Sukta 29

Mantra 1

अस्तीदमधिमन्थनमस्ति प्रजननं कृतम् । एतां विश्पत्नीमा भराग्निं मन्थाम पूर्वथा ॥

ఇక్కడ అధిమంథనం (మంథన దండు) ఉంది; ఇక్కడ ప్రజనన సాధనం సిద్ధమైంది. గృహిణి—విశ్పత్నీని తీసుకురా; రండి, పూర్వవిధంగా అగ్నిని మంథనం చేద్దాం.

Mantra 2

अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुधितो गर्भिणीषु । दिवेदिव ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः ॥

రెండు అరణుల్లో జాతవేదసు గర్భంలా నిహితుడై ఉన్నాడు—గర్భిణుల్లో సుస్థిరంగా నిలిచిన భ్రూణంలా. దినదినమూ హవిష్సుతో, జాగ్రత్తగా ఉన్న మనుష్యులచే అగ్ని ఆరాధ్యుడూ స్తుత్యుడూ అవుతాడు.

Mantra 3

उत्तानायामव भरा चिकित्वान्त्सद्यः प्रवीता वृषणं जजान । अरुषस्तूपो रुशदस्य पाज इळायास्पुत्रो वयुनेऽजनिष्ट ॥

ఉత్తాన (క్రింది) అరణి-కట్టపై దానిని దించండి—ఓ తెలిసినవాడా; ప్రేరిత మంథనం వెంటనే బలవంతమైన వృషభుడు (అగ్ని) ని జన్మింపజేస్తుంది. అరుణ శిఖతో, ప్రకాశం మెరుస్తూ—ఇళా యొక్క పుత్రుడు, యజ్ఞపు గూఢ విధాన/వయునం ద్వారా జన్మిస్తాడు.

Mantra 4

इळायास्त्वा पदे वयं नाभा पृथिव्या अधि । जातवेदो नि धीमह्यग्ने हव्याय वोळ्हवे ॥

ఇళా యొక్క పదంలో, భూమి నాభిలో, ఓ జాతవేదా, మేము నిన్ను స్థాపిస్తున్నాము. ఓ అగ్నీ, మా హవిని మోసికెళ్లుటకు సుస్థిరంగా నిలువు—యజ్ఞపు దేవ-ఆదానప్రదానం సమ్యక్‌గా సాగుగాక.

Mantra 5

मन्थता नरः कविमद्वयन्तं प्रचेतसममृतं सुप्रतीकम् । यज्ञस्य केतुं प्रथमं पुरस्तादग्निं नरो जनयता सुशेवम् ॥

హే నరులారా (యజమానులారా), మంథనం చేసి—అగ్నిని జన్మింపజేయండి: అతడు కవి, అద్వయుడు (రెండులేనివాడు), అచలచిత్తుడు, ప్రచేతస్, అమృతుడు, సుప్రతీకుడు (దీప్త ముఖముగలవాడు). యజ్ఞపు కేతువుగా అతనిని ముందుగా, అగ్రభాగంలో, స్థాపించండి—హే నరులారా, సుశేవ (కల్యాణకారి) అగ్నిని జనయించండి.

Mantra 6

यदी मन्थन्ति बाहुभिर्वि रोचतेऽश्वो न वाज्यरुषो वनेष्वा । चित्रो न यामन्नश्विनोरनिवृतः परि वृणक्त्यश्मनस्तृणा दहन् ॥

వారు తమ భుజాలతో మథనం చేసినప్పుడు, అతడు వెలుగుతో ప్రకాశిస్తాడు—అడవుల్లో బలవంతమైన వేగశాలి అరుణ అశ్వంలా; అశ్వినుల ప్రకాశమయ, నిరోధరహిత యాత్రలాగా, అతడు చుట్టూ సంచరిస్తూ, రాతివంటి కఠినతనాన్ని మరియు సత్త్వంలోని ఎండిన తృణాలను దహించుచున్నాడు.

Mantra 7

जातो अग्नी रोचते चेकितानो वाजी विप्रः कविशस्तः सुदानुः । यं देवास ईड्यं विश्वविदं हव्यवाहमदधुरध्वरेषु ॥

జన్మించిన వెంటనే అగ్ని ప్రకాశిస్తాడు—జాగ్రత్తగా, వివేకంతో; వాజ-విజేత, విప్రుడు, కవులచే స్తుతింపబడినవాడు, సుదాను (ఉదార దాత). అతనిని దేవులు అధ్వర యజ్ఞాలలో స్థాపించారు—ఈడ్యుడు, విశ్వవిద్, హవ్యవాహుడు.

Mantra 8

सीद होतः स्व उ लोके चिकित्वान्त्सादया यज्ञं सुकृतस्य योनौ । देवावीर्देवान्हविषा यजास्यग्ने बृहद्यजमाने वयो धाः ॥

హే హోతృ, నీ స్వలోకంలో (స్వ-ధామ) తెలిసినవాడై కూర్చో; సుకృత కర్మ యోనిలో యజ్ఞాన్ని స్థాపించు. దేవావీర్‌గా (దేవులకు సహాయకుడిగా) హవిషాతో దేవులను యజించు; హే అగ్నీ, యజమానునిలో విస్తృత వయస్—జీవశక్తి మరియు వృద్ధి—నిలుపు.

