
Sukta 6.44
Bharadvāja (Bārhaspatya) tradition (Mandala 6 is predominantly Bharadvāja)
Indra (with Soma as the empowering offering/power)
Triṣṭubh (probable for RV 6.44; confirm against pada count in critical editions)
ऋग्वेदस्य ६.४४ सूक्तं तीव्रमिन्द्रसूक्तम्। अत्र भारद्वाजो द्रष्टा नवपीडितं सोमं इन्द्रस्य परमं हर्षणीयं मदकरं च निवेदयति; तं यज्ञस्य राजानं धनस्य जयस्य च तेजसः प्रदातारं स्तौति। सूक्ते पुनःपुनः सोमस्य ‘मधु/मद’ इति रसमयः प्रमोदः इन्द्रस्य लोकधारणकर्मभिः संबध्यते—स पथो विवृणोति, रथं बलयति, द्यावापृथिवी ध्रियते यया सा ऋतव्यवस्था स्थापितां करोति।
Mantra 1
यो रयिवो रयिंतमो यो द्युम्नैर्द्युम्नवत्तमः । सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः ॥
यः रयिवो रयिंतमो यो द्युम्नैर्द्युम्नवत्तमः—सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः।
Mantra 2
यः शग्मस्तुविशग्म ते रायो दामा मतीनाम् । सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः ॥
यः शग्मस्तुविशग्म ते रायो दामा मतीनाम्—सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः।
Mantra 3
येन वृद्धो न शवसा तुरो न स्वाभिरूतिभिः । सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः ॥
येन त्वं वृद्धो न शवसा तु॒रो न स्वाभिरूतिभिः—सुतः सोमः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः।
Mantra 4
त्यमु वो अप्रहणं गृणीषे शवसस्पतिम् । इन्द्रं विश्वासाहं नरं मंहिष्ठं विश्वचर्षणिम् ॥
तमु वोऽप्रहणं गृणीषे शवसस्पतिम् । इन्द्रं विश्वासाहं नरं मंहिष्ठं विश्वचर्षणिम् ॥
Mantra 5
यं वर्धयन्तीद्गिरः पतिं तुरस्य राधसः । तमिन्न्वस्य रोदसी देवी शुष्मं सपर्यतः ॥
यं वर्धयन्तीद् गिरः पतिं तुरस्य राधसः । तमिन्न्वस्य रोदसी देवी शुष्मं सपर्यतः ॥
Mantra 6
तद्व उक्थस्य बर्हणेन्द्रायोपस्तृणीषणि । विपो न यस्योतयो वि यद्रोहन्ति सक्षितः ॥
तद्व उक्थस्य बर्हण इन्द्रायोपस्तृणीषणि; विपो न यस्योतयो वि यद्रोहन्ति सक्षितः॥
Mantra 7
अविदद्दक्षं मित्रो नवीयान्पपानो देवेभ्यो वस्यो अचैत् । ससवान्त्स्तौलाभिर्धौतरीभिरुरुष्या पायुरभवत्सखिभ्यः ॥
अविदद्दक्षं मित्रो नवीयान् पपानो देवेभ्यो वस्यो अचैत्। ससवान्त्स्तौलाभिर्धौतरीभिरुरुष्या पायुरभवत्सखिभ्यः॥
Mantra 8
ऋतस्य पथि वेधा अपायि श्रिये मनांसि देवासो अक्रन् । दधानो नाम महो वचोभिर्वपुर्दृशये वेन्यो व्यावः ॥
ऋतस्य पथि वेधा अपायि श्रिये मनांसि देवासो अक्रन्। दधानो नाम महो वचोभिर्वपुर्दृशये वेन्यो व्यावः॥
Mantra 9
द्युमत्तमं दक्षं धेह्यस्मे सेधा जनानां पूर्वीररातीः । वर्षीयो वयः कृणुहि शचीभिर्धनस्य सातावस्माँ अविड्ढि ॥
