Sukta 16

Mantra 1

त्वमग्ने यज्ञानां होता विश्वेषां हितः । देवेभिर्मानुषे जने ॥

అగ్నీ, నీవు సమస్త యజ్ఞాల హోతవు, హితార్థంగా నియుక్తుడవు. దేవులతో కలిసి నీవు మనుష్యజనంలో నీ స్థానాన్ని అధిష్ఠిస్తావు.

Mantra 2

स नो मन्द्राभिरध्वरे जिह्वाभिर्यजा महः । आ देवान्वक्षि यक्षि च ॥

మహాబలుడైన అగ్నీ! మా కొరకు అధ్వర-యాత్ర యజ్ఞంలో నీ ఆనందమయ జిహ్వలతో యజనం చేయుము; దేవులను ఇక్కడికి తీసికొని రమ్ము, ఇక్కడే వారినీ యక్ష (పూజ) చేయుము.

Mantra 3

वेत्था हि वेधो अध्वनः पथश्च देवाञ्जसा । अग्ने यज्ञेषु सुक्रतो ॥

హే వేదస్ (జ్ఞాతా)! నీవు అధ్వన యొక్క మార్గములను, పథములను, అలాగే దేవులను కూడా ఋజుత్వం (నేరుతనం) ద్వారా తెలుసుకొనుచున్నావు; హే సుక్రతు అగ్నీ! యజ్ఞములలో.

Mantra 4

त्वामीळे अध द्विता भरतो वाजिभिः शुनम् । ईजे यज्ञेषु यज्ञियम् ॥

నేను నిన్ను మరల మరల స్తుతించుచున్నాను; భరతుడు వాజములు/బలములతో శునం (శుభం) పొందుచున్నాడు. యజ్ఞములలో యజ్ఞియుని (యజ్ఞానికి యోగ్యుని) ఈజే (పూజ) చేయుచున్నాడు.

Mantra 5

त्वमिमा वार्या पुरु दिवोदासाय सुन्वते । भरद्वाजाय दाशुषे ॥

అగ్నీ, సోమాన్ని పిండే దివోదాసునికోసం, హవిస్సు అర్పించే భరద్వాజునికోసం—నీవు ఈ అనేక వాంఛనీయ వరాలను, మంగళకర శక్తులను ప్రకటించు.

Mantra 6

त्वं दूतो अमर्त्य आ वहा दैव्यं जनम् । शृण्वन्विप्रस्य सुष्टुतिम् ॥

నీవు అమర్త్య దూతవు; దైవ జనులను ఇక్కడికి తీసుకురా. విప్రుని సుష్టుతిని వింటూ, వారిని మా యజ్ఞంలోకి నడిపించు.

Mantra 7

त्वामग्ने स्वाध्यो मर्तासो देववीतये । यज्ञेषु देवमीळते ॥

అగ్నీ, స్వాధ్య (సంయములు గల) మర్త్యులు దేవవీతికోసం యజ్ఞాలలో నిన్ను ప్రజ్వలింపజేసి, దేవునిగా నిన్ను స్తుతిస్తారు.

Mantra 8

तव प्र यक्षि संदृशमुत क्रतुं सुदानवः । विश्वे जुषन्त कामिनः ॥

ఓ సుదానవులారా, మీ స్పష్టదర్శనం (సందృశ్) మరియు కార్యసాధక సంకల్పశక్తి (క్రతు)ను ప్రకటించండి; సత్యపూర్ణతను కోరే సమస్త ఉదార దాతలు వాటిలో ఆనందించి, మీ జ్వాలచేత సమరసులగుదురు గాక.

Mantra 9

त्वं होता मनुर्हितो वह्निरासा विदुष्टरः । अग्ने यक्षि दिवो विशः ॥

నీవు మనువిచే స్థాపితుడైన హోతృ; నీవే వహ్ని—అతివిదుష్ మార్గదర్శి. ఓ అగ్నీ, దివో విశః కోసం యజ్ఞం చేయి; దీప్త శక్తులను మా ఋత-నియమిత జీవనంలోకి తీసుకురా.

Mantra 10

अग्न आ याहि वीतये गृणानो हव्यदातये । नि होता सत्सि बर्हिषि ॥

ఓ అగ్నీ, వీతయే—దేవ-సహభాగిత కోసం—ఇక్కడికి రా; స్తుతింపబడుతూ, హవ్యదాతగా రా. హోతృగా బర్హిషి మీద కూర్చొని, మా సిద్ధమైన చైతన్యంలో స్థిరపడు.

