Adhyaya 149: The Sacred Geography and Merit of Dvārakā

Verse 1

अथ द्वारकामाहात्म्यम्॥ सूत उवाच॥ श्रीस्तुतस्वामिमाहात्म्यं श्रुत्वा धर्मपरायणा॥ परितुष्टमना देवी वाक्यमेतदुवाच ह॥

अथ द्वारकामाहात्म्यम्। सूत उवाच—श्रीस्तुतस्वामिमाहात्म्यं श्रुत्वा धर्मपरायणा देवी परितुष्टमना वाक्यमेतदुवाच॥

Verse 2

धरण्युवाच॥ एतच्छ्रुत्वा तु माहात्म्यं देव देववर प्रभो॥ मम चित्तस्य परमा जाता शान्तिरनुत्तमा॥

धरण्युवाच—एतन्माहात्म्यं श्रुत्वा देवदेववर प्रभो, मम चित्ते परमा शान्तिरनुत्तमा जाता॥

Verse 3

नाराचधारावरणासिधारी सुररिपुवधकारी धरणीधरः ॥ धृतशङ्खगदाब्जचक्रपाणिः स्वयमिह शास्त्रमुदावहत्प्रधानम् ॥

नाराचधारावरणासिधारी सुररिपुवधकारी धरणीधरः। धृतशङ्खगदाब्जचक्रपाणिः स्वयमिह शास्त्रमुदावहत्प्रधानम्॥

Verse 4

एवं हि गुणमाहात्म्यं स्तुतस्वामिनि मच्छ्रुतम् ॥ अस्माच्छेदं परं श्रेष्ठं तन्मे वद कृपानिधे ॥

एवं हि स्तुतस्वामिन् मया तव गुणमाहात्म्यं श्रुतम्। अस्मादपि परं श्रेष्ठं यत् तन्मे वद कृपानिधे॥

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ एवं भूमे वरं श्रेष्ठे फुल्लपङ्कजमालिनि ॥ कथयिष्यामि चान्यत्ते गुह्यं पापभयापहम् ॥

श्रीवराह उवाच—एवं भूमे वरं श्रेष्ठे फुल्लपङ्कजमालिनि। कथयिष्यामि चान्यत्ते गुह्यं पापभयापहम्॥

Verse 6

द्वापरं युगमासाद्य यादवाणां कुलोद्वहः ॥ शौरीति तत्र विख्यातो भविष्यति पिता मम ॥

द्वापरयुगमासाद्य यादवकुलोद्वहः। शौरीति तत्र विख्यातो भविष्यति पिता मम॥

Verse 7

द्वारकेति च विख्याता पुरी तत्र स्थिता अभवत् ॥ या च देवपुरी रम्या विश्वकर्मविनिर्मिता ॥

द्वारकेति च विख्याता पुरी तत्र स्थिता अभवत्। या च देवपुरी रम्या विश्वकर्मविनिर्मिता॥

Verse 8

पञ्चयोजनविस्तारा दशयोजनमायता ॥ वसाम्यत्र वरारोहे शतपञ्चसमास्तथा ॥

पञ्चयोजनविस्तारा दशयोजनमायता। वसाम्यत्र वरारोहे शतपञ्चसमास्तथा॥

Verse 9

भारावतरणं कृत्वा देवानां सुमहत्प्रियम् ॥ पुनरप्यागमिष्यामि स्वर्लोकं प्रति सुन्दरि ॥

भारावतरणं कृत्वा देवानां सुमहत्प्रियम् । पुनरप्यागमिष्यामि स्वर्लोकं प्रति सुन्दरि ॥

Verse 10

तस्य शापाभिसन्तापाद्द्वारकावासिनो धरे ॥ वृष्ण्यन्धकाश्च भोजाश्च गमिष्यन्ति यमक्षयम् ॥

तस्य शापाभिसन्तापाद् धरे द्वारकावासिनः । वृष्ण्यन्धकाश्च भोजाश्च गमिष्यन्ति यमक्षयम् ॥

Verse 11

चन्द्रपाण्डुरसङ्काशो वनमाली हलायुधः ॥ हलेनाकृष्य नगरं समुद्रं गमयिष्यति ॥

चन्द्रपाण्डुरसङ्काशो वनमाली हलायुधः । हलेनाकृष्य नगरं समुद्रं गमयिष्यति ॥

Verse 12

नारायणवचः श्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ॥ उभौ तौ चरणौ गृह्य पुनः पप्रच्छ माधवी ॥

