
Sukta 6.15
Bharadvāja Bārhaspatya
Agni
Jagatī (probable, given the longer line length; requires metrical confirmation)
บทสวดนี้สรรเสริญอัคนีในฐานะ “แขก” แห่งเรือนผู้ตื่นพร้อมรุ่งอรุณ และเป็นเจ้าเหนือผู้ทรงนำหมู่ชนทั้งปวง ผู้ขนส่งเครื่องบูชาของมนุษย์ไปยังเหล่าอมตะ ภารทวาชะอัญเชิญอัคนีในฐานะปุโรหิตผู้รู้ทั่ว ผู้ทำพิธีและญาณทัศนะ (vayunāni) ให้สมบูรณ์ ขอให้พระองค์สถาปนาไฟเรือนให้มั่นคง และลับคมกำลังของชุมชนกับความเร่าร้อนอันชอบธรรมให้เฉียบคมยิ่งขึ้น
Mantra 1
इममू षु वो अतिथिमुषर्बुधं विश्वासां विशां पतिमृञ्जसे गिरा । वेतीद्दिवो जनुषा कच्चिदा शुचिर्ज्योक्चिदत्ति गर्भो यदच्युतम् ॥
นี่คือแขกของท่าน ผู้ตื่นขึ้นพร้อมอรุณ เป็นเจ้าแห่งหมู่ชนทั้งปวง—ท่านประดับเขาด้วยถ้อยคำแห่งสรรเสริญ เขารู้ด้วยกำเนิดจากฟ้า; ผู้บริสุทธิ์ย่อมมาถึงแม้บัดนี้: เชื้อครรภ์ที่ซ่อนเร้น (garbha) กลืนกินสิ่งที่ไม่หวั่นไหว (acyuta)
Mantra 2
मित्रं न यं सुधितं भृगवो दधुर्वनस्पतावीड्यमूर्ध्वशोचिषम् । स त्वं सुप्रीतो वीतहव्ये अद्भुत प्रशस्तिभिर्महयसे दिवेदिवे ॥
ดุจมิตรที่เหล่าภฤคุ (Bhṛgu) ตั้งไว้มั่นคง ควรแก่การบูชาบนเจ้าแห่งพฤกษา (vanaspati) เปลวไฟพวยพุ่งขึ้นเบื้องบน—ฉันนั้น โอ อัคนีผู้พิสดาร ผู้ยินดีในเครื่องบูชา (vītahavya) ท่านได้รับการเทิดทูนให้ยิ่งใหญ่ด้วยคำสรรเสริญของเราวันแล้ววันเล่า
Mantra 3
स त्वं दक्षस्यावृको वृधो भूरर्यः परस्यान्तरस्य तरुषः । रायः सूनो सहसो मर्त्येष्वा छर्दिर्यच्छ वीतहव्याय सप्रथो भरद्वाजाय सप्रथः ॥
ท่านคือผู้พิทักษ์แห่งทักษะ (dakṣa) ผู้ไม่เสื่อม ผู้เพิ่มพูน; เป็นพลังอันสูงศักดิ์ที่ข้ามชนะทั้งสิ่งที่อยู่ไกลโพ้นและสิ่งที่อยู่ภายใน. โอ บุตรแห่งพลัง (sūno sahaso) จงแผ่ร่มเงาแห่งความอุดมสมบูรณ์ท่ามกลางปวงมนุษย์ เพื่อวีตหัวยะ (Vītahavya) ผู้แผ่กว้าง เพื่อภรทวาชะ (Bharadvāja) ผู้แผ่กว้าง—จงให้ที่พึ่งนั้นกว้างไกล.
Mantra 4
द्युतानं वो अतिथिं स्वर्णरमग्निं होतारं मनुषः स्वध्वरम् । विप्रं न द्युक्षवचसं सुवृक्तिभिर्हव्यवाहमरतिं देवमृञ्जसे ॥
พวกท่านประดับแต่งอัคนี (Agni) ด้วยบทสรรเสริญอันส่องสว่าง—แขกผู้รุ่งเรือง ผู้นำทางอันเรืองทอง โหตฤผู้เป็นมนุษย์แห่งพิธีบูชาที่ถูกต้อง; ดุจฤๅษีผู้มีวาจาเปล่งประกาย—ผู้หอบหิ้วเครื่องบูชา ผู้ก้าวไปไม่รู้เหนื่อยในฐานะพลังทิพย์—พวกท่านชำระแต่งพระองค์ด้วยถ้อยคำงาม.
