Adhyaya 148: The Greatness of Stutasvāmi: Varāha’s Disclosure of the Bhūtagiri Sacred Landscape and Its Ethical Discipline

Verse 1

अथ स्तुतस्वामिमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ गोनिष्क्रमणमाहात्म्यं श्रुत्वा गुह्यमनुत्तमम् ॥ विस्मयं परमं गत्वा सर्वरत्नविभूषिता

ఇప్పుడు స్తుతస్వామి మహాత్మ్యం. సూతుడు పలికెను—గోనిష్క్రమణమనే గోప్యమైన, అనుత్తమమైన మహాత్మ్యాన్ని విని, సర్వరత్నాలతో అలంకృతమైన ఆమె పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనైంది.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ अहो गवां हि माहात्म्यं तव चैवं श्रुतं मया ॥ यच्छ्रुत्वा अहं जगन्नाथ जातास्मि परिनिर्वृता

ధరణి పలికెను—అహో! గోవుల మహాత్మ్యాన్ని మీ నుండి ఇలా విన్నాను. ఓ జగన్నాథా, అది విని నేను పరమ తృప్తి, శాంతిని పొందాను.

Verse 3

एवमेव परं गुह्यं ब्रूहि नारायण प्रभो ॥ अस्मात्क्षेत्रात्परं देव यदि क्षेत्रं विशिष्यते

అదేవిధంగా, ఓ ప్రభూ నారాయణా, పరమ గోప్యమైన విషయాన్ని చెప్పండి. ఓ దేవా, ఈ క్షేత్రం కంటే విశిష్టమైన మరొక క్షేత్రం ఉంటే, ఈ స్థలానికి ఆపైన దానిని తెలియజేయండి.

Verse 4

श्रीवराह उवाच ॥ अहं नारायणो देवः सर्वधर्मव्यपाश्रयः ॥ मात्सर्यं चैव मे नास्ति तेनाहं परमः प्रभुः

శ్రీ వరాహుడు పలికెను—నేను నారాయణ దేవుడను, సమస్త ధర్మాలకు ఆశ్రయము. నాలో ఈర్ష్య లేదు; అందువల్ల నేనే పరమ ప్రభువు.

Verse 5

एतच्छास्त्रं महाभागे प्रयुक्तं लीलया मया ॥ वराहरूपमादाय सर्वभागवतप्रियम् ॥

ఓ మహాభాగ్యవతీ, ఈ శాస్త్రాన్ని నేను లీలగా ప్రవర్తింపజేశాను. వరాహరూపాన్ని ధరించి, సమస్త భాగవత భక్తులకు ప్రియమైన వచనాన్ని నేను పలుకుతున్నాను.

Verse 6

धरण्युवाच ॥ यथा यथा भाषसि धर्मकारणमिदं वचो धर्मविनिश्चयं महत् ॥ तथा तथा देव वराहाप्रमेयं हृद्यं मनो भावयसे जनार्दन ॥

ధరణి పలికింది—మీరు ధర్మకారణమైన ఈ మహత్తర ధర్మనిశ్చయ వాక్యాన్ని ఎంతెంతగా పలుకుతారో, అంతంతగా, ఓ దేవ జనార్దన, హృదయానందకరంగా మీరు మనస్సును అప్రమేయ వరాహుని వైపు మరింతగా మళ్లిస్తారు।

Verse 7

ततो महीवचः श्रुत्वा धर्मश्रेष्ठी महामनाः ॥ वराहरूपी भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

అప్పుడు మహీ (భూమి) మాటలు విని, ధర్మంలో శ్రేష్ఠుడైన మహామనస్కుడు, వరాహరూప భగవాన్ వసుంధరను ప్రత్యుత్తరం పలికాడు।

Verse 8

श्रीवराह उवाच ॥ साधु भूमे महाभागे मम कर्मव्यवस्थिते ॥ कथयिष्याम्यहं ह्येवं गुह्यं लोकसुखावहम् ॥

శ్రీవరాహుడు పలికాడు—ఓ భూమి, మహాభాగ్యవతీ, నా కార్యంలో స్థిరమైనదానా! శుభం; లోకసుఖాన్ని కలిగించే ఈ గూఢ ఉపదేశాన్ని నేను నిజంగా ఈ విధంగా వివరిస్తాను।

Verse 9

स्तुतस्वामीति विख्यातं गुह्यं क्षेत्रं परं मम ॥ ह्यपरं युगमासाद्य तत्र स्थास्यामि सुन्दरि ॥

‘స్తుతస్వామి’ అని ప్రసిద్ధమైన నా పరమ గూఢ క్షేత్రం ఉంది; ఓ సుందరీ, తరువాతి యుగం వచ్చినప్పుడు ఆ కాలంలో అక్కడికి చేరి నేను అక్కడే నివసిస్తాను।