नारायणवचः श्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा । उभौ तौ चरणौ गृह्य पुनः पप्रच्छ माधवी ॥

Verse 13

धरण्युवाच ॥ लोकनाथोऽसि सर्वेषां देव मायाकरण्डक ॥ शपिष्यति कथं तत्र दुर्वासास्तद्वदस्व मे ॥

धरण्युवाच । लोकनाथोऽसि सर्वेषां देव मायाकरण्डक । शपिष्यति कथं तत्र दुर्वासास्तद्वदस्व मे ॥

Verse 14

श्रीवराह उवाच ॥ तत्र जाम्बवती नाम मम पत्नी भविष्यति ॥ रूपयौवनसम्पन्ना मम भोगसमन्विता ॥

श्रीवराह उवाच—तत्र जाम्बवती नाम मम पत्नी भविष्यति, सा रूपयौवनसम्पन्ना मम भोगसमन्विता च भविष्यति।

Verse 15

तस्याः पुत्रो महाभागो रूपयौवनदर्पितः ॥ साम्ब इत्यभिविख्यातो ममैव सततं प्रियः ॥

तस्याः पुत्रो महाभागो रूपयौवनदर्पितः; साम्ब इत्यभिविख्यातो ममैव सततं प्रियः भविष्यति।

Verse 16

तेनैव क्रीडमानेन कृत्वा गर्भमतथ्यतः ॥ स पृष्टः परमश्रेष्ठ ऋषिरेषा प्रसोष्यति ॥

तेनैव क्रीडमानेन गर्भं मिथ्यैव कृत्वा; ततः परमश्रेष्ठो मुनिः पृष्टः—एषा किं प्रसोष्यति इति।

Verse 17

पुत्रकामा त्वियं बाला मुने तत्प्रब्रवीहि मे ॥ साम्बोऽयमिति च ज्ञात्वा स मुनिः कोपमूर्च्छितः ॥

पुत्रकामा त्वियं बाला, मुने तत् प्रब्रवीहि मे इति; साम्बोऽयमिति ज्ञात्वा स मुनिः कोपमूर्च्छितः।

Verse 18

उवाच तर्हि ते गर्भान्मुसलं कुलनाशनम् ॥ येन वृष्ण्यन्धकाः सर्वे गमिष्यन्ति यमक्षयम् ॥

उवाच—तर्हि ते गर्भान् मुसलं कुलनाशनं निष्क्रास्यति; येन वृष्ण्यन्धकाः सर्वे यमक्षयं गमिष्यन्ति।

Verse 19

ततस्तानागतान्दृष्ट्वा कुमारान्पृष्टवानहम् ॥ ते च मामब्रुवन्सर्वे यथावृत्तं समुत्सुकाः ॥

ततः तान् आगतान् दृष्ट्वा कुमारान् अहं अपृष्टवान् । ते च सर्वे माम् अब्रुवन् यथावृत्तं समुत्सुकाः ॥

Verse 20

तच्च तेषां वचः श्रुत्वा प्रोक्तवानस्मि तच्छृणु ॥ भविष्यति न सन्देहो दुर्वासा यदुवाच ह ॥

तच्च तेषां वचः श्रुत्वा प्रोक्तवान् अस्मि तत् शृणु । भविष्यति न सन्देहः दुर्वासा यद् उवाच ह ॥

Verse 21

एवं ते कथितं भूमे वृष्ण्यादेः शापकाणम् ॥ तत्र स्थानानि मे भूमे कथ्यमानानि मे शृणु ॥

एवं ते कथितं भूमे वृष्ण्यादेः शापकाणम् । तत्र स्थानानि मे भूमे कथ्यमानानि मे शृणु ॥

Verse 22

द्वारकायां महाभागे वैष्णवानां सुखावहे ॥ अस्ति पञ्चसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

द्वारकायां महाभागे वैष्णवानां सुखावहे । अस्ति पञ्चसरो नाम गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥

Verse 23

समुद्रतीरमुत्सृज्य मम कर्मसुखावहम् ॥ तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

