Adhyaya 148: The Greatness of Stutasvāmi: Varāha’s Disclosure of the Bhūtagiri Sacred Landscape and Its Ethical Discipline

Verse 1

अथ स्तुतस्वामिमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ गोनिष्क्रमणमाहात्म्यं श्रुत्वा गुह्यमनुत्तमम् ॥ विस्मयं परमं गत्वा सर्वरत्नविभूषिता

अथ स्तुतस्वामिमाहात्म्यं प्रवक्ष्यते। सूत उवाच—गोनिष्क्रमणस्य गुह्यमनुत्तमं माहात्म्यं श्रुत्वा, सर्वरत्नविभूषिता सा परमविस्मयं जगाम।

Verse 2

धरण्युवाच ॥ अहो गवां हि माहात्म्यं तव चैवं श्रुतं मया ॥ यच्छ्रुत्वा अहं जगन्नाथ जातास्मि परिनिर्वृता

धरण्युवाच—अहो गवां माहात्म्यं तव मया एवं श्रुतम्। यत् श्रुत्वा, हे जगन्नाथ, अहं परिनिर्वृता जाता।

Verse 3

एवमेव परं गुह्यं ब्रूहि नारायण प्रभो ॥ अस्मात्क्षेत्रात्परं देव यदि क्षेत्रं विशिष्यते

एवमेव, हे नारायण प्रभो, परं गुह्यं ब्रूहि। अस्मात् क्षेत्रात् परं देव, यदि किञ्चित् क्षेत्रं विशिष्यते तद् वद।

Verse 4

श्रीवराह उवाच ॥ अहं नारायणो देवः सर्वधर्मव्यपाश्रयः ॥ मात्सर्यं चैव मे नास्ति तेनाहं परमः प्रभुः

श्रीवराह उवाच—अहं नारायणो देवः सर्वधर्मव्यपाश्रयः। मात्सर्यं च मे नास्ति, तेनाहं परमः प्रभुः।

Verse 5

एतच्छास्त्रं महाभागे प्रयुक्तं लीलया मया ॥ वराहरूपमादाय सर्वभागवतप्रियम् ॥

एतच्छास्त्रं महाभागे मया लीलया प्रयुक्तम्। वराहरूपमादाय सर्वभागवतप्रियं वचो ब्रवीमि।

Verse 6

धरण्युवाच ॥ यथा यथा भाषसि धर्मकारणमिदं वचो धर्मविनिश्चयं महत् ॥ तथा तथा देव वराहाप्रमेयं हृद्यं मनो भावयसे जनार्दन ॥

धरण्युवाच ॥ यथा यथा त्वं भाषसे धर्मकारणमिदं महद्धर्मविनिश्चयात्मकं वचः । तथा तथा देव हृद्यं जनार्दन त्वमप्रमेयं वराहं प्रति मनो भावयसि ॥

Verse 7

ततो महीवचः श्रुत्वा धर्मश्रेष्ठी महामनाः ॥ वराहरूपी भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

ततो महीवचः श्रुत्वा धर्मश्रेष्ठी महामनाः । वराहरूपी भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Verse 8

श्रीवराह उवाच ॥ साधु भूमे महाभागे मम कर्मव्यवस्थिते ॥ कथयिष्याम्यहं ह्येवं गुह्यं लोकसुखावहम् ॥

श्रीवराह उवाच ॥ साधु भूमे महाभागे मम कर्मव्यवस्थिते । कथयिष्याम्यहं ह्येवं गुह्यं लोकसुखावहम् ॥

Verse 9

स्तुतस्वामीति विख्यातं गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥ ह्यपरं युगमासाद्य तत्र स्थास्यामि सुन्दरि ॥

स्तुतस्वामीति विख्यातं गुह्यं क्षेत्रं परं मम । ह्यपरं युगमासाद्य तत्र स्थास्यामि सुन्दरि ॥

Verse 10

पञ्च तस्य शिष्यास्च भविष्यन्ति विचक्षणाः ॥ ऋषयो धर्मसंयुक्ता मत्प्रसादाद्बलाश्रिताः ॥

पञ्च तस्य शिष्यास्च भविष्यन्ति विचक्षणाः । ऋषयो धर्मसंयुक्ता मत्प्रसादाद्बलाश्रिताः ॥

