Sukta 16

Mantra 1

त्वमग्ने यज्ञानां होता विश्वेषां हितः । देवेभिर्मानुषे जने ॥

হে অগ্নি, তুমি সকলো যজ্ঞৰ হোতা, বিশ্বৰ হিতাৰ্থে নিযুক্ত। দেৱসকলৰ সৈতে তুমি মানুহৰ জনসমাজত তোমাৰ আসন গ্ৰহণ কৰ।

Mantra 2

स नो मन्द्राभिरध्वरे जिह्वाभिर्यजा महः । आ देवान्वक्षि यक्षि च ॥

হে মহিমান্বিত অগ্নি, আনন্দময় জিহ্বাসমূহেৰে আমাৰ বাবে অধ্বৰ-যাত্ৰাযজ্ঞত যজন কৰা। দেৱতাসকলক ইয়ালৈ আন, আৰু ইয়াতো তেওঁলোকক পূজা কৰা।

Mantra 3

वेत्था हि वेधो अध्वनः पथश्च देवाञ्जसा । अग्ने यज्ञेषु सुक्रतो ॥

হে বোধসম্পন্ন বেদ্ধা, তুমি অধ্বনৰ পথ আৰু পথসমূহ জানো, আৰু সোজা পথে দেৱতাসকলকো জানো। হে সুক্ষমতাসম্পন্ন অগ্নি, যজ্ঞসমূহত।

Mantra 4

त्वामीळे अध द्विता भरतो वाजिभिः शुनम् । ईजे यज्ञेषु यज्ञियम् ॥

মই তোমাক পুনৰ পুনৰ স্তৱ কৰোঁ। ভৰত, বাজিক শক্তিসমূহেৰে শুবন—মঙ্গলময় সুখ—অন্বেষণ কৰে। যজ্ঞসমূহত যজ্ঞিয়—যজ্ঞযোগ্যজনক—পূজা কৰে।

Mantra 5

त्वमिमा वार्या पुरु दिवोदासाय सुन्वते । भरद्वाजाय दाशुषे ॥

হে অগ্নি, সোম পিষি দিওদাসৰ বাবে আৰু হৱি দান কৰা ভৰদ্বাজৰ বাবে—এই বহু কাম্য বৰ, অন্তৰ-সম্পূৰ্ণতা আৰু বিজয়ময় কল্যাণৰ দান, প্ৰকাশ কৰা।

Mantra 6

त्वं दूतो अमर्त्य आ वहा दैव्यं जनम् । शृण्वन्विप्रस्य सुष्टुतिम् ॥

তুমি অমৰ দূত; দেৱীয় জনসমূহক (দেৱশক্তিসমূহক) ইয়ালৈ আন। ঋষিৰ সু-স্তুতিপূৰ্ণ স্তৱ শুনি, সিহঁতক আমাৰ জাগ্ৰত হৱিত লৈ আগবঢ়োৱা।

Mantra 7

त्वामग्ने स्वाध्यो मर्तासो देववीतये । यज्ञेषु देवमीळते ॥

হে অগ্নি, স্বাধ্যায়ী (আত্মসংযমী) মৰ্ত্যসকলে দেৱবীতিৰ বাবে যজ্ঞসমূহত তোমাক জ্বলাই আৰু দেৱৰূপে আৰাধনা কৰে—যাতে দেৱশক্তিসমূহ আমাৰ ওচৰলৈ আহে, আমাৰ হৱিত অংশ লয় আৰু বৃদ্ধি আনে।

Mantra 8

तव प्र यक्षि संदृशमुत क्रतुं सुदानवः । विश्वे जुषन्त कामिनः ॥

তোমাৰ স্পষ্ট দৰ্শনৰ শক্তি আৰু কাৰ্যকৰ সংকল্প আগবঢ়োৱা; হে সুদানৱঃ, সত্য-সিদ্ধি কামনা কৰা সকলো উদাৰ দাতা তাত আনন্দিত হওক, আৰু তোমাৰ অগ্নিশিখাই তেওঁলোকক একসুৰে মিলাওক।

