Sukta 16

Mantra 1

त्वमग्ने यज्ञानां होता विश्वेषां हितः । देवेभिर्मानुषे जने ॥

ท่าน โออัคนี เป็นโหตฤ (hotṛ ผู้เชิญเทพ) แห่งพิธีบูชายัญทั้งปวง ผู้ถูกตั้งไว้เพื่อความเกื้อกูล; ท่านสถิตร่วมกับเหล่าเทพ ท่ามกลางหมู่มนุษย์

Mantra 2

स नो मन्द्राभिरध्वरे जिह्वाभिर्यजा महः । आ देवान्वक्षि यक्षि च ॥

ข้าแต่ผู้ทรงมหิทธิฤทธิ์ ขอท่านจงบูชาสำหรับพวกเราในพิธีแห่งการเดินทาง (adhvara) ด้วยลิ้นอันรื่นรมย์ของท่าน; ขอท่านจงนำเหล่าเทพ (deva) มายังที่นี้ และจงนมัสการท่านเหล่านั้น ณ ลานบูชาของเราเช่นกัน.

Mantra 3

वेत्था हि वेधो अध्वनः पथश्च देवाञ्जसा । अग्ने यज्ञेषु सुक्रतो ॥

แท้จริงแล้ว ท่านผู้รู้ ย่อมรู้หนทางและทางเดินแห่งการเดินทาง และรู้เหล่าเทพ (deva) ด้วยทางอันตรง; ข้าแต่อัคนี (Agni) ผู้มีกำลังอันดี ในบรรดาพิธีบูชาทั้งหลาย.

Mantra 4

त्वामीळे अध द्विता भरतो वाजिभिः शुनम् । ईजे यज्ञेषु यज्ञियम् ॥

ข้าพเจ้าสรรเสริญท่านแล้วสรรเสริญอีก; ภารตะ (Bharata) นำพลังแห่งความอุดม (vāja) มา แสวงหาความดีอันเป็นสิริมงคล. ในพิธีบูชาทั้งหลาย เขานมัสการผู้ควรแก่การบูชา.

Mantra 5

त्वमिमा वार्या पुरु दिवोदासाय सुन्वते । भरद्वाजाय दाशुषे ॥

โอ อัคนี เพื่อทิวโททาสผู้คั้นโสมะ และเพื่อภรทวาชผู้ถวายบูชา ขอพระองค์ทรงสำแดงพลังและพรอันพึงปรารถนามากมายเหล่านี้เถิด

Mantra 6

त्वं दूतो अमर्त्य आ वहा दैव्यं जनम् । शृण्वन्विप्रस्य सुष्टुतिम् ॥

พระองค์เป็นทูตผู้เป็นอมตะ ขอทรงอัญเชิญหมู่เทพอันศักดิ์สิทธิ์ (หมู่พลัง) มายังที่นี้ โดยทรงสดับสรรเสริญอันงามของฤๅษี

Mantra 7

त्वामग्ने स्वाध्यो मर्तासो देववीतये । यज्ञेषु देवमीळते ॥

โอ อัคนี มนุษย์ผู้สำรวมตนย่อมจุดไฟและสักการะพระองค์ในพิธีบูชา เพื่อเชื้อเชิญเทพทั้งหลายให้มาสู่เรา

Mantra 8

तव प्र यक्षि संदृशमुत क्रतुं सुदानवः । विश्वे जुषन्त कामिनः ॥

ขอพระองค์ทรงเผยพลังแห่งการเห็นอันแจ่มชัด และเจตจำนงอันบันดาลผล (กรตุ) ของพระองค์ออกมาเถิด; ขอให้บรรดาผู้ให้ทานผู้ใจกว้างทั้งปวง ผู้ใฝ่หาความสำเร็จอันแท้จริง จงยินดีในสิ่งนั้น และประสานเป็นหนึ่งด้วยเปลวไฟของพระองค์.