समुद्रतीरम् उत्सृज्य मम कर्मसुखावहम् । तत्र स्नानं तु कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

Verse 24

मोदते नाकपृष्ठे तु अप्सरोगणसंकुले ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्क्षेत्रे पञ्चसरे मम ॥

मोदते नाकपृष्ठे तु अप्सरोगणसंकुले; अथात्र मुञ्चते प्राणान् क्षेत्रे पञ्चसरे मम—तद् एव फलम् अवाप्नोति।

Verse 25

देवलोकं समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ प्लक्षो वै तत्र सुश्रोणि शतशाखो महाद्रुमः ॥

देवलोकं समुत्सृज्य मम लोके महीयते; प्लक्षो वै तत्र सुश्रोणि शतशाखो महाद्रुमः।

Verse 26

सुफलैः शोभनैः कुम्भाकृतिभिर्बहुभिः फलैः ॥ बहवस्तत्र गच्छन्ति लाभलौल्‍येन मानवाः ॥

सुफलैः शोभनैः कुम्भाकृतिभिर्बहुभिः फलैः; बहवस्तत्र गच्छन्ति लाभलौल्‍येन मानवाः।

Verse 27

फलं न लभते कश्चिन्मुक्त्वा भागवतं नरम् ॥ लभन्ते ये फलं तत्र मुक्ताः पापेन कर्मणा ॥

फलं न लभते कश्चिन् मुक्त्वा भागवतं नरम्; लभन्ते ये फलं तत्र मुक्ताः पापेन कर्मणा।

Verse 28

मनुजा यं न पश्यन्ति रागलोभसमन्विताः ॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चभक्तोषितो नरः ॥

मनुजा यं न पश्यन्ति रागलोभसमन्विताः; तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चभक्तोषितो नरः।

Verse 29

मोदते सप्तद्वीपेषु गुह्यानि च स गच्छति ॥ अथ चेन्मुञ्चते प्राणान्प्रभाते गतकिल्बिषः ॥

स सप्तद्वीपेषु मोदते, गुह्येषु च लोकान्तरेषु गच्छति। अथ चेत् प्रभाते गतकिल्बिषः प्राणान् मुञ्चति…

Verse 30

सर्वसङ्गं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ॥

सर्वसङ्गं परित्यज्य स मम लोकं गच्छति। तत्राश्चर्यं महाभागे मया कथ्यमानं शृणु।

Verse 31

प्रभासे यत्र शृण्वन्ति सागरे न म (ग) रं प्रति ॥ मकरास्तत्र दृश्यन्ते भ्रममाणा इतस्ततः ॥

प्रभासे सागरे यत्र श्रूयते न मकरं प्रति। तत्र मकराः दृश्यन्ते इतस्ततो भ्रममाणाः।

Verse 32

॥ न किञ्चिदपराध्यन्ति स्नायमाना जले ततः ॥ अथात्र प्रक्षिपेत्पिण्डान्प्रसन्ने सलिले नरः ॥

तत्र जले स्नायमानाः किञ्चिदपि नापराध्यन्ति। अथात्र नरः प्रसन्ने सलिले पिण्डान् प्रक्षिपेत्।

Verse 33

असम्प्राप्ते च गृह्णन्ति एवमेतन्न संशयः ॥ पापकर्मरतस्यापि न गृह्णन्ति जलं प्रति ॥

असम्प्राप्ते च गृह्णन्ति—एवमेतन्न संशयः। पापकर्मरतस्यापि जलं प्रति न गृह्णन्ति।

Verse 34

धर्मात्मनां च गृह्णन्ति पिण्डमेव न संशयः ॥ पञ्चपिण्डमिति ख्यातं तस्मिन्गुह्यं परं मम ॥

धर्मात्मनां तु पिण्डदानं गृह्णन्त्येव, नात्र संशयः। तत् ‘पञ्चपिण्ड’ इति लोके ख्यातं; तस्मिन्मम परमं गुह्यं निहितम्॥

Verse 35

अगाधस्याप्यपारस्य क्रोशविस्तार एव च ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

अगाधस्याप्यपारस्य जलस्य क्रोशविस्तार एव च। तत्र पञ्चकालोषितो नरः स्नानाभिषेकं समाचरेत्॥

