Sukta 2
Sukta 7.2
Vasiṣṭha
Triṣṭubh (probable)
บทสรรเสริญนี้ของวสิษฐะจุดประกายอัคนีให้เป็นปุโรหิตผู้รุ่งเรืองแห่งยัญพิธี วอนให้ท่านรับเชื้อเพลิง ลุกโพลงขึ้นสู่เบื้องบน และแผ่ขยายโดยสอดประสานกับรัศมีของสุริยะ (สูรยะ) บทสรรเสริญถักทอสภาพแวดล้อมแห่งยัญพิธีอย่างครบถ้วน—อุษาและราตรีเป็นพลังเกื้อหนุน ที่นั่งศักดิ์สิทธิ์ (บรรหิส) ความคุ้มครองของอทิติ และการเสด็จมาของอินทระพร้อมเหล่าเทพ—เพื่อให้เครื่องบูชานำมาซึ่งสุวิตา (ทางผ่านอันดี) ความอุดมสมบูรณ์ และความปีติยินดีของทวยเทพ
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
जुषस्व नः समिधमग्ने अद्य शोचा बृहद्यजतं धूममृण्वन् । उप स्पृश दिव्यं सानु स्तूपैः सं रश्मिभिस्ततनः सूर्यस्य ॥
โอ อัคนี โปรดยินดีรับซะมิด (samid: ฟืนบูชา) ของเราวันนี้; โปรดลุกโชนกว้างใหญ่ สมควรแก่การสักการะ ก่อควันให้ลอยขึ้น. โปรดแตะต้องยอดอันสว่างไสวแห่งสวรรค์ด้วยลิ้นเพลิงของท่าน; โปรดแผ่กายของท่านให้ประสานกับรัศมีแห่งสุริยะ.
Mantra 2
नराशंसस्य महिमानमेषामुप स्तोषाम यजतस्य यज्ञैः । ये सुक्रतवः शुचयो धियंधाः स्वदन्ति देवा उभयानि हव्या ॥
เราจักสรรเสริญด้วยยัญญะทั้งหลายถึงความยิ่งใหญ่ของเหล่านี้—ของนาราศัมสะ (Narāśaṃsa) ผู้ควรบูชา. เหล่าเทวะผู้มีกำลังอันดี ผู้บริสุทธิ์ ผู้ค้ำจุนความคิด ย่อมลิ้มรสและเสวยเครื่องบูชาทั้งสองประการ—ทั้งภายนอกและภายใน.
Mantra 3
ईळेन्यं वो असुरं सुदक्षमन्तर्दूतं रोदसी सत्यवाचम् । मनुष्वदग्निं मनुना समिद्धं समध्वराय सदमिन्महेम ॥
เราขอสรรเสริญเพื่อท่านทั้งหลาย อัคนี (Agni) ผู้ควรแก่การสรรเสริญ—ผู้เป็นอสุระ (Asura) คือพลังอธิปไตยอันรู้สึกตัว ผู้ชำนาญยิ่ง; ผู้เป็นทูตภายในระหว่างฟ้ากับดิน ผู้กล่าววาจาแห่งสัจจะ. ตามวิถีมนุษย์ อัคนีผู้ถูกจุดโดยมานุ (Manu—จิต/บรรพชนมนุษย์) ขอให้เราจัดวางให้สอดประสานเพื่อพิธีบูชา (adhvara) และนอบน้อมเทิดทูนอยู่เสมอ.
Mantra 4
सपर्यवो भरमाणा अभिज्ञु प्र वृञ्जते नमसा बर्हिरग्नौ । आजुह्वाना घृतपृष्ठं पृषद्वदध्वर्यवो हविषा मर्जयध्वम् ॥
โอ้ผู้ประกอบพิธี ผู้ถือเครื่องบูชาโดยรู้แจ้ง จงปูบัรหิส (barhis—ที่นั่งหญ้าศักดิ์สิทธิ์) แด่อัคนีด้วยความนอบน้อม. เมื่อเทบูชา จงทำให้แท่นบูชาที่มีประกายฆฤตะ (ghṛta—เนยใส) ส่องสว่าง งามหลากสีดุจรัศมี; จงขัดเกลาและทำพิธีบูชาให้สมบูรณ์ด้วยเครื่องบูชา.