Mantra 9

त्वं होता मनुर्हितो वह्निरासा विदुष्टरः । अग्ने यक्षि दिवो विशः ॥

พระองค์คือโหตฤ (Hotṛ) ผู้มานุ (Manu) ตั้งไว้; พระองค์คือเปลวไฟผู้แบกพา เป็นผู้นำทางผู้รู้ยิ่งกว่าใคร. โอ อัคนี จงประกอบพิธีบูชาแก่หมู่ชนแห่งสวรรค์—จงนำพลังอันสว่างไสวเข้าสู่ชีวิตอันเป็นระเบียบของเรา.

Mantra 10

अग्न आ याहि वीतये गृणानो हव्यदातये । नि होता सत्सि बर्हिषि ॥

โอ อัคนี จงมาที่นี่เพื่อการมีส่วนร่วมอันศักดิ์สิทธิ์ (vītaye); ผู้ได้รับการสรรเสริญเอ๋ย จงมาในฐานะผู้ประทานเครื่องบูชา. จงนั่งลงเป็นโหตฤบนบัรหิษ (barhiṣ) อันศักดิ์สิทธิ์—จงตั้งมั่นในจิตสำนึกที่เราเตรียมไว้.

Mantra 11

तं त्वा समिद्भिरङ्गिरो घृतेन वर्धयामसि । बृहच्छोचा यविष्ठ्य ॥

โอ อังคิรัส เราทั้งหลายเพิ่มพูนท่านด้วยฟืนบูชา (samidh) และด้วยเนยใสอันชำระแล้ว (ghṛta). โอผู้เยาว์ที่สุด จงลุกโพลงด้วยเปลวไฟอันกว้างใหญ่ เพื่อให้ภาวะทั้งปวงแผ่ขยายสู่ความยิ่งใหญ่ (Bṛhat).

Mantra 12

स नः पृथु श्रवाय्यमच्छा देव विवाससि । बृहदग्ने सुवीर्यम् ॥

ดังนั้น โอผู้เป็นเทพ โปรดนำเราสู่เกียรติยศอันกว้างไกลและควรแก่การสรรเสริญ—สู่เป้าหมายอันผ่องใสเถิด. โออัคนี โปรดประทานพลังวีรภาพอันยิ่งใหญ่ (suvīrya) คือความกล้าภายในที่มีชัย.

Mantra 13

त्वामग्ने पुष्करादध्यथर्वा निरमन्थत । मूर्ध्नो विश्वस्य वाघतः ॥

โออัคนี อถัรวัน (Atharvan) ได้กวนให้ท่านบังเกิดขึ้นจากสระบัว (Puṣkara)—จากยอดศีรษะ (mūrdhan) ของผู้บูชาสากล. ดังนั้นเปลวไฟจึงถือกำเนิดจากยอดแห่งสำนึก เพื่อชี้นำเครื่องบูชา.

Mantra 14

तमु त्वा दध्यङ्ङृषिः पुत्र ईधे अथर्वणः । वृत्रहणं पुरंदरम् ॥

ท่านผู้นั้น—อัคนี (Agni)—ซึ่งท่านฤๅษีทัธยัง (Dadhyaṅ) บุตรแห่งอถรรวัน (Atharvan) จุดบูชา: ผู้พิฆาตวฤตระ ผู้ทำลายป้อมปราการอันปิดแน่น. ขออัคนีจงเป็นพลังในเรา ผู้ทุบทำลายความมืดที่ถูกผนึก และปลดปล่อยแสงสว่าง.

Mantra 15

तमु त्वा पाथ्यो वृषा समीधे दस्युहन्तमम् । धनंजयं रणेरणे ॥

ท่านผู้นั้น—อัคนี ผู้เป็นพฤษภาแห่งหนทาง—ข้าพเจ้าจุดท่านโดยสิ้นเชิง: ผู้สังหารดัสยุ (dasyu) ผู้ทรงฤทธิ์ยิ่ง ผู้ชนะทรัพย์ในศึกแล้วศึกเล่า.

Mantra 16

एह्यू षु ब्रवाणि तेऽग्न इत्थेतरा गिरः । एभिर्वर्धास इन्दुभिः ॥

จงมาเถิด อัคนี (Agni); ข้าพเจ้าจักกล่าวถ้อยคำสรรเสริญอื่นเหล่านี้แก่ท่าน โดยความจริงเช่นนี้. ด้วยหยาดอินทุ (indu) อันคั้นแล้วอันสว่างไสวเหล่านี้ ท่านย่อมเจริญกำลัง.