Verse 10

पञ्च तस्य शिष्यास्च भविष्यन्ति विचक्षणाः ॥ ऋषयो धर्मसंयुक्ता मत्प्रसादाद्बलाश्रिताः ॥

అతనికి ఐదుగురు శిష్యులు కలుగుతారు—విచక్షణులైన ఋషులు, ధర్మసంపన్నులు—నా ప్రసాదం వల్ల లభించిన బలాన్ని ఆశ్రయించినవారు।

Verse 11

ते मां संस्थापयिष्य्पन्ति धर्ममूर्तिं महीगताम् ॥ शाण्डिल्यो जाजलिश्चैव कपिलश्चोपसायकः ॥

వారు నన్ను—ధర్మమూర్తిని—భూమిపై ప్రతిష్ఠిస్తారు: శాండిల్యుడు, జాజలి, కపిలుడు మరియు ఉపసాయకుడు।

Verse 12

भृगुश्चैव महाभागे मम मार्गानुसारिणः ॥ ते च प्रसन्नमनस आत्मदृष्टान्तदर्शिनः ॥

భృగువూ, ఓ మహాభాగే—నా మార్గానుసారులు; వారు ప్రసన్నమనస్సుతో తమ ఆత్మానుభవంలో దృష్టాంతసత్యాలను దర్శిస్తారు।

Verse 13

स्वयं ज्ञानप्रभावेण भासयिष्यन्ति मां सदा ॥ सङ्कर्षणो वासुदेवो प्रद्युम्नो ह्यनिरुद्धकः ॥

వారు జ్ఞానప్రభావంతోనే నన్ను ఎల్లప్పుడూ ప్రకాశింపజేస్తారు—సంకర్షణ, వాసుదేవ, ప్రద్యుమ్న మరియు అనిరుద్ధ।

Verse 14

गच्छता बहुकालेन मम कर्मपरायणः ॥ ततो दीर्घेण कालेन इज्यापूर्वस्थितेन च ॥

ఎక్కువ కాలం గడిచినప్పుడు, నా కార్యంలో పరాయణుడైనవాడికి; తరువాత దీర్ఘకాలానంతరం, మరియు పూజా-పూర్వస్థాపనతో (వాక్యం కొనసాగుతుంది)।

Verse 15

वरं तेषां प्रदास्यामि यो यस्य हृदि संस्थितः ॥ ते प्रवक्ष्यन्ति मां देवि आत्मशास्त्रव्यवस्थिताः ॥

వారికి వారి హృదయంలో స్థితమైనదే వరంగా నేను ప్రసాదిస్తాను. ఓ దేవి, ఆత్మశాస్త్ర నియమాలలో స్థిరులై వారు నన్ను ప్రకటిస్తారు।

Verse 16

आत्मशास्त्रं प्रतिष्ठेत यत्र धर्मः सुनिष्ठितः ॥ भवत्वेतन्निश्चयेन न तु मिथ्या कदाचन ॥

ధర్మము సునిష్ఠితముగా స్థిరపడిన చోట ఆత్మశాస్త్రము దృఢముగా ప్రతిష్ఠింపబడుగాక. ఇది నిశ్చయముగా అట్లే కావుగాక; ఎప్పుడూ అసత్యముగా కాకూడదు.

Verse 17

तव देव प्रसादेन इहलोकः प्रवर्तताम् ॥ तानप्येवं वदिष्यामि शिष्याय भवतां प्रियम् ॥

హే దేవా! నీ ప్రసాదముచేత ఈ లోకం యథావిధిగా నడుచుగాక. శిష్యహితార్థముగా, నీకు ప్రియమైనదానికై, వారికీ నేను ఇదే విధంగా చెప్పుదును.

Verse 18

भविष्यति न संशेहो यतो यूयं मम प्रियाः ॥ सुशिष्याः बाढमित्येवं भविष्यन्ति न संशयः ॥

ఇది తప్పక జరుగును, సందేహమే లేదు; ఎందుకంటే మీరు నాకు ప్రియులు. ‘సుశిష్యులు’ అని నిశ్చయంగా మీరు అవుతారు; సందేహం లేదు.

Verse 19

एवं सर्वेषु शास्त्रेषु वाराहं घृतसम्मितम् ॥ वाराहं ज्ञानमुत्सृज्य महाभागं महौजसम् ॥

ఇలా సమస్త శాస్త్రాలలో వారాహోపదేశము ఘృతసమానమైన సారముగా చెప్పబడును. ఆ మహాభాగ్యమైన, మహౌజస్సుగల వారాహజ్ఞానమును విసర్జించి…

Verse 20

एवं समं मया चैव ह्यात्मना परिभाषितम् ॥ ते प्रणामं करिष्यन्ति सिद्धिं प्राप्स्यन्ति वै पराम् ॥

ఇలా సమంగా నేను—నిజంగా ఆత్మసాక్ష్యముతో—వివరించితిని. వారు ప్రణామము చేయుదురు మరియు నిశ్చయంగా పరమసిద్ధిని పొందుదురు.

