By VyasaSanskrit170 Verses

Vishnu Sahasranama in Telugu

श्री विष्णु सहस्रनाम

The thousand names of Vishnu, with meaning

The hymn Bhishma taught Yudhishthira: every verse in Devanagari and in English letters, with its meaning, each verse open word by word, and each of the thousand names on a page of its own.

Read the Sahasranama

About the Vishnu Sahasranama

The Vishnu Sahasranama is a hymn of the thousand names of Vishnu. In the Anushasana Parva of the Mahabharata, Yudhishthira asks the dying Bhishma who the one God is and what a person should chant to be free, and Bhishma answers with these names, each a quality of the Lord: the one who pervades all, the one who sustains, the one who removes fear.

It is one of the most chanted hymns in India. Families recite it at dawn and at dusk, temples sing it on festival days, and many people know it by heart. Its names are read one at a time in archana, each offered with a salutation, and the great teachers have written on them, Adi Shankaracharya first among them.

The Purva Bhaga, the thousand names and the Phala Shruti here are the text of the BORI Critical Edition of the Mahabharata (Anushasana Parva 135). The opening invocations, the nyasa and dhyana, and the closing verses are recited around the hymn in the southern tradition and are not part of its chapter of the Mahabharata, though three of the closing verses come from the Bhagavad Gita. Each is marked as such.

The Thousand Names

Each of the 1,000 names with its meaning as Adi Shankaracharya read it, the form chanted in archana, and the verse it comes from.

See all the names

Vishnu Sahasranama Lyrics with Meaning

Opening Invocations

पूर्वपीठिका7 verses

Southern recitation tradition

ఈ ప్రారంభ విభాగం దక్షిణాది పారాయణ సంప్రదాయానికి చెందినది, ఇది మహాభారతంలో భాగం కాదు. వేయి నామాల కోసం మనస్సును సిద్ధం చేయడానికి పఠించేవారు దీనిని మహాభారత పాఠానికి ముందు చేర్చుతారు. విఘ్నాలు తొలగిపోవడానికి తెల్లని వస్త్రాలు ధరించిన, చంద్రుని వర్ణం గల, నాలుగు చేతుల విష్ణువును ధ్యానించడంతో ఇది మొదలవుతుంది; ఏనుగు ముఖం గలవాని నేతృత్వంలో పరిచారకులు ప్రతి ఆటంకాన్నీ నాశనం చేసే విష్వక్సేనుని శరణు వేడుతుంది. ఆ తర్వాత వ్యాసుని వంశపరంపర ద్వారా ఆయనను గౌరవిస్తూ, ఆయన విష్ణువుతో ఒక్కటే అని ప్రకటిస్తుంది. మార్పు లేని, నిత్యుడైన విష్ణువుకు నమస్కారాలతో ఇది ముగుస్తుంది; ఆయనను కేవలం స్మరించడమే జన్మ, సంసారం అనే బంధనం నుండి విముక్తి కలిగిస్తుందని శ్లోకాలు చెబుతాయి.

Invocation 1

हरिः ओम् ।शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये

Hari Om |Shuklambaradharam Vishnum Shashivarnam Chaturbhujam |Prasannavadanam Dhyayet Sarva Vighnopashantaye

హరి ఓం. తెల్లని వస్త్రాలు ధరించినవాడు, చంద్రుని వంటి వర్ణం కలవాడు, నాలుగు చేతులు కలవాడు, ప్రసన్నమైన, సంతోషంతో నిండిన ముఖం కలవాడు అయిన విష్ణువును, సకల విఘ్నాలు తొలగిపోవడానికి ధ్యానించాలి.

Word by word meaning

Invocation 2

यस्य द्विरदवक्त्राद्याः पारिषद्याः परःशतम् ।विघ्नं निघ्नन्ति सततं विष्वक्सेनं तमाश्रये

Yasya Dvirada Vaktradyah Parishadyah Parah Shatam |Vighnam Nighnanti Satatam Vishvaksenam Tamashraye

ఏనుగు ముఖం గలవాని నేతృత్వంలో, వందకు మించిన సంఖ్యలో ఉన్న పరిచారకులు ప్రతి విఘ్నాన్నీ నిరంతరం నాశనం చేసే ఆ విష్వక్సేనుని నేను శరణు వేడుతున్నాను.

Word by word meaning

Invocation 3

व्यासं वसिष्ठनप्तारं शक्तेः पौत्रमकल्मषम् ।पराशरात्मजं वन्दे शुकतातं तपोनिधिम्

Vyasam Vasishtha Naptaram Shakteh Pautram Akalmasham |Parasharatmajam Vande Shukatatam Taponidhim

వసిష్ఠుని మునిమనుమడు, శక్తికి నిష్కళంకుడైన మనుమడు, పరాశరుని కుమారుడు, శుకుని తండ్రి, తపస్సుకు నిధి అయిన వ్యాసునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

Word by word meaning

Invocation 4

व्यासाय विष्णुरूपाय व्यासरूपाय विष्णवे ।नमो वै ब्रह्मनिधये वासिष्ठाय नमो नमः

Vyasaya Vishnu Rupaya Vyasa Rupaya Vishnave |Namo Vai Brahma Nidhaye Vasishthaya Namo Namah

విష్ణువు రూపమైన వ్యాసునికి, వ్యాసుని రూపమైన విష్ణువుకు నమస్కారం. పవిత్ర జ్ఞానానికి భాండాగారమైన, వసిష్ఠుని వంశీయుడైన ఆయనకు నిజంగా నమస్కారం; మళ్ళీ మళ్ళీ నమస్కారం.

Word by word meaning

Invocation 5

अविकाराय शुद्धाय नित्याय परमात्मने ।सदैकरूपरूपाय विष्णवे सर्वजिष्णवे

Avikaraya Shuddhaya Nityaya Paramatmane |Sadaika Rupa Rupaya Vishnave Sarva Jishnave

ఎన్నడూ మార్పు చెందనివానికి, పరిశుద్ధునికి, నిత్యునికి, పరమాత్మకు; ఎల్లప్పుడూ ఒకే విధంగా ఉండే రూపం కలవానికి; సర్వాన్నీ జయించే విష్ణువుకు.

Word by word meaning

Invocation 6

यस्य स्मरणमात्रेण जन्मसंसारबन्धनात् ।विमुच्यते नमस्तस्मै विष्णवे प्रभविष्णवे

Yasya Smarana Matrena Janma Samsara Bandhanat |Vimuchyate Namastasmai Vishnave Prabha Vishnave

ఎవరిని కేవలం స్మరించినంత మాత్రాన్నే జన్మ, సంసారం అనే బంధనం నుండి విముక్తి కలుగుతుందో, సర్వశక్తిమంతుడైన ఆ విష్ణువుకు నమస్కారం.

Word by word meaning

Invocation 7

ओं नमो विष्णवे प्रभविष्णवे

Om Namo Vishnave | Prabhavishnave

ఓం, సర్వశక్తిమంతుడైన ప్రభువు విష్ణువుకు నమస్కారం.

Word by word meaning

Purva Bhaga

पूर्वभागः13 verses

Mahabharata 13.135.1 to 13.135.13 in the BORI Critical Edition.

ఈ విభాగం వేయి నామాలకు మహాభారతం స్వయంగా ఏర్పరచిన కథా నేపథ్యం; దీనిని వైశంపాయనుడు వివరిస్తాడు. ధర్మానికి సంబంధించిన బోధలను సంపూర్ణంగా విన్న తర్వాత, యుధిష్ఠిరుడు ప్రశ్నల సమూహంతో భీష్ముని వైపు తిరుగుతాడు: ఏకైక దైవం, ఏకైక పరమ శరణ్యం ఎవరు, శ్రేయస్సును పొందడానికి జనులు ఎవరిని స్తుతించి పూజించాలి, ఏ ధర్మం అత్యున్నతమైనది, దేనిని జపించడం వల్ల జీవి జన్మ, సంసారం అనే బంధనం నుండి విముక్తుడవుతాడు. వేయి నామాల ద్వారా భక్తితో అనంతుడైన పరమపురుషుడు విష్ణువును స్తుతించి పూజించడమే అత్యున్నత ధర్మమని భీష్ముడు సమాధానమిస్తాడు. ఆయన విష్ణువును పవిత్రమైనవాటిని కూడా పవిత్రం చేసేవాడిగా, సమస్త జీవులకు మూలంగా, అవి తిరిగి లీనమయ్యే ఆశ్రయంగా వర్ణిస్తాడు; తర్వాత నామాలను పఠిస్తానని వాగ్దానం చేస్తాడు, అవి పాపభయాన్ని తొలగించి శ్రేయస్సును కలిగిస్తాయని శ్లోకాలు చెబుతాయి.

Purva Bhaga 1

वैशंपायन उवाच ।श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः ।युधिष्ठिरः शांतनवं पुनरेवाभ्यभाषत

Vaishampayana Uvacha |Shrutva Dharman Asheshena Pavanani Cha Sarvashah |Yudhishthirah Shantanavam Punar Evabhyabhashata

వైశంపాయనుడు పలికెను—అశేష ధర్మములను, సర్వతోముఖంగా పవిత్రమైన ఉపదేశములను వినిన యుధిష్ఠిరుడు మళ్లీ శాంతనవుడు (భీష్ముడు)ను సంభాషించెను।

Word by word meaning

Purva Bhaga 2

किमेकं दैवतं लोके किं वाप्येकं परायणम् ।स्तुवन्तः कं कमर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम्

Kim Ekam Daivatam Loke Kim Vapyekam Parayanam |Stuvantah Kam Kam Archantah Prapnuyur Manavah Shubham

లోకములో ఏకైక దైవము ఎవరు? ఏకైక పరమాశ్రయము ఏమిటి? ఎవరిని స్తుతించి, ఎవరిని అర్చించి మనుష్యులు శుభమును పొందగలరు?

Word by word meaning

Purva Bhaga 3

को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः ।किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात्

Ko Dharmah Sarva Dharmanam Bhavatah Paramo Matah |Kim Japan Muchyate Jantur Janma Samsara Bandhanat

సర్వధర్మములలో మీ అభిప్రాయమున పరమధర్మము ఏది? ఏ మంత్రజపముచేత జీవుడు జన్మ-సంసార బంధనమునుండి విముక్తుడగును?

Word by word meaning

Purva Bhaga 4

भीष्म उवाच ।जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् ।स्तुवन्नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः

Bhishma Uvacha: Jagat Prabhum Deva Devam Anantam Purushottamam |Stuvan Nama Sahasrena Purushah Satatotthitah

భీష్ముడు పలికెను—జగత్ప్రభువు, దేవదేవుడు, అనంతుడు, పురుషోత్తముడైన ఆయనను సహస్రనామాలతో నిరంతరం స్తుతించే మనిషి సదా ఉద్ధృత స్థితిలో నిలిచియుంటాడు।

Word by word meaning

Purva Bhaga 5

तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् ।ध्यायन्स्तुवन्नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च

Tameva Charchayan Nityam Bhaktya Purushamavyayam |Dhyayan Stuvan Namasyanshcha Yajamanastameva Cha

ఆ అవ్యయ పురుషునినే నిత్యం భక్తితో ఆరాధిస్తూ—ఆయననే ధ్యానిస్తూ, స్తుతిస్తూ, నమస్కరిస్తూ, ఆయనకే అర్పణయజ్ఞం చేస్తూ—మనిషి ఆ మార్గంలో స్థిరపడతాడు।

Word by word meaning

Purva Bhaga 6

अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् ।लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःखातिगो भवेत्

Anadi Nidhanam Vishnum Sarva Loka Maheshwaram |Lokadhyaksham Stuvan Nityam Sarva Duhkhatigo Bhavet

ఆది-అంతములేని, సమస్త లోకాల మహేశ్వరుడు, లోకాధ్యక్షుడైన విష్ణువును నిత్యం స్తుతించువాడు సమస్త దుఃఖాలను అతిక్రమిస్తాడు।

Word by word meaning

Purva Bhaga 7

ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम् ।लोकनाथं महद्भूतं सर्वभूतभवोद्भवम्

Brahmanyam Sarva Dharmajnam Lokanam Kirti Vardhanam |Lokanatham Mahadbhutam Sarva Bhuta Bhavodbhavam

ఆయన బ్రాహ్మణ్యధర్మాన్ని పోషించువాడు, సమస్త ధర్మాలను తెలిసినవాడు, లోకాల కీర్తిని వర్ధింపజేయువాడు; లోకనాథుడు, మహాసత్త్వం, సమస్త భూతజీవుల భవానికి మూలకారణం।

Word by word meaning

Purva Bhaga 8

एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः ।यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा

Esha Me Sarva Dharmanam Dharmo Dhikatamo Matah |Yad Bhaktya Pundarikaksham Stavair Archen Narah Sada

నా అభిప్రాయంలో సమస్త ధర్మాలలో ఇదే అత్యుత్తమ ధర్మం—మనిషి భక్తితో పుండరీకాక్షుని సదా స్తోత్రాలతో అర్చించాలి।

Word by word meaning

Purva Bhaga 9

परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः ।परमं यो महद्ब्रह्म परमं यः परायणम्

Paramam Yo Mahat Tejah Paramam Yo Mahat Tapah |Paramam Yo Mahad Brahma Paramam Yah Parayanam

యెవడు పరమ మహాతేజస్సు, యెవడు పరమ మహాతపస్సు; యెవడు పరమ మహాబ్రహ్మము, మరియు యెవడే పరమ పరాయణము—చివరి శరణు.

Word by word meaning

Purva Bhaga 10

पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम् ।दैवतं देवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता

Pavitranam Pavitram Yo Mangalanam Cha Mangalam |Daivatam Devatanam Cha Bhutanam Yo'vyayah Pita

యెవడు పవిత్రులలోనూ పరమ పవిత్రుడు, మంగళములలోనూ పరమ మంగళము; యెవడు దేవతలకూ దైవతము, మరియు సమస్త భూతములకు అవ్యయ పితా.

Word by word meaning

Purva Bhaga 11

यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे ।यस्मिंश्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये

Yatah Sarvani Bhutani Bhavantyadi Yugagame |Yasminscha Pralayam Yanti Punareva Yugakshaye

ఆదియుగారంభంలో సమస్త భూతములు యెవనిలోనుండి ఉద్భవిస్తాయో, మరియు యుగాంతంలో అవే యెవనిలో ప్రళయమై మళ్లీ లీనమవుతాయో.

Word by word meaning

Purva Bhaga 12

तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते ।विष्णोर्नामसहस्रं मे शृणु पापभयापहम्

Tasya Lokapradhanasya Jagannathasya Bhupate |Vishnor Nama Sahasram Me Shrunu Papa Bhayapaham

హే భూపతే! లోకప్రధానుడైన జగన్నాథుడు విష్ణువుని సహస్రనామములను నాతో వినుము—అవి పాపభయాన్ని (దాని ఫలితభయంతో సహా) హరించును.

Word by word meaning

Purva Bhaga 13

यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः ।ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये

Yani Namani Gaunani Vikhyatani Mahatmanah |Rishibhih Parigitani Tani Vakshyami Bhutaye

మహాత్ముని గౌణ (ఉపాధిరూప) నామములు యేవి ప్రసిద్ధమై, ఋషులచే పరిగీతములై ఉన్నవో—అవన్నీ నీ క్షేమాభ్యుదయార్థం నేను ప్రకటించెదను.

