนึ่งถูกกดให้ต่ำและซ่อนเร้นอยู่ ทว่าเปล่งรัศมีในรูปของตน—ถูกสร้างสรรค์โดยพลังแดง โรหิณี (Rohiṇī) ปรากฏแก่ทัศนะอีกครั้งดุจอัศจรรย์ ผุดออกมาจากภายในสิบกร (เครื่องมือทั้งครบของมนุษย์).
Mantra 14
प्रजा ह तिस्रो अत्यायमीयुर्न्यन्या अर्कमभितो विविश्रे । बृहद्ध तस्थौ भुवनेष्वन्तः पवमानो हरित आ विवेश ॥
การบังเกิดสามประการของภาวะนั้นก้าวล่วงขอบเขตสามัญ; ส่วนอื่นๆ เข้าสู่และตั้งมั่นรายรอบรัศมีแห่งแสง. ผู้กว้างใหญ่ตั้งอยู่ภายในโลกทั้งหลาย; ดังนั้นผู้ชำระตนให้บริสุทธิ์—ปวะมานะ (Pavamāna)—จึงเข้าสู่พร้อมพลังสีเขียว-ทอง.
Mantra 15
माता रुद्राणां दुहिता वसूनां स्वसादित्यानाममृतस्य नाभिः । प्र नु वोचं चिकितुषे जनाय मा गामनागामदितिं वधिष्ट ॥
มารดาแห่งเหล่ารุทระ, ธิดาแห่งเหล่าวสุ, พี่น้องหญิงแห่งเหล่าอาทิตยะ—สะดือแห่งอมฤตะ: บัดนี้ข้าพเจ้าประกาศนางแก่ผู้รู้เท่าทัน. อย่าตีโค—อทิติ (Aditi) ผู้ไร้มลทิน ผู้ไร้ขอบเขต; อย่าทำร้ายบ่อเกิดแห่งความไม่ตายในตัวท่าน.
Mantra 16
वचोविदं वाचमुदीरयन्तीं विश्वाभिर्धीभिरुपतिष्ठमानाम् । देवीं देवेभ्यः पर्येयुषीं गामा मावृक्त मर्त्यो दभ्रचेताः ॥
โคผู้รู้วาจา (Vāc) ผู้ยกวาจาศักดิ์สิทธิ์ขึ้น ผู้ยืนใกล้ด้วยปัญญาทั้งปวง—นางโคผู้เป็นเทวี ผู้ดำเนินอยู่ท่ามกลางเหล่าเทพทั้งหลาย; ขออย่าให้มนุษย์ผู้มีจิตคับแคบทำร้ายนาง หรือหันนางให้ห่างจากพวกเราเลย.
They are twin Āditya deities who protect truth and right order (ṛta). The hymn asks them to stand in front as guardians so the sacrifice and the worshiper are kept safe and successful.
In Soma rituals, the pressed Soma is purified and offered, and Vāyu is a key recipient associated with swift movement and the first draught. The verse highlights the “heaven-touching” sacrifice and the clarified flow that draws the gods.
It refers to Vāc—sacred Speech and inspired understanding—pictured as a goddess-cow who knows and raises the Word. The hymn prays that no careless person should harm or drive away this power, because it sustains right praise and wisdom.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.