Verse 11

ते मां संस्थापयिष्य्पन्ति धर्ममूर्तिं महीगताम् ॥ शाण्डिल्यो जाजलिश्चैव कपिलश्चोपसायकः ॥

ते मां धर्ममूर्तिं महीगतां संस्थापयिष्यन्ति—शाण्डिल्यो जाजलिश्चैव कपिलश्चोपसायकः।

Verse 12

भृगुश्चैव महाभागे मम मार्गानुसारिणः ॥ ते च प्रसन्नमनस आत्मदृष्टान्तदर्शिनः ॥

भृगुश्चैव महाभागे मम मार्गानुसारिणः; ते च प्रसन्नमनस आत्मदृष्टान्तदर्शिनः।

Verse 13

स्वयं ज्ञानप्रभावेण भासयिष्यन्ति मां सदा ॥ सङ्कर्षणो वासुदेवो प्रद्युम्नो ह्यनिरुद्धकः ॥

स्वयं ज्ञानप्रभावेण भासयिष्यन्ति मां सदा—सङ्कर्षणो वासुदेवः प्रद्युम्नो ह्यनिरुद्धकः।

Verse 14

गच्छता बहुकालेन मम कर्मपरायणः ॥ ततो दीर्घेण कालेन इज्यापूर्वस्थितेन च ॥

गच्छता बहुकालेन मम कर्मपरायणः; ततो दीर्घेण कालेन इज्यापूर्वस्थितेन च।

Verse 15

वरं तेषां प्रदास्यामि यो यस्य हृदि संस्थितः ॥ ते प्रवक्ष्यन्ति मां देवि आत्मशास्त्रव्यवस्थिताः ॥

वरं तेषां प्रदास्यामि यो यस्य हृदि संस्थितः; ते प्रवक्ष्यन्ति मां देवि आत्मशास्त्रव्यवस्थिताः।

Verse 16

आत्मशास्त्रं प्रतिष्ठेत यत्र धर्मः सुनिष्ठितः ॥ भवत्वेतन्निश्चयेन न तु मिथ्या कदाचन ॥

यत्र धर्मः सुनिष्ठितः, तत्रात्मशास्त्रं सुदृढं प्रतिष्ठाप्यताम्। एतन्निश्चयेन भवतु, कदाचन मिथ्या न भवेत्॥

Verse 17

तव देव प्रसादेन इहलोकः प्रवर्तताम् ॥ तानप्येवं वदिष्यामि शिष्याय भवतां प्रियम् ॥

तव देव प्रसादेन इह लोको यथाविधि प्रवर्तताम्। तानप्येवं वदिष्यामि, भवतां प्रियं शिष्यहिताय॥

Verse 18

भविष्यति न संशेहो यतो यूयं मम प्रियाः ॥ सुशिष्याः बाढमित्येवं भविष्यन्ति न संशयः ॥

भविष्यति न संशेहः, यतो यूयं मम प्रियाः। ‘सुशिष्याः’ इति नूनं भविष्यन्ति, न संशयः॥

Verse 19

एवं सर्वेषु शास्त्रेषु वाराहं घृतसम्मितम् ॥ वाराहं ज्ञानमुत्सृज्य महाभागं महौजसम् ॥

एवं सर्वेषु शास्त्रेषु वाराहं घृतसम्मितम्। वाराहं ज्ञानमुत्सृज्य महाभागं महौजसम्॥

Verse 20

एवं समं मया चैव ह्यात्मना परिभाषितम् ॥ ते प्रणामं करिष्यन्ति सिद्धिं प्राप्स्यन्ति वै पराम् ॥

एवं समं मया चैव ह्यात्मना परिभाषितम्। ते प्रणामं करिष्यन्ति, सिद्धिं प्राप्स्यन्ति वै पराम्॥

Verse 21

महाज्ञानमिदं सूक्ष्मं भूमे भक्तेषु दृश्यते ॥ शास्त्राणां परमं शास्त्रं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

महाज्ञानमिदं सूक्ष्मं, हे भूमे, भक्तेषु दृश्यते। एतच्छास्त्राणां परमं शास्त्रं, सर्वसंसारमोक्षणहेतुः॥

Verse 22

किञ्चिदन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ शास्त्रमेतन्महाभागे स्थूलकर्म महौजसम् ॥