Mantra 5
पावकया यश्चितयन्त्या कृपा क्षामन्रुरुच उषसो न भानुना । तूर्वन्न यामन्नेतशस्य नू रण आ यो घृणे न ततृषाणो अजरः ॥
ด้วยเปลวไฟอันชำระให้บริสุทธิ์ซึ่งปลุกการรู้เห็น เขาส่องทะลุราตรีทั้งหลาย ดุจรัศมีแห่งอุษัส (Uṣas) ผู้เป็นอรุณ. ดุจม้ารวดเร็ว เขาผลักดันไปตามทาง บัดนี้เข้าสู่ศึก—ดุจความรุ่งโรจน์อันเร่าร้อน ไม่เคยอิ่ม ไม่รู้ชรา.
Mantra 6
अग्निमग्निं वः समिधा दुवस्यत प्रियम्प्रियं वो अतिथिं गृणीषणि । उप वो गीर्भिरमृतं विवासत देवो देवेषु वनते हि वार्यं देवो देवेषु वनते हि नो दुवः ॥
ท่านทั้งหลายจงปรนนิบัติอัคนี (Agni) ครั้งแล้วครั้งเล่าด้วยเชื้อไฟแห่งฟืนที่ก่อขึ้น; จงสรรเสริญ “แขกผู้เป็นที่รัก” ผู้เป็นที่รักเสมอ. จงเข้าใกล้ด้วยถ้อยคำสรรเสริญและจัดที่ให้แก่อมตะ; เทพย่อมชนะท่ามกลางเหล่าเทพซึ่งพรอันพึงปรารถนา; เทพย่อมชนะท่ามกลางเหล่าเทพซึ่งการบูชารับใช้ของเราและความสำเร็จของมัน.
Mantra 7
समिद्धमग्निं समिधा गिरा गृणे शुचिं पावकं पुरो अध्वरे ध्रुवम् । विप्रं होतारं पुरुवारमद्रुहं कविं सुम्नैरीमहे जातवेदसम् ॥
ข้าพเจ้าสรรเสริญอัคนี (Agni) ผู้ถูกจุดให้ลุกโชน ด้วยฟืนและด้วยถ้อยคำสรรเสริญ—ผู้บริสุทธิ์ ผู้ชำระให้บริสุทธิ์ ผู้ตั้งอยู่เบื้องหน้าพิธีบูชา ผู้มั่นคง. ปุโรหิตผู้มีญาณ (hotṛ) ผู้ให้กว้างขวาง ผู้ไม่ประทุษร้าย ผู้เป็นกวีทิพย์—เราวอนหา Jātavedas ด้วยพระกรุณาและพรอันดี.
Mantra 8
त्वां दूतमग्ने अमृतं युगेयुगे हव्यवाहं दधिरे पायुमीड्यम् । देवासश्च मर्तासश्च जागृविं विभुं विश्पतिं नमसा नि षेदिरे ॥
โอ้อัคนี (Agni) ในกาลทุกยุคทุกสมัย ท่านถูกสถาปนาเป็นทูตอมตะ เป็นผู้นำพาเครื่องบูชา เป็นผู้พิทักษ์ผู้ควรแก่การสรรเสริญ. ทั้งเหล่าเทพและมนุษย์ได้อัญเชิญท่านให้นั่งลงด้วยนมัสการ—ผู้ตื่นเฝ้า ผู้แผ่ไพศาล ผู้เป็นเจ้าแห่งหมู่ชน.
Mantra 9
विभूषन्नग्न उभयाँ अनु व्रता दूतो देवानां रजसी समीयसे । यत्ते धीतिं सुमतिमावृणीमहेऽध स्मा नस्त्रिवरूथः शिवो भव ॥
โอ อัคนี ผู้ก้าวไปอย่างงดงาม ผู้ตามสัตย์บัญญัติ (วรตะ) ทั้งสอง เป็นทูตแห่งเหล่าเทวะ ท่านดำเนินไปทั่วสองโลก. ครั้นเราทั้งหลายเลือกเอาความคิดอันดลใจและปัญญาอันเที่ยงตรง (สุมัติ) ของท่านไว้แก่ตนแล้ว ขอท่านจงเป็นที่คุ้มภัยสามชั้นแก่เรา เป็นมงคลและเปี่ยมเมตตาเถิด.