Mantra 11

तं त्वा समिद्भिरङ्गिरो घृतेन वर्धयामसि । बृहच्छोचा यविष्ठ्य ॥

హే అంగిరస్, సమిధలతోను ఘృత-ఆహుతితోను మేము నిన్ను వర్ధింపజేస్తాము. హే యవిష్ఠ (అత్యంత నవీనుడా), మహా జ్వాలతో ప్రకాశించి దహించు.

Mantra 12

स नः पृथु श्रवाय्यमच्छा देव विवाससि । बृहदग्ने सुवीर्यम् ॥

హే దేవా, విశాలమైన, శ్రవణీయమైన కీర్తి వైపు—ఆ నిర్మల లక్ష్య వైపు—మమ్మల్ని నడిపించు. హే అగ్నీ, మాకు మహత్తర సువీర్యం (వీరబలం) ప్రసాదించు.

Mantra 13

त्वामग्ने पुष्करादध्यथर्वा निरमन्थत । मूर्ध्नो विश्वस्य वाघतः ॥

హే అగ్నీ, అథర్వా నిన్ను పుష్కర-సరస్సు నుండి మథించి వెలికి తీసెను—సర్వ వాఘత (యజమాని/స్తోత) యొక్క మస్తక-శిఖరం నుండి.

Mantra 14

तमु त्वा दध्यङ्ङृषिः पुत्र ईधे अथर्वणः । वृत्रहणं पुरंदरम् ॥

ఆయననే—అథర్వణుని కుమారుడైన దధ్యఙ్ ఋషి—నిన్ను ప్రజ్వలింపజేస్తాడు: వృత్రహన్, పురందరుడు, అడ్డంకులను సంహరించి దుర్గాలను ఛేదించువాడా (అగ్నీ).

Mantra 15

तमु त्वा पाथ्यो वृषा समीधे दस्युहन्तमम् । धनंजयं रणेरणे ॥

హే అగ్నీ, మార్గపు వృషభా, నిన్ను నేను సమ్యక్‌గా ప్రజ్వలింపజేస్తాను—దస్యుహంతమ, చీకటి-ఆవరణకారులను అత్యంతంగా సంహరించువాడా; రణే రణే ధనంజయుడు, ధనవిజేత।

Mantra 16

एह्यू षु ब्रवाणि तेऽग्न इत्थेतरा गिरः । एभिर्वर्धास इन्दुभिः ॥

ఇక్కడికి రా, హే అగ్నీ; ఈ విధంగా నీకు ఈ ఇతర స్తుతివాక్యాలను నేను పలుకుతాను. ఈ ఇందు-రసములచే నీవు వృద్ధి పొందుతావు.

Mantra 17

यत्र क्व च ते मनो दक्षं दधस उत्तरम् । तत्रा सदः कृणवसे ॥

ఎక్కడ ఎలాగైనా నీవు నీ మనస్సును, ఉన్నత నైపుణ్యాన్ని (దక్షం) స్థాపిస్తావో, అక్కడే నీవు ఆసనాన్ని నిర్మిస్తావు—అక్కడే మా అంతరంలో నీ నివాసాన్ని స్థిరపరుస్తావు.

Mantra 18

नहि ते पूर्तमक्षिपद्भुवन्नेमानां वसो । अथा दुवो वनवसे ॥

హే వసూ, వీరి మధ్య నీ పరిపూర్ణత పడవేయబడదు, తగ్గదు; అందువల్ల నీ కృపా-సేవాదానం (దువః) పొందాలని మేము కోరుతున్నాము.

Mantra 19

आग्निरगामि भारतो वृत्रहा पुरुचेतनः । दिवोदासस्य सत्पतिः ॥

అగ్ని వచ్చెను—భరతుని తేజస్సు, వృత్రహంత, బహుచేతనుడు; దివోదాసుని సత్పతి—సత్యాధిపతి.

Mantra 20

स हि विश्वाति पार्थिवा रयिं दाशन्महित्वना । वन्वन्नवातो अस्तृतः ॥

అతడే, సమస్త పార్థివ ప్రమాణాలను మించి, తన మహిమచేత (ఉపాసకునికి) రయి—సంపద/ఆధ్యాత్మిక ధనం—ప్రదానం చేస్తాడు; ముందుకు ముందుకు జయిస్తూ సాగేవాడు, ప్రతికూల గాలులకూ అచలుడు, చిందరపడనివాడు.

