Sukta 57
Sukta 4.57
Vāmadeva Gautama (traditional for 4.57)
Kṣetrasya Pati (Lord of the Field); allied with agricultural/cosmic fertility powers
Gāyatrī (probable for several verses in 4.57; requires full scan)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି କ୍ଷେତ୍ରସ୍ୟ ପତି—କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଏକ କୃଷି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ଉର୍ବରତା-ପ୍ରାର୍ଥନା। ଏଠାରେ ଚାଷରେ ବିଜୟ, ଗୋ-ଅଶ୍ୱର ସମୃଦ୍ଧି, ଏବଂ ପୋଷଣର ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି। ପରେ ଏହା ଶୁନା-ସୀରାଙ୍କ (ଶୁଭ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ହଳଚାଷର ଶକ୍ତି) ଆହ୍ୱାନରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ, ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ ବର୍ଷାକୁ ଡାକେ—ପୃଥିବୀକୁ ମଧୁର, ଫଳଦାୟକ, ମନୁଷ୍ୟର କାମ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବିକାଶକୁ ସମର୍ଥନକାରୀ କରିବା ପାଇଁ।
Mantras
Mantra 1
क्षेत्रस्य पतिना वयं हितेनेव जयामसि । गामश्वं पोषयित्न्वा स नो मृळातीदृशे ॥
କ୍ଷେତ୍ରର ପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ହିତକର କୃପା ପରି ଜୟ ଲାଭ କରୁ। ଯେ ଆମ ଭିତରେ ଗାଈ ଓ ଅଶ୍ୱକୁ—ପ୍ରକାଶର କିରଣ ଓ ବଳ—ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେ ଏହିପରି ଯାଚନା କରୁଥିବା ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 2
क्षेत्रस्य पते मधुमन्तमूर्मिं धेनुरिव पयो अस्मासु धुक्ष्व । मधुश्चुतं घृतमिव सुपूतमृतस्य नः पतयो मृळयन्तु ॥
ହେ କ୍ଷେତ୍ରପତେ, ଗାଈ ଯେପରି ନିଜ ଦୁଧ ଦୋହେ, ସେପରି ମଧୁମୟ ତରଙ୍ଗକୁ ଆମ ଭିତରେ ଦୋହି ଭରିଦିଅ। ତାହା ମଧୁସ୍ରବୀ ହେଉ, ସୁପବିତ୍ର ଘୃତ ପରି ମିଠା ଭାବେ ବହୁ। ଋତର ରକ୍ଷକ—ନଃ ପତୟଃ—ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ; ଆମ ସ୍ୱଭାବ ଧର୍ମ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିର ପାତ୍ର ହେଉ।
Mantra 3
मधुमतीरोषधीर्द्याव आपो मधुमन्नो भवत्वन्तरिक्षम् । क्षेत्रस्य पतिर्मधुमान्नो अस्त्वरिष्यन्तो अन्वेनं चरेम ॥
ଔଷଧିମାନେ ମଧୁମୟ ହେଉନ୍ତୁ; ଦ୍ୟାଵ ଓ ଆପଃ ମଧୁମୟ ହେଉନ୍ତୁ; ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରାଣମୟ ମଧ୍ୟଲୋକ—ଅନ୍ତରିକ୍ଷ—ମଧୁମୟ ହେଉ। କ୍ଷେତ୍ରର ପତି ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ ମଧୁମୟ ହେଉନ୍ତୁ; ଅକ୍ଷତ ରହି, ତାଙ୍କ ଅନୁସରଣରେ, ତାଙ୍କ ଋତବଦ୍ଧ ପରିସରରେ ଆମେ ଚଳିବା।
Mantra 4
शुनं वाहाः शुनं नरः शुनं कृषतु लाङ्गलम् । शुनं वरत्रा बध्यन्तां शुनमष्ट्रामुदिङ्गय ॥
ଶୁଭରେ ବୋହିବାଳା (ବାହାଃ) ଚାଲୁନ୍ତୁ; ଶୁଭରେ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ନରମାନେ କାମ କରୁନ୍ତୁ। ଶୁଭରେ ହଳ (ଲାଙ୍ଗଲ) ଭୂମିକୁ ଚିରି ପଥ କରୁ। ଶୁଭରେ ଦୋରି/ଲଗାମ (ବରତ୍ରା) ବାନ୍ଧାଯାଉ; ଶୁଭରେ ଅଷ୍ଟ୍ରା (ଅଙ୍କୁଶ/ଚାବୁକ) ଉଠାଇ ଚଳାଯାଉ—ଯେପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଯଥାଲୟରେ ଓ ସଫଳତାରେ ଆଗେ ବଢ଼ୁ।