Verse 21

महाज्ञानमिदं सूक्ष्मं भूमे भक्तेषु दृश्यते ॥ शास्त्राणां परमं शास्त्रं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥

హే భూమీ! ఈ మహత్తరమైన సూక్ష్మ జ్ఞానం భక్తులలో దర్శనమిస్తుంది. ఇది శాస్త్రాలలో పరమ శాస్త్రం, సమస్త సంసారబంధనమునకు మోక్షసాధనం.

Verse 22

किञ्चिदन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ शास्त्रमेतन्महाभागे स्थूलकर्म महौजसम् ॥

నేను ఇంకొంత చెప్పుదును; హే వసుంధరా, దానిని వినుము. హే మహాభాగే! ఈ శాస్త్రం స్థూలకర్మ (వ్యవహారక్రియ) విషయమై, మహాశక్తిమంతమైనది.

Verse 23

केचित्तरन्ति ज्ञानेन केचित्कर्मणि निष्ठिताः ॥ केचिद्यथेष्टं सुश्रोणि केचिद्दानेन कर्मणा ॥

కొంతమంది జ్ఞానముచేత తరించుదురు, కొంతమంది కర్మమందు నిష్ఠగలవారు. హే సుశ్రోణి! కొంతమంది యథేచ్ఛగా నడుచుదురు, మరికొందరు దానరూప కర్మముచేత పురోగమించుదురు.

Verse 24

केचिद्योगबलं भुक्ता पश्यन्ति मम संस्थितम् ॥ विधिपूर्वं तु मे किञ्चिन्नराः पश्यन्ति निष्ठिताः ॥

కొంతమంది యోగబలాన్ని ఆశ్రయించి నా స్థితమైన సన్నిధిని దర్శించుదురు. అయితే కొంతమంది నిష్ఠగల మనుష్యులు విధిపూర్వక ఆచరణచేత నా కొంత భాగాన్ని అనుభవించుదురు.

Verse 25

सर्वधर्मकराः केचित्सर्वाशाः सर्वविक्रयाः ॥ ते मां पश्यन्ति वै भूमे एकचित्त व्यवस्थिताः ॥

కొంతమంది అన్ని విధాల ధర్మకర్మలు చేయుదురు; కొంతమంది సమస్త ఆశలలో లీనమై అన్ని రకాల లావాదేవీలలో నిమగ్నమై ఉంటారు. అయినా హే భూమీ! ఏకచిత్తంగా స్థితులైనవారే నన్ను నిజంగా దర్శించుదురు.

Verse 26

एवमेतन्महाशास्त्रं देवि संसारमोक्षणम् ॥ मम भक्तव्यवस्थायै प्रयुक्तं परमं प्रियम् ॥

హే దేవీ, ఈ మహాశాస్త్రం సంసారమోక్షానికి ఉపాయము; నా భక్తుల యథావిధి వ్యవస్థ కొరకు, నాకు పరమప్రియమై ఇది ప్రవర్తింపబడింది।

Verse 27

ते तथा च प्रवक्ष्यन्ति यच्च यस्याभिरोचते ॥ अन्यथान्यस्य दृष्टानामृषिभिर्यत्प्रयोजितम् ॥

మరియు వారు అలాగే వివరిస్తారు—ప్రతి ఒక్కరికీ ఏది నచ్చుతుందో దాని ప్రకారం; ఋషులు నియమించినది వేర్వేరు వారికి వేర్వేరుగా దర్శనమవుతుంది।

Verse 28

मत्प्रसादेन ते सर्वे सिद्धिं यास्यन्ति मत्पराम् ॥ मम शिष्येषु येषां च मात्सर्योपहतात्मनाम् ॥

నా ప్రసాదముచేత వారు అందరూ సిద్ధిని పొందుతారు—ఆ సిద్ధి నాపై పరాయణమైనది. కానీ నా శిష్యుల పట్ల ఈర్ష్యచేత గాయపడిన మనస్సు కలవారికి (ఫలము భిన్నము).