Word by word meaning

Nyasa and Dhyana

न्यासः ध्यानम्11 verses

Southern recitation tradition

ఈ విభాగం దక్షిణాది పారాయణ సంప్రదాయానికి చెందినది, ఇది మహాభారతంలో భాగం కాదు. వేయి నామాలు మొదలయ్యే ముందు ఇది పఠించేవారిని సిద్ధం చేస్తుంది. న్యాస శ్లోకాలు (3.1 నుండి 3.4) ఈ స్తోత్రానికి ఋషి వేదవ్యాసుడని, ఛందస్సు అనుష్టుప్ అని, దేవత దేవకీ పుత్రుడైన శ్రీ మహావిష్ణువు, నారాయణుడు అని పేర్కొంటాయి. తర్వాత స్తోత్రంలోని నామాలనే దాని బీజం, శక్తి, హృదయం, కవచం మొదలైన ఇతర భాగాలుగా నిర్దేశించి, ఇది శాంతి కోసం, మహావిష్ణువు ప్రీతి కోసం వినియోగించబడుతుందని చెబుతాయి. ఏడు ధ్యాన శ్లోకాలు (3.5 నుండి 3.11) పఠించేవారికి మనస్సులో నిలుపుకోవడానికి రూపాలను అందిస్తాయి: క్షీరసాగర తీరంలో కూర్చున్న ముకుందుడు, మూడు లోకాలే శరీరంగా గల విష్ణువు, సర్పంపై శయనించిన శాంతస్వరూపుడైన ప్రభువు, శంఖచక్రాలు ధరించిన నాలుగు చేతుల ప్రభువు, చివరగా పారిజాత వృక్షం కింద బంగారు సింహాసనంపై రుక్మిణి, సత్యభామలతో ఉన్న కృష్ణుడు.

Nyasa 1

ऋषिर्नाम्नां सहस्रस्य वेदव्यासो महामुनिः ।छन्दोऽनुष्टुप् तथा देवो भगवान् देवकीसुतः

Rishir Namnam Sahasrasya Vedavyaso Mahamunih |Chhando'nushtup Tatha Devo Bhagavan Devakisutah

ఈ వేయి నామాలకు ఋషి మహాముని అయిన వేదవ్యాసుడు. ఛందస్సు అనుష్టుప్, దేవత దేవకీ పుత్రుడైన భగవంతుడు.

Word by word meaning

Nyasa 2

अमृतांशूद्भवो बीजं शक्तिर्देवकिनन्दनः ।त्रिसामा हृदयं तस्य शान्त्यर्थे विनियुज्यते

Amritamshudbhavo Bijam Shaktir Devakinandanah |Trisama Hridayam Tasya Shantyarthe Viniyujyate

దీని బీజం, అమృత కిరణాల చంద్రుడు ఎవరి నుండి ఉదయించాడో ఆ అమృతాంశూద్భవుడు; దీని శక్తి, దేవకి కుమారుడైన దేవకీనందనుడు; దీని హృదయం, మూడు సామగానాలలో స్తుతించబడే త్రిసామ. ఇది శాంతి కోసం వినియోగించబడుతుంది.

Word by word meaning

Nyasa 3

विष्णुं जिष्णुं महाविष्णुं प्रभविष्णुं महेश्वरम् ।अनेकरूपदैत्यान्तं नमामि पुरुषोत्तमम्

Vishnum Jishnum Mahavishnum Prabhavishnum Maheshvaram |Aneka Rupa Daityantam Namami Purushottamam

పరమ పురుషుడైన పురుషోత్తమునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను: సర్వవ్యాపి అయిన విష్ణువు; ఎల్లప్పుడూ విజయం సాధించే జిష్ణువు; గొప్ప విష్ణువైన మహావిష్ణువు; శక్తిమంతుడైన ప్రభవిష్ణువు; అనేక రూపాల రాక్షసులను అంతం చేసే మహా ప్రభువైన మహేశ్వరుడు.

Word by word meaning

Nyasa 4

अस्य श्रीविष्णोर्दिव्यसहस्रनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य श्रीवेदव्यासो भगवान् ऋषिः । अनुष्टुप् छन्दः । श्रीमहाविष्णुः परमात्मा श्रीमन्नारायणो देवता । अमृतांशूद्भवो भानुरिति बीजम् । देवकीनन्दनः स्रष्टेति शक्तिः । उद्भवः क्षोभणो देव इति परमो मन्त्रः । शङ्खभृन्नन्दकी चक्रीति कीलकम् । शार्ङ्गधन्वा गदाधर इत्यस्त्रम् । रथाङ्गपाणिरक्षोभ्य इति नेत्रम् । त्रिसामा सामगः सामेति कवचम् । आनन्दं परब्रह्मेति योनिः । ऋतुः सुदर्शनः काल इति दिग्बन्धः । श्रीविश्वरूप इति ध्यानम् । श्रीमहाविष्णुप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः

Asya Shri Vishnor Divya Sahasranama Stotra Mahamantrasya Shri Vedavyaso Bhagavan Rishih | Anushtup Chandah | Shri Mahavishnuh Paramatma Shriman Narayano Devata | Amritamshudbhavo Bhanuriti Bijam | Devakinandanah Srashteti Shaktih | Udbhavah Kshobhano Deva Iti Paramo Mantrah | Shankhabhrin Nandaki Chakriti Kilakam | Sharngadhanva Gadadhara Ityastram | Rathangapanir Akshobhya Iti Netram | Trisama Samagah Sameti Kavacham | Anandam Parabrahmeti Yonih | Rituh Sudarshanah Kala Iti Digbandhah | Shri Vishvarupa Iti Dhyanam | Shri Mahavishnu Prityarthe Jape Viniyogah

శ్రీ విష్ణువు యొక్క దివ్య సహస్రనామ స్తోత్రమనే ఈ మహామంత్రానికి ఋషి భగవానుడైన శ్రీ వేదవ్యాసుడు, ఛందస్సు అనుష్టుప్, దేవత పరమాత్మ అయిన శ్రీ మహావిష్ణువు, శ్రీ నారాయణుడు. 'అమృత కిరణాల చంద్రుడు ఎవరి నుండి ఉదయించాడో ఆయన, ప్రకాశించేవాడు' అనేది బీజం; 'దేవకికి ఆనందం కలిగించేవాడు, సృష్టికర్త' అనేది శక్తి; 'మూలం, కదిలించేవాడు, ప్రభువు' అనేది పరమ మంత్రం; 'శంఖం ధరించినవాడు, నందకమనే ఖడ్గాన్ని ధరించినవాడు, చక్రం ధరించినవాడు' అనేది దానిని బిగించే కీలకం; 'శార్ఙ్గమనే విల్లు గలవాడు, గద ధరించినవాడు' అనేది అస్త్రం; 'చేతిలో చక్రం ధరించినవాడు, చలించనివాడు' అనేది నేత్రం. 'మూడు సామాల వాడు, సామగానం చేసేవాడు, సామమే అయినవాడు' అనేది కవచం; 'ఆనందం, పరబ్రహ్మం' అనేది యోని (మూలం); 'ఋతువు, శుభ దర్శనం గలవాడు, కాలం' అనేది దిగ్బంధం (దిక్కుల బంధనం); 'విశ్వమే రూపంగా గల ప్రభువు శ్రీ విశ్వరూపుడు' అనేది ధ్యానం. ఇది శ్రీ మహావిష్ణువు ప్రీతి కోసం జపంలో వినియోగించబడుతుంది.

Word by word meaning

Dhyana 1

ध्यानम् ।क्षीरोदन्वत्प्रदेशे शुचिमणिविलसत्सैकते मौक्तिकानां मालाक्लृप्तासनस्थः स्फटिकमणिनिभैर्मौक्तिकैर्मण्डिताङ्गः ।शुभ्रैरभ्रैरदभ्रैरुपरिविरचितैर्मुक्तपीयूषवर्षैरानन्दी नः पुनीयादरिनलिनगदाशङ्खपाणिर्मुकुन्दः

Dhyanam |Kshirodanvat Pradeshe Shuchimani Vilasat Saikate Mauktikanam Malaklupta Asanasthah Sphatika Mani Nibhair Mauktikair Mandita Angah |Shubhrair Abhrair Adabhrair Upari Virachitair Mukta Piyusha Varshair Anandi Nah Puniyad Ari Nalina Gada Shankha Panir Mukundah

ధ్యానం: స్వచ్ఛమైన మణులతో ఇసుక మెరిసే క్షీరసాగర తీరంలో, ముత్యాల సరాలతో చేసిన ఆసనంపై ఆయన కూర్చుని ఉన్నాడు; స్ఫటికంలా ప్రకాశించే ముత్యాలతో ఆయన శరీరం అలంకరించబడి ఉంది. ఆయనపైన అమృతపు జల్లులు కురిపించే దట్టమైన తెల్లని మేఘాలు గుమిగూడుతున్నాయి, ఆయన ఆనందంతో నిండి ఉన్నాడు. చక్రం, పద్మం, గద, శంఖం చేతుల్లో ధరించిన ముకుందుడు మనలను పవిత్రులను చేయుగాక.

Word by word meaning

Dhyana 2

भूःपादौ यस्य नाभिर्वियदसुरनिलश्चन्द्रसूर्यौ च नेत्रे कर्णावाशाः शिरो द्यौर्मुखमपि दहनो यस्य वास्तेयमब्धिः ।अन्तःस्थं यस्य विश्वं सुरनरखगगोभोगिगन्धर्वदैत्यैश्चित्रं रंरम्यते तं त्रिभुवनवपुषं विष्णुमीशं नमामि

Bhuh Padau Yasya Nabhir Viyad Asur Anilash Chandra Suryau Cha Netre Karnav Ashah Shiro Dyaur Mukham Api Dahano Yasya Vasteyam Abdhih |Antahstham Yasya Vishvam Sura Nara Khaga Go Bhogi Gandharva Daityaish Chitram Ram Ramyate Tam Tribhuvana Vapusham Vishnum Isham Namami

మూడు లోకాలే శరీరంగా గల ప్రభువైన విష్ణువుకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను: భూమి ఆయన పాదాలు, ఆకాశం ఆయన నాభి, వాయువు ఆయన శ్వాస, చంద్రసూర్యులు ఆయన నేత్రాలు, దిక్కులు ఆయన చెవులు, స్వర్గం ఆయన శిరస్సు, అగ్ని ఆయన నోరు, సముద్రం ఆయన ఉదరం. దేవతలు, మానవులు, పక్షులు, పశువులు, సర్పాలు, గంధర్వులు, దైత్యులతో అద్భుతమైన వైవిధ్యం కలిగిన సమస్త విశ్వం ఆయనలోనే నివసిస్తూ, అంతులేకుండా ఆనందిస్తోంది.

Word by word meaning

Dhyana 3

शान्ताकारं भुजगशयनं पद्मनाभं सुरेशं विश्वाकारं गगनसदृशं मेघवर्णं शुभाङ्गम् ।लक्ष्मीकान्तं कमलनयनं योगिहृद्ध्यानगम्यं वन्दे विष्णुं भवभयहरं सर्वलोकैकनाथम्

Shantakaram Bhujagashayanam Padmanabham Suresham Vishwakaram Gaganasadrisham Meghavarnam Shubhangam |Lakshmikantam Kamalanayanam Yogihriddhyanagamyam Vande Vishnum Bhavabhayaharam Sarvalokaikanatham

శాంతమే రూపమైనవాడు, సర్పంపై శయనించేవాడు, నాభి నుండి పద్మం ఉద్భవించినవాడు, దేవతలకు ప్రభువు; విశ్వమే రూపమైనవాడు, ఆకాశం వంటివాడు, వర్షమేఘం వంటి వర్ణం కలవాడు, శుభమైన అవయవాలు కలవాడు; లక్ష్మీదేవికి ప్రియుడు, కమలాల వంటి కన్నులు కలవాడు, యోగులు హృదయంలో ధ్యానం ద్వారా చేరుకునేవాడు; సంసార భయాన్ని తొలగించేవాడు, సమస్త లోకాలకు ఏకైక ప్రభువు అయిన విష్ణువుకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.

Word by word meaning

Dhyana 4

मेघश्यामं पीतकौशेयवासं श्रीवत्साङ्कं कौस्तुभोद्भासिताङ्गम् ।पुण्योपेतं पुण्डरीकायताक्षं विष्णुं वन्दे सर्वलोकैकनाथम्

Meghashyamam Pitakausheyavasam Shrivatsankam Kaustubhodbhasitangam |Punyopetam Pundarikayataksham Vishnum Vande Sarvalokaikanatham

సమస్త లోకాలకు ఏకైక ప్రభువైన విష్ణువుకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను. ఆయన వర్షమేఘంలా నల్లనివాడు, పసుపు రంగు పట్టు వస్త్రాలు ధరిస్తాడు. ఆయన శ్రీవత్స చిహ్నాన్ని ధరిస్తాడు, ఆయన శరీరం కౌస్తుభ మణితో ప్రకాశిస్తుంది, ఆయన పవిత్రతతో నిండినవాడు, ఆయన కన్నులు తెల్లని తామరలా పొడవైనవి.

Word by word meaning

Dhyana 5

सशङ्खचक्रं सकिरीटकुण्डलं सपीतवस्त्रं सरसीरुहेक्षणम् ।सहारवक्षःस्थलकौस्तुभश्रियं नमामि विष्णुं शिरसा चतुर्भुजम्

Sashankha Chakram Sakirita Kundalam Sapita Vastram Sarasiruhekshanam |Sahara Vakshahsthala Kaustubha Shriyam Namami Vishnum Shirasa Chaturbhujam

శంఖచక్రాలు ధరించినవాడు, కిరీటం, కుండలాలు ధరించినవాడు, పసుపు రంగు వస్త్రాలు ధరించినవాడు, పద్మాల వంటి కన్నులు కలవాడు, హారంతో అలంకరించబడిన వక్షస్థలం కౌస్తుభ మణి కాంతితో ప్రకాశించేవాడు అయిన నాలుగు చేతుల ప్రభువు విష్ణువుకు నేను శిరస్సు వంచి నమస్కరిస్తున్నాను.

Word by word meaning

Dhyana 6

छायायां पारिजातस्य हेमसिंहासनोपरि ।आसीनमम्बुदश्याममायताक्षमलंकृतम्

Chhayayam Parijatasya Hema Simhasanopari |Aasinam Ambuda Shyamam Ayataksham Alankritam

పారిజాత వృక్షపు నీడలో, బంగారు సింహాసనంపై కూర్చున్నవాడు, వర్షమేఘంలా నల్లనివాడు, పొడవైన విశాల నేత్రాలు కలవాడు, సమృద్ధిగా అలంకరించబడినవాడు అయిన ఆయనను.

Word by word meaning

Dhyana 7

चन्द्राननं चतुर्बाहुं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् ।रुक्मिणीसत्यभामाभ्यां सहितं कृष्णमाश्रये

Chandrananam Chaturbahum Shrivatsankita Vakshasam |Rukmini Satyabhamabhyam Sahitam Krishnam Ashraye

చంద్రుని వంటి ముఖం కలవాడు, నాలుగు చేతులు కలవాడు, వక్షస్థలంపై శ్రీవత్స చిహ్నం కలవాడు, రుక్మిణి, సత్యభామలతో కూడి ఉన్నవాడు అయిన కృష్ణుని నేను శరణు వేడుతున్నాను.

Word by word meaning

The Thousand Names

नामसहस्रम्107 verses

Mahabharata 13.135.14 to 13.135.120 in the BORI Critical Edition.