Mantra 17

यत्र क्व च ते मनो दक्षं दधस उत्तरम् । तत्रा सदः कृणवसे ॥

ไม่ว่า ณ ที่ใด และโดยประการใด เมื่อท่านวางจิตและปรีชาญาณอันสูงยิ่ง (dakṣa) ไว้ ณ ที่นั้น ท่านย่อมสร้างที่นั่งให้แก่เรา และ ณ ที่นั้นเองท่านสถาปนาที่พำนักไว้ในเรา

Mantra 18

नहि ते पूर्तमक्षिपद्भुवन्नेमानां वसो । अथा दुवो वनवसे ॥

เพราะความบริบูรณ์ของท่านมิได้ถูกเหวี่ยงทิ้งหรือพร่องลงท่ามกลางสิ่งเหล่านี้ โอ วสุ (Vasu ผู้มั่งคั่ง) ฉะนั้นเราจึงแสวงหาทานแห่งพระกรุณา—ความเอื้อเฟื้อและการรับใช้ของท่าน

Mantra 19

आग्निरगामि भारतो वृत्रहा पुरुचेतनः । दिवोदासस्य सत्पतिः ॥

อัคนิ (Agni) ได้มาถึงแล้ว—เพลิงแห่งภารตะ (Bharata) ผู้พิฆาตผู้ปกปิด วฤตระ (Vṛtra) ผู้ตื่นรู้กว้างไกลในจิตสำนึก เป็นเจ้าแท้ ผู้เป็นนายอันประเสริฐ (satpati) แห่งทิวโททาสะ (Divodāsa)

Mantra 20

स हि विश्वाति पार्थिवा रयिं दाशन्महित्वना । वन्वन्नवातो अस्तृतः ॥

แท้จริงพระองค์ทรงเหนือกว่ามาตราทั้งปวงแห่งโลกธาตุ; ด้วยมหิทธิฤทธิ์ของพระองค์ ทรงประทานความอุดมแห่งทรัพย์ศักดิ์สิทธิ์ (rayi). ทรงชนะและก้าวไปข้างหน้า ไม่หวั่นไหวต่อวายุอันเป็นปฏิปักษ์ ไม่กระจัดกระจายไปตามลม.

Mantra 21

स प्रत्नवन्नवीयसाग्ने द्युम्नेन संयता । बृहत्ततन्थ भानुना ॥

โอ้อัคนี (Agni) ผู้เก่าแก่แต่ยังใหม่เสมอ! ด้วยพลังอันรวมแน่นแห่งเดชานุภาพอันสว่างไสวของพระองค์ พระองค์ทรงแผ่ ‘ความกว้างใหญ่’ (Bṛhat) ด้วยรัศมีของพระองค์.

Mantra 22

प्र वः सखायो अग्नये स्तोमं यज्ञं च धृष्णुया । अर्च गाय च वेधसे ॥

จงก้าวออกไปเถิด สหายทั้งหลาย! เพื่ออัคนี (Agni) จงนำบทสรรเสริญและพิธีบูชามาด้วยพลังอันห้าวหาญ; จงขับสวดและขับร้องแด่ผู้ทรงปรีชา ผู้จัดวาง (Vedhas).

Mantra 23

स हि यो मानुषा युगा सीदद्धोता कविक्रतुः । दूतश्च हव्यवाहनः ॥

แท้จริงเขานั่นเอง ผู้ประทับอยู่ตลอดยุคสมัยของมนุษย์—เป็นปุโรหิตผู้เชิญ (Hotṛ) ผู้มีกำลังตามเจตจำนงแห่งฤๅษีกวี (kavi-kratu); และเขายังเป็นทูต (dūta) ผู้ขนส่งเครื่องบูชาไปสู่เทพทั้งหลาย (havyavāhana).

Mantra 24

ता राजाना शुचिव्रतादित्यान्मारुतं गणम् । वसो यक्षीह रोदसी ॥

โอ วสุ (Vasu) อัคนีเอ๋ย จงบูชาที่นี่—แด่กษัตริย์ทั้งสองผู้ทรงวัตรอันบริสุทธิ์ แด่อาทิตยะ (Āditya) ทั้งหลาย และหมู่มารุต (Marut); และในเครื่องบูชานี้ จงนำฟ้ากับดิน (rodasī) ให้เข้ามาใกล้เถิด.