Verse 29

मच्छास्त्रे च भवेद्दोषस्तेषामत्र पुनर्भवः ॥ मात्सर्यं ये च कुर्वन्ति मद्धर्मपरमे जने ॥

నా శాస్త్ర విషయములో వారికి దోషము కలుగుతుంది, మరియు ఇక్కడనే పునర్జన్మ పొందుతారు. నా ధర్మములో పరాయణుడైన జనుని పట్ల ఈర్ష్య చేయువారు—

Verse 30

तेषां नायं परो लोको मात्सर्योपहतात्मनाम् ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

ఈర్ష్యచేత గాయపడిన మనస్సు కలవారికి ఆ పరలోకము (ఉన్నత లోకము) లేదు. ఇంకా నేను నీకు మరొకటి చెప్పుదును—హే వసుంధరా, అది వినుము।

Verse 31

मम मार्गानुसारेण परं गुह्यं मम प्रिये ॥ शास्त्रवन्तो विनीताश्च बहुदोषविवर्जिताः ॥

నా మార్గానుసారంగా, ఓ ప్రియతమా, ఇది పరమ గోప్యమైన రహస్యం. శాస్త్రజ్ఞులు, వినయశీలులు, అనేక దోషాల నుండి విముక్తులు—

Verse 32

यस्तु मात्सर्यसंयुक्तो न स पश्यति मां क्वचित् ॥ बहुकर्मसमायुक्ता दानाध्ययननिष्ठिताः ॥

కాని ఈర్ష్యతో కూడినవాడు నన్ను ఎక్కడా చూడడు. (అయినా వారు) అనేక కర్మల్లో నిమగ్నులై, దానం మరియు అధ్యయనంలో నిష్ఠగలవారై—

Verse 33

तपसा ज्ञानयुक्ता वा नित्यं कर्मसु चोद्यताः ॥ अनेन हि स्वभावेन मात्सर्यं चैव कुर्वते ॥

తపస్సు, జ్ఞానంతో యుక్తులైనా, లేదా నిత్యం కర్మల వైపు ప్రేరితులైనా—ఈ స్వభావం వల్లనే వారు నిజంగా ఈర్ష్యను ఆచరిస్తారు.

Verse 34

न ते पश्यन्ति मां भूमे मायया परिदूषिताः ॥ न कर्त्तव्यं ततः सर्वैर्मात्सर्यं धर्मघातकम् ॥ मम शास्त्रपरेणेह यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥

ఓ భూమీ, మాయచేత కలుషితులై వారు నన్ను చూడరు. కాబట్టి ధర్మాన్ని నాశనం చేసే ఈర్ష్యను ఎవ్వరూ ఆచరించకూడదు; ఇక్కడ నా శాస్త్రంలో పరాయణుడై ఎవడు పరమగతిని కోరుతాడో అతనికి ఇది తగదు.

Verse 35

ते तु मात्सर्यार्दोषेण नष्टाचाराः पतन्त्यधः ॥ मात्सर्यं सर्वनाशाय मात्सर्यं धर्मनाशकम् ॥

కాని వారు ఈర్ష్య అనే దోషంతో బాధితులై, సదాచారాన్ని కోల్పోయి అధోగతికి పడిపోతారు. ఈర్ష్య సంపూర్ణ నాశనానికి కారణం; ఈర్ష్య ధర్మనాశకము.

Verse 36

एतद्गुह्यं महाभागे न जानन्ति मनीषिणः ॥ मात्सर्यस्य तु दोषेण बहवो निधनं गताः ॥

ఓ మహాభాగే! ఇది ఒక గుహ్యమైన తత్త్వం; పండితులకూడా దీనిని గ్రహించరు. ఈర్ష్య దోషం వల్ల అనేకులు నాశనానికి చేరారు.

Verse 37

तत्राश्चर्यं महाभागे शृणु भूतगिरौ मम ॥ आयसी प्रतिमा तत्र ह्यभेद्या चैव दृश्यते ॥

ఓ మహాభాగే! నా భూతగిరిలో ఉన్న ఒక ఆశ్చర్యాన్ని విను—అక్కడ ఇనుము ప్రతిమ కనిపిస్తుంది; అది నిజంగా భేదించలేనిది.

Verse 38

ब्रुवन्ति केचित्कांस्येति आयसीत्यपरेऽब्रुवन् ॥ पाषाणीत्यपरे केचिदन्ये वज्रमयीति च ॥

కొంతమంది అది కాంస్యమని అంటారు; మరికొందరు అది ఇనుముదని చెప్పారు. ఇంకొందరు అది రాతిదని, మరికొందరు వజ్రమయమని కూడా అంటారు.

Verse 39

ऊर्ध्वं वा यदि वाऽधो वा ये कुर्वन्ति ममार्चनम् ॥ तथापि मां संस्पृशन्ति शिरोमध्ये तु सुन्दरी ॥

ఎవరైతే పైవైపు గానీ కిందవైపు గానీ, ఏ విధంగా అయినా, నా అర్చన చేస్తారో—అయినా, ఓ సుందరీ, వారు శిరోమధ్యంలో నన్ను స్పర్శిస్తారు.

