Rig Veda Sukta 2
Mandala 7Sukta 211 Mantras

Sukta 2

Sukta 7.2

Rishi

Vasiṣṭha

Devata

Agni (with strong solar alignment to Sūrya’s rays)

Chandas

Triṣṭubh (probable)

ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଯଜ୍ଞର ଦୀପ୍ତ ପୁରୋହିତ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଯାଏ; ତାଙ୍କୁ ଇନ୍ଧନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ଭାବେ ଜ୍ୱଳିବାକୁ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣମାନଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞ-ପରିବେଶ ଗଢ଼ାଯାଇଛି—ଉଷା ଓ ରାତ୍ରି ସହାୟକ ଶକ୍ତି ଭାବେ, ପବିତ୍ର ଆସନ (ବର୍ହିସ୍), ଅଦିତିଙ୍କ ରକ୍ଷା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଦେବମାନଙ୍କ ଆଗମନ—ଯେପରି ଆହୁତି ସୁବିତା (ଶୁଭ ଗତି), ପ୍ରଚୁରତା ଓ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଆଣିପାରେ।

Mantras

Mantra 1

जुषस्व नः समिधमग्ने अद्य शोचा बृहद्यजतं धूममृण्वन् । उप स्पृश दिव्यं सानु स्तूपैः सं रश्मिभिस्ततनः सूर्यस्य ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଆଜି ଆମ ସମିଧାକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମେ ବିଶାଳ, ଯଜନୀୟ ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିଉଠ, ଧୂମକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ। ତୁମ ଜ୍ୱାଲା-ଜିହ୍ୱାଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଶିଖରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କର; ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଶ୍ମିମାନଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟରେ ତୁମେ ସର୍ବତ୍ର ବିସ୍ତାରିତ ହେଉ।

Mantra 2

नराशंसस्य महिमानमेषामुप स्तोषाम यजतस्य यज्ञैः । ये सुक्रतवः शुचयो धियंधाः स्वदन्ति देवा उभयानि हव्या ॥

ନରାଶଂସଙ୍କର—ଯଜନୀୟଙ୍କର—ଏହି ମହିମାକୁ ଆମେ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି କରିବୁ। ସୁକୃତବ, ଶୁଚି, ଧିୟଂଧା ଦେବମାନେ ଉଭୟ ପ୍ରକାର ହବ୍ୟ (ବାହ୍ୟ ଓ ଆନ୍ତରିକ)କୁ ଆସ୍ୱାଦନ କରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

Mantra 3

ईळेन्यं वो असुरं सुदक्षमन्तर्दूतं रोदसी सत्यवाचम् । मनुष्वदग्निं मनुना समिद्धं समध्वराय सदमिन्महेम ॥

ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ମହିମା କରୁ—ଇଳେନ୍ୟ (ପୂଜ୍ୟ) ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଅସୁର (ସର୍ବାଧିପତି ଶକ୍ତି) ସ୍ୱରୂପ, ସୁଦକ୍ଷ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଶଳ); ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଦୂତ, ସତ୍ୟବାଚୀ। ମନୁଷ୍ୟବତ୍, ମନୁ (ମନ) ଦ୍ୱାରା ସମିଦ୍ଧ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସଦା ସମାଧାନରେ ସ୍ଥାପିତ କରୁ; ଅଧ୍ୱର ପାଇଁ ନିତ୍ୟ ମହିମା କରୁ।

Mantra 4

सपर्यवो भरमाणा अभिज्ञु प्र वृञ्जते नमसा बर्हिरग्नौ । आजुह्वाना घृतपृष्ठं पृषद्वदध्वर्यवो हविषा मर्जयध्वम् ॥

ହେ ଅଧ୍ୱର୍ୟବୋ, ଅର୍ପଣର ସେବକମାନେ! ଅଭିଜ୍ଞତା ସହ ହବିଷ ଆଣୁଥିବା ତୁମେ ନମସ୍କାରରେ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ବର୍ହି (ପବିତ୍ର ଆସନ) ପସାର। ଘୃତପୃଷ୍ଠ (ଘିର ଦୀପ୍ତି ଧାରଣକରୁଥିବା), କିରଣବର୍ଣ୍ଣିତ ବେଦିକୁ ହବିଷରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କର; ଅର୍ପଣରେ ଯଜ୍ଞକୁ ମାର୍ଜିତ କରି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କର।

Mantra 5

स्वाध्यो वि दुरो देवयन्तोऽशिश्रयू रथयुर्देवताता । पूर्वी शिशुं न मातरा रिहाणे समग्रुवो न समनेष्वञ्जन् ॥

ସ୍ୱାଧ୍ୟ (ଆତ୍ମସଂଯମୀ) ଦେବୟନ୍ତମାନେ ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଖୋଲନ୍ତି; ଦେବତାତା (ଦେବାଗମନ) ପାଇଁ ରଥୟୁ (ଉତ୍ସୁକ) ହୋଇ ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଯେପରି ଦୁଇ ମାଆ ନବଜାତ ଶିଶୁକୁ ଚାଟନ୍ତି, ସେପରି ପୁରାତନ ଶକ୍ତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି; ଯେପରି ସମିତିରେ ଗାୟକମାନେ, ସେପରି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି ସମାଧାନରେ ସଜାନ୍ତି।

Mantra 6

उत योषणे दिव्ये मही न उषासानक्ता सुदुघेव धेनुः । बर्हिषदा पुरुहूते मघोनी आ यज्ञिये सुविताय श्रयेताम् ॥