Mantra 25

वस्वी ते अग्ने संदृष्टिरिषयते मर्त्याय । ऊर्जो नपादमृतस्य ॥

โอ อัคนีเอ๋ย นิมิตทัศน์อันมั่งคั่งและสว่างไสวของท่าน เร่งรุดกดดันไปข้างหน้าเพื่อปุถุชนผู้ต้องตาย; โอ บุตรแห่งพลัง (Ūrjo Napāt) บุตรแห่งความอุดมอันไม่ตาย (amṛta).

Mantra 26

क्रत्वा दा अस्तु श्रेष्ठोऽद्य त्वा वन्वन्त्सुरेक्णाः । मर्त आनाश सुवृक्तिम् ॥

ขอผู้ให้ทานด้วยพลังแห่งปรีชาญาณ (krátu) จงเป็นผู้ประเสริฐยิ่งในวันนี้; เหล่าผู้แสวงหาเธอด้วยหนทางแห่งการบูชาที่งดงาม ขอให้มนุษย์ผู้ต้องตายได้บรรลุถ้อยคำสรรเสริญอันร้อยเรียงงามแห่งความสว่าง (suvṛkti)

Mantra 27

ते ते अग्ने त्वोता इषयन्तो विश्वमायुः । तरन्तो अर्यो अरातीर्वन्वन्तो अर्यो अरातीः ॥

โอ อัคนี (Agni) ผู้ที่ได้รับการคุ้มครองจากเธอ เมื่อเร่งรุดก้าวหน้า ย่อมได้ครอบครองช่วงชีวิตทั้งสิ้น; เมื่อข้ามพ้นการปฏิเสธอันเป็นศัตรูแล้ว ย่อมพิชิตกำลังที่ปฏิเสธธรรมอันชอบ

Mantra 28

अग्निस्तिग्मेन शोचिषा यासद्विश्वं न्यत्रिणम् । अग्निर्नो वनते रयिम् ॥

ขออัคนีด้วยเปลวเพลิงอันคมกล้า จงก้าวออกไปและโค่นล้มความมืดอันกลืนกินทั้งปวง; ขออัคนีจงชนะมาเพื่อเรา ซึ่งความอุดมแห่งความผาสุก

Mantra 29

सुवीरं रयिमा भर जातवेदो विचर्षणे । जहि रक्षांसि सुक्रतो ॥

ขอทรงนำความมั่งคั่งอันมีพลังวีรบุรุษมาสู่เรา โอ ชาตเวทัส (Jātavedas) ผู้เห็นกว้างไกล; โอผู้มีเจตจำนงอันทรงฤทธิ์ จงฟาดฟันเหล่า รักษัส (Rakṣas) ผู้บิดเบือนให้สิ้นไป.

Mantra 30

त्वं नः पाह्यंहसो जातवेदो अघायतः । रक्षा णो ब्रह्मणस्कवे ॥

ขอทรงปกป้องเราจากความทุกข์คับแค้นและความผิดพลาด โอ ชาตเวทัส (Jātavedas) จากผู้ที่มุ่งร้าย; โอ กวีแห่งพรหมัน (brahman) จงคุ้มครองเรา.

Mantra 31

यो नो अग्ने दुरेव आ मर्तो वधाय दाशति । तस्मान्नः पाह्यंहसः ॥

ผู้ใดเป็นมนุษย์ผู้มีใจร้ายต่อเรา โอ อัคนี (Agni) ถึงกับถวายตนเพื่อทำลายเรา; ขอทรงปกป้องเราจากผู้นั้น ให้พ้นจากความคับแคบอันบีบรัด.