Mantra 5
शुनासीराविमां वाचं जुषेथां यद्दिवि चक्रथुः पयः । तेनेमामुप सिञ्चतम् ॥
ହେ ଶୁନାସୀରୌ, ଆମର ଏହି ବାଣୀକୁ ଗ୍ରହଣ କର; କାରଣ ତୁମେ ଦିବିରେ ପୋଷକ ରସ (ପୟଃ) ଗଢ଼ିଛ। ସେଇ ସମୃଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ଏହି କ୍ଷେତ୍ରକୁ (ଏବଂ ଆମକୁ) ସିଞ୍ଚ—ଯେପରି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
Mantra 6
अर्वाची सुभगे भव सीते वन्दामहे त्वा । यथा नः सुभगाससि यथा नः सुफलाससि ॥
ହେ ସୁଭଗେ ସୀତେ, ଆମ ପାଖକୁ ମୁହଁ ଫେରା; ଆମେ ତୁମକୁ ବନ୍ଦନା କରୁ। ଆମ ପାଇଁ ସୁଭାଗ୍ୟଦାୟିନୀ ହୁଅ; ଆମ ପାଇଁ ସୁଫଳଦାୟିନୀ ହୁଅ—ଯେପରି ସତ୍ୟର ବୀଜବପନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫସଲ ହୋଇ ଫଳିଉଠେ।
Mantra 7
इन्द्रः सीतां नि गृह्णातु तां पूषानु यच्छतु । सा नः पयस्वती दुहामुत्तरामुत्तरां समाम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସୀତାକୁ (ହଳର ଚାଷ-ରେଖା/ଚାଳ) ଧରି ଦୃଢ଼ କରୁନ୍ତୁ; ପୂଷନ ତାକୁ ତାହାର ଯଥାପଥରେ ଆଗେଇ ନେଉନ୍ତୁ। ଏବଂ ପୋଷକ ରସରେ ସମୃଦ୍ଧ ସେ, ଆମ ପାଇଁ ବର୍ଷେବର୍ଷେ ଅଧିକାଧିକ ବୃଦ୍ଧିକୁ ଦୁହି ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 8
शुनं नः फाला वि कृषन्तु भूमिं शुनं कीनाशा अभि यन्तु वाहैः । शुनं पर्जन्यो मधुना पयोभिः शुनासीरा शुनमस्मासु धत्तम् ॥
ଆମ ଫାଳଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ ଗତିରେ ଭୂମିକୁ ଚିରି ଖୋଲୁନ୍ତୁ; କୀନାଶମାନେ (ଚାଷୀ) ଯୋଗାଯୋଗିତ ବାହନ/ବଳ ସହ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିଗକୁ ଆସୁନ୍ତୁ। ପର୍ଜନ୍ୟ ମଧୁର ପୋଷକ ଧାରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ହେ ଶୁନା ଓ ସୀରା, ଏହି ଶୁଭତାକୁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଧାରଣ କରାନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
Kṣetrasya Pati means “Lord of the Field.” In this hymn he is the divine guardian of cultivated land who grants success in work, protects the field, and increases nourishment and prosperity.
Śunā-Sīrā are paired fertility powers connected with auspicious increase and ploughing. The hymn asks them to accept the prayer and to “pour” nourishing essence onto the field so that cultivation and harvest succeed.
It is directly about farming—ploughing, workers, tools, and rain—but it also reads symbolically: the “field” can be one’s inner nature, ploughing is disciplined effort, and rain is grace that brings inner growth and well-being.
Ask anything about Sukta 57 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.