Mantra 9

त्वं होता मनुर्हितो वह्निरासा विदुष्टरः । अग्ने यक्षि दिवो विशः ॥

তুমি মনুৱে স্থাপন কৰা হোতা; তুমি বহনকাৰী অগ্নি, অধিক-জ্ঞানী পথপ্ৰদৰ্শক। হে অগ্নে, দ্যৌৰ বিশসমূহলৈ যজ্ঞ কৰ—দিব্য দীপ্ত শক্তিসমূহক আমাৰ ঋত-ব্যৱস্থাত আন।

Mantra 10

अग्न आ याहि वीतये गृणानो हव्यदातये । नि होता सत्सि बर्हिषि ॥

হে অগ্নে, বীতিৰ বাবে ইয়ালৈ আহা; স্তৱিত হৈ হব্যদাতা ৰূপে আহা। হোতা হৈ বৰ্হিষত বহা—আমাৰ সুসজ্জিত চেতনাত স্থিৰ হওক।

Mantra 11

तं त्वा समिद्भिरङ्गिरो घृतेन वर्धयामसि । बृहच्छोचा यविष्ठ्य ॥

হে অঙ্গিৰস, সমিধা আৰু ঘৃত-আহুতিৰে আমি তোমাক বঢ়াই তোলোঁ। হে যৱিষ্ঠ (সৰ্বকনিষ্ঠ) অগ্নি, বৃহৎ শিখাৰে দীপ্ত হ’—মহত্ত্বৰ দিশে সত্তা বিস্তাৰিত হওক।

Mantra 12

स नः पृथु श्रवाय्यमच्छा देव विवाससि । बृहदग्ने सुवीर्यम् ॥

সেয়ে, হে দেব, আমাক প্ৰশস্ত আৰু শ্ৰৱস্য (শুনিবলগীয়া) যশৰ দিশে—স্বচ্ছ লক্ষ্যৰ দিশে—নিয়ে চলা। হে অগ্নি, বৃহৎ সুৱীৰ্য (বীৰবল/অন্তৰ-সাহস) দান কৰা।

Mantra 13

त्वामग्ने पुष्करादध्यथर्वा निरमन्थत । मूर्ध्नो विश्वस्य वाघतः ॥

হে অগ্নি, অথৰ্বন তোমাক পুষ্কৰ-সৰোবৰাৰ পৰা মথি উলিয়ালে—সৰ্বজনীন যজ্ঞকাৰীৰ মূৰ্ধাৰ পৰা। এইদৰে চেতনাৰ শিখৰত জ্বলা জন্মে, আহুতি আগবঢ়াবলৈ পথ দেখুৱায়।

Mantra 14

तमु त्वा दध्यङ्ङृषिः पुत्र ईधे अथर्वणः । वृत्रहणं पुरंदरम् ॥

তোমাকেই দধ্যঙ্ ঋষি—অথৰ্বণৰ পুত্ৰ—প্ৰজ্বলিত কৰে; তুমি বৃত্ৰহন্তা, পুৰন্দৰ, বন্ধ দুৰ্গ ভাঙোতা। হে অগ্নি, আমাৰ ভিতৰত সেই শক্তি হওঁক—যি মোহৰ সিল-মৰা অন্ধকাৰ চূর্ণ কৰে আৰু জ্যোতি মুক্ত কৰে।

Mantra 15

तमु त्वा पाथ्यो वृषा समीधे दस्युहन्तमम् । धनंजयं रणेरणे ॥

হে অগ্নি, পথৰ বলৱান বৃষভ, মই তোমাক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰজ্বলিত কৰোঁ—দস্যু-হন্তম, অন্ধ বাধক-নাশক; ৰণে ৰণে ধনঞ্জয়, অন্তৰৰ ধন জয় কৰোঁতা।