Verse 36

मोदते शक्रलोके स एवमेतन्न संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्पञ्चकुण्डे यशस्विनि ॥

स शक्रलोके मोदते—एवमेतन्न संशयः। अथात्र, यशस्विनि, पञ्चकुण्डे प्राणान् परित्यजति॥

Verse 37

न पश्येत्पापकर्मा वै शुभकर्मैव पश्यति ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां मध्याह्ने च दिवाकरे ॥

पापकर्मा न तद् पश्येत्; शुभकर्मा एव पश्यति। चतुर्विंशतिद्वादश्यां च, मध्याह्ने दिवाकरे च॥

Verse 38

रौप्यं सुवर्णकं पद्मं दृश्यते नात्र संशयः ॥ क्षेत्रं संगमनं नाम तस्मिंस्तीर्थे परं मम ॥

रौप्यं सुवर्णकं पद्मं तत्र दृश्यते, नात्र संशयः। ‘संगमन’ इति ख्यातं क्षेत्रं; तस्मिंस्तीर्थे मम परं निहितम्॥

Verse 39

चतुर्धाराः पतन्त्यत्र मणिपूरगिरिं श्रिताः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत चतुर्भक्तोषितो नरः ॥

अत्र मणिपूरगिरिं श्रिताः चतुर्धाराः पतन्ति। तत्र चतुर्भक्तिव्रतसम्पन्नो नरः अभिषेकं कुर्यात्॥

Verse 40

वैखानसेषु लोकेषु मोदते नात्र संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम भक्तिपरायणः ॥

स वैखानसेषु लोकेषु मोदते, नात्र संशयः। अथ अत्र मम भक्तिपरायणः प्राणान् मुञ्चति॥

Verse 41

त्यक्त्वा वैखानसान् लोकान्मम लोकं स गच्छति ॥ तत्रापि परमाश्चर्यं कथ्यमानं शृणुष्व मे ॥

त्यक्त्वा वैखानसान् लोकान् स मम लोकं गच्छति। तत्रापि परमाश्चर्यं कथ्यमानं मे शृणु॥

Verse 42

दृश्यन्ते यानि कुण्डेषु मणिपूरगिरौ तथा ॥ प्रक्षीयमाणे पापे तु नयते तज्जलं भुवि ॥

मणिपूरगिरौ कुण्डेषु यानि दृश्यन्ते तानि। पापे प्रक्षीयमाणे तु तज्जलं भुवि नयति (फलम्)॥

Verse 43

स्नायमानेषु पापेषु न पतॆत्तद्यथा पुरा ॥ हंसकुण्डेति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥

पापेषु स्नायमानेषु यथा पुरा न पतति। मम परे तस्मिन् क्षेत्रे ‘हंसकुण्ड’ इति विख्यातम्॥

Verse 44

धारा चैका पतत्यत्र मणिपूरगिरौ श्रिता ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥

धारा चैका पतत्यत्र मणिपूरगिरौ श्रिता। तत्राभिषेकं कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः॥

Verse 45

मुक्तसङ्गो महाभागे मोदते वरुणालये ॥ अथात्र मुंचते प्राणान् हंसकुण्डे वरानने ॥

मुक्तसङ्गो महाभागे मोदते वरुणालये। अथात्र मुंचते प्राणान् हंसकुण्डे वरानने॥

Verse 46

शुद्धाः पश्यन्ति मनुजाः पापकर्मा न पश्यति ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां मध्याह्ने च दिवाकरे ॥

शुद्धाः पश्यन्ति मनुजाः पापकर्मा न पश्यति। चतुर्विंशतिद्वादश्यां मध्याह्ने च दिवाकरे॥

Verse 47

हंसाश्चैवात्र दृश्यन्ते चन्द्रकुण्डसमप्रभाः ॥ हंसान्पश्यति यस्तत्र भ्रममाणानितस्ततः ॥

हंसाश्चैवात्र दृश्यन्ते चन्द्रकुण्डसमप्रभाः। हंसान्पश्यति यस्तत्र भ्रममाणानितस्ततः॥

Verse 48

लभन्ते ते परां सिद्धिं धरे नास्त्यत्र संशयः ॥ कदम्बमिति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