ఇది విష్ణు సహస్రనామానికి హృదయం: వేయి నామాలే స్వయంగా, మహాభారతంలోని అనుశాసన పర్వంలో యుధిష్ఠిరునికి భీష్ముడు ఇచ్చిన సమాధానంగా 107 శ్లోకాలలో పొందుపరచబడ్డాయి. ప్రతి శ్లోకం అనేక నామాలను ఒకచోట గుదిగుచ్చుతుంది; అలా విష్ణువును విశ్వమని, భూత భవిష్యత్ వర్తమానాలకు అధిపతి అని, జీవుల అంతరాత్మ అని, ముక్తులకు పరమ గమ్యమని పిలుస్తాయి. ఈ నామాలు వైదిక కర్మకాండ, తత్త్వశాస్త్రం, కథల మధ్య స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తాయి. ఆయనే యజ్ఞం, యజ్ఞానికి ప్రభువు, ఓంకారం, కాలం, సంవత్సరం, క్షేత్రాన్ని ఎరిగిన క్షేత్రజ్ఞుడు; అలాగే నరసింహుడు, వామనుడు, రాముడు, దేవకీ పుత్రుడైన కృష్ణుడు, మహా వరాహం, కేశి, కాలనేమిలను సంహరించినవాడు కూడా ఆయనే. సాధారణంగా ఇతర దేవతలకు చెందిన శివుడు, రుద్రుడు, స్కందుడు, ఇంద్రుడు వంటి నామాలు సూర్యుడు, వాయువు, అగ్ని, భూమి, పవిత్రమైన అశ్వత్థ వృక్షంతో పాటు ఆ ఏకైక ప్రభువులోనే లీనమవుతాయి. పరస్పర విరుద్ధమైన జంటలు అంతటా మళ్ళీ మళ్ళీ కనిపిస్తాయి: ఒక్కడు, అనేకులు; రూపం కలవాడు, రూపం లేనివాడు; అణువంత సూక్ష్మం, అపారమైన విశాలం; భయాన్ని ఇచ్చేవాడు, భయాన్ని తొలగించేవాడు. ఒక సుదీర్ఘ నామ సమూహం ఆయనను లక్ష్మీదేవికి నివాసంగా, ప్రభువుగా స్తుతిస్తుంది. ముగింపు సమీపంలో, ఆయన గురించి వినడం, పఠించడం పుణ్యాన్ని ఇస్తాయని, ఆయన దుఃస్వప్నాలను తొలగిస్తాడని శ్లోకాలు పేర్కొంటాయి; భక్తులు దీనిని పారాయణకే జోడించిన వాగ్దానంగా భావిస్తారు. ఈ విభాగం ఆయన ఆయుధాలతో ముగుస్తుంది: శంఖం, నందకమనే ఖడ్గం, చక్రం, శార్ఙ్గ ధనుస్సు, గద.

Shloka 1

विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः ।भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः

Vishwam Vishnur Vashatkaro Bhuta Bhavya Bhavat Prabhuh |Bhutakrid Bhutabhrid Bhavo Bhutatma Bhutabhavanah

ఆయనే సమస్త విశ్వము; ఆయనే విష్ణువు; యజ్ఞకర్మలో ఉచ్చరించే వషట్కారమూ ఆయనే; భూత-భవిష్యత్-వర్తమానములకు ప్రభువు ఆయనే. ఆయనే భూతకర్త, భూతధారకుడు, భావస్వరూపుడు; భూతాత్మ, భూతభావనుడు.

Its names, one by one

Shloka 2

पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः ।अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च

Putatma Paramatma Cha Muktanam Parama Gatih |Avyayah Purushah Sakshi Kshetrajno Kshara Eva Cha

ఆయనే పూతాత్మ, ఆయనే పరమాత్మ; ముక్తుల పరమగతి ఆయనే. ఆయన అవ్యయ పురుషుడు; సాక్షి; క్షేత్ర (దేహ-మనస్సు) జ్ఞాత; మరియు అక్షర—అచల తత్త్వం—ఆయనే.

Its names, one by one

Shloka 3

योगो योगविदां नेता प्रधानपुरुषेश्वरः ।नारसिंहवपुः श्रीमान्केशवः पुरुषोत्तमः

Yogo Yogavidam Neta Pradhana Purusheshvarah |Narasimha Vapuh Shriman Keshavah Purushottamah

ఆయనే యోగము, యోగవిదుల నాయకుడు; ప్రధాన-పురుషులకు ఈశ్వరుడు. నరసింహవపుస్సుతో, శ్రీమాన్ కేశవుడు—ఆయనే పురుషోత్తముడు.

Its names, one by one

Shloka 4

सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः ।संभवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः

Sarvah Sharvah Shivah Sthanur Bhutadir Nidhir Avyayah |Sambhavo Bhavano Bharta Prabhavah Prabhur Ishvarah

ఆయనే సర్వము; ఆయనే శర్వుడు, శివుడు, స్థాణువు (అచలుడు). భూతాదిగా, అవ్యయ నిధిగా ఆయనే. ఆయనే సంభవుడు, భావనుడు, భర్త; ఆయనే ప్రభవుడు, ప్రభువు, ఈశ్వరుడు.

Its names, one by one

Shloka 5

स्वयंभूः शंभुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः ।अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः

Svayambhuh Shambhur Adityah Pushkaraksho Mahasvanah |Anadi Nidhano Dhata Vidhata Dhatur Uttamah

ఆయనే స్వయంభూ; ఆయనే శంభువు, ఆదిత్యుడు; పుష్కరాక్షుడు, మహాస్వనుడు. ఆయనకు ఆది లేదు, అంతం లేదు; ఆయనే ధాత (ఆధారుడు), విధాత (నియంత), మరియు ఉత్తమ ధాతు—పరమ ఆధారం.

Its names, one by one

Shloka 6

अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः ।विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः

Aprameyo Hrishikeshah Padmanabho Maraprabhuh |Vishwakarma Manus Tvashta Sthavishthah Sthaviro Dhruvah

ఆయన అప్రమేయుడు; హృషీకేశుడు (ఇంద్రియాధిపతి); పద్మనాభుడు; అమరుల ప్రభువు. ఆయన విశ్వకర్మ, మనువు, త్వష్టా; అత్యంత స్థిరసారుడు, ప్రాచీనుడు, ధ్రువుడు—అచలుడు.

Its names, one by one

Shloka 7

अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः ।प्रभूतस्त्रिककुब्धाम पवित्रं मङ्गलं परम्

Agrahyah Shashvatah Krishno Lohitakshah Pratardanah |Prabhutas Trikakub Dhama Pavitram Mangalam Param

ఆయన అగ్రాహ్యుడు; శాశ్వతుడు; కృష్ణుడు; లోహితాక్షుడు; ప్రతిపక్షబలాలను దమనించువాడు. ఆయన ప్రభూతుడు; త్రికకుబ్ధామ (మూడు దిశల/లోకాల ఆశ్రయం); పవిత్రకర్త; పరమ మంగళస్వరూపుడు.

Its names, one by one

Shloka 8

ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः ।हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवो मधुसूदनः

Ishanah Pranadah Prano Jyeshthah Shreshthah Prajapatih |Hiranyagarbho Bhugarbho Madhavo Madhusudanah

ఆయన ఈశానుడు; ప్రాణదాత; స్వయంగా ప్రాణము; జ్యేష్ఠుడు; శ్రేష్ఠుడు; ప్రజాపతి. ఆయన హిరణ్యగర్భుడు, భూగర్భుడు; మాధవుడు, మధుసూదనుడు.

Its names, one by one

Shloka 9

ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः ।अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान्

Ishwaro Vikrami Dhanvi Medhavi Vikramah Kramah |Anuttamo Duradharshah Kritajnah Kritiratmavan

ఆయన ఈశ్వరుడు; విక్రమశాలి; ధనుర్ధారి; మేధావి; స్వయంగా విక్రమము, క్రమము (సువ్యవస్థిత గతి). ఆయన అనుత్తముడు; దురాధర్షుడు; కృతజ్ఞుడు; కార్యసాధకుడు; ఆత్మవంతుడు—ఆత్మసంయమి.

Its names, one by one

Shloka 10

सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः ।अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः

Sureshah Sharanam Sharma Vishwareta Prajabhavah |Ahah Samvatsaro Vyalah Pratyayah Sarvadarshanah

ఆయన సురేశుడు; శరణము; శర్మ—రక్షణ, శాంతి; విశ్వరేతాః—జగత్తుకు బీజము; ప్రజాభవః—సర్వజీవుల ఉద్భవము. ఆయన అహః—దినము; సంవత్సరము—వర్షము; వ్యాలః—మహాబలవంతుడు; ప్రత్యయః—విశ్వాసాధారం; సర్వదర్శనః—సర్వద్రష్ట.

Its names, one by one

Shloka 11

अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः ।वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः

Ajah Sarveshvarah Siddhah Siddhih Sarvadir Achyutah |Vrishakapir Ameyatma Sarva Yoga Vinihsritah

ఆయన అజుడు, సర్వేశ్వరుడు, సిద్ధుడు, స్వయంగా సిద్ధి; సమస్తానికి ఆదికారణుడు, అచ్యుతుడు; వృషాకపి, అమేయస్వరూపుడు, సమస్త యోగసాధనలను అతిక్రమించినవాడు।

Its names, one by one

Shloka 12

वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्मा संमितः समः ।अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः

Vasur Vasumanah Satyah Samatma Sammitah Samah |Amoghah Pundarikaksho Vrishakarma Vrishakritih

ఆయన వసువు, శ్రేష్ఠమనస్సు గలవాడు, సత్యస్వరూపుడు; సమాత్ముడు, సుమితుడు, సమదర్శి; అమోఘుడు, పుండరీకాక్షుడు; ధర్మమయ కర్మలు గలవాడు, ధర్మమే రూపమైనవాడు।

Its names, one by one

Shloka 13

रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः ।अमृतः शाश्वतः स्थाणुर्वरारोहो महातपाः

Rudro Bahushira Babhrur Vishvayonih Shuchishravah |Amritah Shashvatah Sthanur Vararoho Mahatapah

ఆయన రుద్రుడు, బహుశిరుడు, బభ్రువు; విశ్వయోని, శుచిశ్రవుడు; అమృతుడు, శాశ్వతుడు, స్థాణువు; శ్రేష్ఠారోహుడు, మహాతపస్వి।

Its names, one by one

Shloka 14

सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः ।वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित्कविः

Sarvagah Sarvavid Bhanur Vishvakseno Janardanah |Vedo Vedavid Avyango Vedango Vedavit Kavih

ఆయన సర్వగుడు, సర్వజ్ఞుడు, సూర్యసమ తేజస్సు గలవాడు; విష్వక్సేనుడు, జనార్దనుడు; స్వయంగా వేదం, వేదవేత్త, అవ్యంగుడు; వేదాంగస్వరూపుడు, వేదవిదుడు, కవి-ఋషి।

Its names, one by one

Shloka 15

लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः ।चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः

Lokadhyakshah Suradhyaksho Dharmadhyakshah Kritakritah |Chaturatma Chaturvyuhas Chaturdamshtras Chaturbhujah

ఆయన లోకాధ్యక్షుడు, సురాధ్యక్షుడు, ధర్మాధ్యక్షుడు; కృత-అకృతాలకు కారణభూతుడు; చతురాత్ముడు, చతుర్వ్యూహుడు; చతుర్దంష్ట్రుడు, చతుర్భుజుడు।

Its names, one by one

Shloka 16

भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः ।अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसुः

Bhrajishnur Bhojanam Bhokta Sahishnur Jagadadijah |Anagho Vijayo Jeta Vishvayonih Punarvasuh

ఆయన ప్రకాశవంతుడు; జగత్తును పోషించే అన్నస్వరూపుడు; భోక్త; సహనశీలుడు; జగదాది కాలంలో జన్మించినవాడు; నిర్దోషుడు; విజయస్వరూపుడు; విజేత; విశ్వానికి కారణయోని; మరియు పునర్వసువు—నిత్యసంపదాధారుడు।

Its names, one by one

Shloka 17

उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः ।अतीन्द्रः संग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमो यमः

Upendro Vamanah Pramshur Amoghah Shuchir Urjitah |Atindrah Sangrahah Sargo Dhritatma Niyamo Yamah

ఆయన ఉపేంద్రుడు (ఇంద్రుని అనుజుడు); వామనుడు (త్రివిక్రమావతారం); ప్రాంశువు—ఉన్నతుడు; అమోఘుడు—సంకల్పం విఫలంకాని వాడు; శుచి—పరమ పవిత్రుడు; ఊర్జితుడు—బలసంపన్నుడు; అతీంద్రుడు—ఇంద్రునికీ అతీతుడు; సంగ్రహుడు—సర్వాన్ని సమాహరించేవాడు; సర్గుడు—సృష్టి ప్రవర్తకుడు; ధృతాత్ముడు—సంయతచిత్తుడు; నియముడు—శాసనస్వరూపుడు; యముడు—సంయమాధిపతి।

Its names, one by one

Shloka 18

वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः ।अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः

Vedyo Vaidyah Sadayogi Veeraha Madhavo Madhuh |Atindriyo Mahamayo Mahotsaho Mahabalah

ఆయన పరమ జ్ఞేయుడు; వైద్యుడు—భవరోగానికి వైద్యుడు; సదాయోగి—నిత్యయోగస్థుడు; వీరహా—దుష్టవీరులను సంహరించేవాడు; మాధవుడు—శ్రీపతి; మధువు—మధురస్వరూపుడు; అతీంద్రియుడు—ఇంద్రియాతీతుడు; మహామాయుడు—మహామాయాధారి; మహోత్సాహుడు—మహా ప్రయత్నశీలుడు; మహాబలుడు—అతుల బలసంపన్నుడు।

Its names, one by one

Shloka 19

महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः ।अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक्

Mahabuddhir Mahaviryo Mahashaktir Mahadyutih |Anirdeshyavapuh Shriman Ameyatma Mahadridhrik

ఆయన మహాబుద్ధి—మహాప్రజ్ఞావంతుడు; మహావీర్యుడు—మహాపరాక్రమశాలి; మహాశక్తి—అపార సామర్థ్యవంతుడు; మహాద్యుతి—మహాప్రభావంతుడు; అనిర్దేశ్యవపుడు—వర్ణనాతీత రూపుడు; శ్రీమాన్—శ్రీసంపన్నుడు; అమేయాత్మ—అపరిమేయ స్వభావుడు; మహాద్రిధృక్—మహాపర్వతాన్ని ధరించినవాడు।

Its names, one by one

Shloka 20

महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सतां गतिः ।अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदां पतिः

Maheshvaso Mahibharta Shrinivasah Satam Gatih |Aniruddhah Suranando Govindo Govidam Patih

ఆయన మహేష్వాసుడు—మహాధనుర్ధరుడు; మహీభర్త—పృథివీధారకుడు; శ్రీనివాసుడు—లక్ష్మీధామం; సతాంగతి—సజ్జనుల పరమాశ్రయం; అనిరుద్ధుడు—అప్రతిహతుడు; సురానందుడు—దేవతలకు ఆనందకారణం; గోవిందుడు—గో-బ్రాహ్మణహితైషి; గోవిదాం పతి—గోవిదులు, అనగా వేదవిదుల అధిపతి।

Its names, one by one

Shloka 21

मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः ।हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः

Marichir Damano Hamsah Suparno Bhujagottamah |Hiranyanabhah Sutapah Padmanabhah Prajapatih

ఆయనే మరీచి, దమనకర్త, హంస, సుపర్ణుడు; సర్పోత్తముడు; హిరణ్యనాభుడు, సుతపా, పద్మనాభుడు, ప్రజాపతి—ప్రజాసంతానాధిపతి—ఆయనే.

Its names, one by one

Shloka 22

अमृत्युः सर्वदृक्सिंहः संधाता संधिमान्स्थिरः ।अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा

Amrityuh Sarvadrik Simhah Sandhata Sandhiman Sthirah |Ajo Durmarshanah Shasta Vishrutatma Surariha

ఆయనే అమృత్యు (మరణరహితుడు), సర్వదృక్-సింహుడు (సర్వదర్శనశక్తిలో సింహసముడు), సంధాతా (సమన్వయకర్త), సంధిమాన్ (సంధి స్థాపకుడు), స్థిరుడు, అజుడు (అజన్ముడు), దుర్మర్షణుడు (అధర్మానికి అసహ్యుడు), శాస్తా (నియంత), విశ్రుతాత్మ (ప్రసిద్ధ స్వరూపుడు), సురారిహా (దేవవిరోధి శక్తుల సంహారకుడు).

Its names, one by one

Shloka 23

गुरुर्गुरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः ।निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः

Gurur Gurutamo Dhama Satyah Satyaparakramah |Nimisho Nimishah Sragvi Vachaspatir Udaradhih

ఆయనే గురువు, గురువులలో పరమగురువు; ధామం—పరమాశ్రయం; సత్యం, సత్యంలో స్థితమైన పరాక్రమం గలవాడు; నిమిషుడు మరియు అనిమిషుడు; స్రగ్వి (మాలాధారి); వాచస్పతి (వాణికి అధిపతి); ఉదారధీ (విస్తారమైన బుద్ధి గలవాడు).