Mantra 21

स प्रत्नवन्नवीयसाग्ने द्युम्नेन संयता । बृहत्ततन्थ भानुना ॥

అగ్నీ, నీవు ప్రాచీనుడవైనా నిత్య నూతనుడవు; నీ ప్రకాశమయ ద్యుమ్నం యొక్క సమీకృత శక్తితో, నీ భాను—కిరణప్రభ—ద్వారా ఆ బృహత్ (విశాల విస్తారాన్ని) విస్తరింపజేస్తావు.

Mantra 22

प्र वः सखायो अग्नये स्तोमं यज्ञं च धृष्णुया । अर्च गाय च वेधसे ॥

ముందుకు రండి, ఓ సఖులారా! అగ్నికోసం స్తోమం మరియు యజ్ఞాన్ని ధృష్ణు—ధైర్యవంతమైన—ఉత్సాహంతో సమర్పించండి; వేదస్—విధాత/జ్ఞాని—కోసం అర్చించండి, పాడండి, జపించండి.

Mantra 23

स हि यो मानुषा युगा सीदद्धोता कविक्रतुः । दूतश्च हव्यवाहनः ॥

మనుష్య యుగములన్నిటిలోనూ ఆహ్వానించే హోతాగా ఆసీనుడై ఉండేవాడు అతడే—కవి-క్రతు, ఋషి-సంకల్పశక్తి గలవాడు. అతడే దూత కూడా; హవ్య-వాహనుడై దేవుల వద్దకు హవిని మోసుకుపోతాడు.

Mantra 24

ता राजाना शुचिव्रतादित्यान्मारुतं गणम् । वसो यक्षीह रोदसी ॥

హే వసు (అగ్నీ), శుచి-వ్రతముగల ఆ రెండు రాజులకై—ఆదిత్యులకును మరుత్-గణమునకును—ఇక్కడ యజ్ఞం చేయుము; హవిలో ద్యావా-పృథివీ అనే రెండు రోదసీలను సమీపమునకు తేగలుము.

Mantra 25

वस्वी ते अग्ने संदृष्टिरिषयते मर्त्याय । ऊर्जो नपादमृतस्य ॥

హే అగ్నీ, నీ వస్వీ—సమృద్ధి, దీప్తి గల—దృష్టి మర్త్యునికై ముందుకు దూసుకుపోతుంది; హే ఊర్జో నపాత్, అమృత-బలపు కుమారుడా.

Mantra 26

क्रत्वा दा अस्तु श्रेष्ठोऽद्य त्वा वन्वन्त्सुरेक्णाः । मर्त आनाश सुवृक्तिम् ॥

ఈ రోజు క్రతు (వివేకశక్తి) చేత దాత శ్రేష్ఠుడై ఉండుగాక; సుయజ్ఞమార్గంలో నిన్ను అన్వేషించే మర్త్యుడు సు-వృక్తి—సువ్యవస్థిత ప్రకాశమయ వాక్కును—సాధించుగాక.

Mantra 27

ते ते अग्ने त्वोता इषयन्तो विश्वमायुः । तरन्तो अर्यो अरातीर्वन्वन्तो अर्यो अरातीः ॥

అగ్నీ, నీవు తోడుగా ఉన్నవారు ఉత్సాహంగా ముందుకు సాగి సంపూర్ణ ఆయుష్షును గెలుచుకుంటారు; అరాతి—శత్రు-నిరాకరణలను—దాటి, మళ్లీ అరాతి—ఋతవిరోధి శక్తులను—జయిస్తారు.

Mantra 28

अग्निस्तिग्मेन शोचिषा यासद्विश्वं न्यत्रिणम् । अग्निर्नो वनते रयिम् ॥

తీక్ష్ణ శోచిష్ (జ్వాల) తో అగ్ని ముందుకు సాగి, అన్నిటినీ మింగే తమసును కూలదోసుగాక; అగ్ని మా కోసం రయి—సమృద్ధి యొక్క పరిపూర్ణతను—గెలుచుకొని రాగాక.

Mantra 29

सुवीरं रयिमा भर जातवेदो विचर्षणे । जहि रक्षांसि सुक्रतो ॥

ఓ జాతవేదస్, ఓ విచర్షణే! వీరశక్తిని ప్రసాదించే ధనసంపదను మాకు తీసుకురా. ఓ సుక్రతు, రక్షాంసులను సంహరించు.