लभन्ते ते परां सिद्धिं धरे नास्त्यत्र संशयः। कदम्बमिति विख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम॥

Verse 49

मोदते ऋषिलोकॆषु पुण्यात्मा वै न संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥

पुण्यात्मा ऋषिलोकॆषु मोदते, नात्र संशयः। अथात्र सुदुष्करं कर्म कृत्वा प्राणान् मुञ्चति।

Verse 50

वृष्णयो यत्र वै शुद्धाः संप्राप्ताश्च ममालयम् ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत चतुःकालोषितो नरः ॥

यत्र वृष्णयः शुद्धाः ममालयं संप्राप्ताः, तत्र चतुःकालोषितो नरः अभिषेकं कुर्वीत।

Verse 51

ऋषिलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं शृणुष्व मे ॥

ऋषिलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते। तत्र महाभागे मया कथ्यमानम् आश्चर्यं शृणु।

Verse 52

कदम्बात्पतते धारा तत्र पूर्वविनिःसृता ॥ स कदम्बो महाभागे माघमासस्य द्वादशी ॥

कदम्बात् धारा पतति, तत्र पूर्वविनिःसृता। स कदम्बो महाभागे माघमासस्य द्वादशी-सम्बद्धः।

Verse 53

पुष्पाणि वै प्रकटयत्युदयस्थे दिवाकरे ॥ ये वा लभन्ते तत्पुष्पं मम मार्गानुसारिणः ॥

उदयस्थे दिवाकरे पुष्पाणि प्रकटयति। ये तत्पुष्पं लभन्ते ते मम मार्गानुसारिणः।

Verse 54

ते लभन्ते परां सिद्धिमेवमेतन्न संशयः ॥ चक्रतीर्थमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

ते लभन्ते परां सिद्धिम्—एवमेतन्न संशयः। चक्रतीर्थमिति ख्यातं तस्मिन्क्षेत्रे परं मम॥

Verse 55

दशवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके स मोदते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणाँल्लोभमोहविवर्जितः ॥

दशवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके स मोदते। अथात्र मुञ्चते प्राणान् लोभमोहविवर्जितः॥

Verse 56

सर्वान्स्वर्गान्समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि कथ्यमानं शृणुष्व मे ॥

सर्वान् स्वर्गान् समुत्सृज्य मम लोकं स गच्छति। तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि कथ्यमानं शृणुष्व मे॥

Verse 57

अन्यथैतन्न पश्यन्ति मम कर्मपरायणाः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यामर्द्धरात्रे यशस्विनि ॥

अन्यथा एतन्न पश्यन्ति मम कर्मपरायणाः। चतुर्विंशतिद्वादश्याम् अर्द्धरात्रे यशस्विनि॥

Verse 58

श्रूयते तत्र निर्घोषो मनःकर्णसुखावहः ॥ सुगन्धो वहते वायुर्बहुमाल्यसमन्वितः ॥

श्रूयते तत्र निर्घोषो मनःकर्णसुखावहः। सुगन्धो वहते वायुः बहुमाल्यसमन्वितः॥

Verse 59

दुर्ल्लभः पापिनां चैव सुलभः पुण्यकर्मिणाम् ॥ तस्य चोत्तरपार्श्वेन अशोकश्च महाद्रुमः ॥

दुर्लभं पापाचारिणां, सुलभं पुण्यकर्मिणाम्। तस्योत्तरपार्श्वे महाद्रुमोऽशोकः स्थितः॥

Verse 60

पुष्प्यते सोऽथ तत्रापि सूर्ये चाभ्युदिते सति ॥ ये तत्र लभते पुष्पं मम मार्गानुसारिणः ॥

सूर्येऽभ्युदिते सति स तत्रापि पुष्प्यते। ये तत्र पुष्पं लभन्ते मम मार्गानुसारिणः॥

Verse 61

ते लभन्ते परां सिद्धिं एवं भूमे न संशयः ॥ अस्ति रैवतकम् नाम तस्मिन्क्षेत्रे परं मम ॥

ते परां सिद्धिं लभन्ते, एवं भूमे न संशयः। अस्ति रैवतकम् नाम, तस्मिन्क्षेत्रे परं मम॥