Mantra 16

एह्यू षु ब्रवाणि तेऽग्न इत्थेतरा गिरः । एभिर्वर्धास इन्दुभिः ॥

এহে, হে অগ্নি; মই তোমাক এইদৰে সত্যৰূপে আন আন গিৰা ক’ম। এই পিষ্ট দীপ্ত ইন্দুসমূহে তুমি শক্তিত বৃদ্ধি পাওঁ।

Mantra 17

यत्र क्व च ते मनो दक्षं दधस उत्तरम् । तत्रा सदः कृणवसे ॥

য’ত যিকোনো ঠাইত, যিকোনোভাবে, তুমি তোমাৰ মন আৰু উত্তৰ-দক্ষতা স্থাপন কৰা; তাতেই তুমি আসন গঢ়া—তাতেই আমাৰ ভিতৰত তোমাৰ নিবাস স্থাপন কৰা।

Mantra 18

नहि ते पूर्तमक्षिपद्भुवन्नेमानां वसो । अथा दुवो वनवसे ॥

হে বসু, এইসকলৰ মাজত তোমাৰ পূৰ্ণতা ন তললৈ পেলোৱা হয়, ন ক্ষয় হয়; সেয়েহে আমি তোমাৰ অনুগ্ৰহৰ দান আৰু সেৱাৰ সুযোগ বিচাৰোঁ।

Mantra 19

आग्निरगामि भारतो वृत्रहा पुरुचेतनः । दिवोदासस्य सत्पतिः ॥

অগ্নি আহিল—ভাৰতৰ অগ্নিশিখা, বৃত্ৰহা, বহুচেতন; দিবোদাসৰ সত্যপতি, সৎ-সত্তাৰ অধিপতি।

Mantra 20

स हि विश्वाति पार्थिवा रयिं दाशन्महित्वना । वन्वन्नवातो अस्तृतः ॥

সেইজনেই—মহিমাৰে—সকলো পাৰ্থিৱ মাপ অতিক্ৰম কৰি, দানশীল হৈ ৰয়ি (ঐশ্বৰ্য/আধ্যাত্মিক ধন) প্ৰদান কৰে; আগুৱাই জয়ী হৈ যায়, বিপৰীত বতাহত অচল, কেতিয়াও ছিটিকি নপৰে।

Mantra 21

स प्रत्नवन्नवीयसाग्ने द्युम्नेन संयता । बृहत्ततन्थ भानुना ॥

হে অগ্নি, তুমি প্ৰাচীন, তথাপি সদায় নৱীন; তোমাৰ দীপ্তিমান শক্তিৰ সংযত দ্যুম্নেৰে তুমি তোমাৰ ভানুৰে ‘বৃহৎ’ (বিশালতা) বিস্তাৰ কৰিলা।

Mantra 22

प्र वः सखायो अग्नये स्तोमं यज्ञं च धृष्णुया । अर्च गाय च वेधसे ॥

আগবাঢ়া, হে সখাসকল! অগ্নিৰ বাবে ধৃষ্ট শক্তিৰে স্তোম আৰু যজ্ঞ আনক; বেধস (জ্ঞানী বিধাতা)লৈ অৰ্চনা কৰা, গাওঁ আৰু গীত গোৱা।

Mantra 23

स हि यो मानुषा युगा सीदद्धोता कविक्रतुः । दूतश्च हव्यवाहनः ॥

কাৰণ সি—যি মানৱ যুগসমূহ জুৰি আহুতি-আহ্বানকাৰী হোতা ৰূপে আসীন, কবিৰ সংকল্পে চালিত শক্তিসম্পন্ন—সেইজনেই দেৱতালৈ হব্য বহন কৰা দূত।

Mantra 24

ता राजाना शुचिव्रतादित्यान्मारुतं गणम् । वसो यक्षीह रोदसी ॥

হে বসু (অগ্নি), শুচিব্ৰত দুই ৰজাক—আদিত্যসকলক আৰু মৰুতগণক—ইয়াত যজ্ঞত আহুতি দে; আহুতিত দ্যৌ আৰু পৃথিৱীক ওচৰলৈ আন।