Its names, one by one

Shloka 24

अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान्न्यायो नेता समीरणः ।सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात्

Agranir Gramanih Shriman Nyayo Neta Samiranah |Sahasramurdha Vishvatma Sahasrakshah Sahasrapat

ఆయనే అగ్రణి (అగ్రగామి నాయకుడు), గ్రామణి (సమాజ మార్గదర్శి), శ్రీమాన్ (శుభసంపద గలవాడు), న్యాయం (ధర్మన్యాయం), నేత (పథప్రదర్శకుడు), సమీరణుడు (వాయువులా చలనం కలిగించేవాడు); సహస్రమూర్ధుడు, విశ్వాత్మ, సహస్రాక్షుడు, సహస్రపాతుడు ఆయనే.

Its names, one by one

Shloka 25

आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः संप्रमर्दनः ।अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः

Avartano Nivruttatma Samvrutah Sampramardanah |Ahah Samvartako Vahniranilo Dharanidharah

ఆయనే ఆవర్తనుడు (చక్రాలను తిప్పేవాడు), నివృత్తాత్మ (ఆసక్తి నుండి విరక్తమైన చిత్తం గలవాడు), సంవృతుడు (గూఢంగా ఆవృతుడు), సంప్రమర్దనుడు (విఘ్నాలను నశింపజేసేవాడు); ఆయనే అహః (పగలు), సంవర్తకుడు (ప్రళయచక్ర ప్రవర్తకుడు), వహ్ని (అగ్ని), అనిలుడు (వాయువు), ధరణీధరుడు (భూమిని ధరించేవాడు).

Its names, one by one

Shloka 26

सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वधृग्विश्वभुग्विभुः ।सत्कर्ता सत्कृतः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः

Suprasadah Prasannatma Vishwadhrig Vishwabhug Vibhuh |Satkarta Satkritah Sadhur Jahnur Narayano Narah

ఆయనే సుప్రసాదుడు—నిర్మల కృపను ప్రసాదించువాడు; ప్రసన్నాత్ముడు—శాంత స్వరూపుడు; విశ్వధృక్—లోకాన్ని ధారించువాడు; విశ్వభుక్—లోకాన్ని పోషించువాడు; విభువు—సర్వవ్యాపి. సత్కర్త—సజ్జనులను గౌరవించువాడు; సత్కృత—సజ్జనులచే పూజింపబడువాడు; సాధువు—ధర్మాత్ముడు; జహ్ను, నారాయణుడు, నరుడు ఆయనే।

Its names, one by one

Shloka 27

असंख्येयोऽप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः ।सिद्धार्थः सिद्धसंकल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः

Asankhyeyo Prameyatma Vishishtah Shishtakrich Chuchih |Siddharthah Siddhasankalpah Siddhidah Siddhisadhanah

ఆయన అసంఖ్యేయుడు—లెక్కకు అందనివాడు; అప్రమేయాత్ముడు—అమాప్య స్వరూపుడు; విశిష్టుడు—అతుల్యోత్తముడు; శిష్టకృత్—శిష్టాచారధర్మాన్ని నిలుపువాడు; శుచి—పరమ పవిత్రుడు. ఆయన సిద్ధార్థుడు—లక్ష్యం సిద్ధమైనవాడు; సిద్ధసంకల్పుడు—సంకల్పం తప్పనివాడు; సిద్ధిద—సిద్ధిని ప్రసాదించువాడు; సిద్ధిసాధనుడు—సిద్ధికి సాధనమూ ఆయనే।

Its names, one by one

Shloka 28

वृषाही वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः ।वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः

Vrishahi Vrishabho Vishnur Vrishaparva Vrishodarah |Vardhano Vardhamanashcha Viviktah Shrutisagarah

ఆయన వృషాహీ, వృషభుడు—ధర్మానికి వృషభచిహ్నం; విష్ణువు; వృషపర్వా; వృషోదరుడు. ఆయన వర్ధనుడు—వృద్ధిని కలిగించువాడు; వర్ధమానుడు—నిత్య వర్ధిష్ణువు; వివిక్తుడు—అతీంద్రియ ఏకాంత స్వరూపుడు; శ్రుతిసాగరుడు—వేదశ్రుతుల మహాసముద్రం।

Its names, one by one

Shloka 29

सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः ।नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः

Subhujo Durdharo Vagmi Mahendro Vasudo Vasuh |Naikarupo Brihadrupah Shipivishtah Prakashanah

ఆయన సుభుజుడు—బలమైన భుజాలు గలవాడు; దుర్ధరుడు—తట్టుకోలేనివాడు/అజేయుడు; వాగ్మీ—వాక్ప్రతిభాసంపన్నుడు; మహేంద్రుడు—మహానాధిపతి. ఆయన వసుదుడు—సంపదనిచ్చువాడు; వసువు—కళ్యాణస్వరూపుడు; నైకరూపుడు—అనేక రూపములు గలవాడు; బృహద్రూపుడు—విరాట స్వరూపుడు; శిపివిష్ట; ప్రకాశనుడు—ప్రకాశింపజేయువాడు।

Its names, one by one

Shloka 30

ओजस्तेजो द्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः ।ऋद्धः स्पष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः

Ojas Tejo Dyutidharah Prakashatma Pratapanah |Riddhah Spashtaksharo Mantrash Chandramshur Bhaskaradyutih

ఆయన ఓజస్సు—జీవబలం; తేజస్సు—దీప్త శక్తి; ద్యుతిధరుడు—కాంతిని ధరించువాడు; ప్రకాశాత్ముడు—ప్రకాశమే స్వరూపమైనవాడు; ప్రతాపనుడు—పరాక్రమాన్ని ప్రజ్వలింపజేయువాడు. ఆయన ఋద్ధుడు—పూర్ణ ఐశ్వర్యసంపన్నుడు; స్పష్టాక్షరుడు—స్పష్ట అక్షరములు గలవాడు; మంత్రుడు—మంత్రస్వరూపుడు; చంద్రాంశువు—చంద్రకిరణసముడు; భాస్కరద్యుతి—సూర్యసమ తేజస్సు గలవాడు।

Its names, one by one

Shloka 31

अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः ।औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः

Amritamshudbhavo Bhanuh Shashabinduh Sureshwarah |Aushadham Jagatah Setuh Satya Dharma Parakramah

ఆయన అమృతసమ కిరణాల నుండి ఉద్భవించిన సూర్యుడు, భాను; ఆయనే శశబిందువు, దేవేశ్వరుడు. ఆయనే జగత్తుకు ఔషధము, జగత్తుకు సేతువు—సత్యధర్మాలలో స్థితమైన పరాక్రమముగల ప్రభువు.

Its names, one by one

Shloka 32

भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनिलः ।कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः

Bhuta Bhavya Bhavan Nathah Pavanah Pavano Nilah |Kamaha Kamakrit Kantah Kamah Kamapradah Prabhuh

ఆయన భూత-భవ్య-వర్తమానములకు నాథుడు. ఆయనే పవనుడు—పావనుడు, అనిలుడు. ఆయనే కామనలను హరించువాడు, కామనలను కలిగించువాడు, ప్రియుడు; ఆయనే కామము, కామ్యఫలప్రదాత ప్రభువు.

Its names, one by one

Shloka 33

युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः ।अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित्

Yugadikrid Yugavarto Naikamayo Mahashanah |Adrishyo Vyaktarupashcha Sahasrajid Anantajit

ఆయన యుగాదికర్త, యుగచక్రప్రవర్తకుడు. ఆయన అనేక మాయాశక్తులు గలవాడు, మహాశనుడు (మహాభక్షకుడు). ఆయన అదృశ్యుడూ, వ్యక్తరూపుడూ; ఆయన సహస్రజితుడు, అనంతజితుడు.

Its names, one by one

Shloka 34

इष्टो विशिष्टः शिष्टेष्टः शिखण्डी नहुषो वृषः ।क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः

Ishto Vishishtah Shishteshtah Shikhandi Nahusho Vrishah |Krodhaha Krodhakrit Karta Vishvabahur Mahidharah

ఆయన ఇష్టుడు (ప్రియుడు), విశిష్టుడు, శిష్టులకు ఇష్టుడు. ఆయనే శిఖండీ, నహుషుడు, వృషుడు. ఆయనే క్రోధహరుడు, ధర్మవ్యవస్థలో క్రోధాన్ని ప్రేరేపించువాడూ, కర్త; ఆయనే విశ్వబాహువు, మహీధరుడు.

Its names, one by one

Shloka 35

अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः ।अपां निधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः

Achyutah Prathitah Pranah Pranado Vasavanujah |Apam Nidhir Adhishthanam Apramattah Pratishthitah

ఆయన అచ్యుతుడు, ప్రథితుడు; ఆయనే ప్రాణము, ప్రాణదాత. ఆయనే వాసవానుజుడు (వాసవుడు/ఇంద్రుని అనుజుడు). ఆయనే అపాంనిధి, అధిష్ఠానము; ఆయనే అప్రమత్తుడు, సుస్థిరంగా ప్రతిష్ఠితుడు.

Its names, one by one

Shloka 36

स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः ।वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरंदरः

Skandah Skandadharo Dhuryo Varado Vayuvahanah |Vasudevo Brihadbhanur Adidevah Purandarah

ఆయనే స్కందుడు, స్కందధరుడు, భారధారణలో సమర్థుడైన ధుర్యుడు, వరప్రదాత, వాయువాహనుడు. ఆయనే వాసుదేవుడు, మహాతేజస్సు గలవాడు, ఆదిదేవుడు, పురందరుడు.

Its names, one by one

Shloka 37

अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः ।अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः

Ashokas Taranas Tarah Shurah Shaurir Janeshvarah |Anukulah Shatavartah Padmi Padmanibhekshanah

ఆయనే అశోకుడు (శోకరహితుడు), తారకుడు, మార్గదర్శక తార. ఆయనే శూరుడు, శౌరి, జనేశ్వరుడు. ఆయనే అనుకూలుడు, శతావర్తుడు, పద్మధారి, పద్మనయనుడు.

Its names, one by one

Shloka 38

पद्मनाभोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत् ।महर्द्धिरृद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वजः

Padmanabho Ravindakshah Padmagarbhah Sharirabhrit |Maharddhir Riddho Vriddhatma Mahaksho Garudadhvajah

ఆయనే పద్మనాభుడు, అరవిందాక్షుడు; ఆయనే పద్మగర్భుడు, శరీరధారుల్ని పోషించువాడు. ఆయనే మహైశ్వర్యవంతుడు, సమృద్ధుడు, పరిపక్వాత్ముడు, మహానేత్రుడు, గరుడధ్వజుడు.

Its names, one by one

Shloka 39

अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः ।सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान्समितिंजयः

Atulah Sharabho Bhimah Samayajno Havirharih |Sarvalakshana Lakshanyo Lakshmivan Samitinjayah

ఆయనే అతులుడు, శరభుడు, భీముడు. ఆయనే సమయజ్ఞుడు, హవిని స్వీకరించు హరి. ఆయనే సమస్త శుభలక్షణాలతో లక్షితుడు, లక్ష్మీవంతుడు, సమితిజయుడు.

Its names, one by one

Shloka 40

विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः ।महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः

Vikshharo Rohito Margo Hetur Damodarah Sahah |Mahidharo Mahabhago Vegavan Amitashanah

ఆయనే అవ్యయుడు, రోహితుడు, మార్గము, హేతువు. ఆయనే దామోదరుడు, సహనశీలుడు. ఆయనే భూమిధరుడు, మహాభాగ్యుడు, వేగవంతుడు, అమితాశనుడు (అపార సామర్థ్యమున్నవాడు).

Its names, one by one

Shloka 41

उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः

Udbhavah Kshobhano Devah Shrigarbhah Parameshvarah |Karanam Karanam Karta Vikarta Gahano Guhah

ఆయనే ఉద్భవుడు, పరివర్తనాన్ని కదిలించే క్షోభణుడు, దేవుడు, శ్రీగర్భుడు, పరమేశ్వరుడు. ఆయనే కరణం (సాధనం), కారణం, కర్త, వికర్త, గహనుడు, గుహ—అంతర్యామి రహస్యస్వరూపుడు.

Its names, one by one

Shloka 42

व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः ।परर्द्धिः परमः स्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः

Vyavasayo Vyavasthanah Samsthanah Sthanado Dhruvah |Pararddhih Paramaspashtas Tushtah Pushtah Shubhekshanah

ఆయనే వ్య‌వ‌సాయము (దృఢ సంకల్పం), వ్య‌వ‌స్థానం (స్థిర పరిపాలన), సంస్థానం (వ్యవస్థ/రూపం), స్థానదుడు (స్థానం-స్థిరత్వం దాత), ధ్రువుడు (అచలుడు). ఆయనే పరర్ద్ధి (పరమ ఐశ్వర్యం), పరముడు, స్పష్టుడు, తుష్టుడు, పుష్టుడు, శుభేక్షణుడు (మంగళదృష్టి గలవాడు).

Its names, one by one

Shloka 43

रामो विरामो विरतो मार्गो नेयो नयोऽनयः ।वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः

Ramo Viramo Virato Margo Neyo Nayo Nayah |Veerah Shaktimatam Shreshtho Dharmo Dharmaviduttamah

ఆయనే రాముడు (ఆనందప్రదుడు), విరామము (విశ్రాంతి), విరతుడు (వైరాగ్యసంపన్నుడు), మార్గము; ఆయనే నేయుడు (జీవులను నడిపించదగినవాడు), నయము (సద్నీతి) మరియు అనయము (దుర్నీతిని సరిదిద్దేవాడు). ఆయనే వీరుడు, శక్తిమంతులలో శ్రేష్ఠుడు, ధర్మమే, ధర్మవిదులలో ఉత్తముడు.

Its names, one by one

Shloka 44

वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः ।हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः

Vaikunthah Purushah Pranah Pranadah Pranavah Prithuh |Hiranyagarbhah Shatrughno Vyapto Vayur Adhokshajah

ఆయనే వైకుంఠుడు, పురుషుడు, ప్రాణము, ప్రాణదుడు, ప్రణవము, పృథువు (విశాలుడు). ఆయనే హిరణ్యగర్భుడు, శత్రుఘ్నుడు, వ్యాప్తుడు, వాయువు, అధోక్షజుడు—ఇంద్రియాలకు అతీతుడు.

Its names, one by one

Shloka 45

ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः ।उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः

Rituh Sudarshanah Kalah Parameshthi Parigrahah |Ugrah Samvatsaro Daksho Vishramo Vishwadakshinah

ఆయనే ఋతువు (ఋత-వ్యవస్థ), సుదర్శనుడు, కాలము, పరమేష్ఠి, పరిగ్రహుడు (పోషక-గ్రాహకుడు). ఆయనే ఉగ్రుడు, సంవత్సరము, దక్షుడు, విశ్రామము, విశ్వదక్షిణుడు (సర్వలోక హితకారి).

Its names, one by one

Shloka 46

विस्तारः स्थावरः स्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम् ।अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः

Vistarah Sthavarah Sthanuh Pramanam Bijamavyayam |Artho Nartho Mahakosho Mahabhogo Mahadhanah

ఆయనే విస్తారము, ఆయనే స్థావరుడు, స్థాణువు—అచలుడు; ఆయనే ప్రమాణము, అవ్యయమైన బీజము. ఆయనే అర్థము, అనర్థమూ; ఆయనే మహాకోశము, మహాభోగము, మహాధనము.

Its names, one by one

Shloka 47

अनिर्विण्णः स्थविष्ठो भूर्धर्मयूपो महामखः ।नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः

Anirvinnah Sthavishtho Bhur Dharmayupo Mahamakhah |Nakshatranemir Nakshatri Kshamah Kshamah Samihanah

ఆయన అనిర్విణ్ణుడు—అలసటలేని వాడు, స్థవిష్ఠుడు—అత్యంత దృఢుడు, భూః—ఆధారభూతమైన భూమి; ధర్మయూపుడు—ధర్మస్తంభము, మహామఖుడు—మహాయజ్ఞము. ఆయన నక్షత్రనేమి—నక్షత్రచక్ర ధురి, నక్షత్రీ—నక్షత్రాధిపతి; ఆయన క్షమ—క్షమాశీలుడు, క్షామ—తపస్సుతో కృశుడు, సమీహన—ప్రయత్నాన్ని ప్రేరేపించువాడు.