Mantra 10
तं सुप्रतीकं सुदृशं स्वञ्चमविद्वांसो विदुष्टरं सपेम । स यक्षद्विश्वा वयुनानि विद्वान्प्र हव्यमग्निरमृतेषु वोचत् ॥
ผู้นั้นผู้มีพระพักตร์งาม ผู้เห็นแจ่ม ผู้ดำเนินตรง—แม้เรายังไม่รู้ เราก็จักติดตามผู้รู้ยิ่งกว่า. ขอเขาผู้รู้จงประกอบกิจแห่งปรีชาญาณทั้งปวง (วยุนะ) ให้สำเร็จ; และขออัคนีจงประกาศเครื่องบูชาให้ก้าวหน้า ท่ามกลางเหล่าอมฤตชน.
Mantra 11
तमग्ने पास्युत तं पिपर्षि यस्त आनट् कवये शूर धीतिम् । यज्ञस्य वा निशितिं वोदितिं वा तमित्पृणक्षि शवसोत राया ॥
ผู้นั้นแล โอ อัคนี ท่านทรงพิทักษ์ และทรงพาข้ามพ้น—ผู้มาถึงท่านด้วยความคิดอันดลใจ โอ วีรบุรุษผู้เป็นกวีทิพย์. ไม่ว่าจะเป็นความคมกล้าของยัญญะ หรือการผงาดขึ้นอันยกสูงของมัน ผู้นั้นท่านย่อมเติมเต็มด้วยพลัง (ศวัส) และด้วยทรัพย์ภายใน (รายา).
Mantra 12
त्वमग्ने वनुष्यतो नि पाहि त्वमु नः सहसावन्नवद्यात् । सं त्वा ध्वस्मन्वदभ्येतु पाथः सं रयिः स्पृहयाय्यः सहस्री ॥
ข้าแต่อัคนี โปรดคุ้มครองผู้ที่มุ่งมั่นรับใช้; ข้าแต่ผู้ทรงพลัง โปรดคุ้มครองพวกเราจากความด่างพร้อยและสิ่งที่ควรถูกตำหนิ. ขอให้หนทาง (pāthaḥ) อันมีกำลังพิชิตมุ่งเข้าหาท่าน; ขอให้ไรยิ (rayi ความมั่งคั่ง/พร) พันเท่า อันเป็นที่ใฝ่ปรารถนาของจิตวิญญาณ มารวมสู่พวกเรา.
Mantra 13
अग्निर्होता गृहपतिः स राजा विश्वा वेद जनिमा जातवेदाः । देवानामुत यो मर्त्यानां यजिष्ठः स प्र यजतामृतावा ॥
อัคนีเป็นโหตฤ (hotṛ ปุโรหิตผู้สวดเชิญ) เป็นเจ้าบ้าน เป็นราชา; ชาตเวทัส (Jātavedas ผู้รู้การเกิดทั้งปวง) รู้การเกิดและความเป็นมาทั้งสิ้น. ผู้ซึ่งบูชายัญได้ยอดเยี่ยมที่สุดทั้งเพื่อเทพและเพื่อมนุษย์—ขอให้ผู้ทรงฤตะ (ṛta ระเบียบ/สัจธรรมจักรวาล) นั้นนำการถวายให้ก้าวหน้าไปเถิด.
Mantra 14
अग्ने यदद्य विशो अध्वरस्य होतः पावकशोचे वेष्ट्वं हि यज्वा । ऋता यजासि महिना वि यद्भूर्हव्या वह यविष्ठ या ते अद्य ॥
ข้าแต่อัคนี วันนี้เมื่อท่าน—โหตฤแห่งพิธีบูชายัญอันเป็นการเดินทาง—เปลวเพลิงผู้ส่องสว่างบริสุทธิ์—โอบล้อมหมู่ชนทั้งหลาย เพราะท่านคือผู้กระทำการบูชาอย่างแท้จริง. ท่านบูชาด้วยฤตะ (ṛta) ทั้งหลาย และด้วยมหิทธิฤทธิ์ของท่านจึงแผ่กว้างออกเป็นอเนกประการ. เพราะฉะนั้น ข้าแต่ผู้เยาว์ที่สุด โปรดนำเครื่องบูชาที่เป็นของท่านในวันนี้ไปเถิด.