Mantra 5
स्वाध्यो वि दुरो देवयन्तोऽशिश्रयू रथयुर्देवताता । पूर्वी शिशुं न मातरा रिहाणे समग्रुवो न समनेष्वञ्जन् ॥
ผู้แสวงหาเทพด้วยความสำรวมตน เปิดประตูกว้าง; เขาทั้งหลายยืนมั่น กระหายการเสด็จมาของเทพ. อำนาจดึกดำบรรพ์ทั้งหลายเลี้ยงดูเขา ดุจมารดาสองนางเลียทารกแรกเกิด; และดุจนักขับร้องในสภา เขาทั้งหลายเจิมเขาและตั้งไว้ในความกลมกลืน.
Mantra 6
उत योषणे दिव्ये मही न उषासानक्ता सुदुघेव धेनुः । बर्हिषदा पुरुहूते मघोनी आ यज्ञिये सुविताय श्रयेताम् ॥
ขอให้สองนางพรหมจารีแห่งสวรรค์—อุษา (รุ่งอรุณ) และนักษตา (ราตรี)—กว้างใหญ่เพื่อพวกเรา ดุจโคนมที่รีดได้ดี มานั่งบนที่นั่งแห่งหญ้าศักดิ์สิทธิ์ (บรรหิษ) นางผู้ถูกเรียกขานมาก ผู้ประทานความอุดมสมบูรณ์ ขอให้เอนเข้าหางานบูชา เพื่อการก้าวไปอันเป็นมงคลและความผาสุกอันไพศาล
Mantra 7
विप्रा यज्ञेषु मानुषेषु कारू मन्ये वां जातवेदसा यजध्यै । ऊर्ध्वं नो अध्वरं कृतं हवेषु ता देवेषु वनथो वार्याणि ॥
พวกเราคือฤๅษีในพิธีบูชาของมนุษย์; ในฐานะผู้ขับร้อง ข้าพเจ้าถือว่า ท่านทั้งหลาย โอ ชาตเวทัส (Jātavedas) ควรได้รับการสักการะ. การดำเนินแห่งอธวร (พิธีบูชา) ของเราถูกยกให้ตั้งตรงท่ามกลางคำเชื้อเชิญ; ด้วยสิ่งนั้น ท่านทั้งหลายย่อมชนะได้ท่ามกลางเหล่าเทพซึ่งทรัพย์อันพึงปรารถนา.
Mantra 8
आ भारती भारतीभिः सजोषा इळा देवैर्मनुष्येभिरग्निः । सरस्वती सारस्वतेभिरर्वाक्तिस्रो देवीर्बर्हिरेदं सदन्तु ॥
ขอให้ภารตี (Bhāratī) มาพร้อมเหล่าภารตีทั้งหลายด้วยความพร้อมเพรียง; ขอให้อิฬา (Iḷā) มาพร้อมเหล่าเทพและมนุษย์ และให้อัคนี (Agni) มาพร้อมกับพวกเขา. ขอให้สรัสวตี (Sarasvatī) มาพร้อมเหล่าสรัสวตะ (Sarasvatas) หันมาทางนี้; ขอให้เทวีทั้งสามประทับนั่งบนบรรหิษนี้.
Mantra 9
तन्नस्तुरीपमध पोषयित्नु देव त्वष्टर्वि रराणः स्यस्व । यतो वीरः कर्मण्यः सुदक्षो युक्तग्रावा जायते देवकामः ॥
ขอความเพิ่มพูนอันเร่งรุดนั้น โอ้เทพผู้เกื้อกูล ทวาษฏฤ (Tvaṣṭṛ) จงเป็นเพื่อพวกเรา—จงทอประกายออกมาในทานอันเปรมปรีดิ์ของท่าน. จากท่านย่อมบังเกิดวีรบุรุษผู้เหมาะแก่กิจการทั้งปวง ผู้ชำนาญพร้อมสรรพ กุมกำลังครบถ้วน มีศิลาบีบคั้น (grāvan) ผูกเทียมไว้ และใฝ่หาทวยเทพ.
Mantra 10
वनस्पतेऽव सृजोप देवानग्निर्हविः शमिता सूदयाति । सेदु होता सत्यतरो यजाति यथा देवानां जनिमानि वेद ॥
โอ้เจ้าแห่งไม้ (Vanaspati) จงปล่อยให้ทวยเทพเข้ามาใกล้. อัคนี (Agni) ผู้จัดระเบียบเครื่องบูชา ย่อมนำเครื่องสังเวย (havis) ให้ดำเนินไปโดยชอบ. แล้วโหตฤ (Hotṛ) ผู้จริงยิ่งในความจริง ย่อมประกอบยัญ—เพราะเขารู้การบังเกิดและความเป็นมาของทวยเทพ.