Mantra 30

त्वं नः पाह्यंहसो जातवेदो अघायतः । रक्षा णो ब्रह्मणस्कवे ॥

ఓ జాతవేదస్, అంహస్ (క్లేశం-దోషం) నుండి, అలాగే అఘాయతః (దుష్టాశయుడు) నుండి మమ్మల్ని కాపాడు. ఓ బ్రహ్మణస్కవ, మాకు రక్షణగా నిలువు.

Mantra 31

यो नो अग्ने दुरेव आ मर्तो वधाय दाशति । तस्मान्नः पाह्यंहसः ॥

ఓ అగ్నే, మా వధకై తనను అర్పించే ఏ దురేవాః (దుష్టమనస్సు గల) మానవుడి నుండైనా—అంహస్ (సంకోచింపజేసే క్లేశం) నుండి మమ్మల్ని కాపాడు.

Mantra 32

त्वं तं देव जिह्वया परि बाधस्व दुष्कृतम् । मर्तो यो नो जिघांसति ॥

ఓ దేవా (అగ్నీ), నీ జ్వాలామయ జిహ్వతో ఆ దుష్కృతుణ్ని చుట్టుముట్టి త్రోసివేయి—మమ్మల్ని హతమార్చదలచిన ఆ మర్త్యుణ్ని।

Mantra 33

भरद्वाजाय सप्रथः शर्म यच्छ सहन्त्य । अग्ने वरेण्यं वसु ॥

ఓ సహంత్య (సహించి జయించు) అగ్నీ, భరద్వాజునికి విశాలమైన శరణం-ఆశ్రయాన్ని ప్రసాదించు; అలాగే వరేణ్య వసు—కాంక్షిత మంగళధనాన్ని—ఇమ్ము।

Mantra 34

अग्निर्वृत्राणि जङ्घनद्द्रविणस्युर्विपन्यया । समिद्धः शुक्र आहुतः ॥

సమిద్ధః, శుక్రః, ఆహుతః అయిన అగ్ని వృత్రాలను (ఆవరించువారిని) చూర్ణం చేశాడు; విపన్యయా (ప్రేరిత స్తుతి-ఆనందం) ద్వారా ద్రవిణస్యుః—ధనాన్ని కోరువాడు—అతడు।

Mantra 35

गर्भे मातुः पितुष्पिता विदिद्युतानो अक्षरे । सीदन्नृतस्य योनिमा ॥

మాతృ గర్భంలో—తండ్రికీ తండ్రి—విద్యుత్తులా మెరుస్తూ ప్రకటనమవుతాడు; అక్షర (అవినాశి) లో ఆసీనుడవుతాడు—ఋత (సత్య-వ్యవస్థ) యోనిలో స్థిరపడతాడు.

Mantra 36

ब्रह्म प्रजावदा भर जातवेदो विचर्षणे । अग्ने यद्दीदयद्दिवि ॥

హే జాతవేదస్, హే విచర్షణ (విస్తృతదర్శి) అగ్నీ, ప్రజావాన్ (ఆత్మిక-సంతానసమృద్ధి) గల బ్రహ్మ—ప్రేరిత వాక్కును—మాకు మోసుకొనిరా; నీవు దివి (దివ్య లోకం/మనో-ఆకాశం) లో దగ్ధంగా ప్రకాశించినప్పుడు.

Mantra 37

उप त्वा रण्वसंदृशं प्रयस्वन्तः सहस्कृत । अग्ने ससृज्महे गिरः ॥

హే రమ్యదర్శనుడా, మేము నీకు సమీపమవుతున్నాం—అర్పణ-ప్రేరణతో, హే సహస్కృత్ (పరాక్రమకర్త); హే అగ్నీ, మా గిరః (ప్రేరిత వాక్యాలు) ప్రవహింపజేస్తాము.

Mantra 38

उप च्छायामिव घृणेरगन्म शर्म ते वयम् । अग्ने हिरण्यसंदृशः ॥

దహించే తాపపు కాంతి నుండి కాపాడే నీడకు చేరినట్లే, నీ శరణ-ఆశ్రయానికి మేము సమీపించాము. హే అగ్నీ, స్వర్ణదీప్త దర్శనముగలవాడా, మాకు నీ శాంతి మరియు రక్షణ ప్రసాదించు.

Mantra 39

य उग्र इव शर्यहा तिग्मशृङ्गो न वंसगः । अग्ने पुरो रुरोजिथ ॥

శత్రు-విధ్వంసకుడిలా ఉగ్రుడవై, తీక్ష్ణశృంగములతో దూసుకొచ్చే వృషభంలా—హే అగ్నీ, మా ముందర ఉన్న దుర్గాలను నీవు పగులగొట్టి తెరిచావు.