ଏବଂ ସେଇ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ କନ୍ୟା—ଉଷା ଓ ନକ୍ତା (ରାତ୍ରି)—ଆମ ପାଇଁ ମହାନ, ସୁଦୁଘା ଧେନୁ ପରି, ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଆସୀନ ହେଉନ୍ତୁ; ପୁରୁହୂତ (ବହୁଜନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହ୍ୱାନିତ) ମଘୋନୀ (ସମୃଦ୍ଧିଦାୟିନୀ) ହୋଇ ଯଜ୍ଞିୟ କର୍ମ ପ୍ରତି ସୁବିତାୟ—ଶୁଭଗତି ଓ ବିଶାଳ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ—ଆଶ୍ରୟ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 7

विप्रा यज्ञेषु मानुषेषु कारू मन्ये वां जातवेदसा यजध्यै । ऊर्ध्वं नो अध्वरं कृतं हवेषु ता देवेषु वनथो वार्याणि ॥

ମାନୁଷ ଯଜ୍ଞମାନଙ୍କରେ ଆମେ ବିପ୍ର (ଋଷି) ଅଟୁ; କାରୁ (ଗାୟକ-କବି) ଭାବେ, ହେ ଜାତବେଦସ, ତୁମକୁ ଯଜ୍ୟ ବୋଲି ମୁଁ ମନେ କରେ। ହବେଷୁ (ଆହ୍ୱାନମାନେ) ଆମର ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞପ୍ରବାହ) ଊର୍ଧ୍ୱ—ଉନ୍ନତ—କରାଯାଇଛି; ତାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ୟ (ଇଚ୍ଛିତ) ଧନ—ଶକ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି—ଆମ ପାଇଁ ଜିତୁଛ।

Mantra 8

आ भारती भारतीभिः सजोषा इळा देवैर्मनुष्येभिरग्निः । सरस्वती सारस्वतेभिरर्वाक्तिस्रो देवीर्बर्हिरेदं सदन्तु ॥

ଭାରତୀ, ଭାରତୀଭିଃ ସଜୋଷା—ଏକମତ ହୋଇ—ଆସ; ଇଳା ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଆସ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହ। ସରସ୍ୱତୀ ସାରସ୍ୱତେଭିଃ ଅର୍ୱାକ୍—ଏଠାକୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ—ଆସ; ଏହି ତିନି ଦେବୀ ଏହି ବର୍ହିଷ ଉପରେ ଆସୀନ ହେଉନ୍ତୁ।

Mantra 9

तन्नस्तुरीपमध पोषयित्नु देव त्वष्टर्वि रराणः स्यस्व । यतो वीरः कर्मण्यः सुदक्षो युक्तग्रावा जायते देवकामः ॥

ହେ ପୋଷକ ଦେବ ତ୍ୱଷ୍ଟୃ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା ବୃଦ୍ଧିକୁ ଆମ ପାଇଁ ପୋଷଣ କର; ଆନନ୍ଦମୟ ଦାନରେ ତୁମେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଅ। ତୁମଠାରୁ ହିଁ କର୍ମଯୋଗ୍ୟ, ସୁଦକ୍ଷ ବୀର ଜନ୍ମେ—ୟୁକ୍ତଗ୍ରାବା (ସୋମ-ପୀଡନ ପଥର ଯୋଡ଼ା), ଦେବକାମ (ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା)।

Mantra 10

वनस्पतेऽव सृजोप देवानग्निर्हविः शमिता सूदयाति । सेदु होता सत्यतरो यजाति यथा देवानां जनिमानि वेद ॥

ହେ ବନସ୍ପତି (କାଠର ଅଧିପତି), ଦେବମାନଙ୍କୁ ସମୀପକୁ ଆସିବା ପାଇଁ ମୁକ୍ତ କର। ଅଗ୍ନି—ହବିଷର ଶମିତା (ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ)—ଆହୁତିକୁ ଯଥାଯଥ ପଥରେ ସ୍ଥାପନ କରେ। ତାପରେ ହୋତା, ସତ୍ୟରେ ଅଧିକ ସତ୍ୟବାନ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞ କରେ—କାରଣ ସେ ଦେବମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ ପ୍ରକଟତା ଜାଣେ।

Mantra 11

आ याह्यग्ने समिधानो अर्वाङिन्द्रेण देवैः सरथं तुरेभिः । बर्हिर्न आस्तामदितिः सुपुत्रा स्वाहा देवा अमृता मादयन्ताम् ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ସମିଧାରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆ; ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଏକେ ରଥରେ, ତୁରେଭିଃ (ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ) ଏଠାକୁ ଫେରି ଆସ। ଆମ ପାଇଁ ବର୍ହିସ୍ (ଯଜ୍ଞାସନ) ସ୍ଥାପିତ ହେଉ; ସୁପୁତ୍ରା ଅଦିତି ଏଠାରେ ଆସୀନ ହେଉ। ସ୍ୱାହା—ଅମୃତ ଦେବମାନେ ଏହି ଆହୁତିରେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।

Frequently Asked Questions

It is a fire-kindling hymn that invites Agni to blaze powerfully and carry the offering, while aligning his radiance with the Sun’s rays and calling the gods to the sacrifice.

They represent the right cosmic timing and rhythm for worship. By asking them to “sit on the seat,” the hymn seeks an auspicious flow (suvitā) for the ritual and for life’s journey.

Aditi is invoked as a wide, protective power linked with well-being and noble increase. Her presence marks the rite as safeguarded, rightly ordered, and fruitful for the worshippers.

Ask anything about Sukta 2 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App