Verse 40

ये तु पश्यन्ति मां भूमे मणिपूरगिरौ स्थितम् ॥ स्तुवन्त्याचार्यवन्तश्च मत्प्रसादत्सु संयताः ॥

కానీ ఓ భూమీ! మణిపూరగిరిపై స్థితుడైన నన్ను చూసి, నన్ను స్తుతించే వారు—ఆచార్యుల మార్గదర్శకత్వంతో, నా ప్రసాదాన్ని పొందుటలో నియమశీలులు—ప్రశంసనీయులు.

Verse 41

आचार्याणां गुणान्भुक्त्वा मम कर्मपथे स्थिताः ॥ सर्वकिल्बिषमुक्ताश्च यान्ति ते परमां गतिम् ॥

ఆచార్యుల గుణాలను స్వీకరించి, నా కర్మమార్గంలో స్థిరంగా ఉండి, సమస్త పాపాల నుండి విముక్తులై వారు పరమగతిని పొందుతారు।

Verse 42

तस्मिन्क्षेत्रे महाभागे अस्ति गुह्यं परं मम ॥ पञ्चारुमेति विख्यातमुत्तरां दिशमाश्रितम् ॥

హే మహాభాగా! ఆ పుణ్యక్షేత్రంలో నా పరమ గుహ్యస్థానం ఉంది; అది ‘పంచారుమ’ అని ప్రసిద్ధి, ఉత్తర దిశలో స్థితమై ఉంది।

Verse 43

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥ मोदते नन्दने दिव्ये ह्यप्सरोभिः समाकुले ॥

అక్కడ మనిషి స్నానం చేయాలి; ఐదు కాలాలు/అవధులు నివసించిన తరువాత, అప్సరసులతో నిండిన దివ్య నందనవనంలో ఆనందిస్తాడు।

Verse 44

अथात्र मुञ्चते प्राणान्कृतकृत्यो भवेन नरः ॥ नन्दनं वनमुत्सृज्य मम लोकं च गच्छति ॥

అప్పుడు ఇక్కడ అతడు ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు; ఆ మనిషి కృతకృత్యుడవుతాడు. నందనవనాన్ని విడిచి నా లోకానికి కూడా వెళ్తాడు।

Verse 45

भृगुकुण्डेति विख्यातमत्र गुह्यं परं मम ॥ मम दक्षिणपार्श्वे तु अदूरादर्धयोजनात् ॥

ఇక్కడ ‘భృగుకుండ’ అని ప్రసిద్ధమైన నా పరమ గుహ్య తీర్థం ఉంది; అది నా దక్షిణ పార్శ్వంలో, దూరం కాక, అర్ధ యోజన దూరంలో ఉంది।

Verse 46

ध्रुवो यत्र तु तिष्ठेत मेरुशृङ्गे शिलोच्चये ॥ तत्र मोदति सुश्रोणि अप्सरोभिर्यथासुखम् ॥

ధ్రువుడు మేరు పర్వతంలోని ఎత్తైన శిలాశిఖరంపై నివసించే చోట, ఓ సుశ్రోణి, అక్కడ అతడు అప్సరసలతో కలిసి యథాసుఖంగా ఆనందిస్తాడు।

Verse 47

अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम कर्मपथे स्थितः ॥ ध्रुवलोकं परित्यज्य मम लोके महीयते ॥

తర్వాత నా కర్మపథంలో స్థిరుడై ఇక్కడ ప్రాణాలను విడిచినవాడు ధ్రువలోకాన్ని విడిచి నా లోకంలో మహిమింపబడతాడు।

Verse 48

मणिकुण्डेति विख्यातं तत्र गुह्यं परं मम ॥ मणयो यत्र दृश्यन्ते अनेकालयसंस्थिताः ॥

అక్కడ ‘మణికుండ’ అని ప్రసిద్ధమైన నా పరమ గుహ్యస్థానం ఉంది; అక్కడ అనేక ఆలయాలలో స్థితమైన మణులు దర్శనమిస్తాయి।

Verse 49

अगाधं तं हृदं भद्रे देवानामपि दुर्लभम् ॥ विस्मयं किं पुनस्तत्र मलयश्चञ्चलः स्थितः ॥

ఓ భద్రే, ఆ హ్రదం అగాధమైనది, దేవులకు కూడా దుర్లభం; అటువంటి చోట చంచలమైన మలయ వాయువు ఉండటం ఏమి ఆశ్చర్యం?