Its names, one by one

Shloka 48

यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सतां गतिः ।सर्वदर्शी विमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम्

Yajna Ijyo Mahejyashcha Kratuh Satram Satam Gatih |Sarvadarshi Vimuktatma Sarvajno Jnanamuttamam

ఆయనే యజ్ఞము; ఆయనే ఇజ్యుడు—పూజ్యుడు, మహేజ్యుడు—అత్యంత పూజ్యుడు; ఆయనే క్రతువు—యజ్ఞసంకల్పము, సత్రము—దీర్ఘానుష్ఠానము, సతాంగతి—సజ్జనుల పరమగమ్యం. ఆయన సర్వదర్శి, విముక్తాత్మ, సర్వజ్ఞుడు, ఉత్తమజ్ఞానస్వరూపుడు.

Its names, one by one

Shloka 49

सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् ।मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः

Suvratah Sumukhah Sukshmah Sughoshah Sukhadah Suhrut |Manoharo Jitakrodho Virabahur Vidaranah

ఆయన సువ్రతుడు—శ్రేష్ఠ వ్రతాచారుడు, సుముఖుడు—మంగళముఖుడు, సూక్ష్ముడు; ఆయన సుఘోషుడు—శుభనాదముగలవాడు, సుఖదుడు—సుఖప్రదుడు, సుహృత్—హితైషి. ఆయన మనోహరుడు, జితక్రోధుడు—క్రోధజయుడు, వీరబాహువు, విదారణుడు—అడ్డంకులను ఛేదించువాడు.

Its names, one by one

Shloka 50

स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् ।वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः

Svapanah Svavasho Vyapi Naikatma Naikakarmakrit |Vatsaro Vatsalo Vatsi Ratnagarbho Dhaneshvarah

ఆయన స్వాపనుడు—విశ్రాంతి/నిద్రను ప్రసాదించువాడు, స్వవశుడు—స్వాధీనుడు, వ్యాపి—సర్వవ్యాపి; ఆయన నైకాత్మ—అనేకరూపుడు, నైకకర్మకృత్—అనేక కార్యాల కర్త. ఆయన వత్సరుడు—సంవత్సరం, వత్సలుడు—స్నేహమయుడు, వత్సీ—ఆశ్రితులను పోషించువాడు; ఆయన రత్నగర్భుడు—రత్ననిధి, ధనేశ్వరుడు—ధనాధిపతి.

Its names, one by one

Shloka 51

धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम् ।अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः

Dharmagub Dharmakrid Dharmi Sadasat Ksharam Aksharam |Avijnata Sahasramshur Vidhata Kritalakshanah

ఆయనే ధర్మరక్షకుడు, ధర్మస్థాపకుడు, స్వయంగా ధర్మస్వరూపుడు; సత్-అసత్, క్షర-అక్షర రెండూ ఆయనే. సాధారణ బుద్ధికి అగోచరుడు, సహస్రకిరణమయుడు, విధాత, సిద్ధలక్షణసంపన్నుడు.

Its names, one by one

Shloka 52

गभस्तिनेमिः सत्त्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः ।आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः

Gabhastinemih Sattvasthah Simho Bhutamaheshvarah |Adidevo Mahadevo Devesho Devabhrid Guruh

ఆయనే కిరణాల నాభికేంద్రుడు (గభస్తినేమి), సత్త్వంలో స్థితుడు; సింహస్వరూపుడు, భూతమహేశ్వరుడు. ఆదిదేవుడు, మహాదేవుడు, దేవేశుడు, దేవులను ధారించే గురువు.

Its names, one by one

Shloka 53

उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः ।शरीरभूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः

Uttaro Gopatir Gopta Jnanagamyah Puratanah |Sharira Bhuta Bhrid Bhokta Kapindro Bhuri Dakshinah

ఆయనే పరముడు (ఉత్తర), గోపతి, గోప్త; జ్ఞానమార్గంతో గమ్యుడు, పురాతనుడు. శరీరధారుల్ని పోషించే ధారకుడు, భోక్త; కపీంద్రుడు, అపార దానశీలుడు.

Its names, one by one

Shloka 54

सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः ।विनयो जयः सत्यसंधो दाशार्हः सात्वतां पतिः

Somapo Mritapah Somah Purujit Purusattamah |Vinayo Jayah Satyasandho Dasharhah Satvatam Patih

ఆయనే సోమపానకర్త, అమృతపానకర్త; స్వయంగా సోముడు; అనేకులను జయించినవాడు, పురుషోత్తముడు. ఆయనే వినయం, జయం, సత్యసంకల్పుడు; దాశార్హుడు, సాత్వతుల అధిపతి.

Its names, one by one

Shloka 55

जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः ।अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः

Jivo Vinayita Sakshi Mukundo Amita Vikramah |Ambho Nidhir Anantatma Mahodadhi Shayo Antakah

ఆయనే జీవస్వరూపుడు, వినయింపజేసే మార్గదర్శి, సాక్షి. ఆయనే ముకుందుడు, అమితవిక్రముడు; అంభోనిధి (సముద్రం) వలె, అనంతాత్మ; మహోదధిపై శయనించే వాడు, అంతకుడు (సంహారకుడు).

Its names, one by one

Shloka 56

अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः ।आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः

Ajo Maharhah Svabhavyo Jitamitrah Pramodanah |Anando Nandano Nandah Satyadharma Trivikramah

ఆయన అజుడు, పరమార్హుడు, స్వభావతః స్వయంభూ; శత్రువులను జయించినవాడు, హర్షప్రదాత. ఆయనే ఆనందం, ఆనందదాత, ఆనందస్వరూపుడు; సత్యమే ధర్మంగా గల త్రివిక్రముడు.

Its names, one by one

Shloka 57

महर्षिः कपिलाचार्यः कृतज्ञो मेदिनीपतिः ।त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत्

Maharshih Kapilacharyah Kritajno Medinipatih |Tripadas Tridashadhyaksho Mahashringah Kritantakrit

ఆయన మహర్షి, కపిలాచార్యుడు; కృతజ్ఞుడు, భూమిపతి. ఆయన త్రిపదుడు, త్రిదశాధ్యక్షుడు; మహాశృంగుడు (మహాబలవంతుడు) మరియు కాలచక్రసమాప్తికర్త.

Its names, one by one

Shloka 58

महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी ।गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः

Mahavaraho Govindah Sushenah Kanakangadi |Guhyo Gabhiro Gahano Guptash Chakragadadharah

ఆయన మహావరాహుడు, గోవిందుడు; సుషేణుడు, కనకాంగదధారి. ఆయన గుహ్యుడు, గంభీరుడు, దుర్గముడు; గుప్తుడు, చక్రగదాధారి.

Its names, one by one

Shloka 59

वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः संकर्षणोऽच्युतः ।वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः

Vedhah Svango'jitah Krishno Dridhah Sankarshano'chyutah |Varuno Vaaruno Vrikshah Pushkaraksho Mahamanah

ఆయన వేద్హా (సృష్టికర్త), స్వాంగుడు (స్వరూపసంపన్నుడు), అజితుడు; కృష్ణుడు, దృఢుడు; సంకర్షణుడు, అచ్యుతుడు. ఆయన వరుణుడు, వారుణస్వభావుడు; వృక్షము (ఆధారం), పుష్కరాక్షుడు, మహామనస్సు గలవాడు.

Its names, one by one

Shloka 60

भगवान्भगहा नन्दी वनमाली हलायुधः ।आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः

Bhagavan Bhagahanandi Vanamali Halayudhah |Adityo Jyotiradityah Sahishnur Gatisattamah

ఆయన భగవాన్, దుర్భాగ్యనాశకుడు; నందీ, వనమాలాధారి, హలాయుధుడు. ఆయన ఆదిత్యుడు, ఆదిత్యజ్యోతి; సహిష్ణుడు, గతిసత్తముడు—పరమాశ్రయమూ పరమమార్గమూ.

Its names, one by one

Shloka 61

सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः ।दिवःस्पृक्सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः

Sudhanva Khanda Parashur Daruno Dravina Pradah |Divah Sprik Sarva Drig Vyaso Vachaspatir Ayonijah

ఆయన సుధన్వా (శ్రేష్ఠ ధనుర్ధారి), ఖండపరశు (పరశుధారి), దారుణుడు (అడుగడుగునా అచంచల తపస్సు గలవాడు), ద్రవిణప్రదుడు (సంపద ప్రసాదించువాడు). ఆయన దివఃస్పృక్ (స్వర్గాన్ని తాకువాడు), సర్వదృక్ (సర్వదర్శి), వ్యాసుడు (విస్తారకుడు/వ్యవస్థాపకుడు), వాచస్పతి (వాణీాధిపతి), అయోనిజుడు (అజన్ముడు).

Its names, one by one

Shloka 62

त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक् ।संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम्

Trisama Samagah Sama Nirvanam Bheshajam Bhishak |Sannyasakrich Chamah Shanto Nishtha Shantih Parayanam

ఆయన త్రిసామా (మూడు సామగానాలతో సంబంధితుడు), సామగుడు (సామగాన గాయకుడు), సామం (సామమే) అయ్యాడు. ఆయన నిర్వాణం (మోక్షం), భేషజం (ఔషధం), భిషక్ (వైద్యుడు). ఆయన సన్యాసకృత్ (సన్యాసాన్ని స్థాపించువాడు), క్షమ (సహనం), శాంతుడు (ప్రశాంతుడు), నిష్ఠ (అచల స్థితి), శాంతి (పరమ శాంతి), పరాయణం (పరమ ఆశ్రయం/గమ్యం).

Its names, one by one

Shloka 63

शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः ।गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः

Shubhangah Shantidah Srashta Kumudah Kuvaleshayah |Gohito Gopatir Gopta Vrishabhaksho Vrishapriyah

ఆయన శుభాంగుడు (మంగళరూపుడు), శాంతిదుడు (శాంతి ప్రసాదించువాడు), స్రష్ట (సృష్టికర్త). ఆయన కుముదుడు, కువలేశయుడు (పద్మసంబంధి). ఆయన గోహితుడు (గోవుల/ప్రాణుల హితకారి), గోపతి (పాలకాధిపతి), గోప్తా (రక్షకుడు). ఆయన వృషభాక్షుడు (వృషభసమ దృఢనేత్రుడు) మరియు వృషప్రియుడు (ధర్మ/వృషచిహ్నప్రియుడు).

Its names, one by one

Shloka 64

अनिवर्ती निवृत्तात्मा संक्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः ।श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतां वरः

Anivarti Nivruttatma Sankshepta Kshemakrucchivah |Shrivatsavakshah Shrivasah Shripatih Shrimatam Varah

ఆయన అనివర్తి (ఎప్పుడూ వెనుదిరగని వాడు), నివృత్తాత్మ (అంతర్ముఖి/సంయమి), సంక్షేప్తా (సంక్షిప్తం చేసి ముగించువాడు), క్షేమకృత్ (క్షేమాన్ని కలిగించువాడు), శివుడు (మంగళస్వరూపుడు). ఆయన శ్రీవత్సవక్షాః (వక్షస్థలంలో శ్రీవత్సచిహ్నధారి), శ్రీవాసుడు (శ్రీ నివాసం), శ్రీపతి (లక్ష్మీపతి), శ్రిమతాం వరః (శ్రీమంతులలో శ్రేష్ఠుడు).

Its names, one by one

Shloka 65

श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः ।श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमांल्लोकत्रयाश्रयः

Shreedah Shreeshah Shreenivasah Shreenidhih Shreevibhavanah |Shreedharah Shreekarah Shreyah Shreeman Lokatrayashrayah

ఆయన శ్రీదుడు (సంపద ప్రసాదించువాడు), శ్రీశుడు (శ్రీకి అధిపతి), శ్రీనివాసుడు (శ్రీ నివాసస్థానం), శ్రీనిధి (శ్రీ భాండారం), శ్రీవిభావనుడు (శ్రీని ప్రకాశింపజేసి వృద్ధి చేయువాడు). ఆయన శ్రీధరుడు (శ్రీధారి), శ్రీకరుడు (సంపద కలిగించువాడు), శ్రేయః (పరమ మంగళం) మరియు శ్రీమాన్—త్రిలోకాలకు ఆశ్రయం.

Its names, one by one

Shloka 66

स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः ।विजितात्मा विधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः

Svakshah Svangah Shatanando Nandir Jyotir Ganeshvarah |Vijitatma Vidheyatma Satkirtish Chinna Samshayah

ఆయన స్వక్షః (సునేత్రుడు), స్వఙ్గః (శ్రేష్ఠ అవయవములు కలవాడు), శతానందః (అనేకానందమయుడు), నందిః (ఆనందస్వరూపుడు), జ్యోతిః (ప్రకాశము), గణేశ్వరః (గణముల అధిపతి). ఆయన విజితాత్మా, విధేయాత్మా, సత్కీర్తి, ఛిన్నసంశయుడు.

Its names, one by one

Shloka 67

उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतः स्थिरः ।भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः

Udirnah Sarvatash Chakshur Anishah Shashvatah Sthirah |Bhushayo Bhushano Bhutir Vishokah Shoka Nashanah

ఆయన ఉదీర్ణుడు (ఉన్నతుడు/పూర్తిగా ఉదయించినవాడు), సర్వతశ్చక్షుః (సర్వదిశలలో దర్శనమున్నవాడు), అనీశః (పరాధీనుడు కాడు), శాశ్వతుడు, స్థిరుడు. ఆయన భూశయుడు, భూషణుడు, భూతి, విశోకుడు, శోకనాశనుడు.

Its names, one by one

Shloka 68

अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः ।अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः

Archishman Architah Kumbho Vishuddhatma Vishodhanah |Aniruddho Pratirathah Pradyumno Mitavikramah

ఆయన అర్చిష్మాన్ (దీప్తిమంతుడు), అర్చితుడు (పూజింపబడినవాడు), కుంభుడు (ధారణ-పోషణ చేసే పాత్ర), విశుద్ధాత్మా (పరమ పవిత్ర స్వభావుడు), విశోధనుడు (పవిత్రీకర్త). ఆయన అనిరుద్ధుడు, అప్రతిరథుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, అమితవిక్రముడు.

Its names, one by one

Shloka 69

कालनेमिनिहा वीरः शूरः शौरिर्जनेश्वरः ।त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः

Kalaneminiha Veerah Shoorah Shaurir Janeshwarah |Trilokatma Trilokeshah Keshavah Keshiha Harih

ఆయన కాలనేమినిహా, వీరుడు, శూరుడు, శౌరిః, జనేశ్వరుడు. ఆయన త్రిలోకాత్మా, త్రిలోకేశుడు, కేశవుడు, కేశిహా, హరి.

Its names, one by one

Shloka 70

कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः ।अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनंजयः

Kamadevah Kamapalah Kami Kantah Kritagamah |Anirdeshyavapur Vishnur Viro Ananto Dhananjayah

ఆయన కామదేవుడు, కామపాలుడు, కామీ, కాంతుడు, కృతాగముడు. ఆయన అనిర్దేశ్యవపుః, విష్ణువు, వీరుడు, అనంతుడు, ధనంజయుడు.

Its names, one by one

Shloka 71

ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः ।ब्रह्मविद्ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः

Brahmanyo Brahmakrid Brahma Brahma Brahmavivardhanah |Brahmavid Brahmano Brahmi Brahmajno Brahmanapriyah

ఆయన బ్రహ్మనిష్ఠుడు, బ్రాహ్మణ్యధర్మాన్ని స్థాపించువాడు, స్వయంగా బ్రహ్మా, బ్రహ్మస్వరూపుడు, బ్రహ్మాన్ని వర్ధింపజేసేవాడు. ఆయన బ్రహ్మవిదుడు, బ్రాహ్మణత్వానికి ఆదర్శుడు, బ్రహ్మంలో స్థితుడు, బ్రహ్మజ్ఞుడు, బ్రాహ్మణులకు ప్రియుడు.