Verse 62

सर्वलोकेषु विख्यातं यत्र विक्रीडितं मया ॥ बहुगुल्मलताकीर्णं बहुपुष्पैश्च शोभितम् ॥

सर्वलोकेषु विख्यातं यत्र मया विक्रीडितम्। बहुगुल्मलताकीर्णं बहुपुष्पैश्च शोभितम्॥

Verse 63

बहुवर्णशिलापङ्क्तिर्गुहाश्चापि दिशो दश ॥ वाप्यश्च कन्दराश्चैव देवानामपि दुर्लभाः

बहुवर्णशिलापङ्क्तिर्गुहाश्चापि दिशो दश। वाप्यः कन्दराश्चैव देवानामपि दुर्लभाः॥

Verse 64

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मसु निष्ठितः ॥ सोमलोकं समुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते

अथात्र मम कर्मसु निष्ठितः प्राणान् मुञ्चति; सोमलोकं समुत्सृज्य मम लोकं प्रपद्यते।

Verse 65

तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ॥ पश्यन्ति मनुजाः सर्वे धर्मकामाः न संशयः

तत्राश्चर्यं महाभागे मया कथ्यमानं शृणु; धर्मकामाः सर्वे मनुजाः पश्यन्ति, न संशयः।

Verse 66

पतन्ति सर्ववृक्षाणां पत्राणि सुबहून्यपि ॥ एकं चापि न दृश्येत प्रसन्नं याति तज्जलम्

पतन्ति सर्ववृक्षाणां पत्राणि सुबहून्यपि; एकं चापि न दृश्येत, तज्जलं प्रसन्नं याति।

Verse 67

स च पूर्वेण पार्श्वेन शोभते वै महाद्रुमः ॥ अपरो मम पार्श्वेन देवानामपि दुर्लभः

स च पूर्वेण पार्श्वेन शोभते वै महाद्रुमः; अपरो मम पार्श्वेन देवानामपि दुर्लभः।

Verse 68

पञ्चक्रोशसुविस्तारः शोभते वै महाद्रुमः ॥ पद्मैश्चैवोत्पलैश्छन्नं सुगन्धिकुसुमैः सह

पञ्चक्रोशसुविस्तारः शोभते वै महाद्रुमः; पद्मैश्चैवोत्पलैश्छन्नं सुगन्धिकुसुमैः सह।

Verse 69

बहुमत्स्यजलाकीर्णं सर्वतस्तु फलान्वितम् ॥ शिलातलगुहाच्छन्नं सुगन्धिकुसुमैः सह

बहुमत्स्यजलाकीर्णं सर्वतः फलसमन्वितम् । शिलातलगुहाच्छन्नं सुगन्धिकुसुमैः सह ॥

Verse 70

तत्राभिषेकं कुर्वीत अष्टभक्तोषितो नरः ॥ मोदते नन्दने दिव्ये अप्सरोभिः समन्विते

तत्राभिषेकं कुर्वीत अष्टभक्तोषितो नरः । मोदते नन्दने दिव्ये अप्सरोभिः समन्विते ॥

Verse 71

अत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ॥ पश्यन्ति मनुजाः सर्वे धर्मकामाः न संशयः

अत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु । पश्यन्ति मनुजाः सर्वे धर्मकामाः न संशयः ॥

Verse 72

मध्याह्ने च पुनः पूर्णश्चार्धरात्रे समो वहेत् ॥ वर्धते क्षीयते चैव यथैव च महोदधिः

मध्याह्ने च पुनः पूर्णश्चार्धरात्रे समो वहेत् । वर्धते क्षीयते चैव यथैव च महोदधिः ॥

Verse 73

पश्येत् तु शुभकर्मा च पापकर्मा न पश्यति ॥ दृश्यते च महाभागे अस्तमेते दिवाकरे ॥

पश्येत् तु शुभकर्मा च पापकर्मा न पश्यति । दृश्यते च महाभागे अस्तमेते दिवाकरे ॥

Verse 74

यस्तत्र लभते पुष्पं मम मार्गानुसारकः ॥ स लभेत परां सिद्धिमेवं भूमे न संशयः ॥

यः तत्र मम मार्गानुसारकः पुष्पं लभते, स परां सिद्धिं प्राप्नोति; एवं हे भूमे, न संशयः।