Mantra 32

त्वं तं देव जिह्वया परि बाधस्व दुष्कृतम् । मर्तो यो नो जिघांसति ॥

โอ้เทพเจ้า ขอพระองค์ทรงใช้ลิ้นเพลิงโอบล้อมและขับไล่ผู้กระทำชั่วนั้น—มนุษย์ผู้มุ่งจะทำร้ายเราให้พ้นไป

Mantra 33

भरद्वाजाय सप्रथः शर्म यच्छ सहन्त्य । अग्ने वरेण्यं वसु ॥

โอ้อัคนี ขอทรงประทานที่พึ่งอันกว้างใหญ่แก่ภารทวาชะ พระองค์ผู้ทรงอดทนและมีชัย และขอประทานทรัพย์อันพึงปรารถนา อันควรเลือกสรร (วสุ)

Mantra 34

अग्निर्वृत्राणि जङ्घनद्द्रविणस्युर्विपन्यया । समिद्धः शुक्र आहुतः ॥

อัคนีทรงทลายเหล่าผู้ปกปิดกั้นทั้งหลาย ทรงใฝ่หาทรัพย์ด้วยปีติแห่งบทสรรเสริญอันมีแรงดลใจ เมื่อถูกจุดให้ลุกโชน พระองค์สว่างผ่อง เป็นเพลิงที่ถูกอัญเชิญและรับเครื่องบูชา

Mantra 35

गर्भे मातुः पितुष्पिता विदिद्युतानो अक्षरे । सीदन्नृतस्य योनिमा ॥

ในครรภ์ของมารดา ผู้เป็นบิดาแห่งบิดา เปล่งประกายปรากฏตน แล้วประทับในอักษระ (akṣara) อันไม่เสื่อมสลาย; เขาตั้งมั่นในครรภ์แห่งฤตะ (ṛta) คือระเบียบสัจธรรม.

Mantra 36

ब्रह्म प्रजावदा भर जातवेदो विचर्षणे । अग्ने यद्दीदयद्दिवि ॥

ขอจงนำพรหมัน (brahman) คือถ้อยคำดลใจอันอุดมด้วยบุตรแห่งวิญญาณ มาสู่เราเถิด โอ ชาตเวทัส (Jātavedas) โอ อัคนีผู้มองเห็นกว้างไกล—เมื่อท่านลุกโพลงอยู่ในฟ้าแห่งจิต.

Mantra 37

उप त्वा रण्वसंदृशं प्रयस्वन्तः सहस्कृत । अग्ने ससृज्महे गिरः ॥

เราทั้งหลายเข้าใกล้ท่าน ผู้ชวนรื่นรมย์แก่สายตา พร้อมด้วยแรงผลักแห่งการบูชา โอผู้ก่อให้เกิดพลัง; โอ อัคนี เราทำให้ถ้อยคำดลใจของเราหลั่งไหลออกมา.

Mantra 38

उप च्छायामिव घृणेरगन्म शर्म ते वयम् । अग्ने हिरण्यसंदृशः ॥

พวกเรามาใกล้ที่พึ่งของท่าน ดุจเข้าไปสู่ร่มเงาจากแสงแผดเผาอันร้อนแรง; โอ อัคนี ผู้ปรากฏดุจทองคำ พวกเราขอความสงบและความคุ้มครองจากท่าน.

Mantra 39

य उग्र इव शर्यहा तिग्मशृङ्गो न वंसगः । अग्ने पुरो रुरोजिथ ॥

ท่านดุจผู้สังหารศัตรูอันดุดัน ดุจโคผู้พุ่งชนที่มีเขาแหลมคม—โอ อัคนี ท่านได้ทำลายป้อมปราการที่อยู่เบื้องหน้าเราแล้ว.

Mantra 40

आ यं हस्ते न खादिनं शिशुं जातं न बिभ्रति । विशामग्निं स्वध्वरम् ॥

ผู้นั้น—ซึ่งเขาทั้งหลายอุ้มไว้ในมือ ดุจทารกแรกเกิดผู้ตะกละ—อัคนีแห่งหมู่ชน ผู้มีพิธีบูชาดีงามเอ๋ย จงนำเขามาที่นี่ และจงสถิตค้ำจุนเขาไว้ภายในพวกเรา.