किञ्चिदन्यत्प्रवक्ष्यामि, तच्छृणुष्व वसुन्धरे। शास्त्रमेतन्महाभागे स्थूलकर्म महौजसम्॥

Verse 23

केचित्तरन्ति ज्ञानेन केचित्कर्मणि निष्ठिताः ॥ केचिद्यथेष्टं सुश्रोणि केचिद्दानेन कर्मणा ॥

केचित्तरन्ति ज्ञानेन, केचित्कर्मणि निष्ठिताः। केचिद्यथेष्टं सुश्रोणि, केचिद्दानेन कर्मणा॥

Verse 24

केचिद्योगबलं भुक्ता पश्यन्ति मम संस्थितम् ॥ विधिपूर्वं तु मे किञ्चिन्नराः पश्यन्ति निष्ठिताः ॥

केचिद्योगबलं भुक्त्वा पश्यन्ति मम संस्थितम्। विधिपूर्वं तु मे किञ्चिन्नराः पश्यन्ति निष्ठिताः॥

Verse 25

सर्वधर्मकराः केचित्सर्वाशाः सर्वविक्रयाः ॥ ते मां पश्यन्ति वै भूमे एकचित्त व्यवस्थिताः ॥

सर्वधर्मकराः केचित्सर्वाशाः सर्वविक्रयाः। ते मां पश्यन्ति वै भूमे एकचित्तव्यवस्थिताः॥

Verse 26

एवमेतन्महाशास्त्रं देवि संसारमोक्षणम् ॥ मम भक्तव्यवस्थायै प्रयुक्तं परमं प्रियम् ॥

एवमेतन्महाशास्त्रं देवि संसारमोक्षणम् । मम भक्तव्यवस्थायै प्रयुक्तं परमं प्रियम् ॥

Verse 27

ते तथा च प्रवक्ष्यन्ति यच्च यस्याभिरोचते ॥ अन्यथान्यस्य दृष्टानामृषिभिर्यत्प्रयोजितम् ॥

ते तथा च प्रवक्ष्यन्ति यच्च यस्याभिरोचते । अन्यथान्यस्य दृष्टानामृषिभिर्यत्प्रयोजितम् ॥

Verse 28

मत्प्रसादेन ते सर्वे सिद्धिं यास्यन्ति मत्पराम् ॥ मम शिष्येषु येषां च मात्सर्योपहतात्मनाम् ॥

मत्प्रसादेन ते सर्वे सिद्धिं यास्यन्ति मत्पराम् । मम शिष्येषु येषां च मात्सर्योपहतात्मनाम् ॥

Verse 29

मच्छास्त्रे च भवेद्दोषस्तेषामत्र पुनर्भवः ॥ मात्सर्यं ये च कुर्वन्ति मद्धर्मपरमे जने ॥

मच्छास्त्रे च भवेद्दोषस्तेषामत्र पुनर्भवः । मात्सर्यं ये च कुर्वन्ति मद्धर्मपरमे जने ॥

Verse 30

तेषां नायं परो लोको मात्सर्योपहतात्मनाम् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

तेषां नायं परो लोको मात्सर्योपहतात्मनाम् । अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

Verse 31

मम मार्गानुसारेण परं गुह्यं मम प्रिये ॥ शास्त्रवन्तो विनीताश्च बहुदोषविवर्जिताः ॥

मम मार्गानुसारेण, हे प्रिये, एतत् परमं गुह्यम्। शास्त्रविदः विनीताश्च बहुदोषविवर्जिताः (एवमर्हन्ति)।

Verse 32

यस्तु मात्सर्यसंयुक्तो न स पश्यति मां क्वचित् ॥ बहुकर्मसमायुक्ता दानाध्ययननिष्ठिताः ॥

यस्तु मात्सर्यसंयुक्तः स मां क्वचित् न पश्यति। बहुकर्मसमायुक्ताः दानाध्ययननिष्ठिताः (अपि)।

Verse 33

तपसा ज्ञानयुक्ता वा नित्यं कर्मसु चोद्यताः ॥ अनेन हि स्वभावेन मात्सर्यं चैव कुर्वते ॥

तपसा ज्ञानयुक्ता वा नित्यं कर्मसु चोद्यताः। अनेन हि स्वभावेन मात्सर्यं चैव कुर्वते।

