Sukta 44

Mantra 1

यो रयिवो रयिंतमो यो द्युम्नैर्द्युम्नवत्तमः । सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः ॥

ଯେ ପିଷିତ ସୋମ—ସମୃଦ୍ଧିର ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ସମୃଦ୍ଧ, ଦ୍ୟୁତିମାନ ଆଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଦ୍ୟୁତିମାନ—ସେଇ ତୁମ ପାଇଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱଧାପତେ; ଏହା ତୁମର ମଦ, ଶକ୍ତିର ଉଲ୍ଲାସ।

Mantra 2

यः शग्मस्तुविशग्म ते रायो दामा मतीनाम् । सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः ॥

ଯେ ପିଷିତ ସୋମ—ବଳବାନ ଓ ଅତିବଳବାନ—ସେ ତୁମ ପାଇଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ମତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାୟମାନଙ୍କ ଦାତା ଓ ବନ୍ଧକ ହୁଏ; ହେ ସ୍ୱଧାପତେ, ଏହିଏ ତୁମର ମଦ।

Mantra 3

येन वृद्धो न शवसा तुरो न स्वाभिरूतिभिः । सोमः सुतः स इन्द्र तेऽस्ति स्वधापते मदः ॥

ଯେନ ତୁମେ ବଳରେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ପରି, ଏବଂ ନିଜ ନିଜ ସହାୟତାଦ୍ୱାରା ତୁର (ତ୍ୱରିତ) ହୋଇଥିବା ପରି ହୁଅ—ହେ ସ୍ୱଧାପତି ଇନ୍ଦ୍ର! ଏହି ପିଷିତ ସୋମ ତୁମ ପାଇଁ ମଦ (ଆନନ୍ଦମୟ ଉନ୍ମାଦ) ଅଟେ।

Mantra 4

त्यमु वो अप्रहणं गृणीषे शवसस्पतिम् । इन्द्रं विश्वासाहं नरं मंहिष्ठं विश्वचर्षणिम् ॥

ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ—ଅପ୍ରହଣ, ଶବସସ୍ପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ; ବିଶ୍ୱାସାହ (ସର୍ବବିଜୟୀ) ନରଙ୍କୁ, ମଂହିଷ୍ଠ (ଅତିଦାନଶୀଳ)ଙ୍କୁ, ବିଶ୍ୱଚର୍ଷଣି (ସମସ୍ତ ମାନବ କୁଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ)ଙ୍କୁ।

Mantra 5

यं वर्धयन्तीद्गिरः पतिं तुरस्य राधसः । तमिन्न्वस्य रोदसी देवी शुष्मं सपर्यतः ॥

ଯାହାକୁ ଗୀରମାନେ ବଢ଼ାନ୍ତି—ତୁର (ଉତ୍କଟ) ଦାନର ପତିଙ୍କୁ—ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଦୁଇ ଦେବୀ ରୋଦସୀ (ଦ୍ୟାଵା-ପୃଥିବୀ) ସେବା କରି, ତାଙ୍କର ଶୁଷ୍ମ (ଦହନଶୀଳ ତେଜୋବଳ)କୁ ପୂଜନ୍ତି।

Mantra 6

तद्व उक्थस्य बर्हणेन्द्रायोपस्तृणीषणि । विपो न यस्योतयो वि यद्रोहन्ति सक्षितः ॥

ଏହିପରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ତୁତିର ଉକ୍ଥର ବଳବର୍ଧକ ଆସନ ପତାଇଦିଅ; କାରଣ ତାଙ୍କର ସହାୟତାଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥିର ଅଧିକାରରେ ଥିବା ପ୍ରେରିତ ଋଷିମାନଙ୍କ ପରି ଉଠି ଶାଖାଶାଖା ହୋଇ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।

Mantra 7

अविदद्दक्षं मित्रो नवीयान्पपानो देवेभ्यो वस्यो अचैत् । ससवान्त्स्तौलाभिर्धौतरीभिरुरुष्या पायुरभवत्सखिभ्यः ॥

ସେ ଦକ୍ଷତା ଓ ବିବେକକୁ ପାଇଲେ—ମିତ୍ରଙ୍କ ପରି ସଦା ନବୀନ; ସୋମ ପାନ କରି ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାହା ଅନୁଭବ କଲେ। ଦୃଢ଼ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଉପାୟରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ, ସେ ସଖାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ ରକ୍ଷା, ପାଳକ ହେଲେ।

Mantra 8

ऋतस्य पथि वेधा अपायि श्रिये मनांसि देवासो अक्रन् । दधानो नाम महो वचोभिर्वपुर्दृशये वेन्यो व्यावः ॥

ଋତର ପଥରେ ଜ୍ଞାନୀ ବିଧାତା ଆଗେଇଲେ; ଦେବମାନେ ଶ୍ରୀ ପାଇଁ ମନଗୁଡ଼ିକୁ ଗଢ଼ିଲେ। ବଚନଦ୍ୱାରା ମହତ୍ତ୍ୱର ନାମ ଧାରଣ କରି, ଇଚ୍ଛନୀୟ ସେ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ନିଜ ରୂପକୁ ପ୍ରସାରିତ କରି ଖୋଲିଦେଲେ।