Verse 50

तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चकालोषितो नरः ॥ रत्नभागी भवेद्वीरो राजलक्षणसंयुतः ॥

అక్కడ ఐదు కాలాలు నివసించిన మనిషి స్నానం చేయాలి; ఆ వీరుడు రత్నభాగి అవుతాడు మరియు రాజలక్షణాలతో యుక్తుడవుతాడు।

Verse 51

अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम कर्मपथे स्थितः ॥ छित्त्वा वै सर्वसंसारं मम लोकं प्रपद्यते ॥

అనంతరం నా కర్మమార్గంలో స్థితుడై ఇక్కడ ప్రాణాలను విడిచినవాడు, నిజంగా సమస్త సంసారచక్రాన్ని ఛేదించి నా లోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 52

सुगुह्यं पूर्वपार्श्वेन मम क्षेत्रस्य सुन्दरि ॥ अदूरतस्त्रिक्रोशेन परिमाणं विधीयते ॥

ఓ సుందరీ, నా క్షేత్రం తూర్పు వైపున ఒక అత్యంత గుప్త స్థలం ఉంది; అది దూరం కాదు, దాని పరిమాణం మూడు క్రోశాలుగా నిర్ణయించబడింది.

Verse 53

तत्र स्नानं तु कुर्वीत मम लोकं स गच्छति ॥ धूतपापेति विख्यातं तत्र गुह्यं परं मम ॥

అక్కడ తప్పక స్నానం చేయాలి; అతడు నా లోకానికి వెళ్తాడు. అక్కడ ‘ధూతపాప’ అని ప్రసిద్ధమైన నా పరమ గుప్త తీర్థం ఉంది.

Verse 54

पञ्चक्रोशाददूराद्वै मम क्षेत्रस्य पश्चिमे ॥ तत्र कुण्डं महाभागे मम तद्रोचते जलम् ॥

ఓ మహాభాగ్యవతీ, నా క్షేత్రం పశ్చిమ వైపున ఐదు క్రోశాల దూరంలో, దూరం కాకుండా, అక్కడ ఒక కుండం ఉంది; ఆ నీరు నాకు ప్రీతికరం.

Verse 55

धुन्वानो दुष्करं कर्म पञ्चभूतात्मनिष्ठितम् ॥ कृतोदकस्तत्र भद्रे धूतपापो यशस्विनि

పంచభూతమయ దేహంలో స్థితుడై అతడు దుష్కర కర్మను ఆచరిస్తాడు; ఓ భద్రే, ఓ యశస్వినీ, అక్కడ ఉదకకర్మను పూర్తిచేసినవాడి పాపం కడుగబడుతుంది.

Verse 56

गत्वेन्द्रलोकं सुश्रोणि देवैः सह स मोदते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम कर्मपरायणः

ఇంద్రలోకానికి వెళ్లి, ఓ సుశ్రోణీ, అతడు దేవులతో కలిసి అక్కడ ఆనందిస్తాడు; తరువాత ఇక్కడ, నా విధానంలో నిమగ్నుడై తన ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడు.

Verse 57

इन्द्रलोकं परित्यज्य मम लोकं प्रपद्यते ॥ तत्राश्चर्यं महाभागे धूतपापे शृणुष्व मे

ఇంద్రలోకాన్ని విడిచి అతడు నా లోకాన్ని చేరుతాడు. అక్కడ ఒక ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఉంది, ఓ మహాభాగ్యవతీ—ఓ ధూతపాపే—నా మాట విను.

Verse 58

वर्त्तते च विशालाक्षि मणिपूरे गिरौ मम ॥ तावन्न पतते धारा यावत्पापं न धूयते

మరియు, ఓ విశాలాక్షీ, మణిపూరమనే నా పర్వతంపై ఒక ధార ఉంది; పాపం కడుగబడే వరకు ఆ ప్రవాహం కిందకు పడదు.

Verse 59

धूते पापे च सुश्रोणि धारा च पतति क्षितौ ॥ एवं तत्र विशालाक्षि वृक्षमश्वत्थमिश्रितम्

పాపం కడుగబడినప్పుడు, ఓ సుశ్రోణీ, ఆ ధార భూమిపై పడుతుంది. అలాగే అక్కడ, ఓ విశాలాక్షీ, అశ్వత్థంతో సంబంధమైన ఒక వృక్షం ఉంది.

Verse 60

धूतपापं न प्रविशेत्प्रविशत्यामले नरे ॥ तस्मिन्क्षेत्रे वरारोहे समन्तात्पञ्चयोजने

పాపం కడుగుకోని వాడు ప్రవేశించకూడదు; నిర్మలుడైన నరుడికే ప్రవేశం. ఆ క్షేత్రంలో, ఓ వరారోహే, అన్ని దిక్కులా ఐదు యోజనాల (విస్తీర్ణం) ఉంది.