Mantra 25

वस्वी ते अग्ने संदृष्टिरिषयते मर्त्याय । ऊर्जो नपादमृतस्य ॥

হে অগ্নি, তোৰ বসুময়, দীপ্ত দৃষ্টি মর্ত্যৰ বাবে আগবাঢ়ি আহে—হে ঊর্জাৰ নপাৎ, অমৃতস্য সন্তান।

Mantra 26

क्रत्वा दा अस्तु श्रेष्ठोऽद्य त्वा वन्वन्त्सुरेक्णाः । मर्त आनाश सुवृक्तिम् ॥

আজি ক্রতু (বিবেচনাশক্তি) দ্বাৰা দাতা শ্ৰেষ্ঠ হওক; সু-ৰেক্ণা—সুন্দৰ অৰ্ঘ্য-পথে—তোমাক অন্বেষণ কৰি মর্ত্যজনে সু-বক্তি, আলোকময় সুগঠিত বাণী লাভ কৰক।

Mantra 27

ते ते अग्ने त्वोता इषयन्तो विश्वमायुः । तरन्तो अर्यो अरातीर्वन्वन्तो अर्यो अरातीः ॥

হে অগ্নি, তোমাৰ সহায়প্ৰাপ্তসকল, আগবাঢ়ি প্ৰেৰিত হৈ, সমগ্ৰ আয়ুষ্য জয় কৰে; অরাতি—বৈৰী অস্বীকাৰ—অতিক্ৰম কৰি, ঋত-ধৰ্ম অস্বীকাৰ কৰা শক্তিসমূহকো জয় কৰে।

Mantra 28

अग्निस्तिग्मेन शोचिषा यासद्विश्वं न्यत्रिणम् । अग्निर्नो वनते रयिम् ॥

তীক্ষ্ণ শোচিষা (জ্বলন্ত শিখা) সহ অগ্নি অগ্ৰসৰ হওক, সকলো গ্ৰাসকাৰী অন্ধকাৰক নিক্ষেপ কৰি দমন কৰক; অগ্নি আমাৰ বাবে ৰয়ি—সমৃদ্ধি আৰু মঙ্গলৰ পূৰ্ণতা—জয় কৰক।

Mantra 29

सुवीरं रयिमा भर जातवेदो विचर्षणे । जहि रक्षांसि सुक्रतो ॥

হে জাতৱেদস্, হে বিস্তৃত-দৰ্শী, বীৰ্যধাৰী ধন-সম্পদ আমাৰলৈ আন। হে সুক্ৰতু, ৰক্ষস্-সমূহক নিধন কৰ।

Mantra 30

त्वं नः पाह्यंहसो जातवेदो अघायतः । रक्षा णो ब्रह्मणस्कवे ॥

হে জাতৱেদস্, অংহস্ (দুঃখ-ভ্ৰান্তি)ৰ পৰা, আৰু অঘায়তঃ—যি অকল্যাণ কামনা কৰে—তাৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰ। হে ব্ৰহ্মণস্কৱে, আমাক পাহৰা।

Mantra 31

यो नो अग्ने दुरेव आ मर्तो वधाय दाशति । तस्मान्नः पाह्यंहसः ॥

হে অগ্নি, যি কোনো দুৰেভঃ (দুৰ্ভাৱনাযুক্ত) মৰ্ত্য আমাৰ বিনাশৰ বাবে নিজকে অৰ্পণ কৰে, তাৰ পৰা আমাক অংহস্ (সংকোচনকাৰী দুঃখ)ৰ পৰা ৰক্ষা কৰ।

Mantra 32

त्वं तं देव जिह्वया परि बाधस्व दुष्कृतम् । मर्तो यो नो जिघांसति ॥

হে দেৱ! তোৰ জ্বালাময় জিহ্বাৰে সেই দুষ্কৃতকাৰীক চাৰিওফালে ঘেৰি বাধা দে’—সেই মৰ্ত্যজনক, যি আমাক আঘাত কৰি নিধন কৰিব খোজে।