Mantra 11
आ याह्यग्ने समिधानो अर्वाङिन्द्रेण देवैः सरथं तुरेभिः । बर्हिर्न आस्तामदितिः सुपुत्रा स्वाहा देवा अमृता मादयन्ताम् ॥
จงมาเถิด โอ้อัคนี (Agni) ผู้ลุกโชติช่วงแล้ว จงหันมาทางนี้; พร้อมอินทระ (Indra) และทวยเทพทั้งหลาย โดยร่วมรถคันเดียว กับพลังอันรวดเร็ว. ขอให้ปูตั้งบัรหิส (barhis) เป็นที่นั่งศักดิ์สิทธิ์เพื่อพวกเรา; ขอให้อทิติ (Aditi) ผู้มีบุตรอันประเสริฐมากมาย อยู่ ณ ที่นี้. สวาหา (svāhā)—ขอให้ทวยเทพอมฤตะทั้งหลายเริงรื่นและปลาบปลื้มในเครื่องบูชา.
Inside Sukta 2
How it unfolds
- Where it opens
Agni is asked to accept the kindling and blaze, lifting smoke and reaching the luminous heights in solar accord.
- Development
The hymn broadens from Agni’s ignition to the full sacrificial ecology: divine timing (Dawn–Night), the prepared seat, and the gathering of beneficent powers for prosperity and safe passage.
- Climax
Agni is summoned to come fully kindled with Indra and the gods in a single chariot—an image of unified divine arrival and empowered rite.
- Where it settles
The barhis is established, Aditi is invoked for protection and good progeny, and the hymn seals the rite with svāhā, asking the immortals to delight in the offering.
The deity: Agni
- Cosmic functionMediator between earth and heaven: he conveys oblations, summons the devas to the rite, and establishes luminous order by linking the terrestrial fire to the solar/celestial radiance.
- Inner significanceAwakened will and discerning intelligence (tejas): the inner flame that lifts aspiration upward, purifies intent, and unites human effort with a higher, solar clarity.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha-gotra (one of the Saptaṛṣi lineages) · Foremost seer-priest of the Rig Veda’s seventh maṇḍala, celebrated for hymns of Agni and Varuṇa and for articulating ṛta (cosmic order) through a priestly, ritual mastery.
Famous verses
saṃ raśmibhis tatanaḥ sūryasya
उत योषणे दिव्ये मही न उषासानक्ता सुदुघेव धेनुः । बर्हिषदा पुरुहूते मघोनी आ यज्ञिये सुविताय श्रयेताम् ॥svāhā devā amṛtā mādayantām
Attributes of the deity
- Hotṛ (priest) and messenger of the gods
- Kindled by samidh (fuel) and strengthened by ghee
- Radiant, expansive, and upward-striving
- Solarly aligned (raśmibhiḥ sūryasya)
- Purifier and protector of the rite
- Summoner of Indra and the Viśve Devāḥ
Also by this seer
- Principal author of Rig Veda Maṇḍala 7 (many hymns attributed to the Vasiṣṭha family)
- Noted for Varuṇa hymns emphasizing ṛta, moral order, and release from bonds (e.g., RV 7.86–7.89)
- Major Agni hymns in Maṇḍala 7 that shape the liturgical voice of the Vasiṣṭhas
The rite, step by step
- Prepare and lay the barhis (sacred grass seat) and the altar space
- Kindle Agni with samidh (fuel sticks), inviting him to blaze vast and worship-worthy
- Offer ghee into the fire while reciting the hymn to ‘raise the smoke’ as the signal to the gods
- Invoke supporting cosmic powers (Uṣas–Naktā) to ‘sit on the seat’ and favor the rite’s right timing
- Invite Indra and the Viśve Devāḥ to come ‘in one chariot’ with Agni as convoy and messenger
- Establish Aditi’s presence for protection, rightness, and noble increase
- Conclude with svāhā, requesting the immortals to rejoice in the oblation
Offerings
- Samidh (kindling/fuel sticks)
- Ghṛta (clarified butter)
- Optional soma/oblations appropriate to the rite (as contextually paired with Indra and the gods)
Frequently Asked Questions
It is a fire-kindling hymn that invites Agni to blaze powerfully and carry the offering, while aligning his radiance with the Sun’s rays and calling the gods to the sacrifice.
They represent the right cosmic timing and rhythm for worship. By asking them to “sit on the seat,” the hymn seeks an auspicious flow (suvitā) for the ritual and for life’s journey.
Aditi is invoked as a wide, protective power linked with well-being and noble increase. Her presence marks the rite as safeguarded, rightly ordered, and fruitful for the worshippers.
Ask anything about Sukta 2 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
