
Sukta 4.57
Vāmadeva Gautama (traditional for 4.57)
Kṣetrasya Pati (Lord of the Field); allied with agricultural/cosmic fertility powers
Gāyatrī (probable for several verses in 4.57; requires full scan)
บทสวดนี้เป็นคำอธิษฐานเพื่อความอุดมสมบูรณ์ทั้งทางเกษตรและจักรวาลแด่กฺเษตรัสยะ ปติ เจ้าแห่งทุ่งนา ขอให้มีชัยในการเพาะปลูก ให้โคและม้าเจริญงอกงาม และให้โภชนาการเพิ่มพูนอย่างมั่นคง ต่อมาขยายเป็นการอัญเชิญศุนา-สีรา (ความรุ่งเรืองเป็นมงคลและพลังแห่งคันไถ) และวอนขอฝนของปัรชัญญะให้ทำให้แผ่นดินหวาน ชุ่มชื่น ออกผล และเกื้อหนุนทั้งงานของมนุษย์และการเติบโตภายใน
Mantra 1
क्षेत्रस्य पतिना वयं हितेनेव जयामसि । गामश्वं पोषयित्न्वा स नो मृळातीदृशे ॥
ด้วยพระผู้เป็นเจ้าแห่งทุ่งนา เราทั้งหลายย่อมมีชัย ดุจได้ชัยด้วยพระกรุณาอันแน่นอน; พระองค์ผู้ทรงหล่อเลี้ยงในเราซึ่ง ‘โค’ และ ‘อัศวะ’ (รัศมีแห่งความสว่างและพลัง) —ขอทรงเมตตาแก่เราผู้แสวงหาโดยนัยนี้เถิด.
Mantra 2
क्षेत्रस्य पते मधुमन्तमूर्मिं धेनुरिव पयो अस्मासु धुक्ष्व । मधुश्चुतं घृतमिव सुपूतमृतस्य नः पतयो मृळयन्तु ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าแห่งทุ่งนา ขอทรงรีดคลื่นอันหวานดุจน้ำผึ้งลงสู่เรา ดุจแม่โครีดน้ำนม; ให้ไหลหวานดุจฆฤตะ (ghṛta) อันใสบริสุทธิ์ที่กรองดีแล้ว. ขอเหล่าผู้พิทักษ์แห่งฤตะ (ṛta—ระเบียบอันเที่ยงธรรมของจักรวาล) จงเมตตาเรา ให้สภาวะของเราเป็นภาชนะแห่งความงอกงามอันชอบธรรม.
Mantra 3
मधुमतीरोषधीर्द्याव आपो मधुमन्नो भवत्वन्तरिक्षम् । क्षेत्रस्य पतिर्मधुमान्नो अस्त्वरिष्यन्तो अन्वेनं चरेम ॥
ขอให้โอสถพฤกษาทั้งหลายหวานดุจน้ำผึ้ง ขอให้ฟ้าและสายน้ำหวานดุจน้ำผึ้ง และขอให้แดนกลางแห่งลมหายใจและชีวิต (อันตริกษะ) หวานดุจน้ำผึ้งเพื่อเรา. ขอให้พระผู้เป็นเจ้าแห่งทุ่งนาหวานดุจน้ำผึ้งแก่เรา; ขอให้เราปลอดภัยไร้บาดเจ็บ ติดตามพระองค์ และดำเนินไปในแดนที่ทรงจัดระเบียบไว้.
Mantra 4
शुनं वाहाः शुनं नरः शुनं कृषतु लाङ्गलम् । शुनं वरत्रा बध्यन्तां शुनमष्ट्रामुदिङ्गय ॥
ขอให้ผู้แบกหามเคลื่อนไปโดยเป็นมงคล ขอให้ผู้ทำงานเป็นมงคล ขอให้คันไถกรีดร่องไปโดยเป็นมงคล ขอให้บังเหียนผูกไว้โดยเป็นมงคล ขอให้ไม้ต้อน/แส้ต้อนถูกยกขึ้นและขับเคลื่อนโดยเป็นมงคล—เพื่อให้งานดำเนินไปตามจังหวะอันถูกต้องและสำเร็จผล
Mantra 5
शुनासीराविमां वाचं जुषेथां यद्दिवि चक्रथुः पयः । तेनेमामुप सिञ्चतम् ॥
โอ้ Śunāsīrau (ศุนาสีเรา) โปรดรับถ้อยคำนี้ของเราเถิด เพราะท่านทั้งสองได้ก่อเกิด “น้ำนมหล่อเลี้ยง” (páyas) ไว้ในสวรรค์ ด้วยความอุดมสมบูรณ์นั้นเอง ขอจงรดหลั่งลงมาที่นี่
Mantra 6
अर्वाची सुभगे भव सीते वन्दामहे त्वा । यथा नः सुभगाससि यथा नः सुफलाससि ॥
ขอจงหันมาหาเราเถิด โอ้ Sītā (สีตา เทวีแห่งร่องไถ) ผู้เป็นมงคล เราขอนอบน้อมบูชาแด่ท่าน ขอท่านจงเป็นผู้นำมาซึ่งสิริมงคลแก่เรา ขอท่านจงเป็นผู้ประทานผลอันดีแก่เรา
Mantra 7
इन्द्रः सीतां नि गृह्णातु तां पूषानु यच्छतु । सा नः पयस्वती दुहामुत्तरामुत्तरां समाम् ॥
ขอพระอินทระทรงจับร่องไถไว้และตั้งให้มั่นคง; ขอปูษัน (Pūṣan) ทรงนำมันให้ก้าวไปตามทางอันถูกต้อง. และขอให้นางผู้เปี่ยมด้วยแก่นสารแห่งความหล่อเลี้ยง รีดน้ำนมแห่งความอุดมให้แก่เราปีแล้วปีเล่า เพิ่มพูนยิ่งขึ้นทุกครา.
Mantra 8
शुनं नः फाला वि कृषन्तु भूमिं शुनं कीनाशा अभि यन्तु वाहैः । शुनं पर्जन्यो मधुना पयोभिः शुनासीरा शुनमस्मासु धत्तम् ॥
ขอให้ผาลไถของเราผ่าแผ่นดินอย่างเป็นมงคล; ขอให้ชาวไถนามุ่งสู่งานพร้อมพลังที่เทียมแอกแล้ว. ขอให้ปัรชัญญะ (Parjanya, พลังแห่งฝน) หลั่งความหวานด้วยธารน้ำนมอันหล่อเลี้ยง; โอ้ ศุนาและสีรา (Śunā, Sīrā) จงวางความเป็นมงคลนี้ไว้ในเราเถิด.
Kṣetrasya Pati means “Lord of the Field.” In this hymn he is the divine guardian of cultivated land who grants success in work, protects the field, and increases nourishment and prosperity.
Śunā-Sīrā are paired fertility powers connected with auspicious increase and ploughing. The hymn asks them to accept the prayer and to “pour” nourishing essence onto the field so that cultivation and harvest succeed.
It is directly about farming—ploughing, workers, tools, and rain—but it also reads symbolically: the “field” can be one’s inner nature, ploughing is disciplined effort, and rain is grace that brings inner growth and well-being.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.