Verse 61

यत्र तिष्ठाम्यहं देवि पश्चिमां दिशमाश्रितः ॥ तत्र चामलकं भद्रे अदूरादर्धयोजनात्

హే దేవీ, నేను పశ్చిమ దిశను ఆశ్రయించి నివసించే చోట, హే భద్రే, అర్ధయోజన దూరంలో సమీపంగా ఒక ఆమలక (ఉసిరి) వృక్షం ఉంది।

Verse 62

मम चैव प्रभावेण सर्वकालफलोदयम् ॥ तत्र कश्चिन्न जानाति पापकर्मा नराधमः

మరియు నా ప్రభావం వల్ల అక్కడ సర్వకాలమూ ఫలోదయం జరుగుతుంది; అయినా అక్కడ ఒక పాపకర్మి, నరాధముడు, దీనిని గుర్తించడు।

Verse 63

भक्तं भागवतं शुद्धं मम कर्मव्यवस्थितम् ॥ उपोष्य च त्रिरात्राणि श्रद्धधानो जितेन्द्रियः

భక్తుడు, శుద్ధ భాగవతుడు, నా విధించిన ఆచారంలో స్థిరుడై—శ్రద్ధతో, ఇంద్రియనిగ్రహంతో—మూడు రాత్రులు ఉపవాసం చేసి।

Verse 64

एकचित्तेन गन्तव्यं धृतिं कृत्वा सुपुष्कलाम् ॥ यत्तत्र लभते भद्रे फलमामलकं शुभम्

ఏకాగ్రచిత్తంతో, సమృద్ధమైన ధైర్యాన్ని ధరించి వెళ్లాలి. హే భద్రే, అక్కడ లభించే శుభఫలం—ఆమలక ఫలపుణ్యం—మహత్తరమైనది।

Verse 65

पञ्चरात्रेण लभते तस्मिन्भूतगिरौ मम ॥ ततो हरिवचः श्रुत्वा सा मही संहितव्रता ॥

నా ఆ భూతగిరిపై ఐదు రాత్రుల్లోనే అది లభిస్తుంది. ఆపై హరి వచనాన్ని విని, ఆ భూమి తన వ్రతంలో దృఢంగా నిలిచింది।

Verse 66

पुनर्नारायणं तत्र प्रोवाच विनयान्विता ॥ स्तुतस्वामी श्रुतोऽसि त्वं तत्र स्थानानि यानि च ॥

మళ్లీ వినయంతో ఆమె అక్కడ నారాయణునితో పలికింది— “మీరు ‘స్తుతస్వామి’గా ప్రసిద్ధులు; అక్కడ ఉన్న స్థలాలు ఏవో అవి కూడా నాకు చెప్పండి।”

Verse 67

एतन्नामनिर्वुक्तिं त्वं वक्तुमर्हसि साम्प्रतम् ॥

“ఈ పేరుకు సంబంధించిన నిరుక్తి (వ్యుత్పత్తి) మీరు ఇప్పుడు వివరించవలసినది.”

Verse 68

श्रीवराह उवाच ॥ भूमे हित्वा तु संसारान्ये चान्ये देवकण्टकाः ॥ द्वापरे युगमासाद्य यत्र स्थास्यामि सुन्दरि ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను— “ఓ భూమీ! సంసారబంధాలను, అలాగే దేవులకు ‘కంటకులు’ అయిన ఇతరులను కూడా విడిచి, ద్వాపరయుగం వచ్చినప్పుడు, ఓ సుందరీ, నేను ఆ స్థలంలో నివసిస్తాను।”

Verse 69

ततोऽमरैश्च ब्रह्माद्यैर्बहुभिर्मन्त्रवादिभिः ॥ स्तुतिं कर्त्तुं समारब्धं मणिपूराश्रितस्य मे ॥

అనంతరం బ్రహ్మాది అమరులు, మంత్రపాఠంలో నిపుణులైన అనేకులు, మణిపూరంలో నివసిస్తున్న నన్ను స్తుతించుటకు ఆరంభించారు।

Verse 70

ततो मां नारदो देवि असितो देवलस्तथा ॥ पर्वतश्च महाभागे मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥

అనంతరం, ఓ దేవీ, నారదుడు, అసితుడు, దేవలుడు, అలాగే పర్వతుడూ—ఓ మహాభాగ్యవతీ—భక్తితో నా సేవలో నిలిచియున్నారు।

Verse 71

नाम कुर्वन्ति मे तत्र मणिपूरगिरौ ततः ॥ स्तुतस्वामीति विख्यातं मम कर्मव्यपाश्रितम् ॥

అక్కడ మణిపూరగిరిపై వారు అప్పుడే నాకు నామకరణం చేశారు; నా కర్మాధారంగా నేను ‘స్తుతస్వామి’ అని ప్రసిద్ధుడనయ్యాను।

Verse 72

एतत्ते कथितं भद्रे निरुक्तिकरणं मया ॥ त्वया पृष्टं हि यद्भद्रे सर्वभागवतप्रियम् ॥

హే భద్రే, దీనికి సంబంధించిన నిరుక్తి-వ్యాఖ్యను నేను నీకు చెప్పాను. ఎందుకంటే హే భద్రే, నీవు అడిగింది సమస్త భాగవత భక్తులకు ప్రియమైనది.

