Sukta 46
Sukta 9.46
Soma Pavamāna
अयं लघुः पवमानसूक्तः सोमं स्तौति—यः पवित्रे शुद्ध्यन् वेगेन प्रवर्तते, देवानां भोगाय धावति, प्रवहन् च तेजोमयं बलं लभते। अत्र सोमस्य पीडन-परिशोधनक्रिया सजीवम् उपवर्ण्यते—मन्थनदण्डेन दीप्तं सोमं गृह्णन्ति, “गवां” (रश्मीनां/क्षीरस्य) सह मिश्रयन्ति, तस्य च मदकरं वीर्यं विशेषतः इन्द्राय सज्जीकुर्वन्ति। अस्य प्रयोजनं याज्ञिकं च प्रतीकात्मकं च—यज्ञस्य शक्तिवर्धनाय तथा शुद्धोन्नतचेतनायाः प्रकाशनाय।
Mantras
Mantra 1
असृग्रन्देववीतयेऽत्यासः कृत्व्या इव । क्षरन्तः पर्वतावृधः ॥
असृग्रन् देववीतयेऽत्यासः कृत्व्या इव। क्षरन्तः पर्वतावृधः—स्रवन्तो गिरिवत् दृढान् उच्छ्रयान् वर्धयन्ति।
Mantra 2
परिष्कृतास इन्दवो योषेव पित्र्यावती । वायुं सोमा असृक्षत ॥
परिष्कृताः शुचय इन्दवः पित्र्यावतीं योषामिव वायुम्—चलत्प्राणम्—प्रति स्वयमेव प्रससृजिरे।
Mantra 3
एते सोमास इन्दवः प्रयस्वन्तश्चमू सुताः । इन्द्रं वर्धन्ति कर्मभिः ॥
एते सोमास इन्दवः प्रयस्वन्तः चमू-सुताः; ते कर्मभिः—यज्ञकर्मभिः तपोऽनुशासनैश्च—इन्द्रं वर्धयन्ति।
Mantra 4
आ धावता सुहस्त्यः शुक्रा गृभ्णीत मन्थिना । गोभिः श्रीणीत मत्सरम् ॥
आ धावत सुहस्त्यः; मन्थिना शुक्रम् (सोमम्) गृभ्णीत; गोभिः (रश्मिभिः) श्रीणीत, मत्सरं च दृढयत।
Mantra 5
स पवस्व धनंजय प्रयन्ता राधसो महः । अस्मभ्यं सोम गातुवित् ॥
स पवस्व धनंजय प्रयन्ता राधसो महः । अस्मभ्यं सोम गातुवित् ॥
Mantra 6
एतं मृजन्ति मर्ज्यं पवमानं दश क्षिपः । इन्द्राय मत्सरं मदम् ॥
एतं मृजन्ति मर्ज्यं पवमानं दश क्षिपः । इन्द्राय मत्सरं मदम् ॥
Frequently Asked Questions
It describes Soma in the act of purification—rushing forth, being churned and strained, and becoming a bright, powerful drink offered to the gods, especially to Indra.
These are ritual images from Soma preparation: priests handle and churn the juice and mix it with milk (and poetically, with ‘rays’ of light) to strengthen its invigorating potency.
He symbolizes inner purification: raw energies and emotions are refined through discipline into a clear, luminous joy that supports strength, clarity, and inspired power.
Ask anything about Sukta 46 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
