
Sukta 7.2
Vasiṣṭha
Agni (with strong solar alignment to Sūrya’s rays)
Triṣṭubh (probable)
ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਇਹ ਸੂਕਤ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਦਿਪਤ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਜੋਂ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੰਧਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ, ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਭੜਕੇ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਪਾਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਯਜ੍ਞ-ਪਰਿਵੇਸ਼ ਗੂੰਥਿਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਸਹਾਇਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰਾਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ ਬਰ੍ਹਿਸ, ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਗਮਨ—ਤਾਂ ਜੋ ਹਵਿ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਸੁਵਿਤਾ (ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ), ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਿਆਵੇ।
Mantra 1
जुषस्व नः समिधमग्ने अद्य शोचा बृहद्यजतं धूममृण्वन् । उप स्पृश दिव्यं सानु स्तूपैः सं रश्मिभिस्ततनः सूर्यस्य ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਸਮਿਧਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਯਜਨੀਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਹੋ, ਧੂੰਆ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੀਆਂ ਜਵਾਲਾ-ਜਿਹਵਾਂ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਿਖਰ ਨੂੰ ਛੂਹ; ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਥਾਂ ਫੈਲਾ।
Mantra 2
नराशंसस्य महिमानमेषामुप स्तोषाम यजतस्य यज्ञैः । ये सुक्रतवः शुचयो धियंधाः स्वदन्ति देवा उभयानि हव्या ॥
ਨਰਾਸ਼ੰਸ ਦੇ—ਯਜਨੀਯ ਦੇ—ਇਸ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਅਸੀਂ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਸੁਕ੍ਰਤਵ, ਸ਼ੁਚਿ, ਧੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਉਭਯ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਵਿਆਂ (ਬਾਹਰੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ) ਦਾ ਸਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।
Mantra 3
ईळेन्यं वो असुरं सुदक्षमन्तर्दूतं रोदसी सत्यवाचम् । मनुष्वदग्निं मनुना समिद्धं समध्वराय सदमिन्महेम ॥
ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਈਲੇਨ੍ਯ (ਪੂਜਨੀਯ) ਅਗਨੀ ਦੀ, ਅਸੁਰ (ਸਰਵਾਧਿਪਤੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਸਰੂਪ, ਸੁਦਕ੍ਸ਼ (ਪੂਰਨ-ਕੁਸ਼ਲ); ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਅੰਤਰਦੂਤ, ਸਤ੍ਯਵਾਚੀ। ਮਨੁੱਖ-ਵਤ, ਮਨੁ (ਮਨ) ਨਾਲ ਸਮਿੱਧ ਕੀਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਯਜ੍ਞ ਲਈ ਸਦਾ ਸਮਾਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੀਏ; ਅਧ੍ਵਰ ਲਈ ਨਿਤ ਮਹਿਮਾ ਕਰੀਏ।
Mantra 4
सपर्यवो भरमाणा अभिज्ञु प्र वृञ्जते नमसा बर्हिरग्नौ । आजुह्वाना घृतपृष्ठं पृषद्वदध्वर्यवो हविषा मर्जयध्वम् ॥
ਹੇ ਅਧ੍ਵਰ੍ਯਵੋ, ਅਰਪਣ ਦੇ ਸੇਵਕੋ! ਸਮਝ ਨਾਲ ਹਵਿਸ ਲਿਆਉਂਦੇ ਤੁਸੀਂ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਲਈ ਬਰ੍ਹਿ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ) ਵਿਛਾਓ। ਘ੍ਰਿਤਪ੍ਰਿਸ਼੍ਠ (ਘੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ), ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਵੇਦੀ ਨੂੰ ਹਵਿਸ ਨਾਲ ਚਮਕਾਓ; ਅਰਪਣ ਨਾਲ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਮਾਰਜਿਤ ਕਰਕੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰੋ।
Mantra 5
स्वाध्यो वि दुरो देवयन्तोऽशिश्रयू रथयुर्देवताता । पूर्वी शिशुं न मातरा रिहाणे समग्रुवो न समनेष्वञ्जन् ॥
ਸ੍ਵਾਧ੍ਯ (ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ) ਦੇਵਯੰਤ ਦ੍ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਾਤਾ (ਦੇਵ-ਆਗਮਨ) ਲਈ ਰਥਯੁ (ਉਤਸੁਕ) ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਠਹਿਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਨਵਜਾਤ ਸ਼ਿਸ਼ੁ ਨੂੰ ਚਾਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ ਸਮਾਧਾਨ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।
Mantra 6
उत योषणे दिव्ये मही न उषासानक्ता सुदुघेव धेनुः । बर्हिषदा पुरुहूते मघोनी आ यज्ञिये सुविताय श्रयेताम् ॥
ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਦਿਵ੍ਯ ਕੁਆਰੀਆਂ—ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਨਕਤਾ (ਰਾਤ)—ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਹਾਨ, ਸੁਦੂਘਾ ਧੇਨੂ ਵਾਂਗ, ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ; ਪੁਰੁਹੂਤ (ਬਹੁਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈਆਂ) ਮਘੋਨੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਦਾਤਰੀਆਂ) ਹੋ ਕੇ ਯਜ੍ਞੀਏ ਕਰਮ ਵੱਲ ਸੁਵਿਤਾਯ—ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਲਿਆਣ ਲਈ—ਝੁਕਣ/ਆਸਰਾ ਲੈਣ।
Mantra 7
विप्रा यज्ञेषु मानुषेषु कारू मन्ये वां जातवेदसा यजध्यै । ऊर्ध्वं नो अध्वरं कृतं हवेषु ता देवेषु वनथो वार्याणि ॥
ਮਾਨੁਸ਼ ਯਜ੍ਞਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵਿਪ੍ਰ (ਰਿਸ਼ੀ) ਹਾਂ; ਗਾਇਕ-ਕਵੀ ਵਜੋਂ, ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਜਣਯੋਗ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਹਵੇṣu (ਆਹਵਾਨਾਂ) ਵਿੱਚ ਸਾਡਾ ਅਧ੍ਵਰ (ਯਜ੍ਞ-ਪ੍ਰਵਾਹ) ਊਰਧ੍ਵ—ਉੱਚਾ—ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰ੍ਯ (ਇੱਛਿਤ) ਧਨ—ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈਂ।
Mantra 8
आ भारती भारतीभिः सजोषा इळा देवैर्मनुष्येभिरग्निः । सरस्वती सारस्वतेभिरर्वाक्तिस्रो देवीर्बर्हिरेदं सदन्तु ॥
ਭਾਰਤੀ, ਭਾਰਤੀਭਿਃ ਸਜੋਸ਼ਾ—ਇਕਸੁਰ ਹੋ ਕੇ—ਆਓ; ਇੜਾ ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਆਓ, ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ। ਸਰਸਵਤੀ ਸਾਰਸਵਤੇਭਿਃ ਅਰ੍ਵਾਕ੍—ਇੱਥੇ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ—ਆਓ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵੀਆਂ ਇਸ ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ।
Mantra 9
तन्नस्तुरीपमध पोषयित्नु देव त्वष्टर्वि रराणः स्यस्व । यतो वीरः कर्मण्यः सुदक्षो युक्तग्रावा जायते देवकामः ॥
ਹੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਦੇਵ ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੀ ਵਧੋਤਰੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਾਲ; ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਚਮਕ ਉੱਠ। ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਮ-ਯੋਗ, ਸੁਦੱਖ ਵੀਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਯੁਕਤਗ੍ਰਾਵਾ (ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਦੇ ਪੱਥਰ ਜੋਤੇ ਹੋਏ), ਦੇਵਕਾਮ (ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ)।
Mantra 10
वनस्पतेऽव सृजोप देवानग्निर्हविः शमिता सूदयाति । सेदु होता सत्यतरो यजाति यथा देवानां जनिमानि वेद ॥
ਹੇ ਵਨਸਪਤੀ (ਲੱਕੜ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ), ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇ। ਅਗਨੀ—ਹਵਿਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਮਿਤਾ (ਵਿਵਸਥਾਪਕ)—ਆਹੁਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰਾਹ ਤੇ ਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹੋਤਾ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੱਚਾ ਹੋ ਕੇ, ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਜਨਮਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
Mantra 11
आ याह्यग्ने समिधानो अर्वाङिन्द्रेण देवैः सरथं तुरेभिः । बर्हिर्न आस्तामदितिः सुपुत्रा स्वाहा देवा अमृता मादयन्ताम् ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਮਿਧਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ; ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਇਕੋ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਤੁਰੇਭਿਃ (ਤੇਜ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ) ਮੁੜ ਕੇ ਆ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯਜਨ-ਆਸਨ) ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ; ਸੁਪੁਤ੍ਰਾ ਅਦਿਤੀ ਇੱਥੇ ਬੈਠੇ। ਸ੍ਵਾਹਾ—ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵ ਇਸ ਆਹੁਤੀ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।
It is a fire-kindling hymn that invites Agni to blaze powerfully and carry the offering, while aligning his radiance with the Sun’s rays and calling the gods to the sacrifice.
They represent the right cosmic timing and rhythm for worship. By asking them to “sit on the seat,” the hymn seeks an auspicious flow (suvitā) for the ritual and for life’s journey.
Aditi is invoked as a wide, protective power linked with well-being and noble increase. Her presence marks the rite as safeguarded, rightly ordered, and fruitful for the worshippers.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.