Mantra 41

प्र देवं देववीतये भरता वसुवित्तमम् । आ स्वे योनौ नि षीदतु ॥

จงอัญเชิญเทพออกมาข้างหน้า เพื่อความรื่นรมย์ของเหล่าเทพ—ผู้ค้นพบความอุดมสมบูรณ์ยิ่งที่สุดเถิด ขอให้ท่านประทับนั่งลงในครรภ์/ฐานกำเนิด (yoni) ของตน ในที่นั่งอันชอบธรรมของท่าน

Mantra 42

आ जातं जातवेदसि प्रियं शिशीतातिथिम् । स्योन आ गृहपतिम् ॥

ในฐานะชาตเวทัส (Jātavedas) จงทะนุถนอมเลี้ยงดูแขกผู้เป็นที่รักซึ่งเพิ่งบังเกิด จงเชื้อเชิญท่านเข้าสู่ความร่มเย็นเป็นสุข—อัคนี (Agni) เจ้าเรือน ผู้เป็นนายแห่งที่พำนักภายใน

Mantra 43

अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः । अरं वहन्ति मन्यवे ॥

โอ้อัคนี จงเทียมม้าของท่านเถิด เพราะม้าศึกของท่าน โอ้เทพ เป็นผู้สำเร็จพร้อมในการงาน เขาทั้งหลายพา ‘มันยุ’ (manyu) คือความฮึกเหิมแห่งจิตวิญญาณ ไปสู่การกระทำอันมีชัยอย่างรวดเร็ว

Mantra 44

अच्छा नो याह्या वहाभि प्रयांसि वीतये । आ देवान्त्सोमपीतये ॥

ขอท่านจงมาหาเรา นำเครื่องบูชามาด้วยเพื่อการเสวยอันศักดิ์สิทธิ์ และจงเชิญเหล่าเทพมาที่นี่เพื่อดื่มโสมะ (Soma) — เพื่อให้พลังอันสูงส่งทั้งหลายอิ่มเอมด้วยความปีติแห่งความไม่ตายในเรา

Mantra 45

उदग्ने भारत द्युमदजस्रेण दविद्युतत् । शोचा वि भाह्यजर ॥

จงลุกขึ้นสูงเถิด อัคนี (Agni) แห่งชนเผ่าภารตะ ผู้รุ่งเรืองด้วยรัศมีไม่ขาดสาย; จงโชติช่วงและส่องสว่างกว้างไกล โอ้ไฟผู้ไม่ชรา—แผ่แสงแห่งการเห็นภายใน

Mantra 46

वीती यो देवं मर्तो दुवस्येदग्निमीळीताध्वरे हविष्मान् । होतारं सत्ययजं रोदस्योरुत्तानहस्तो नमसा विवासेत् ॥

ผู้ใดเป็นมนุษย์ผู้มรรตยะและปรารถนาจะรับใช้เทพะ พึงสรรเสริญอัคนี (Agni) ในพิธีบูชา พร้อมถือเครื่องบูชาไว้ อัคนีนั้นคือโหตฤ (Hotar) ผู้ประกอบยัญอย่างสัตย์จริง เป็นผู้ประสานสองโลก; ผู้นั้นพึงยกมือขึ้น แล้วน้อมกายด้วยนมัสการ เปิดตนในความเคารพ

Mantra 47

आ ते अग्न ऋचा हविर्हृदा तष्टं भरामसि । ते ते भवन्तूक्षण ऋषभासो वशा उत ॥

โอ อัคนี เรานำเครื่องบูชาที่ใจหล่อหลอมมาถวายแด่ท่าน พร้อมด้วยบทสรรเสริญอันมีแรงดลใจ; ขอสิ่งเหล่านี้จงเป็นพลังแห่งความงอกงามแก่ท่าน—เป็นกำลังดุจโคผู้ และเป็นพลังอันยอมให้ผลอุดมด้วยเถิด.

Mantra 48

अग्निं देवासो अग्रियमिन्धते वृत्रहन्तमम् । येना वसून्याभृता तृळ्हा रक्षांसि वाजिना ॥

เหล่าเทพจุดอัคนีให้ลุกโชน—ผู้นำหน้า ผู้พิฆาตวฤตระอันทรงฤทธิ์ยิ่ง; ด้วยท่านนั้นทรัพย์สมบัติจึงถูกนำมา และด้วยความบริบูรณ์แห่งพลัง อำนาจมืดอันดื้อดึงก็ถูกบดขยี้.