Its names, one by one

Shloka 72

महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः ।महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः

Mahakramo Mahakarma Mahateja Mahoragah |Mahakratur Mahayajva Mahayajno Mahahavih

ఆయన మహాక్రముడు, మహాకర్ముడు, మహాతేజస్సు కలవాడు, మహోరగుడు—జగత్తుకు ఆధారచిహ్నం. ఆయన మహాక్రతువు, మహాయజ్వుడు, మహాయజ్ఞం, మహాహవిః—మహాన ఆహుతి.

Its names, one by one

Shloka 73

स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिः स्तोता रणप्रियः ।पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः

Stavyah Stavapriyah Stotram Stutih Stota Ranapriyah |Purnah Purayita Punyah Punyakirtir Anamayah

ఆయన స్తవనీయుడు, స్తవప్రియుడు; ఆయనే స్తోత్రం, స్తుతి, స్తోతా. ధర్మరక్షణార్థం నియమబద్ధమైన రణాన్ని ఇష్టపడువాడు. ఆయన పూర్ణుడు, పూరయిత, పుణ్యస్వరూపుడు, పుణ్యకీర్తి గలవాడు, నిరామయుడు.

Its names, one by one

Shloka 74

मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः ।वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः

Manojavas Tirthakaro Vasureta Vasupradah |Vasuprado Vasudevo Vasur Vasumana Havih

ఆయన మనోజవుడు—ఆలోచనంత వేగవంతుడు, తీర్థకర్త, సమృద్ధికి బీజస్వరూపుడు, వసువులను ప్రసాదించువాడు. ఆయన వసుప్రదుడు, వాసుదేవుడు, స్వయంగా వసువు, దానధర్మముఖమైన మనస్సు గలవాడు, హవిః—ఆహుతి.

Its names, one by one

Shloka 75

सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः ।शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः

Sadgatih Satkritih Satta Sadbhutih Satparayanah |Shuraseno Yadushreshthah Sannivasah Suyamunah

ఆయన సద్గతి, సత్కృతి, సత్తాస్వరూపుడు; సద్భూతి మరియు సజ్జనులకు పరమాశ్రయుడు. ఆయన శూరసేన వంశీయుడు, యదువులలో శ్రేష్ఠుడు, సమస్తానికి సన్నివాసుడు, యమునా ప్రాంతంతో శుభసంబంధం గలవాడు.

Its names, one by one

Shloka 76

भूतावासो वासुदेवो सर्वासुनिलयोऽनलः ।दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः

Bhootavaso Vasudevah Sarvasunilayo Nalah |Darpaha Darpado Drupto Durdharo Thaparajitah

ఆయనే సమస్త భూతాల నివాసము—వాసుదేవుడు; సమస్త ప్రాణవాయువుల ఆశ్రయము, దహింపలేని అనలుడు. ఆయన దర్పహరుడు, దర్ప/ధైర్యదాత, అత్యంత ప్రతాపవంతుడు, దుర్ధరుడు, అపరాజితుడు.

Its names, one by one

Shloka 77

विश्वमूर्तिर्महामूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान् ।अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः

Vishwamurtir Mahamurtir Diptamurtir Amurtiman |Anekamurtir Avyaktah Shatamurtih Shatananah

ఆయన విశ్వరూపుడు, మహారూపుడు, దీప్తరూపుడు—అయినా అరూపస్వరూపుడు. ఆయన అనేకరూపుడు, అవ్యక్తుడు, శతరూపుడు, శతాననుడు.

Its names, one by one

Shloka 78

एको नैकः सवः कः किं यत्तत्पदमनुत्तमम् ।लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः

Eko Naikah Savah Kah Kim Yat Tat Padam Anuttamam |Lokabandhur Lokanatho Madhavo Bhaktavatsalah

ఆయన ఏకుడు, అయినా కేవలం ఏకుడే కాదు—అనేకరూపాలుగా ప్రకాశించేవాడు. ఆయనే సవ (ప్రేరకుడు); ఆయనే ‘ఎవరు?’ ‘ఏమి?’—ఆ అనుత్తమ పదము. ఆయనే లోకబంధువు, లోకనాథుడు, మాధవుడు, భక్తవత్సలుడు.

Its names, one by one

Shloka 79

सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी ।वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः

Suvarna Varno Hemango Varangash Chandanangadi |Viraha Vishamah Shunyo Ghritashir Achalash Chalah

ఆయన సువర్ణవర్ణుడు, హేమాంగుడు, వరాంగుడు; చందనంతోను భుజబంధాలతోను అలంకృతుడు. ఆయన ‘వీరహా’, విషముడు (సాధారణ వర్గాలకు అతీతుడు), శూన్యుడు (అగమ్యుడు), ఘృతసమ ఆశీర్వాదములు కలవాడు, అచలుడు—అయినా చలుడు.

Its names, one by one

Shloka 80

अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृक् ।सुमेधा मेधजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः

Amani Manado Manyo Lokasvami Trilokadhrik |Sumedha Medhajo Dhanyah Satyamedha Dharadharah

ఆయన అమానీ (అహంకారరహితుడు), మానదాత, మాన్యుడు; లోకస్వామి, త్రిలోకధారకుడు. ఆయన సుమేధుడు, మేధజుడు (మేధకు మూలం), ధన్యుడు, సత్యమేధుడు, ధరాధరుడు.

Its names, one by one

Shloka 81

तेजो वृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।प्रग्रहो निग्रहोऽव्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः

Tejo Vrisho Dyutidharah Sarva Shastra Bhritam Varah |Pragraho Nigraho Vyagro Naika Shringo Gadagrajah

ఆయన తేజస్సు స్వరూపుడు, ధర్మబలాలకు వృషభప్రతీకుడు, ద్యుతిధరుడు, సమస్త శస్త్రధారులలో శ్రేష్ఠుడు. ఆయన నియమకుడు, నియగ్రహకుడు, అవ్యగ్రుడు; అనేకశృంగుడు (అనేక శక్తులవాడు) మరియు గదాగ్రజుడు (బలరాముడు)గా ప్రసిద్ధుడు।

Its names, one by one

Shloka 82

चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः ।चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वेदविदेकपात्

Chaturmurtis Chaturbahus Chaturvyuhas Chaturgatih |Chaturatma Chaturbhavas Chaturvedavid Ekapat

ఆయన చతుర్మూర్తి, చతుర్భుజుడు; చతుర్వ్యూహరూపంగా వ్యవస్థితుడు, చతుర్గతుల (నాలుగు మార్గాలు/లక్ష్యాలు) ఆధారం. ఆయన ఆత్మస్వరూపంలోనూ భావస్థితుల్లోనూ చతుర్విధుడు; నాలుగు వేదాల జ్ఞాత; మరియు ఏకపాత్—ఒకే పరమతత్త్వంగా అవతరించువాడు—అని చెప్పబడును।

Its names, one by one

Shloka 83

समावर्तो निवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः ।दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा

Samavarto Nivrittatma Durjayo Duratikramah |Durlabho Durgamo Durgo Duravaso Durariha

ఆయన సమావర్తుడు—చక్రాలను సంపూర్ణం చేసి తిరిగి ప్రవహింపజేసేవాడు; నివృత్తాత్ముడు—ఆసక్తిరహితుడు. ఆయన దుర్జయుడు, దురతిక్రముడు. ఆయన దుర్లభుడు, దుర్గముడు, దుర్గుడు (అభేద్య ఆశ్రయం); అసంయములకు దురావాసుడు; శత్రుశక్తులకు దురారిహా—దుర్దమ్యుడు—అని కీర్తింపబడును।

Its names, one by one

Shloka 84

शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः ।इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः

Shubhango Lokasarangah Sutantus Tantuvardhanah |Indrakarma Mahakarma Kritakarma Kritagamah

ఆయన శుభాంగుడు—మంగళస్వరూపుడు; లోకసారంగుడు—లోకసారమూ ఆధారమూ; ఆయన సుతంతువు (సూక్ష్మ తంతువు) మరియు తంతువర్ధనుడు—ఆ తంతువును విస్తరింపజేసేవాడు. ఆయన కర్మలు ఇంద్రసమానమైనవి; ఆయన కార్యాలు మహాకర్మలు; ఆయన కృతకర్ముడు (సిద్ధకార్యుడు); ఆయన కృతాగముడు—ఆగమోపదేశాలు స్థాపించినవాడు।

Its names, one by one

Shloka 85

उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः ।अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी

Udbhavah Sundarah Sundo Ratnanabhah Sulochanah |Arko Vajasanah Shringi Jayantah Sarvavijjayi

ఆయన ఉద్భవుడు—సర్వసృష్టికి మూలం; సుందరుడు; సుందుడు (మనోహరుడు); రత్ననాభుడు; సులోచనుడు (శ్రేష్ఠ దృష్టిగలవాడు). ఆయన అర్కుడు (సూర్యుడు); వాజసనుడు—బలము, పోషణ ఇచ్చేవాడు; శృంగీ—పరాక్రమప్రతీకుడు; జయంతుడు—విజయశాలి; మరియు సర్వవిజ్జయీ—సర్వత్ర విజేత।

Its names, one by one

Shloka 86

सुवर्णबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः ।महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः

Suvarna Bindur Akshobhyah Sarva Vageeshwareshwarah |Mahahrado Mahagarto Mahabhuto Mahanidhih

ఆయనే సువర్ణబిందువు, అచలుడు; సమస్త వాగీశ్వరులకూ ఈశ్వరుడు. ఆయనే మహాహ్రదము, మహాగర్తము, మహాభూతము, మహానిధి.

Its names, one by one

Shloka 87

कुमुदः कुंदरः कुन्दः पर्जन्यः पवनोऽनिलः ।अमृतांशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः

Kumudah Kundarah Kundah Parjanyah Pavano Nilah |Amritamsho Mritavapuh Sarvajnah Sarvatomukhah

ఆయనే కుముదుడు, కుందరుడు, కుందుడు; పర్జన్యుడు—వర్షధారకుడు; పవనుడు, అనిలుడు. ఆయన అమృతాంశుడు, అమృతవపుడు; సర్వజ్ఞుడు, సర్వతోముఖుడు—సర్వదిక్కులలో ప్రత్యక్షుడు.

Its names, one by one

Shloka 88

सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ।न्यग्रोधोदुम्बरोऽश्वत्थश्चाणूरान्ध्रनिषूदनः

Sulabhah Suvratah Siddhah Shatrujit Chhatrutapanah |Nyagrodho Dumbaro Shvatthash Chanurandhra Nishudanah

ఆయన సులభుడు, సువ్రతుడు, సిద్ధుడు. ఆయన శత్రుజయుడు, శత్రుబలాలను తాపింపజేసి దమనించువాడు. ఆయన న్యగ్రోధుడు, ఉదుంబరుడు, అశ్వత్థుడు—పవిత్ర వృక్షప్రతీక; చాణూరుని మరియు ఆంధ్రబలాలను సంహరించినవాడు.

Its names, one by one

Shloka 89

सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः ।अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः

Sahasrarchih Saptajihvah Saptaidhah Saptavahanah |Amurtiranagho'chintyo Bhayakrid Bhayanashanah

ఆయన సహస్రార్చి, సప్తజిహ్వ, సప్తైధ, సప్తవాహనుడు—వైదిక అగ్నితత్త్వస్వరూపుడు. ఆయన అమూర్తి, అనఘుడు, అచింత్యుడు; ఆయన ధర్మభయాన్ని కలిగించువాడు, భయాన్ని తొలగించువాడూ.

Its names, one by one

Shloka 90

अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्निर्गुणो महान् ।अधृतः स्वधृतः स्वास्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः

Anur Brihat Krishah Sthulo Gunabhrin Nirguno Mahan |Adhritah Svadhritah Svasyah Pragvamsho Vamsha Vardhanah

ఆయన అణువూ, బృహత్తూ; సూక్ష్మమూ, స్థూలమూ; గుణభృత్తు అయినప్పటికీ నిర్గుణుడు, మహానుభావుడు. ఆయన ఆధారరహితుడు, స్వయాధారుడు, స్వయంపూర్ణుడు; ఆయనే ప్రాగ్వంశస్రోతస్సు, వంశవర్ధకుడు.

Its names, one by one

Shloka 91

भारभृत्कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः ।आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः

Bharabhrit Kathito Yogi Yogishah Sarvakamadah |Ashramah Shramanah Kshamah Suparno Vayuvahanah

ఆయన భారభృతుడు, శ్రుతి-పరంపరలో ప్రసిద్ధుడు, యోగి, యోగీశ్వరుడు, సమస్త కామ్యఫలప్రదాత. ఆయన ఆశ్రయము, శ్రమణ-తపస్వి, క్షామ-స్వరూపుడు, సుపర్ణధ్వజుడు, వాయువాహనుడు.

Its names, one by one

Shloka 92

धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः ।अपराजितः सर्वसहो नियन्ता नियमो यमः

Dhanurdharo Dhanurvedo Dando Damayita Damah |Aparajitah Sarvasaho Niyanta Niyamo Yamah

ఆయన ధనుర్ధరుడు, ధనుర్వేదస్వరూపుడు, శాసనదండము, దమనకర్త, దమము (ఆత్మసంయమము). ఆయన అపరాజితుడు, సర్వసహుడు, నియంత, నియమము, యమము (ధర్మనిగ్రహము).

Its names, one by one

Shloka 93

सत्त्ववान्सात्त्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः ।अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हः प्रियकृत्प्रीतिवर्धनः

Sattvavan Saattvikah Satyah Satyadharma Parayanah |Abhiprayah Priyarho Rhah Priyakrit Preetivardhanah

ఆయన సత్త్వవంతుడు, సాత్త్వికుడు, సత్యస్వరూపుడు, సత్యధర్మపరాయణుడు. ఆయన శుభాభిప్రాయము, ప్రియార్హుడు, అర్హుడు (పూజ్యుడు), ప్రియహితకర్త, ప్రీతివర్ధకుడు.

Its names, one by one

Shloka 94

विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः ।रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः

Vihayasagatir Jyotih Surucir Hutabhug Vibhuh |Ravir Virochanah Suryah Savita Ravilochanah

ఆయన విహాయసగతి, జ్యోతి, సురుచి (దివ్యకాంతి), హుతభుక్ (హవిభోజి), విభువు. ఆయనే రవి, విరోచనుడు, సూర్యుడు, సవితా, రవిలోచనుడు (సూర్యనే నేత్రముగా గలవాడు).

Its names, one by one

Shloka 95

अनन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकदोऽग्रजः ।अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतम्

Ananto Hutabhug Bhokta Sukhado Naikado'grajah |Anirvinnah Sadamarshi Lokadhishthanam Adbhutam

ఆయన అనంతుడు, హుతభుక్ (హవిభోజి), భోక్త, సుఖదాత, అనేక విధాల వరప్రదాత, అగ్రజుడు/అగ్రణి. ఆయన అనిర్విణ్ణుడు, సదా మర్షి (క్షమాశీలుడు), లోకాల అద్భుత అధిష్ఠానము మరియు నియామకుడు.

Its names, one by one

Shloka 96

सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः ।स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक्स्वस्तिदक्षिणः

Sanat Sanatanatamah Kapilah Kapir Avyayah |Svastidah Svastikrit Svasti Svastibhuk Svastidakshinah

ఆయన ఆద్యంతరహితుడై పరమ సనాతనుడు; కపిలుడు, కపి, అవ్యయుడు. ఆయన స్వస్తిని ప్రసాదించువాడు, స్వస్తిని కలిగించువాడు, స్వయంగా స్వస్తి, స్వస్తిని అనుభవించి రక్షించువాడు, స్వస్తియే దక్షిణగా ఉన్నవాడు.

Its names, one by one

Shloka 97

अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः ।शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः

Araudrah Kundali Chakri Vikramyurjita Shasanah |Shabdatigah Shabdasahah Shishirah Sharvarikarah

ఆయన అరౌద్రుడు (క్రూరతలేని వాడు); కుండలీ; చక్రధారి; పరాక్రమశాలి; బలమైన శాసనమున్నవాడు. ఆయన శబ్దాతీతుడు, శబ్దసహుడు; శిశిరుడు (శీతలుడు) మరియు శర్వరీకరుడు (రాత్రిని కలిగించువాడు).