Mantra 15
अभि प्रयांसि सुधितानि हि ख्यो नि त्वा दधीत रोदसी यजध्यै । अवा नो मघवन्वाजसातावग्ने विश्वानि दुरिता तरेम ता तरेम तवावसा तरेम ॥
กระแสแห่งการก้าวไปข้างหน้าที่ตั้งมั่นดีทั้งหลายมุ่งสู่ท่าน เพราะท่านปรากฏเด่นชัด; ฟ้ากับแผ่นดิน (โรทสี) วางท่านไว้ ณ ที่นี้เพื่อการบูชายัญ. โอ อัคนี ผู้เอื้อเฟื้อในการได้มาซึ่งความอุดมสมบูรณ์ โปรดช่วยเราจากเบื้องล่างด้วยความคุ้มครองของท่าน เพื่อเราจะข้ามพ้นทุริตะทั้งปวง—ใช่แล้ว ข้ามพ้นมัน ข้ามพ้นมัน ด้วยความเกื้อหนุนของท่านให้ข้ามพ้นเถิด.
Mantra 16
अग्ने विश्वेभिः स्वनीक देवैरूर्णावन्तं प्रथमः सीद योनिम् । कुलायिनं घृतवन्तं सवित्रे यज्ञं नय यजमानाय साधु ॥
โอ อัคนี ผู้มีพักตร์เรืองรอง (สวะนีกะ) พร้อมด้วยเทพทั้งปวงผู้มีรัศมีเดียวกัน จงประทับก่อน ณ ที่นั่งแห่งครรภ์ (โยนิ) อันเต็มด้วยความอบอุ่นปกคลุม; ผู้สร้างรัง ผู้มั่งคั่งด้วยแสงแห่งฆฤตะอันใส—จงนำบูชายัญนี้ให้ถูกต้อง เพื่อสวิตฤ (Savitṛ) และเพื่อผู้ประกอบยัญ ให้ดำเนินไปในทางดีและตรง.
Mantra 17
इममु त्यमथर्ववदग्निं मन्थन्ति वेधसः । यमङ्कूयन्तमानयन्नमूरं श्याव्याभ्यः ॥
อัคนีองค์นี้เอง—ดังที่อถรรวัน (Atharvan) เคยทำ—เหล่าผู้รู้ทั้งหลายกวนถูให้บังเกิดขึ้น; เมื่อท่านเติบโตขึ้นในการกวนถูนั้น เขาทั้งหลายก็อัญเชิญท่านออกมา นำไปข้างหน้า—โดยไม่หลงงง—จากเครื่องห่อคลุมอันมืดทึบ.
Mantra 18
जनिष्वा देववीतये सर्वताता स्वस्तये । आ देवान्वक्ष्यमृताँ ऋतावृधो यज्ञं देवेषु पिस्पृशः ॥
จงบังเกิดเพื่อการเสด็จมาของเหล่าเทพ เพื่อความสำเร็จทั่วถ้วน เพื่อความสวัสดีของเรา โอผู้เพิ่มพูนṛta (ระเบียบอันเที่ยงธรรมแห่งจักรวาล) จงนำเหล่าเทพผู้เป็นอมตะมาสู่ที่นี่ และจงให้พิธีบูชายัญสัมผัสและเข้าไปอยู่ท่ามกลางเหล่าเทพ
Mantra 19
वयमु त्वा गृहपते जनानामग्ने अकर्म समिधा बृहन्तम् । अस्थूरि नो गार्हपत्यानि सन्तु तिग्मेन नस्तेजसा सं शिशाधि ॥
เราทั้งหลายได้ทำให้ท่านยิ่งใหญ่ด้วยเชื้อไฟ โออัคนี ผู้เป็นเจ้าแห่งเรือนของมนุษย์ ขอให้ไฟประจำเรือนของเรา (gārhapatya) ตั้งมั่นแน่นหนา และด้วยเปลวเพลิงอันคมกล้าแห่งเดชะของท่าน จงลับคมและปรับกำลังของเราให้เข้มถูกส่วน
Agni, the sacred fire, praised as the household “guest” and the priestly messenger who carries offerings from humans to the gods.
It points to the daily rekindling and awakening of the fire at daybreak, and symbolically to the awakening of clarity and right intention at the start of action.
It emphasizes Agni’s domestic role: as “lord of the house,” he stabilizes the home’s sacred fire and supports prosperity, order, and disciplined strength in family life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.