द्युमत्तमं दक्षं धेह्यस्मे, सेधा जनानां पूर्वीररातीः। वर्षीयो वयः कृणुहि शचीभिर्धनस्य सातावस्मान् अविड्ढि॥
Mantra 10
इन्द्र तुभ्यमिन्मघवन्नभूम वयं दात्रे हरिवो मा वि वेनः । नकिरापिर्ददृशे मर्त्यत्रा किमङ्ग रध्रचोदनं त्वाहुः ॥
इन्द्र तुभ्यमिन्मघवन्नभूम वयं दात्रे हरिवो मा वि वेनः। नकीरापिर्ददृशे मर्त्यत्रा किमङ्ग रध्रचोदनं त्वाहुः॥
Mantra 11
मा जस्वने वृषभ नो ररीथा मा ते रेवतः सख्ये रिषाम । पूर्वीष्ट इन्द्र निष्षिधो जनेषु जह्यसुष्वीन्प्र वृहापृणतः ॥
मा जस्वने वृषभ नो ररीथा मा ते रेवतः सख्ये रिषाम। पूर्वीष्ट इन्द्र निष्षिधो जनेषु जह्यसुष्वीन् प्र वृहापृणतः॥
Mantra 12
उदभ्राणीव स्तनयन्नियर्तीन्द्रो राधांस्यश्व्यानि गव्या । त्वमसि प्रदिवः कारुधाया मा त्वादामान आ दभन्मघोनः ॥
उद्भ्राणीव स्तनयन् इन्द्रो राधांसि अश्व्यानि गव्यानि च नियर्तयति। त्वमसि प्रदिवः कारुधायाः प्रतिष्ठा; मा त्वादामानः मघोनः आ दभन्।
Mantra 13
अध्वर्यो वीर प्र महे सुतानामिन्द्राय भर स ह्यस्य राजा । यः पूर्व्याभिरुत नूतनाभिर्गीर्भिर्वावृधे गृणतामृषीणाम् ॥
अध्वर्यो वीर, महे सुतानां सोमं इन्द्राय प्र भर; स ह्यस्य राजाऽस्ति। यः पूर्व्याभिः उत नूतनाभिः गीर्भिः गृणतामृषीणां वावृधे।
Mantra 14
अस्य मदे पुरु वर्पांसि विद्वानिन्द्रो वृत्राण्यप्रती जघान । तमु प्र होषि मधुमन्तमस्मै सोमं वीराय शिप्रिणे पिबध्यै ॥
अस्य मदे पुरु वर्पांसि विद्वान् इन्द्रो वृत्राण्यप्रती जघान। तमु प्र होषि मधुमन्तमस्मै सोमं वीराय शिप्रिणे पिबध्यै।
Mantra 15
पाता सुतमिन्द्रो अस्तु सोमं हन्ता वृत्रं वज्रेण मन्दसानः । गन्ता यज्ञं परावतश्चिदच्छा वसुर्धीनामविता कारुधायाः ॥
इन्द्रः सुतं सोमं पातु; मन्दसानो वज्रेण वृत्रं हन्तु। परावतश्चिदच्छा यज्ञं गच्छतु—वसुधीनाम् (धियाम्) वसुधुर्, कारुधायाः अविता।
Mantra 16
इदं त्यत्पात्रमिन्द्रपानमिन्द्रस्य प्रियममृतमपायि । मत्सद्यथा सौमनसाय देवं व्यस्मद्द्वेषो युयवद्व्यंहः ॥
इदं त्यत् पात्रम् इन्द्रपानम्—इन्द्रस्य प्रियम् अमृतं सोमः अपायी। सः देवं प्रति सौमनसाय मत्सतु; अस्मद् द्वेषो व्ययुवत्, व्यंहः (अंहः) च व्ययुवत्।
Mantra 17
एना मन्दानो जहि शूर शत्रूञ्जामिमजामिं मघवन्नमित्रान् । अभिषेणाँ अभ्यादेदिशानान्पराच इन्द्र प्र मृणा जही च ॥
एना मन्दानो हे शूर शत्रून् जहि; मघवन् जामिमजामिम् अमित्रान्। येऽभिषेणान् अभ्यादेदिशानान् सर्वतो धावन्ति—तान् इन्द्र पराचः प्र मृण, जहि च पुनः।
Mantra 18
आसु ष्मा णो मघवन्निन्द्र पृत्स्वस्मभ्यं महि वरिवः सुगं कः । अपां तोकस्य तनयस्य जेष इन्द्र सूरीन्कृणुहि स्मा नो अर्धम् ॥