Its names, one by one

Shloka 98

अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणां वरः ।विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः

Akrurah Peshalo Daksho Dakshinah Kshaminam Varah |Vidvattamo Vitabhayah Punya Shravana Kirtanah

ఆయన అక్రూరుడు, పేశలుడు (సౌమ్యుడు), దక్షుడు, దక్షిణుడు (ఉదారుడు) మరియు క్షమాశీలులలో శ్రేష్ఠుడు. ఆయన పరమ విద్వాంసుడు, భయరహితుడు; ఆయనను శ్రవణం చేయుట, కీర్తించుట పుణ్యప్రదం.

Its names, one by one

Shloka 99

उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःस्वप्ननाशनः ।वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः

Uttarano Dushkritiha Punyo Duhsvapna Nashanah |Viraha Rakshanah Santo Jivanah Paryavasthitah

ఆయన ఉత్తారణుడు (సంసారసాగరాన్ని దాటించువాడు), దుష్కృతిహా, పుణ్యస్వరూపుడు, దుఃస్వప్ననాశనుడు. ఆయన వీరహా, రక్షకుడు, సంతుడు, జీవనస్వరూపుడు, స్థిరంగా స్థితుడైనవాడు.

Its names, one by one

Shloka 100

अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः ।चतुरस्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः

Anantarupo Nantashrir Jitamanyur Bhayapahah |Chaturasro Gabhiratma Vidisho Vyadisho Dishah

ఆయన అనంతరూపుడు, అనంతశ్రీయుతుడు, క్రోధాన్ని జయించినవాడు, భయాపహారి. ఆయన చతురస్రుడు (సుస్థిరాధారం), గంభీరాత్ముడు, విదిశల అధిపతి, నియంత-వ్యవస్థాపకుడు, స్వయంగా దిశలే.

Its names, one by one

Shloka 101

अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः ।जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः

Anadir Bhur Bhuvo Lakshmih Suviro Ruchirangadah |Janano Jana Janmadir Bhimo Bhima Parakramah

ఆయన అనాది; ఆయనే భూః, భువః; ఆయనే లక్ష్మీ—సంపదాస్వరూపుడు. ఆయన సువీరుడు, రుచిరమైన అంగదాలతో అలంకృతుడు. ఆయన జనకుడు, జనజన్మాలకు ఆదిస్రోతస్సు; ఆయన భీముడు, భీమపరాక్రముడు.

Its names, one by one

Shloka 102

आधारनिलयो धाता पुष्पहासः प्रजागरः ।ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः

Adharanilayo Dhata Pushpahasah Prajagarah |Urdhvagah Satpathacharah Pranadah Pranavah Panah

ఆయన ఆధారంలో నివసించువాడు, ధాత—ధారకుడు. ఆయన పుష్పహాసుడు—మంగళకరమైన సౌమ్యహాసం, నిత్యజాగ్రత్తుడు. ఆయన ఊర్ధ్వగతికి నడిపించువాడు, సత్పథాచారుడు. ఆయన ప్రాణదాత; ఆయన ప్రణవం ‘ఓం’; ఆయన పవిత్ర ‘పణ’—యజ్ఞీయ అర్పణ/ప్రతిజ్ఞ.

Its names, one by one

Shloka 103

प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणकृत्प्राणजीवनः ।तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः

Pramanam Prananilayah Pranakrut Pranajeevanah |Tattvam Tattvavid Ekatma Janma Mrutyu Jaratigah

ఆయన ప్రమాణం—యథార్థజ్ఞానానికి ప్రమాణభూతుడు; ఆయన ప్రాణనిలయుడు. ఆయన ప్రాణకర్త, ప్రాణజీవనుడు. ఆయన తత్త్వం; తత్త్వవిదుడు; ఏకాత్మ. ఆయన జన్మ-మృత్యు-జరాతీతుడు.

Its names, one by one

Shloka 104

भूर्भुवः स्वस्तरुस्तारः सविता प्रपितामहः ।यज्ञो यज्ञपतिर्यज्वा यज्ञाङ्गो यज्ञवाहनः

Bhurbhuvah Svastarus Tarah Savita Prapitamahah |Yajno Yajnapatir Yajva Yajnango Yajnavahanah

ఆయన భూః, భువః; ఆయన స్వర్గతరువు, మార్గదర్శక తార. ఆయన సవితా—ప్రేరక సూర్యుడు; ఆయన ప్రపితామహుడు. ఆయన యజ్ఞం; యజ్ఞపతి; యజ్వా—యజ్ఞకర్త. ఆయన యజ్ఞాంగం, యజ్ఞవాహనుడు.

Its names, one by one

Shloka 105

यज्ञभृद्यज्ञकृद्यज्ञी यज्ञभुग्यज्ञसाधनः ।यज्ञान्तकृद्यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च

Yajnabhrud Yajnakrud Yajni Yajnabhug Yajnasadhanah |Yajnantakrud Yajnaguhyam Annam Annada Eva Cha

ఆయన యజ్ఞభృత్—యజ్ఞాన్ని ధారించువాడు, యజ్ఞకృత్—యజ్ఞాన్ని సృష్టించువాడు, యజ్ఞీ—యజ్ఞకర్త. ఆయన యజ్ఞభుక్—యజ్ఞభోక్త, యజ్ఞసాధన—యజ్ఞసిద్ధికి సాధనం. ఆయన యజ్ఞాంతకృత్—యజ్ఞసమాప్తికర్త; ఆయన యజ్ఞగుహ్యం—యజ్ఞపు గూఢరహస్యం. ఆయన అన్నం, అలాగే అన్నాద—అన్నభోక్త కూడా.

Its names, one by one

Shloka 106

आत्मयोनिः स्वयंजातो वैखानः सामगायनः ।देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः

Atmayonih Svayamjato Vaikhanah Samagayanah |Devakinandanah Srashta Kshitishah Papanashanah

ఆయన ఆత్మయోని, స్వయంజాతుడు; వైఖానసుడు; సామగానాన్ని ఆలపించువాడు. దేవకీనందనుడు, స్రష్ట, భూమ్యధిపతి, పాపనాశకుడు ఆయనే.

Its names, one by one

Shloka 107

शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः ।रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः

Chanted after itसर्वप्रहरणायुध ओं नम इति

Shankhabhrin Nandaki Chakri Sharnga Dhanva Gadadharah |Rathanga Panir Akshobhyah Sarva Praharanayudhah

ఆయన శంఖధారి, నందకీ ఖడ్గధారి, చక్రధారి; శార్ఙ్గధనుస్సు ధరించినవాడు, గదాధారి. చక్రహస్తుడై అక్షోభ్యుడు; సమస్త ప్రహరణాయుధాలతో సముపేతుడు.

Its names, one by one

Phala Shruti

फलश्रुतिः22 verses

Mahabharata 13.135.121 to 13.135.142 in the BORI Critical Edition.

ఫలశ్రుతి, వేయి నామాలను వినేవారికి, పఠించేవారికి ఏమి లభిస్తుందో తెలియజేస్తూ వాటిని ముగిస్తుంది. కేశవుని నామాలు సంపూర్ణంగా కీర్తించబడ్డాయని భీష్ముడు మొదట ప్రకటిస్తాడు, తర్వాత శ్లోకాలు వాగ్దానం చేసే ఫలాలను వరుసగా చెబుతాడు: జీవితంలో ప్రతి స్థానంలో ఉన్నవారికి సాఫల్యం, ధర్మం, సంపద, కోరికలు, సంతానం అనే నాలుగు లక్ష్యాలు, భయం, వ్యాధి, బంధనం, ఆపదల నుండి విముక్తి, చివరగా పవిత్రత, శాశ్వతమైన బ్రహ్మం. మధ్యలోని శ్లోకాలు ఫలాల నుండి దర్శనం వైపు మళ్ళుతాయి; స్వర్గం, భూమి, ఇంద్రియాలు, మనస్సు, ప్రతి విద్యా శాఖ వాసుదేవుని నుండే ఉద్భవించి, ఆయనలోనే నిలిచి ఉంటాయని అవి చెబుతాయి. ఈ స్తోత్రాన్ని ప్రకటించినవాడు వ్యాసుడని పేర్కొంటూ, పుష్కరాక్షుని పూజించేవారు ఎన్నడూ పరాజయం పొందరని భరోసా ఇస్తూ ఈ విభాగం ముగుస్తుంది. ప్రారంభ ప్రార్థనలు, న్యాస ధ్యానాలు, పారాయణ ముగింపు శ్లోకాల వలె కాకుండా, ఈ విభాగం మహాభారతానికే చెందినది.

Phala Shruti 1

इतीदं कीर्तनीयस्य केशवस्य महात्मनः ।नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम्

Itidam Kirtaniyasya Keshavasya Mahatmanah |Namnam Sahasram Divyanam Asheshena Prakirtitam

ఇలా కీర్తనీయుడైన మహాత్ముడు కేశవుని దివ్య నామాల సహస్రం సమగ్రంగా ప్రకీర్తించబడింది.

Word by word meaning

Phala Shruti 2

य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत् ।नाशुभं प्राप्नुयात्किंचित्सोऽमुत्रेह च मानवः

Ya Idam Shrunuyan Nityam Yash Chapi Parikirtayet |Nashubham Prapnuyat Kinchit So'mutreha Cha Manavah

ఇదిని నిత్యం వినేవాడు, అలాగే దీనిని పఠించి కీర్తించేవాడు—ఆ మనిషి ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ ఏ అశుభాన్నీ పొందడు.

Word by word meaning

Phala Shruti 3

वेदान्तगो ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत् ।वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात्

Vedantago Brahmanah Syat Kshatriyo Vijayi Bhavet |Vaishyo Dhanasamriddhah Syat Shudrah Sukhamavapnuyat

బ్రాహ్మణుడు వేదాంతంలో నిష్ణాతుడవుతాడు; క్షత్రియుడు విజేత అవుతాడు; వైశ్యుడు ధనసమృద్ధిని పొందుతాడు; శూద్రుడు సుఖ-క్షేమాన్ని పొందుతాడు.

Word by word meaning

Phala Shruti 4

धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् ।कामानवाप्नुयात्कामी प्रजार्थी चाप्नुयात्प्रजाः

Dharmarthi Prapnuyad Dharmam Artharthi Chartham Apnuyat |Kaman Avapnuyat Kami Prajarthi Chapnuyat Prajah

ధర్మాన్ని కోరువాడు ధర్మాన్ని పొందుతాడు; అర్థాన్ని కోరువాడు అర్థాన్ని పొందుతాడు. కామాన్ని కోరువాడు ఇష్టభోగాలను పొందుతాడు; సంతానాన్ని కోరువాడు సంతానాన్ని పొందుతాడు.

Word by word meaning

Phala Shruti 5

भक्तिमान्यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः ।सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नामेतत्प्रकीर्तयेत्

Bhaktiman Yah Sadotthaya Shuchis Tadgata Manasah |Sahasram Vasudevasya Namnam Etat Prakirtayet

భక్తితో నిత్యం లేచి, శుచిగా ఉండి, మనస్సును ఆయనలోనే నిలిపినవాడు—వాసుదేవుని ఈ సహస్రనామాలను పఠించి కీర్తించాలి.

Word by word meaning

Phala Shruti 6

यशः प्राप्नोति विपुलं ज्ञातिप्राधान्यमेव च ।अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयश्चाप्नोत्यनुत्तमम्

Yashah Prapnoti Vipulam Jnyati Pradhanyam Eva Cha |Achalam Shriyam Apnoti Shreyash Chapnotyanuttamam

అతడు విస్తారమైన యశస్సును పొందుతాడు; తన బంధువులలో ప్రాధాన్యమును కూడా పొందుతాడు. స్థిరమైన శ్రీ-సంపదను పొందుతాడు; అనుత్తమమైన శ్రేయస్సును కూడా పొందుతాడు.

Word by word meaning

Phala Shruti 7

न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति ।भवत्यरोगो द्युतिमान्बलरूपगुणान्वितः

Na Bhayam Kvachid Apnoti Viryam Tejash Cha Vindati |Bhavaty Arogo Dyutiman Bala Rupa Gunanvitah

అతడు ఎక్కడా భయాన్ని పొందడు; వీర్యమును, తేజస్సును పొందుతాడు. అతడు నిరోగిగా, కాంతిమంతుడిగా, బల-రూప-గుణసంపన్నుడిగా అవుతాడు.

Word by word meaning

Phala Shruti 8

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ।भयान्मुच्येत भीतश्च मुच्येतापन्न आपदः

Rogarto Muchyate Rogad Baddho Muchyeta Bandhanat |Bhayan Muchyeta Bhitashcha Muchyetapanna Apadah

రోగంతో బాధపడువాడు రోగం నుండి విముక్తుడవుతాడు; బంధించబడినవాడు బంధనమునుండి విడిపోతాడు. భయపడినవాడు భయం నుండి విముక్తుడవుతాడు; ఆపదలో పడినవాడు ఆపద నుండి రక్షింపబడతాడు.

Word by word meaning

Phala Shruti 9

दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः

Durgany Atitaratyashu Purushah Purushottamam |Stuvan Nama Sahasrena Nityam Bhakti Samanvitah

నిత్యం భక్తిసమన్వితుడై పురుషోత్తముని సహస్రనామాలతో స్తుతించువాడు, దుర్గమమైన ఆపదలను శీఘ్రముగా దాటిపోవును।

Word by word meaning

Phala Shruti 10

वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः ।सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम्

Vasudevashrayo Martyo Vasudevaparayanah |Sarvapapavishuddhatma Yati Brahma Sanatanam

వాసుదేవుని ఆశ్రయించి వాసుదేవునే పరమగతిగా భావించు మానవుడు, సమస్త పాపాల నుండి శుద్ధాత్ముడై సనాతన బ్రహ్మను చేరును।

Word by word meaning

Phala Shruti 11

न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् ।जन्ममृत्युजराव्याधिभयं वाप्युपजायते

Na Vasudeva Bhaktanam Ashubham Vidyate Kvachit |Janma Mrityu Jara Vyadhi Bhayam Vapyupajayate

వాసుదేవభక్తులకు ఎక్కడా అశుభం లేదు; జన్మ, మృతి, జరా, వ్యాధుల భయమూ వారికి కలుగదు।

Word by word meaning

Phala Shruti 12

इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ।युज्येतात्मसुखक्षान्तिश्रीधृतिस्मृतिकीर्तिभिः

Imam Stavam Adhiyanah Shraddha Bhakti Samanvitah |Yujyetatma Sukha Kshanti Shri Dhriti Smriti Kirtibhih

శ్రద్ధాభక్తులతో ఈ స్తవాన్ని అధ్యయనం చేయువాడు, ఆత్మసుఖం, క్షమ, శ్రీ, ధృతి, స్మృతి, కీర్తి లతో యుక్తుడగును।

Word by word meaning

Phala Shruti 13

न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः ।भवन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे

Na Krodho Na Cha Matsaryam Na Lobho Nashubha Matih |Bhavanti Kritapunyanam Bhaktanam Purushottame

పుణ్యాన్ని సంపాదించిన పురుషోత్తమ భక్తులలో క్రోధం లేదు, మాత్సర్యం లేదు; లోభం లేదు, అశుభబుద్ధి కూడా లేదు।

Word by word meaning

Phala Shruti 14

द्यौः सचन्द्रार्कनक्षत्रा खं दिशो भूर्महोदधिः ।वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः

Dyauh Sachandrarka Nakshatra Kham Disho Bhur Mahodadhih |Vasudevasya Viryena Vidhritani Mahatmanah

చంద్రసూర్యనక్షత్రసహితమైన ద్యౌలోకం, ఆకాశం, దిక్కులు, భూమి, మహాసముద్రం—ఇవన్నీ మహాత్ముడు వాసుదేవుని వీర్యప్రభావంతో ధారింపబడుతున్నవి।

Word by word meaning

Phala Shruti 15

ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् ।जगद्वशे वर्ततेदं कृष्णस्य सचराचरम्