Verse 34

न ते पश्यन्ति मां भूमे मायया परिदूषिताः ॥ न कर्त्तव्यं ततः सर्वैर्मात्सर्यं धर्मघातकम् ॥ मम शास्त्रपरेणेह यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥

न ते मां पश्यन्ति, हे भूमे, मायया परिदूषिताः। तस्मात् सर्वैः मात्सर्यं धर्मघातकं न कर्त्तव्यम्। मम शास्त्रपरेणेह यदि इच्छेत् परमां गतिम्।

Verse 35

ते तु मात्सर्यार्दोषेण नष्टाचाराः पतन्त्यधः ॥ मात्सर्यं सर्वनाशाय मात्सर्यं धर्मनाशकम् ॥

ते तु मात्सर्यदोषेण नष्टाचाराः पतन्त्यधः। मात्सर्यं सर्वनाशाय; मात्सर्यं धर्मनाशकम्।

Verse 36

एतद्गुह्यं महाभागे न जानन्ति मनीषिणः ॥ मात्सर्यस्य तु दोषेण बहवो निधनं गताः ॥

एतद् गुह्यं महाभागे न जानन्ति मनीषिणः। मात्सर्यदोषेण बहवो विनाशं निधनं गताः॥

Verse 37

तत्राश्चर्यं महाभागे शृणु भूतगिरौ मम ॥ आयसी प्रतिमा तत्र ह्यभेद्या चैव दृश्यते ॥

तत्राश्चर्यं महाभागे शृणु भूतगिरौ मम। आयसी प्रतिमा तत्र ह्यभेद्या चैव दृश्यते॥

Verse 38

ब्रुवन्ति केचित्कांस्येति आयसीत्यपरेऽब्रुवन् ॥ पाषाणीत्यपरे केचिदन्ये वज्रमयीति च ॥

ब्रुवन्ति केचित् कांस्येति आयसीत्यपरेऽब्रुवन्। पाषाणीति अपरे केचिदन्ये वज्रमयीति च॥

Verse 39

ऊर्ध्वं वा यदि वाऽधो वा ये कुर्वन्ति ममार्चनम् ॥ तथापि मां संस्पृशन्ति शिरोमध्ये तु सुन्दरी ॥

ऊर्ध्वं वा यदि वा अधो वा ये कुर्वन्ति ममार्चनम्। तथापि मां संस्पृशन्ति शिरोमध्ये तु सुन्दरी॥

Verse 40

ये तु पश्यन्ति मां भूमे मणिपूरगिरौ स्थितम् ॥ स्तुवन्त्याचार्यवन्तश्च मत्प्रसादत्सु संयताः ॥

ये तु पश्यन्ति मां भूमे मणिपूरगिरौ स्थितम्। स्तुवन्ति आचार्यवन्तश्च मत्प्रसादत्सु संयताः॥

Verse 41

आचार्याणां गुणान्भुक्त्वा मम कर्मपथे स्थिताः ॥ सर्वकिल्बिषमुक्ताश्च यान्ति ते परमां गतिम् ॥

आचार्याणां गुणान् आस्वाद्य मम कर्मपथे स्थिताः। सर्वकिल्बिषमुक्ताश्च ते परमां गतिं यान्ति॥

Verse 42

तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे अस्ति गुह्यं परं मम ॥ पञ्चारुमेति विख्यातमुत्तरां दिशमाश्रितम् ॥

तस्मिन् क्षेत्रे महाभागे अस्ति गुह्यं परं मम। पञ्चारुमेति विख्यातम् उत्तरां दिशम् आश्रितम्॥

Verse 43

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥ मोदते नन्दने दिव्ये ह्यप्सरोभिः समाकुले ॥

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः। मोदते नन्दने दिव्ये ह्यप्सरोभिः समाकुले॥

Verse 44

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृतकृत्यो भवेन नरः ॥ नन्दनं वनमुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति ॥

अथात्र मुञ्चते प्राणान् कृतकृत्यो भवेन नरः। नन्दनं वनम् उत्सृज्य मम लोकं च गच्छति॥

Verse 45

भृगुकुण्डेति विख्यातमत्र गुह्यं परं मम ॥ मम दक्षिणपार्श्वे तु अदूरादर्धयोजनात् ॥

भृगुकुण्डेति विख्यातम् अत्र गुह्यं परं मम। मम दक्षिणपार्श्वे तु अदूरादर्धयोजनात्॥