आसु ष्मा नो मघवन्निन्द्र पृत्स्वस्मभ्यं महद् वरिवः सुगं पन्थानं कृणु। अपां तोकस्य तनयस्य च जेषे, इन्द्र, अस्मान् सूरीन् कुरु; अस्मान् खलु स्वस्य अर्धं कृणु।
Mantra 19
आ त्वा हरयो वृषणो युजाना वृषरथासो वृषरश्मयोऽत्याः । अस्मत्राञ्चो वृषणो वज्रवाहो वृष्णे मदाय सुयुजो वहन्तु ॥
आ त्वा हरयो वृषणो युजानाः, वृषरथासो वृषरश्मयः अश्याः, अस्मत्राञ्चो वहन्तु। वृषणो वज्रवाहः सुयुजः, वृष्णे मादाय त्वां वहन्तु।
Mantra 20
आ ते वृषन्वृषणो द्रोणमस्थुर्घृतप्रुषो नोर्मयो मदन्तः । इन्द्र प्र तुभ्यं वृषभिः सुतानां वृष्णे भरन्ति वृषभाय सोमम् ॥
आ ते वृषन् वृषणो द्रोणम् अस्थुः, घृतप्रुषो नोर्मयो मदन्तः। इन्द्र, तुभ्यं वृषभिः सुतानां प्र भरन्ति सोमं—वृष्णे सोमं, वृषभाय बलाधिपतये।
Mantra 21
वृषासि दिवो वृषभः पृथिव्या वृषा सिन्धूनां वृषभः स्तियानाम् । वृष्णे त इन्दुर्वृषभ पीपाय स्वादू रसो मधुपेयो वराय ॥
वृषासि दिवो वृषभः पृथिव्या वृषा सिन्धूनां वृषभः स्थियानाम्। वृष्णे ते इन्दुर्वृषभ पीपाय स्वादू रसो मधुपेयो वराय॥
Mantra 22
अयं देवः सहसा जायमान इन्द्रेण युजा पणिमस्तभायत् । अयं स्वस्य पितुरायुधानीन्दुरमुष्णादशिवस्य मायाः ॥
अयं देवः सहसा जायमान इन्द्रेण युजा पणिमस्तभायत्। अयं स्वस्य पितुरायुधानीन्दुरमुष्णादशिवस्य मायाः॥
Mantra 23
अयमकृणोदुषसः सुपत्नीरयं सूर्ये अदधाज्ज्योतिरन्तः । अयं त्रिधातु दिवि रोचनेषु त्रितेषु विन्ददमृतं निगूळ्हम् ॥
अयमकृणोदुषसः सुपत्नीरयं सूर्ये अदधाज्ज्योतिरन्तः। अयं त्रिधातु दिवि रोचनेषु त्रितेषु विन्ददमृतं निगूळ्हम्॥
Mantra 24
अयं द्यावापृथिवी वि ष्कभायदयं रथमयुनक्सप्तरश्मिम् । अयं गोषु शच्या पक्वमन्तः सोमो दाधार दशयन्त्रमुत्सम् ॥
अयम् द्यावापृथिवी वि ष्कभायत्; अयम् रथम् अयुनक् सप्त-रश्मिम्। अयम् गोषु शच्या पक्वम् अन्तः सोमम्; सोमो दाधार दश-यन्त्रम् उत्सम्॥
It celebrates Indra as the supreme receiver of Soma and asks him to grant strength, victory, and prosperity. Soma is presented as the energizing drink that makes Indra’s power blaze forth.
Because this is a Soma-rite setting. The Adhvaryu physically brings and offers the pressed Soma, while the hymn supplies the praising speech that completes the offering.
Both. Ritually it is the pressed Soma offered in sacrifice; symbolically it is concentrated inspiration and delight that empowers divine force (Indra) and supports order, clarity, and effective action.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.