Sukta 58

Mantra 1

समुद्रादूर्मिर्मधुमाँ उदारदुपांशुना सममृतत्वमानट् । घृतस्य नाम गुह्यं यदस्ति जिह्वा देवानाममृतस्य नाभिः ॥

จากมหาสมุทรแห่งภาวะ คลื่นแห่งความหวานผุดขึ้น; ด้วยการคั้นอย่างลับเร้น (upāṃśu) มันบรรลุสภาวะแห่งอมฤตะ. นี่คือพระนามอันเร้นลับของฆฤตะ (ghṛta, เนยใส): มันคือวาจา-ลิ้นของเหล่าเทพ คือศูนย์กลางแห่งสะดือของผู้เป็นอมตะ.

Mantra 2

वयं नाम प्र ब्रवामा घृतस्यास्मिन्यज्ञे धारयामा नमोभिः । उप ब्रह्मा शृणवच्छस्यमानं चतुःशृङ्गोऽवमीद्गौर एतत् ॥

เราทั้งหลายประกาศนามของฆฤตะ (ghṛta, เนยใส) โดยแท้จริง; ในยัชญะ (yajña) นี้ เราทรงไว้ด้วยการนอบน้อมและการกราบคำนับ (namo). ขอให้พรหมา (brahmā, วาจาศักดิ์สิทธิ์ที่ก่อรูป) สดับถ้อยคำสรรเสริญที่กำลังกล่าวอยู่; โคอุสุภะสี่เขาได้เปล่งเสียงต่ำประกาศความจริงนี้แล้ว.

Mantra 3

चत्वारि शृङ्गा त्रयो अस्य पादा द्वे शीर्षे सप्त हस्तासो अस्य । त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति महो देवो मर्त्याँ आ विवेश ॥

เขาทั้งสี่คือเขาของเขา สามคือเท้าของเขา; สองคือศีรษะของเขา เจ็ดคือมือของเขา. ถูกผูกไว้เป็นสามชั้น โคอุสุภะ (vṛṣabha) กู่ร้องก้อง; เทพผู้ยิ่งใหญ่ได้เสด็จเข้าสู่ปุถุชนทั้งหลายแล้ว.

Mantra 4

त्रिधा हितं पणिभिर्गुह्यमानं गवि देवासो घृतमन्वविन्दन् । इन्द्र एकं सूर्य एकं जजान वेनादेकं स्वधया निष्टतक्षुः ॥

สิ่งที่ถูกซ่อนไว้เป็นสามชั้น และถูกพณิ (Paṇi) ปกปิดนั้น เหล่าเทวะได้พบฆฤตะ (ghṛta) ภายในโค (go). อินทระ (Indra) ให้กำเนิดสิ่งหนึ่ง สุริยะ (Sūrya) ให้กำเนิดสิ่งหนึ่ง; และอีกสิ่งหนึ่งพวกเขาได้สลักสร้างจากเวนะ (Vena) ด้วยพลังโดยสภาวะของตน (svadhā).

Mantra 5

एता अर्षन्ति हृद्यात्समुद्राच्छतव्रजा रिपुणा नावचक्षे । घृतस्य धारा अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्य आसाम् ॥

ธารเหล่านี้ไหลออกจาก “มหาสมุทรแห่งหฤทัย” เป็นร้อยทางเดิน ศัตรูผู้มุ่งร้ายมองไม่เห็น. ข้าพเจ้าแลเห็นกระแสแห่งฆฤตะ (ghṛta, เนยใส): กลางธารนั้นมีต้นอ้อสีทองตั้งอยู่.

Mantra 6

सम्यक्स्रवन्ति सरितो न धेना अन्तर्हृदा मनसा पूयमानाः । एते अर्षन्त्यूर्मयो घृतस्य मृगा इव क्षिपणोरीषमाणाः ॥

ธารเหล่านั้นไหลตรงเที่ยงดุจสายน้ำ และดุจโคนม ถูกชำระให้บริสุทธิ์ภายในด้วยหฤทัยและมนัส (manas). คลื่นแห่งฆฤตะ (ghṛta) เหล่านี้พลุ่งพล่าน ดุจกวางว่องไวเร่งรุดไปด้วยแรงผลักดันอันกราดเกรี้ยว.