Verse 46

ध्रुवो यत्र तु तिष्ठेत मेरुशृङ्गे शिलोच्चये ॥ तत्र मोदति सुश्रोणि अप्सरोभिर्यथासुखम् ॥

यत्र ध्रुवः मेरुशृङ्गस्य शिलोच्चये तिष्ठति, तत्र सुश्रोणि सः अप्सरोभिः सह यथासुखं मोदते।

Verse 47

अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम कर्मपथे स्थितः ॥ ध्रुवलोकं परित्यज्य मम लोके महीयते ॥

अथ यः मम कर्मपथे स्थितः अत्र प्राणान् मुञ्चति, सः ध्रुवलोकं परित्यज्य मम लोके महीयते।

Verse 48

मणिकुण्डेति विख्यातं तत्र गुह्यं परं मम ॥ मणयो यत्र दृश्यन्ते अनेकालयसंस्थिताः ॥

तत्र मणिकुण्ड इति विख्यातं मम परं गुह्यं; यत्र मणयः अनेकालयसंस्थिताः दृश्यन्ते।

Verse 49

अगाधं तं हृदं भद्रे देवानामपि दुर्लभम् ॥ विस्मयं किं पुनस्तत्र मलयश्चञ्चलः स्थितः ॥

अगाधं तद् हृदं भद्रे, देवानामपि दुर्लभम्; तत्र मलयः चञ्चलः स्थित इति किं विस्मयः।

Verse 50

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥ रत्नभागी भवेद्वीरो राजलक्षणसंयुतः ॥

तत्र पञ्चकालोषितो नरः स्नानं प्रकुर्वीत; स वीरः रत्नभागी भवेत् राजलक्षणसंयुतः।

Verse 51

अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम कर्मपथे स्थितः ॥ छित्त्वा वै सर्वसंसारं मम लोकं प्रपद्यते ॥

अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम कर्मपथे स्थितः । छित्त्वा वै सर्वसंसारं मम लोकं प्रपद्यते ॥

Verse 52

सुगुह्यं पूर्वपार्श्वेन मम क्षेत्रस्य सुन्दरि ॥ अदूरतस्त्रिक्रोशेन परिमाणं विधीयते ॥

सुगुह्यं पूर्वपार्श्वेन मम क्षेत्रस्य सुन्दरि । अदूरतस्त्रिक्रोशेन परिमाणं विधीयते ॥

Verse 53

तत्र स्नानं तु कुर्वीत मम लोकं स गच्छति ॥ धूतपापेति विख्यातं तत्र गुह्यं परं मम ॥

तत्र स्नानं तु कुर्वीत मम लोकं स गच्छति । धूतपापेति विख्यातं तत्र गुह्यं परं मम ॥

Verse 54

पञ्चक्रोशाददूराद्वै मम क्षेत्रस्य पश्चिमे ॥ तत्र कुण्डं महाभागे मम तद्रोचते जलम् ॥

पञ्चक्रोशाददूराद्वै मम क्षेत्रस्य पश्चिमे । तत्र कुण्डं महाभागे मम तद्रोचते जलम् ॥

Verse 55

धुन्वानो दुष्करं कर्म पञ्चभूतात्मनिष्ठितम् ॥ कृतोदकस्तत्र भद्रे धूतपापो यशस्विनि

धुन्वानो दुष्करं कर्म पञ्चभूतात्मनिष्ठितम् । कृतोदकस्तत्र भद्रे धूतपापो यशस्विनि ॥

Verse 56

गत्वेन्द्रलोकं सुश्रोणि देवैः सह स मोदते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः

गत्वेन्द्रलोकं सुश्रोणि देवैः सह स मोदते । अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम कर्मपरायणः ॥

Verse 57

इन्द्रलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे धूतपापे शृणुष्व मे

इन्द्रलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते । तत्राश्चर्यं महाभागे धूतपापे शृणुष्व मे ॥

Verse 58

वर्त्तते च विशालाक्षि मणिपूरे गिरौ मम ॥ तावन्न पतते धारा यावत्पापं न धूयते

वर्त्तते च विशालाक्षि मणिपूरे गिरौ मम । तावन्न पतते धारा यावत्पापं न धूयते ॥

Verse 59

धूते पापे च सुश्रोणि धारा च पतति क्षितौ ॥ एवं तत्र विशालाक्षि वृक्षमश्वत्थमिश्रितम्