Verse 75

विष्णुसंक्रमणं नाम तस्मिन्क्षेत्रे परे मम ॥ विद्धोऽस्मि यत्र व्याधेन स्वमूर्त्तिं चास्थितः पुनः ॥

तस्मिन् मम परे क्षेत्रे ‘विष्णुसंक्रमणम्’ इति नाम स्थानं; यत्र व्याधेन अहं विद्धः, ततः पुनः स्वमूर्तिं समास्थितवान्।

Verse 76

तत्र कुण्डं महाभागे मणिपूरगिरा श्रुतम् ॥ धारा चैका पतत्यत्र लाभालाभविवर्जितः ॥

तत्र महाभागे ‘मणिपूरगिरा’ इति श्रुतं कुण्डं; अत्रैका धारा पतति, लाभालाभविवर्जितः (भक्तः)।

Verse 77

सूर्यलोकं समुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि विष्णुं शत्रुगणेश्वरम् ॥

सूर्यलोकं समुत्सृज्य मम लोके महीयते; तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि—विष्णुं शत्रुगणेश्वरम्।

Verse 78

पापिनां यस्तु दुर्दर्शः सुदृश्यः पुण्यचारिणाम् ॥ तस्य दक्षिणपार्श्वेन अश्वत्थो वै महाद्रुमः ॥

यत् पापिनां दुर्दर्शं, तत् पुण्यचारिणां सुदृश्यम्; तस्य दक्षिणपार्श्वे वै महाद्रुमः अश्वत्थः तिष्ठति।

Verse 79

चतुर्विंशतिद्वादश्यां मध्याह्ने तु दिवाकरे ॥ फलते स यथान्यायं सर्वभागवतप्रियम् ॥

चतुर्विंशतिद्वादश्यां मध्याह्ने दिवाकरस्थिते । स यथान्यायं फलं ददाति सर्वभागवतप्रियः ॥

Verse 80

उच्चश्चैव विशालश्च मनोज्ञश्चैव शीतलः ॥ ये लभन्ते फलं तत्र मम मार्गानुसारिणः ॥

उच्चो विशालो मनोज्ञः शीतलश्चैव स स्मृतः । तत्र फलं लभन्ते ये मम मार्गानुसारिणः ॥

Verse 81

ते लभन्ते परां सिद्धिमेवमेतन्न संशयः ॥ तस्मिन् क्षेत्रे महाभागे तिष्ठामि चोत्तरामुखः ॥

ते परां सिद्धिमाप्नुवन्त्येवमेतन्न संशयः । तस्मिन् क्षेत्रे महाभागे तिष्ठाम्यहमुत्तरामुखः ॥

Verse 82

त्रयस्तत्रैव तिष्ठामो द्वारकायां यशस्विनि ॥ तस्मिन् क्षेत्रे महाभागे त्रयो मोदामहे वयम् ॥

त्रय एव तत्र तिष्ठामो द्वारकायां यशस्विनि । तस्मिन् क्षेत्रे महाभागे त्रयो मोदामहे वयम् ॥

Verse 83

त्रिंशद्योजनविस्तारः सर्वतस्तु दिशो दश ॥ तत्र गत्वा वरारोहे ये मां द्रक्ष्यन्ति भक्तितः ॥

त्रिंशद्योजनविस्तारं सर्वतो दश दिग्भ्रमम् । तत्र गत्वा वरारोहे ये मां द्रक्ष्यन्ति भक्तितः ॥

Verse 84

अदीर्घेणैव कालेन प्राप्नुवन्ति परां गतिम् ॥ आख्यानानां महाख्यानं शान्तीनां शान्तिरुत्तमा ॥

अदीर्घेणैव कालेन ते परां गतिं प्राप्नुवन्ति। एष आख्यानानां महाख्यानं, शान्तीनां शान्तिरुत्तमा॥

Verse 85

धर्माणां परमो धर्मो द्युतिनां परमा द्युतिः ॥ लाभानां परमो लाभः क्रियाणां परमा क्रिया ॥

धर्माणां परमो धर्मोऽयं, द्युतिनां परमा द्युतिः। लाभानां परमो लाभः, क्रियाणां परमा क्रिया॥