Mantra 40

आ यं हस्ते न खादिनं शिशुं जातं न बिभ्रति । विशामग्निं स्वध्वरम् ॥

కొత్తగా జన్మించిన భక్షక శిశువును చేతిలో మోసినట్లే—ప్రజల అగ్ని, సు-యజ్ఞముగలవాడు; అతనిని ఇక్కడికి తీసుకురా, మా అంతరంలో అతనిని స్థాపించు.

Mantra 41

प्र देवं देववीतये भरता वसुवित्तमम् । आ स्वे योनौ नि षीदतु ॥

ఓ భరతులారా, దేవుల ప్రీతికోసం దేవుని ముందుకు తీసుకురండి—వసు (సంపద/సమృద్ధి) పొందించడంలో అత్యుత్తముడిని. ఆయన తన స్వయ యోనిలో, తన యథార్థ ఆసనంలో వచ్చి కూర్చుండుగాక.

Mantra 42

आ जातं जातवेदसि प्रियं शिशीतातिथिम् । स्योन आ गृहपतिम् ॥

జాతవేదసిలో నూతనంగా జనించిన ప్రియ అతిథిని పోషించండి; అతనిని సుఖమయ ఆశ్రయానికి—అగ్ని, గృహపతి—తీసుకురండి.

Mantra 43

अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः । अरं वहन्ति मन्यवे ॥

ఓ అగ్నీ, నీ అశ్వాలను యోకించు; ఎందుకంటే నీ అశ్వాలు, ఓ దేవా, కార్యసాధనలో సాధు (సిద్ధ)మైనవి. అవి మన్యు (అంతర ఉత్సాహం) కొరకు వేగంగా మోసుకుపోతాయి.

Mantra 44

अच्छा नो याह्या वहाभि प्रयांसि वीतये । आ देवान्त्सोमपीतये ॥

హే (అగ్నీ), మా వద్దకు రా; దేవ-వీతయే కోసం నీతో పాటు యజ్ఞ-ప్రయాంసి (అర్పణాలు) తీసుకురా. సోమపానార్థం దేవులను ఇక్కడికి తీసుకురా.

Mantra 45

उदग्ने भारत द्युमदजस्रेण दविद्युतत् । शोचा वि भाह्यजर ॥

హే భారతుల అగ్నీ, పైకి లేచిరా—అజస్ర తేజస్సుతో ద్యుమంతుడవు. హే అజర అగ్నీ, దహించి విస్తరించి అన్ని దిక్కులా ప్రకాశించు.

Mantra 46

वीती यो देवं मर्तो दुवस्येदग्निमीळीताध्वरे हविष्मान् । होतारं सत्ययजं रोदस्योरुत्तानहस्तो नमसा विवासेत् ॥

మర్త్యుడు దేవుని సేవించదలచినవాడు, హవిష్మాన్‌గా అధ్వర యజ్ఞంలో అగ్నిని స్తుతించాలి. ఆ అగ్ని—హోతా, సత్యయజుడు, రెండు లోకాల (రోదసీ) మధ్యస్థుడు—అతనికి ఉత్తాన హస్తాలతో నమస్కరించి, నమసా ద్వారా పూజించి, తనను తాను సమర్పించాలి.

Mantra 47

आ ते अग्न ऋचा हविर्हृदा तष्टं भरामसि । ते ते भवन्तूक्षण ऋषभासो वशा उत ॥

అగ్నీ! ఋచాతో కలిసి, హృదయంతో మలచిన హవిస్సును నీకు మేము తీసుకొస్తున్నాం. ఇవి నీకు వృద్ధిని కలిగించే దృఢ శక్తులుగా కావాలి—ఋషభసమ బలమూ, వశాసమ అనుగ్రాహ్య శక్తিও కూడ.

Mantra 48

अग्निं देवासो अग्रियमिन्धते वृत्रहन्तमम् । येना वसून्याभृता तृळ्हा रक्षांसि वाजिना ॥

దేవులు అగ్రగామి, అగ్రణ్యుడైన అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేస్తారు—అతడు వృత్రహంతుల్లో అత్యంత పరాక్రమవంతుడు. అతని ద్వారా వసువులు (సంపదలు) తెచ్చబడతాయి; వాజిన్ బలసంపత్తితో దృఢమైన రక్షాంసులు నలిపివేయబడతాయి.