Mantra 7

सिन्धोरिव प्राध्वने शूघनासो वातप्रमियः पतयन्ति यह्वाः । घृतस्य धारा अरुषो न वाजी काष्ठा भिन्दन्नूर्मिभिः पिन्वमानः ॥

ดุจสินธุ (Sindhu) ที่รุดหน้าไปตามทางของตน ผู้มีปลายจมูกไวว่อง ถูกลมขับเคลื่อนก็โผบิน—คือความเคลื่อนไหวอันยกสูงเหล่านั้น. ธารแห่งฆฤตะ (ghṛta) ดุจม้าศึกสีแดงเรื่อผู้เปี่ยมพลัง ทำลายแนวกั้นทั้งหลาย พองเต็มด้วยคลื่นของตน.

Mantra 8

अभि प्रवन्त समनेव योषाः कल्याण्यः स्मयमानासो अग्निम् । घृतस्य धाराः समिधो नसन्त ता जुषाणो हर्यति जातवेदाः ॥

นางทั้งหลายไหลรินเข้าหาอัคนี ดุจสตรีไปสู่ที่ชุมนุมเดียวกัน งามและเป็นมงคล ยิ้มแย้มเมื่อมา สายธารแห่งฆี (เนยใส) เข้ามาดุจฟืนเป็นเชื้อเพลิง และชาตเวทัสผู้รู้กำเนิดทั้งปวง ยินดีรับแล้วพุ่งขึ้นด้วยความปลื้มปีติอันเร่าร้อน

Mantra 9

कन्या इव वहतुमेतवा उ अञ्ज्यञ्जाना अभि चाकशीमि । यत्र सोमः सूयते यत्र यज्ञो घृतस्य धारा अभि तत्पवन्ते ॥

ดุจสาวน้อยไปสู่ขบวนแห่เจ้าสาว ชโลมตนด้วยน้ำมันหอมและประดับกาย ข้าพเจ้าจ้องมองนางทั้งหลายเมื่อเคลื่อนไป ที่ใดโสมะถูกคั้น ที่ใดยัชญะ (พิธีบูชา) ตั้งมั่น ที่นั่นสายธารแห่งฆีไหลมุ่งสู่ ‘ตัต’—สิ่งนั้น อันเป็นเป้าสูงสุด

Mantra 10

अभ्यर्षत सुष्टुतिं गव्यमाजिमस्मासु भद्रा द्रविणानि धत्त । इमं यज्ञं नयत देवता नो घृतस्य धारा मधुमत्पवन्ते ॥

จงไหลมาสู่เรา พร้อมบทสรรเสริญที่ร้อยเรียงงดงาม พร้อมทรัพย์อันสว่างไสวประดุจฝูงโค และความอุดมแห่งชัยชนะ จงวางทรัพย์มงคลไว้ในเรา โอ้อำนาจทิพย์ทั้งหลาย จงนำยัชญะนี้ของเรา และขอให้สายธารแห่งฆี—หวานดุจน้ำผึ้ง—ไหลรินชำระให้บริสุทธิ์

Mantra 11

धामन्ते विश्वं भुवनमधि श्रितमन्तः समुद्रे हृद्यन्तरायुषि । अपामनीके समिथे य आभृतस्तमश्याम मधुमन्तं त ऊर्मिम् ॥

กฎแห่งความเป็นอยู่ของท่าน (धामन्) ทรงค้ำจุนสรรพโลกทั้งปวง ตั้งไว้เบื้องบนและสถิตเป็นรากฐานภายใน; ภายในนั้นเองมันตั้งมั่นอยู่ในมหาสมุทร ในดวงใจ ในชีวิตชั้นในสุด. คลื่นของท่าน (ऊर्मि) อันอุดมด้วยน้ำผึ้ง ซึ่งถูกก่อกำเนิดขึ้น ณ ที่ประชุมพบกันบนผิวน้ำ—ขอให้พวกเราบรรลุถึงคลื่นนั้นเถิด.