Verse 86

यदीच्छेत्परमां सिद्धिं मम लोकं स गच्छति ॥ य एतत्पठते भद्रे कल्यमुत्थाय मानवः ॥

यः परमां सिद्धिमिच्छेत् स मम लोकं गच्छति। भद्रे, य एतत् पठति प्रातःकाले उत्थाय मानवः॥

Verse 87

सकुल्यास्तारितास्तेन सप्त सप्त च सप्त च ॥ एतत्ते कथितं भद्रे द्वारकायाः सुनिश्चितम् ॥

सकुल्यास्तारितास्तेन सप्त सप्त च सप्त च। एतत्ते कथितं भद्रे द्वारकायाः सुनिश्चितम्॥

Verse 88

उचितेनोपचारेण किमन्यत्परिपृच्छति ॥

उचितेनोपचारेण सादरं किमन्यत् परिपृच्छति॥

Verse 89

श्रुतीनां परमं श्रेष्ठं तपसा च परं तपः ॥ एतन्मरणकालेऽपि मा कदाचित्तु विस्मरेत् ॥

श्रुतीषु परमं श्रेष्ठं, तपसां च परं तपः। एतन्मरणकालेऽपि कदाचिन्मा विस्मरेत्॥

Verse 90

भविष्यति वरारोहे ईश्वरः सदृशो मम ॥ दुर्वासा इति विख्यातः शपिष्यति कुलं मम ॥

भविष्यति वरारोहे ईश्वरः सदृशो मम। दुर्वासा इति विख्यातः शपिष्यति कुलं मम॥

Verse 91

श्रुत्वा दुर्वाससः शापं ते च सर्वे कुमारकाः ॥ शापेन संतप्तधियो मामूचुर्भयसंयुताः ॥

श्रुत्वा दुर्वाससः शापं ते च सर्वे कुमारकाः। शापेन संतप्तधियो मामूचुर्भयसंयुताः॥

Verse 92

ते लभन्ते परां सिद्धिं मम कर्मणि संस्थिताः ॥ प्रभासमिति विख्यातं तस्मिंस्तीर्थे परे मम ॥

ते लभन्ते परां सिद्धिं मम कर्मणि संस्थिताः। प्रभासमिति विख्यातं तस्मिंस्तीर्थे परे मम॥

Verse 93

शक्रलोकं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु ॥

शक्रलोकं परित्यज्य मम लोकं स गच्छति। तत्राश्चर्यं महाभागे कथ्यमानं मया शृणु॥

Verse 94

वारुणं लोकमुत्सृज्य मम लोके महीयते ॥ तत्राश्चर्यं प्रवक्ष्यामि हंसकुण्डे यशस्विनि ॥

वारुणं लोकं परित्यज्य मम लोके स महीयते । तत्र हंसकुण्डे यशस्विनि आश्चर्यं प्रवक्ष्यामि ॥

Verse 95

पञ्च धाराः पतन्त्यत्र मणिपूरसमाश्रिताः ॥ तत्राभिषेकं कुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥

अत्र पञ्च धाराः पतन्ति मणिपूरसमाश्रिताः । पञ्चकालोषितो नरस्तत्राभिषेकं कुर्यात् ॥

Verse 96

तत्राभिषेकं कुर्वीत षष्ठकालोषितो नरः ॥ गच्छेत्तु सोमलोकं तु कृतकृत्यो न संशयः ॥

षष्ठकालोषितो नरस्तत्राभिषेकं कुर्यात् । स कृतकृत्यो न संशयः सोमलोकं गच्छेत् ॥

Verse 97

तस्य पश्चिमपार्श्वे तु बिल्वश्चैव महाद्रुमः ॥ चतुर्विंशतिद्वादश्यां स पुष्यति च निष्कलम् ॥

तस्य पश्चिमपार्श्वे तु बिल्वो महाद्रुमः स्थितः । चतुर्विंशतिद्वादश्यां स निष्कलं पुष्यति ॥

Verse 98

सर्वभागवतप्रीतिं समुद्रतटमाश्रितः ॥ अहं रामेण सहितः सा चाप्येकादशी शुभा ॥

समुद्रतटमाश्रित्य सर्वभागवतप्रीतिं जनयति । अहं रामेण सहितस्तत्रास्मि; सा च शुभैवैकादशी ॥