Mantra 9

कृणोत धूमं वृषणं सखायोऽस्रेधन्त इतन वाजमच्छ । अयमग्निः पृतनाषाट् सुवीरो येन देवासो असहन्त दस्यून् ॥

ఓ సఖులారా, ధూమాన్ని వృషభంలా బలవంతంగా చేయండి; అచ్యుతంగా సంపద/వాజం వైపు ముందుకు సాగండి. ఇదే ఆ అగ్ని—యుద్ధవిజేత, సు-వీరుడు—ఆయన ద్వారానే దేవులు దస్యువులను, ఆ తమసిక అవరోధాలను, జయించారు.

Mantra 10

अयं ते योनिॠत्वियो यतो जातो अरोचथाः । तं जानन्नग्न आ सीदाथा नो वर्धया गिरः ॥

ఇదే నీ ఋతు-సమ్మత యోని-స్థానం; అక్కడి నుంచి జన్మించి నీవు ప్రకాశించావు. ఓ అగ్నీ, దీన్ని తెలిసికొని ఇక్కడ ఆసీనుడవు; అప్పుడు మా కోసం ‘గిరః’—ప్రేరిత వాణులను—వృద్ధి చేయుము.

Mantra 11

तनूनपादुच्यते गर्भ आसुरो नराशंसो भवति यद्विजायते । मातरिश्वा यदमिमीत मातरि वातस्य सर्गो अभवत्सरीमणि ॥

అతడు ‘తనూనపాత్’ అని పిలువబడతాడు—దీప్త శక్తి యొక్క గర్భంగా; అతడు బహిర్గతంగా జన్మించినప్పుడు ‘నరాశంస’ అవుతాడు. మరియు మాతరిశ్వా అతనిని ‘మాత’లో కొలిచినప్పుడు, ‘సరి’గా ప్రవహించే మార్గంలో వాయువు యొక్క ప్రవాహ-విమోచనం ఏర్పడింది.

Mantra 12

सुनिर्मथा निर्मथितः सुनिधा निहितः कविः । अग्ने स्वध्वरा कृणु देवान्देवयते यज ॥

సుమథితమై, సుజనితమై; సునిధానమై—కవి (అగ్ని) అంతరంలో నిహితుడై ఉన్నాడు. ఓ అగ్నీ, స్వధ్వరా (సుమార్గయుక్త యజ్ఞం)ను శోభనముగా, సత్యపథముగా చేయి; దేవాన్ని కోరే యజమానునికై దేవులకు యజించు.

Mantra 13

अजीजनन्नमृतं मर्त्यासोऽस्रेमाणं तरणिं वीळुजम्भम् । दश स्वसारो अग्रुवः समीचीः पुमांसं जातमभि सं रभन्ते ॥

మర్త్యులు అమృతాన్ని జన్మింపజేశారు—అచలమైనది, శీఘ్ర తరణి, దుర్గభంజకుడు. పది స్వసారులు, అగ్రువః (సూటిగా సాగే), సమీచీಃ (ఒకే దిశగా ఏకమైన), నవజాత పురుష-శక్తిని చుట్టుముట్టి ఆలింగనం చేస్తారు.

Mantra 14

प्र सप्तहोता सनकादरोचत मातुरुपस्थे यदशोचदूधनि । न नि मिषति सुरणो दिवेदिवे यदसुरस्य जठरादजायत ॥

సనకాద్ (ఆదిమ మూలం) నుండి సప్త-హోతా ప్రకాశించి వెలిగాడు; తల్లి ఉపస్థంలో—పోషణ యొక్క ఊధనిలో—అతడు జ్వలించినప్పుడు. అతడు సురణః (సుదాత) దినదినమూ నిమిషించడు; ఎందుకంటే అతడు అసుర (ప్రభుత్వశక్తి) యొక్క జఠరము నుండి జన్మించాడు.

Mantra 15

अमित्रायुधो मरुतामिव प्रयाः प्रथमजा ब्रह्मणो विश्वमिद्विदुः । द्युम्नवद्ब्रह्म कुशिकास एरिर एकएको दमे अग्निं समीधिरे ॥

శత్రుబలాలకు విరోధంగా ఆయుధధారులై, మరుతుల ముందుకు దూసుకెళ్లే ప్రవాహంలా, వాక్కు (బ్రహ్మ) యొక్క ఈ ప్రథమజన్మ ప్రేరణలు కర్మ యొక్క సమస్త సత్యాన్ని తెలుసుకొంటాయి. కుశికులు దీప్తిమంతమైన, విజయదాయకమైన బ్రహ్మ-మంత్రాన్ని ఉన్నతం చేశారు; ప్రతి ఒక్కరూ తన తన గృహంలో (దమే) అగ్నిని సమ్యక్‌గా ప్రజ్వలింపజేశారు—శక్తి యొక్క ఏక జ్వాలగా.

Mantra 16

यदद्य त्वा प्रयति यज्ञे अस्मिन्होतश्चिकित्वोऽवृणीमहीह । ध्रुवमया ध्रुवमुताशमिष्ठाः प्रजानन्विद्वाँ उप याहि सोमम् ॥

ఈ రోజు, ఈ ముందుకు సాగుతున్న యజ్ఞంలో, మేము నిన్ను ఇక్కడ వివేకవంతుడైన హోతృగా ఎన్నుకున్నాము. ధృవమైన మార్గంలో రా; ధృవమైన శాంతి-ఆసనానికి రా; జన్మాలను, వాటి అర్థాలను తెలిసిన జ్ఞానివై, మా అంతరంలోని సోమానికి సమీపంగా రా.