धूते पापे च सुश्रोणि धारा च पतति क्षितौ । एवं तत्र विशालाक्षि वृक्षमश्वत्थमिश्रितम् ॥

Verse 60

धूतपापं न प्रविशेत्प्रविशत्यामले नरे ॥ तस्मिन्क्षेत्रे वरारोहे समन्तात्पञ्चयोजने

धूतपापं न प्रविशेत् प्रविशत्यामले नरे । तस्मिन् क्षेत्रे वरारोहे समन्तात् पञ्चयोजने ॥

Verse 61

यत्र तिष्ठाम्यहं देवि पश्चिमां दिशमाश्रितः ॥ तत्र चामलकं भद्रे अदूरादर्धयोजनात्

यत्राहं देवि पश्चिमदिगाश्रितः तिष्ठामि, तत्र भद्रे अदूरात् अर्धयोजनप्रमाणे चामलकवृक्षः स्थितः।

Verse 62

मम चैव प्रभावेण सर्वकालफलोदयम् ॥ तत्र कश्चिन्न जानाति पापकर्मा नराधमः

मम प्रभावेण तत्र सर्वकाले फलोदयः भवति; तथापि तत्र कश्चित् पापकर्मा नराधमः तद् न जानाति।

Verse 63

भक्तं भागवतं शुद्धं मम कर्मव्यवस्थितम् ॥ उपोष्य च त्रिरात्राणि श्रद्धधानो जितेन्द्रियः

भक्तः भागवतः शुद्धः मम कर्मव्यवस्थितः, श्रद्धधानः जितेन्द्रियः, त्रिरात्राणि उपोष्य च।

Verse 64

एकचित्तेन गन्तव्यं धृतिं कृत्वा सुपुष्कलाम् ॥ यत्तत्र लभते भद्रे फलमामलकं शुभम्

एकचित्तेन गन्तव्यम्, सुपुष्कलां धृतिं कृत्वा; यत् तत्र भद्रे शुभं फलम् आमलकं लभते, तत् महत्।

Verse 65

पञ्चरात्रेण लभते तस्मिन्भूतगिरौ मम ॥ ततो हरिवचः श्रुत्वा सा मही संहितव्रता ॥

पञ्चरात्रेण तस्मिन् मम भूतगिरौ तत् लभते; ततः हरिवचः श्रुत्वा सा मही संहितव्रता बभूव।

Verse 66

पुनर्नारायणं तत्र प्रोवाच विनयान्विता ॥ स्तुतस्वामी श्रुतोऽसि त्वं तत्र स्थानानि यानि च ॥

पुनर्नारायणं तत्र विनयान्विता प्रोवाच— “त्वं ‘स्तुतस्वामी’ इति प्रसिद्धोऽसि; तत्र यानि स्थानानि सन्ति तानि च मे ब्रूहि।”

Verse 67

एतन्नामनिर्वुक्तिं त्वं वक्तुमर्हसि साम्प्रतम् ॥

“एतस्य नाम्नो निर्वुक्तिं त्वं साम्प्रतम् वक्तुमर्हसि।”

Verse 68

श्रीवराह उवाच ॥ भूमे हित्वा तु संसारान्ये चान्ये देवकण्टकाः ॥ द्वापरे युगमासाद्य यत्र स्थास्यामि सुन्दरि ॥

श्रीवराह उवाच— “भूमे, संसारबन्धान् तथा येऽन्ये देवकण्टकाः तान् हित्वा; द्वापरयुगमासाद्य, यत्राहं स्थास्यामि, सुन्दरि, तत्र निवत्स्यामि।”

Verse 69

ततोऽमरैश्च ब्रह्माद्यैर्बहुभिर्मन्त्रवादिभिः ॥ स्तुतिं कर्त्तुं समारब्धं मणिपूराश्रितस्य मे ॥

ततः ब्रह्मादिभिरमरैः बहुभिर्मन्त्रवादिभिः मणिपूराश्रितस्य मे स्तुतिः कर्तुं समारब्धा।

Verse 70

ततो मां नारदो देवि असितो देवलस्तथा ॥ पर्वतश्च महाभागे मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥

ततो देवि नारदः असितो देवलस्तथा; पर्वतश्च महाभागे, मम भक्त्या व्यवस्थिताः।

Verse 71

नाम कुर्वन्ति मे तत्र मणिपूरगिरौ ततः ॥ स्तुतस्वामीति विख्यातं मम कर्मव्यपाश्रितम् ॥

तत्र मणिपूरगिरौ ततः मे नाम कृतवन्तः; मम कर्मव्यपाश्रयात् ‘स्तुतस्वामी’ इति विख्यातोऽहमभवम्॥

Verse 72

एतत्ते कथितं भद्रे निरुक्तिकरणं मया ॥ त्वया पृष्टं हि यद्भद्रे सर्वभागवतप्रियम् ॥

एतत् ते भद्रे मया निरुक्तिकरणं कथितम्; यत् त्वया पृष्टं भद्रे तत् सर्वभागवतप्रियम्॥

Verse 73

एतानि भूमे गुह्यानि तत्र भूतगिरौ मम ॥ श्रद्धधानेन मर्त्येन श्रोतव्यं नात्र संशयः ॥

भूमे, एतानि मम भूतगिरौ तत्र गुह्यानि; श्रद्धधानेन मर्त्येन श्रोतव्यानि—नात्र संशयः॥

Verse 74

एतत्ते कथितं भद्रे सर्वधर्मव्यपाश्रयम् ॥ श्रीस्तुतस्वामिमाहात्म्यं किमन्यत्परिपृच्छसि ॥

एतत् ते भद्रे कथितं सर्वधर्मव्यपाश्रयम्; श्रीस्तुतस्वामिमाहात्म्यं—किमन्यत् परिपृच्छसि॥

Verse 75

पुत्रोऽहं वसुदेवस्य देवक्या गर्भसम्भवः॥ वासुदेव इति ख्यातः सर्वदानवसूदनः॥

अहं वसुदेवस्य पुत्रो देवक्याः गर्भसम्भवः; वासुदेव इति ख्यातः सर्वदानवसूदनः॥

Verse 76

तदेतॆ प्रवदिष्यन्ति सर्वभागवतप्रियम्॥ यथा च मथ्यमानाद्वै दध्नश्चोद्ध्रियते घृतम्॥

तदेतत् सर्वभागवतप्रियं प्रवदिष्यन्ति—यथा दध्नो मथ्यमानाद् घृतम् उद्ध्रियते।

Verse 77

तद्युगस्य प्रभावेण भूमे कुर्वन्ति मानवाः॥ तैः स्वशिष्यैः समं देवि ये शास्त्रविनियोजिताः॥

तद्युगस्य प्रभावेण भूमे मानवाः तथा कुर्वन्ति; देवि, ये शास्त्रविनियोजिताः, ते स्वशिष्यैः समं प्रवर्तन्ते।

Verse 78

एतच्छास्त्रं महाभागे प्रयुक्तं विधिना मया॥ वराहरूपमादाय सर्वभागवतप्रियम्॥

एतच्छास्त्रं महाभागे मया विधिना प्रयुक्तम्; वराहरूपम् आदाय सर्वभागवतप्रियम्।

Verse 79

तत्र स्नानं तु कुर्वीत मम मार्गानुसारकः॥ भूपृष्ठे न तु जायेत कालेन विजितेन्द्रियः॥

तत्र स्नानं तु कुर्वीत मम मार्गानुसारकः; कालेन विजितेन्द्रियः भूपृष्ठे पुनर्न न जायेत।

Verse 80

सुवर्णाभं मारकतमगाधं निर्मितं मया॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चभक्तोषितो नरः॥

सुवर्णाभं मारकतमगाधं मया निर्मितम्; तत्र पञ्चभक्तोषितो नरः स्नानं प्रकुर्वीत।

Verse 81

तत्र गत्वा वरारोहे उदिते च दिवाकरे॥ अथ मध्याह्नवेलायां यदि वा अस्तंगतेऽपि वा॥

तत्र गत्वा वरारोहे—उदिते दिवाकरे वा, मध्याह्नवेलायां वा, अस्तंगतेऽपि वा—।

Verse 82

एतत्स्तुतगिरेर्देवि माहात्म्यं कथितं मया॥ द्वापरं युगमासाद्य यत्र स्थास्यामि सुन्दरि॥

एतत्स्तुतगिरेर्देवि माहात्म्यं मया कथितम्। द्वापरयुगमासाद्य तत्र स्थास्यामि सुन्दरि॥