Verse 73

एतानि भूमे गुह्यानि तत्र भूतगिरौ मम ॥ श्रद्धधानेन मर्त्येन श्रोतव्यं नात्र संशयः ॥

హే భూమీ, ఈ విషయాలు అక్కడ నా భూతగిరిలో గూఢమైనవి. శ్రద్ధగల మానవుడు వీటిని తప్పక వినవలెను—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 74

एतत्ते कथितं भद्रे सर्वधर्मव्यपाश्रयम् ॥ श्रीस्तुतस्वामिमाहात्म्यं किमन्यत्परिपृच्छसि ॥

హే భద్రే, సమస్త ధర్మాలకు ఆధారమైన శ్రీ స్తుతస్వామి మహాత్మ్యాన్ని నేను నీకు చెప్పాను. ఇక మరేమి వివరంగా అడగదలచుకున్నావు?

Verse 75

पुत्रोऽहं वसुदेवस्य देवक्या गर्भसम्भवः॥ वासुदेव इति ख्यातः सर्वदानवसूदनः॥

నేను వసుదేవుని కుమారుణ్ని, దేవకీ గర్భసంభవుడను. ‘వాసుదేవ’ అని ఖ్యాతి పొందినవాడను, సమస్త దానవసేనలను సంహరించువాడను.

Verse 76

तदेतॆ प्रवदिष्यन्ति सर्वभागवतप्रियम्॥ यथा च मथ्यमानाद्वै दध्नश्चोद्ध्रियते घृतम्॥

వారు దీనిని—సర్వ భక్తులకు ప్రియమైనదిగా—ప్రకటిస్తారు; దధిని మథిస్తే నెయ్యి వెలికితీయబడినట్లుగా.

Verse 77

तद्युगस्य प्रभावेण भूमे कुर्वन्ति मानवाः॥ तैः स्वशिष्यैः समं देवि ये शास्त्रविनियोजिताः॥

ఆ యుగ ప్రభావంతో, ఓ భూమీ, మనుష్యులు అలాగే ప్రవర్తిస్తారు; ఓ దేవీ, శాస్త్రాలు నియమించిన ధర్మశాసనంలో ఉన్నవారు తమ శిష్యులతో కలిసి కార్యం చేస్తారు.

Verse 78

एतच्छास्त्रं महाभागे प्रयुक्तं विधिना मया॥ वराहरूपमादाय सर्वभागवतप्रियम्॥

ఓ మహాభాగ్యవతీ, ఈ శాస్త్రాన్ని నేను విధిపూర్వకంగా ప్రతిపాదించాను; వరాహరూపాన్ని ధరించి—సర్వ భక్తులకు ప్రియమైనదిగా.

Verse 79

तत्र स्नानं तु कुर्वीत मम मार्गानुसारकः॥ भूपृष्ठे न तु जायेत कालेन विजितेन्द्रियः॥

అక్కడ నా మార్గాన్ని అనుసరించేవాడు తప్పక స్నానం చేయాలి; కాలక్రమేణ ఇంద్రియాలను జయించినవాడు భూపృష్టంపై మళ్లీ జన్మించడు.

Verse 80

सुवर्णाभं मारकतमगाधं निर्मितं मया॥ तत्र स्नानं प्रकुर्वीत पञ्चभक्तोषितो नरः॥

సువర్ణవర్ణంగా, మరకతసమానంగా, అగాధమైన (తీర్థ/జలాశయం) నేను నిర్మించాను; అక్కడ పంచభక్తితో తృప్తుడైన నరుడు స్నానం చేయాలి.

Verse 81

तत्र गत्वा वरारोहे उदिते च दिवाकरे॥ अथ मध्याह्नवेलायां यदि वा अस्तंगतेऽपि वा॥

హే సుందర నితంబినీ! అక్కడికి వెళ్లి—సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు గానీ, మధ్యాహ్న వేళ గానీ, లేదా అస్తమించినప్పుడైనా గానీ—।

Verse 82

एतत्स्तुतगिरेर्देवि माहात्म्यं कथितं मया॥ द्वापरं युगमासाद्य यत्र स्थास्यामि सुन्दरि॥

హే దేవీ! స్తుతగిరి యొక్క ఈ మహాత్మ్యాన్ని నేను వివరించాను. హే సుందరీ! ద్వాపర యుగం వచ్చినప్పుడు నేను అక్కడే నివసిస్తాను.