Mantra 33

भरद्वाजाय सप्रथः शर्म यच्छ सहन्त्य । अग्ने वरेण्यं वसु ॥

সহনশীল, জয়ী হে অগ্নি! ভরদ্বাজৰ বাবে বিস্তৃত আশ্ৰয় দান কৰ; আৰু বাঞ্ছিত বস্তু—শ্ৰেষ্ঠ ধন—প্ৰদান কৰ।

Mantra 34

अग्निर्वृत्राणि जङ्घनद्द्रविणस्युर्विपन्यया । समिद्धः शुक्र आहुतः ॥

অগ্নিয়ে বৃত্ৰসমূহক চূর্ণ-বিচূর্ণ কৰিলে; স্তোত্ৰৰ প্ৰেরিত আনন্দে ধন কামনা কৰি। সমিধিত, উজ্জ্বল—আহূত অগ্নি, অৰ্পিত শিখা।

Mantra 35

गर्भे मातुः पितुष्पिता विदिद्युतानो अक्षरे । सीदन्नृतस्य योनिमा ॥

মাতৃৰ গৰ্ভত—পিতাৰো পিতা—বিদ্যুৎ-সম দীপ্ত হৈ প্ৰকাশিত হোৱা সি অক্ষৰত আসন লয়; ঋতৰ (সত্য-ঋত-ব্যৱস্থা) যোনিত সি স্থিত হয়।

Mantra 36

ब्रह्म प्रजावदा भर जातवेदो विचर्षणे । अग्ने यद्दीदयद्दिवि ॥

প্ৰজাসমৃদ্ধ (আত্মা-সন্তানসমৃদ্ধ) ব্ৰহ্ম-বাণী আমাৰলৈ আন, হে জাতবেদস্, হে বিস্তৃত-দৰ্শী অগ্নি—যেতিয়া তুমি মনৰ দিৱিত উজলি উঠে জ্বলি উঠা।

Mantra 37

उप त्वा रण्वसंदृशं प्रयस्वन्तः सहस्कृत । अग्ने ससृज्महे गिरः ॥

ৰমণীয়-দৰ্শন তোমালৈ আমি ওচৰ চাপোঁ—অৰ্পণ-প্ৰেৰণা লৈ, হে সহস্ৰকৃত (শক্তিৰ কৰ্তা); হে অগ্নি, আমি আমাৰ গিৰঃ (প্ৰেৰিত বাণী) প্ৰবাহিত কৰোঁ।

Mantra 38

उप च्छायामिव घृणेरगन्म शर्म ते वयम् । अग्ने हिरण्यसंदृशः ॥

যেনেকৈ জ্বলন্ত তাপৰ দীপ্তিৰ পৰা ছাঁলৈ আশ্ৰয় লোৱা যায়, তেনেকৈ আমি তোমাৰ শৰণৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ। হে অগ্নি, সুৱৰ্ণ-দৰ্শন, আমাক শান্তি আৰু ৰক্ষা দিয়া।

Mantra 39

य उग्र इव शर्यहा तिग्मशृङ्गो न वंसगः । अग्ने पुरो रुरोजिथ ॥

যি বৈৰীক বধকৰ দৰে উগ্ৰ, আৰু তীক্ষ্ণ-শিঙা ধৰা ধাৱমান ষাঁড়ৰ দৰে—হে অগ্নি, তুমি আমাৰ আগতে দুৰ্গসমূহ ভাঙি মুকলি কৰিলা।

Mantra 40

आ यं हस्ते न खादिनं शिशुं जातं न बिभ्रति । विशामग्निं स्वध्वरम् ॥

যাক হাতত ধৰি নৱজাত ভক্ষণকাৰী শিশুৰ দৰে বহন কৰে—জনসমূহৰ অগ্নি, সু-যজ্ঞসম্পন্ন; তাক ইয়ালৈ আন, আমাৰ ভিতৰত তাক স্থাপন কৰি ধাৰণ কৰ।