Sasurasura Gandharvam Sayakshoraga Rakshasam |Jagadvashe Vartatedam Krishnasya Sacharacharam

దేవాసురగంధర్వులు, యక్షులు, నాగులు, రాక్షసులతో కూడిన—చరాచర సమస్త జగత్తు శ్రీకృష్ణుని వశంలోనే నడుస్తుంది।

Word by word meaning

Phala Shruti 16

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्त्वं तेजो बलं धृतिः ।वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्रज्ञ एव च

Indriyani Mano Buddhih Sattvam Tejo Balam Dhritih |Vasudevatmakanyahuh Kshetram Kshetrajna Eva Cha

ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి, సత్త్వం, తేజస్సు, బలం, ధృతి—ఇవన్నీ వాసుదేవస్వరూపమని చెబుతారు; క్షేత్రం, క్షేత్రజ్ఞుడూ అలాగే।

Word by word meaning

Phala Shruti 17

सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्प्यते ।आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः

Sarvagamanam Acharah Prathamam Parikalpyate |Acharaprabhavo Dharmo Dharmasya Prabhur Achyutah

సర్వ ఆగమాలలో ముందుగా ఆచారమే స్థాపించబడుతుంది. ఆచారంనుండే ధర్మం పుడుతుంది; ధర్మానికి ప్రభువు అచ్యుతుడు।

Word by word meaning

Phala Shruti 18

ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः ।जङ्गमाजङ्गमं चेदं जगन्नारायणोद्भवम्

Rishayah Pitaro Deva Mahabhutani Dhatavah |Jangamajangamam Chedam Jagan Narayanodbhavam

ఋషులు, పితృదేవతలు, దేవతలు, మహాభూతాలు, ధాతువులు—మరియు ఈ సమస్త జంగమాజంగమ జగత్తు—నారాయణుని నుండే ఉద్భవించింది।

Word by word meaning

Phala Shruti 19

योगो ज्ञानं तथा सांख्यं विद्याः शिल्पानि कर्म च ।वेदाः शास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वं जनार्दनात्

Yogo Jnanam Tatha Sankhyam Vidyah Shilpani Karma Cha |Vedah Shastrani Vijnanam Etat Sarvam Janardanat

యోగము, జ్ఞానము అలాగే సాంఖ్యము; విద్యలు, శిల్పకళలు, కర్మము; వేదములు, శాస్త్రములు, విజ్ఞానము—ఇదంతా జనార్దనుని నుండే ఉద్భవించినది.

Word by word meaning

Phala Shruti 20

एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः ।त्रींल्लोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः

Eko Vishnur Mahad Bhutam Prithag Bhutany Anekashah |Treen Lokan Vyapya Bhutatma Bhunkte Vishwabhug Avyayah

విష్ణువు ఏకుడే; అయినా ఆయనే మహత్తత్త్వముగా, అలాగే అనేక విధాలుగా భిన్న భూతజీవులుగా కనిపిస్తాడు. మూడు లోకాలను వ్యాపించి, అవ్యయమైన భూతాత్మ—విశ్వభోక్త—సర్వాన్ని అనుభవిస్తాడు.

Word by word meaning

Phala Shruti 21

इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम् ।पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च

Imam Stavam Bhagavato Vishnor Vyasena Kirtitam |Pathed Ya Icchet Purushah Shreyah Praptum Sukhani Cha

వ్యాసుడు కీర్తించిన భగవాన్ విష్ణువు యొక్క ఈ స్తవాన్ని ఏ పురుషుడు పఠిస్తాడో, అతడు శ్రేయస్సును మరియు సుఖ-కల్యాణమును పొందదలచితే దీనిని పఠించాలి.

Word by word meaning

Phala Shruti 22

विश्वेश्वरमजं देवं जगतः प्रभवाप्ययम् ।भजन्ति ये पुष्कराक्षं न ते यान्ति पराभवम्

Chanted after itन ते यान्ति पराभवम् ओं नम इति

Vishweshvaram Ajam Devam Jagatah Prabhavapyayam |Bhajanti Ye Pushkaraksham Na Te Yanti Parabhavam

విశ్వేశ్వరుడు, అజుడు, దేవుడు, జగత్తుకు ఉద్భవ-లయకారణమైన పుష్కరాక్షుని భజించువారు—వారు పరాభవాన్ని పొందరు.

Word by word meaning

Closing Verses

उत्तरपीठिका10 verses

Southern recitation tradition

Three of these verses come from the Bhagavad Gita.

ముగింపు శ్లోకాలు వేయి నామాల పారాయణను మృదువుగా విశ్రాంతికి చేరుస్తాయి. కృష్ణుని ప్రేమించే భక్తులను రక్షించమని అర్జునుడు ఆయనను అడుగుతాడు; వేయి నామాలతో తనను స్తుతించాలని కోరుకునే ఎవరైనా ఒక్క శ్లోకంతోనే తనకు వినిపిస్తారని కృష్ణుడు బదులిస్తాడు. తర్వాత అనేక సంప్రదాయాల స్వరాలు ఇందులో కలుస్తాయి: సమస్త జీవులకు నివాసమైన వాసుదేవునికి వ్యాసుడు నమస్కరిస్తాడు, రామ నామం వేయి నామాలకు సమానమని శివుడు పార్వతీదేవికి చెబుతాడు, వేయి రూపాల ప్రభువుకు బ్రహ్మ నమస్కరిస్తాడు, భగవద్గీతలోని సుపరిచిత శ్లోకాలు రక్షణను, ప్రతి యుగంలో ప్రభువు తిరిగి రావడాన్ని వాగ్దానం చేస్తాయి. బాధలో ఉన్నవారు, భయపడినవారు కేవలం నారాయణ నామాన్ని జపించడం ద్వారానే దుఃఖం నుండి విముక్తులవుతారనే భరోసాతో ఈ విభాగం ముగుస్తుంది. ఈ ఉత్తరపీఠిక దక్షిణాది పారాయణ సంప్రదాయానికి చెందినది; దీనిలోని కొన్ని శ్లోకాలు భగవద్గీత నుండి తీసుకోబడినప్పటికీ, ఇది మహాభారతంలోని విష్ణు సహస్రనామ పాఠంలో భాగం కాదు.

Closing Verse 1

अर्जुन उवाच ।पद्मपत्रविशालाक्ष पद्मनाभ सुरोत्तम ।भक्तानामनुरक्तानां त्राता भव जनार्दन

Arjuna Uvacha |Padmapatra Vishalaksha Padmanabha Surottama |Bhaktanam Anuraktanam Trata Bhava Janardana

అర్జునుడు ఇలా అన్నాడు: తామర రేకుల వంటి విశాల నేత్రాలు కలవాడా, ఓ పద్మనాభా, నాభిలో పద్మం గల ప్రభూ, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, ఓ జనార్దనా, నీపై ప్రేమతో అనురక్తులైన నీ భక్తులకు రక్షకుడివి కమ్ము.

Word by word meaning

Closing Verse 2

श्रीभगवानुवाच ।यो मां नामसहस्रेण स्तोतुमिच्छति पाण्डव ।सोऽहमेकेन श्लोकेन स्तुत एव न संशयः

Chanted after itस्तुत एव न संशय ओं नम इति

Shri Bhagavan Uvacha |Yo Mam Nama Sahasrena Stotum Icchati Pandava |So'ham Ekena Shlokena Stuta Eva Na Samshayah

శ్రీ భగవానుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ పాండు పుత్రా, వేయి నామాలతో నన్ను స్తుతించాలని ఎవరు కోరుకుంటారో, వారిచేత ఒక్క శ్లోకంతోనే నేను స్తుతించబడతాను; ఇందులో సందేహం లేదు.

Word by word meaning

Closing Verse 3

व्यास उवाच ।वासनाद्वासुदेवस्य वासितं ते जगत्त्रयम् ।सर्वभूतनिवासोऽसि वासुदेव नमोऽस्तु ते

Chanted after itवासुदेव नमोऽस्तु त ओं नम इति

Vyasa Uvacha |Vasanad Vasudevasya Vasitam Te Jagattrayam |Sarvabhuta Nivaso'si Vasudeva Namostu Te

వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు: వాసుదేవుని అంతర్నివాసం వల్ల మూడు లోకాలు నీచేత వ్యాపించబడి ఉన్నాయి. నీవు సమస్త జీవులకు నివాసస్థానం. ఓ వాసుదేవా, నీకు నమస్కారం.

Word by word meaning

Closing Verse 4

पार्वत्युवाच ।केनोपायेन लघुना विष्णोर्नामसहस्रकम् ।पठ्यते पण्डितैर्नित्यं श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो

Parvatyuvacha |Kenopayena Laghuna Vishnor Nama Sahasrakam |Pathyate Panditair Nityam Shrotum Ichchamyaham Prabho

పార్వతీదేవి ఇలా అన్నది: పండితులు ప్రతిరోజూ విష్ణువు యొక్క వేయి నామాలను ఏ సులభమైన ఉపాయంతో పఠిస్తారు? ప్రభూ, అది వినాలని నేను కోరుకుంటున్నాను.

Word by word meaning

Closing Verse 5

ईश्वर उवाच ।श्रीराम राम रामेति रमे रामे मनोरमे ।सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने

Chanted after itश्रीरामनाम वरानन ओं नम इति

Ishvara Uvacha |Shri Rama Rama Rameti Rame Rame Manorame |Sahasranama Tattulyam Ramanama Varanane

భగవంతుడైన శివుడు ఇలా అన్నాడు: "శ్రీ రామ, రామ, రామ" అని జపిస్తూ, మనస్సుకు ఆనందం కలిగించే రామునిలో నేను రమిస్తాను. రామ నామం వేయి నామాలకు సమానం, ఓ సుందరవదనా.

Word by word meaning

Closing Verse 6

ब्रह्मोवाच ।नमोऽस्त्वनन्ताय सहस्रमूर्तये सहस्रपादाक्षिशिरोरुबाहवे ।सहस्रनाम्ने पुरुषाय शाश्वते सहस्रकोटीयुगधारिणे नमः

Chanted after itसहस्रकोटियुगधारिण ओं नम इति

Brahmovacha |Namostvanantaya Sahasramurtaye Sahasrapadakshi Shirorubahave |Sahasranamne Purushaya Shashvate Sahasrakoti Yugadharine Namah

బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: వేయి రూపాలు కలవాడు, వేయి పాదాలు, కన్నులు, శిరస్సులు, తొడలు, భుజాలు కలవాడు అయిన అనంతునికి నమస్కారం. వేయి నామాలు కలవాడు, వేయి కోట్ల యుగాలను ధరించేవాడు అయిన శాశ్వత పురుషునికి నమస్కారం.

Word by word meaning

Closing Verse 7

संजय उवाच ।यत्र योगीश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः ।तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम

Sanjaya Uvacha |Yatra Yogeshwarah Krishno Yatra Partho Dhanurdharah |Tatra Shrir Vijayo Bhutir Dhruva Nitir Matir Mama

From Bhagavad Gita 18.78.

సంజయుడు ఇలా అన్నాడు: యోగులకు ప్రభువైన కృష్ణుడు ఎక్కడ ఉంటాడో, ధనుస్సు ధరించిన పార్థుడు ఎక్కడ ఉంటాడో, అక్కడ సౌభాగ్యం, విజయం, ఐశ్వర్యం, స్థిరమైన ధర్మనిష్ఠ ఉంటాయి. ఇది నా దృఢ విశ్వాసం.

Word by word meaning

Closing Verse 8

श्रीभगवानुवाच ।अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्

Shri Bhagavan Uvacha |Ananyash Chintayanto Mam Ye Janah Paryupasate |Tesham Nityabhiyuktanam Yogakshemam Vahamyaham

From Bhagavad Gita 9.22.

శ్రీ భగవానుడు ఇలా అన్నాడు: వేరే ఆలోచన లేకుండా నన్నే చింతిస్తూ నన్ను ఆరాధించే జనులు ఎల్లప్పుడూ నాతో ఏకమై ఉంటారు. వారికి లేనిదాన్ని నేను సమకూరుస్తాను, ఉన్నదాన్ని రక్షిస్తాను.

Word by word meaning

Closing Verse 9

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।धर्मसंस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे

Paritranaya Sadhunam Vinashaya Cha Dushkritam |Dharma Samsthapanarthaya Sambhavami Yuge Yuge

From Bhagavad Gita 4.8.

సజ్జనులను రక్షించడానికి, దుష్కర్మలు చేసేవారిని నాశనం చేయడానికి, ధర్మాన్ని దృఢంగా స్థాపించడానికి, నేను యుగయుగాలలో ఆవిర్భవిస్తాను.

Word by word meaning

Closing Verse 10

आर्ता विषण्णाः शिथिलाश्च भीताः घोरेषु च व्याधिषु वर्तमानाः ।संकीर्त्य नारायणशब्दमात्रं विमुक्तदुःखाः सुखिनो भवन्ति

Chanted after itओं तत्सत्

Arta Vishannah Shithilashcha Bhitah Ghoreshu Cha Vyadhishu Vartamanah |Sankirtya Narayana Shabda Matram Vimukta Duhkhah Sukhino Bhavanti

బాధలో ఉన్నవారు, విషాదంలో మునిగినవారు, బలహీనులైనవారు, భయపడినవారు, భయంకరమైన వ్యాధులలో చిక్కుకున్నవారు కేవలం "నారాయణ" అనే పదాన్ని బిగ్గరగా కీర్తించడం ద్వారానే దుఃఖం నుండి విముక్తులై సుఖవంతులవుతారు.

Word by word meaning

Frequently Asked Questions

No. These seven invocations come from the southern recitation tradition, not from the Mahabharata. Reciters add them before the Mahabharata's own frame story, where Yudhishthira questions Bhishma.

The first verse asks the reciter to meditate on Vishnu, white-robed, moon-colored, four-armed and gracious of face, so that all obstacles may be removed. Devotees use it to clear the way before a sacred undertaking.

The verse names Vishvaksena as the one whose attendants, more than a hundred and led by the elephant-faced one, constantly destroy obstacles. The reciter takes refuge in him before going further.

Vyasa is traced through his lineage: great-grandson of Vasishtha, grandson of Shakti, son of Parashara and father of Shuka. The fourth verse goes further and salutes Vyasa as the form of Vishnu and Vishnu as the form of Vyasa, honoring him as a treasure-house of sacred knowledge.

He asks who is the single divinity in the world, what is the single highest refuge, by praising and by worshipping whom people attain well-being, which dharma is the highest of all, and by reciting what a being is released from the bondage of birth and saṃsāra. These questions are traditionally counted as six. Bhishma's reply to them is what leads into the thousand names.

In verse 2.8 Bhishma says that, in his view, the highest dharma among all dharmas is for a person always to worship Pundarikaksha, the lotus-eyed Vishnu, with devotion through hymns of praise. Earlier verses describe this worship as meditating on him, praising him, bowing to him and offering worship to him alone.

Yes. Unlike the opening invocations, the nyasa and dhyana, and the closing verses of the recitation, these thirteen verses belong to the Mahabharata itself. Here they follow the BORI critical edition. They are narrated by Vaishampayana and record the conversation between Yudhishthira and Bhishma.

The verses say that one who continually praises Vishnu may transcend all suffering, and that the thousand names remove fear of wrongdoing and its consequences. Bhishma says he will declare the names for Yudhishthira's welfare and flourishing. Devotees take these statements as the reason for regular recitation.

No. These verses come from the southern recitation tradition and are added around the Mahabharata text when the hymn is chanted. They prepare the reciter for the thousand names but are not found in the epic's account of Bhishma's teaching.

The nyasa names Vedavyasa, the great sage, as the seer and anushtubh as the meter. The deity is the son of Devaki, called in 3.4 Sri Mahavishnu, the Supreme Self, Sri Narayana.

Ask anything about the Vishnu Sahasranama

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Vishnu Sahasranama in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play

Vedapath Gold

Reading stays free, with or without Gold. It is for when you would rather listen: Sanskrit recitation and a spoken translation in 10 languages across the library, on this site and in the app, plus weekly Mudras for your questions and every comic and video episode open.

See what Gold opens