Mantra 41

प्र देवं देववीतये भरता वसुवित्तमम् । आ स्वे योनौ नि षीदतु ॥

দেৱক দেৱসকলৰ আনন্দ-উপভোগৰ বাবে আগবঢ়োৱা—যি বসু-লাভৰ সৰ্বোত্তম সন্ধানী; তেওঁ নিজ যোনিত, নিজ অধিকাৰ-আসনত আহি বহক।

Mantra 42

आ जातं जातवेदसि प्रियं शिशीतातिथिम् । स्योन आ गृहपतिम् ॥

জাতবেদসত সদ্যোজাত প্ৰিয় অতিথিক স্নেহে পোষণ কৰা; স্যোন—সুখ-নিবাসলৈ, গৃহপতি অগ্নিক আহ্বান কৰি আন।

Mantra 43

अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः । अरं वहन्ति मन्यवे ॥

হে অগ্নি, তোমাৰ অশ্বসমূহক যুঁজোৱা; হে দেৱ, তোমাৰ সেই অশ্বসকল কৰ্মত সিদ্ধ; সিহঁতে মন্যুৰ (manyu) তেজেৰে বিজয়কৰ্মলৈ তৎপৰতাৰে বহন কৰে।

Mantra 44

अच्छा नो याह्या वहाभि प्रयांसि वीतये । आ देवान्त्सोमपीतये ॥

আহা, আমাৰ ওচৰলৈ আহা; দেব-ভোগৰ বাবে নিবেদনসমূহ লগত লৈ আহা। সোমপানৰ বাবে দেৱতাসকলক ইয়ালৈ আন।

Mantra 45

उदग्ने भारत द्युमदजस्रेण दविद्युतत् । शोचा वि भाह्यजर ॥

উঠা ওপৰলৈ, হে ভাৰতসকলৰ অগ্নি, অবিচ্ছিন্ন দীপ্তিৰে দীপ্তিমান। হে অজৰ অগ্নি, জ্বলি উঠা আৰু বহলকৈ পোহৰ ছটিয়াই দে।

Mantra 46

वीती यो देवं मर्तो दुवस्येदग्निमीळीताध्वरे हविष्मान् । होतारं सत्ययजं रोदस्योरुत्तानहस्तो नमसा विवासेत् ॥

যি মৰ্ত্য দেৱক সেৱা কৰিব খোজে, সি হৱিষ্যসহ যজ্ঞত অগ্নিক আৰাধনা কৰক—হোতা অগ্নি, সত্যযজ, দুয়ো জগতৰ মধ্যস্থ। উত্থিত হাতে নমস্কাৰে সি বিনয়ভাৱে নিজকে মুকলি কৰক।

Mantra 47

आ ते अग्न ऋचा हविर्हृदा तष्टं भरामसि । ते ते भवन्तूक्षण ऋषभासो वशा उत ॥

হে অগ্নি, ঋচাৰ প্ৰেৰণাৰে হৃদয়ে গঢ়া হৱিৰ তোমালৈ আমি বহন কৰোঁ। এইবোৰ তোমাৰ বাবে বৃদ্ধি-শক্তিৰূপে হওক—ঋষভ-সদৃশ বলসমূহ আৰু বশা-সদৃশ ফলদায়িনী শক্তিও।

Mantra 48

अग्निं देवासो अग्रियमिन्धते वृत्रहन्तमम् । येना वसून्याभृता तृळ्हा रक्षांसि वाजिना ॥

দেৱতাসকলে অগ্নিক জ্বলাই তোলে—অগ্ৰগণ্য নেতা, বৃত্রহন্তম, অতি পৰাক্ৰমী। যাৰ দ্বাৰা বসুধন আহে, আৰু বলৰ পূৰ্ণতাৰে দৃঢ় ৰক্ষস-অন্ধকাৰশক্তিসমূহ চূর্ণ হয়।