Mantra 9

द्युमत्तमं दक्षं धेह्यस्मे सेधा जनानां पूर्वीररातीः । वर्षीयो वयः कृणुहि शचीभिर्धनस्य सातावस्माँ अविड्ढि ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଦ୍ୟୁମତ୍ତମ ଦକ୍ଷତା (ଦକ୍ଷ) ସ୍ଥାପନ କର; ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ପୁରାତନ ବୈରକୁ ଦୂରେ ହଂକାର। ତୋର ଶଚୀଭିଃ (କୌଶଳ-ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଆମର ବୟଃ—ଜୀବନବଳ—ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି କର; ଧନସ୍ୟ ସାତୌ (ଧନ-ବିଜୟ/ପ୍ରାପ୍ତି)ରେ ଆମକୁ ଭେଦି-ରକ୍ଷି ସୁରକ୍ଷିତ କର।

Mantra 10

इन्द्र तुभ्यमिन्मघवन्नभूम वयं दात्रे हरिवो मा वि वेनः । नकिरापिर्ददृशे मर्त्यत्रा किमङ्ग रध्रचोदनं त्वाहुः ॥

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ହେ ମଘବନ, ଆମେ ତୋ ପାଇଁ ମାତ୍ର ଦାତ୍ରେ—ଦାତାଙ୍କୁ—ଅର୍ପଣକର୍ତ୍ତା ହୋଇଛୁ; ହେ ହରିବଃ (ହରିତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ), ଆମକୁ ଦୂର କରନି। ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ତୋର କୌଣସି ସୀମା କିମ୍ବା ପରିଧି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ତେବେ କାହିଁକି ସେମାନେ ତୋତେ ‘ରଧ୍ରଚୋଦନ’—ଲଙ୍ଗଡାକୁ ଚଳାଉଥିବା—ବୋଲି କହନ୍ତି?

Mantra 11

मा जस्वने वृषभ नो ररीथा मा ते रेवतः सख्ये रिषाम । पूर्वीष्ट इन्द्र निष्षिधो जनेषु जह्यसुष्वीन्प्र वृहापृणतः ॥

ହେ ବୃଷଭ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମର ଜସ୍ୱନତା—ଉଲ୍ଲାସମୟ ଉଦ୍ଗାର—ରେ ଆମକୁ କ୍ଷତି କରନି; ତୋର ରେବତଃ (ସମୃଦ୍ଧ) ସଖ୍ୟ—ମୈତ୍ରୀ—ରେ ଆମର କ୍ଷୟ ହେବାକୁ ଦିଅନି। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୋର ଅନେକ ପୁରାତନ ନିଷ୍ଷିଧଃ—ନିରୋଧ/ନିୟମ—ସ୍ଥାପିତ; ଅସୁଷ୍ୱୀନ୍ (ସୋମ ନ ପିଷୁଥିବାମାନଙ୍କୁ) ନିହତ କର, ଏବଂ ଅପୃଣତଃ (ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାମାନଙ୍କୁ) ଦୂରେ ହଂକାର।

Mantra 12

उदभ्राणीव स्तनयन्नियर्तीन्द्रो राधांस्यश्व्यानि गव्या । त्वमसि प्रदिवः कारुधाया मा त्वादामान आ दभन्मघोनः ॥

ଉଦୟମାନ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରନ୍ତି—ଅଶ୍ୱ୍ୟ ଓ ଗବ୍ୟ ରାଧାଂସି, ଘୋଡ଼ାର ଶକ୍ତି ଓ ଗୋସମ୍ପଦର ସମୃଦ୍ଧି। ତୁମେ ପରଦିବରୁ ଗାୟକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା; ହେ ମଘବନ, ଅଦାତାମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ ତୁମକୁ କେହି କ୍ଷୟ କରିନ ପାରୁନ୍ତୁ।

Mantra 13

अध्वर्यो वीर प्र महे सुतानामिन्द्राय भर स ह्यस्य राजा । यः पूर्व्याभिरुत नूतनाभिर्गीर्भिर्वावृधे गृणतामृषीणाम् ॥

ହେ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ, ହେ ବୀର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମହା ସୁତ ସୋମକୁ ଆଗକୁ ଆଣ; କାରଣ ସେ ଏହି ଯଜ୍ଞର ରାଜା। ଯିଏ ପୂର୍ବ୍ୟ ଓ ନୂତନ—ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର ଗୀର ଦ୍ୱାରା, ସ୍ତୁତିକାରୀ ଋଷିମାନଙ୍କ ବଚନ ଦ୍ୱାରା—ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି।

Mantra 14

अस्य मदे पुरु वर्पांसि विद्वानिन्द्रो वृत्राण्यप्रती जघान । तमु प्र होषि मधुमन्तमस्मै सोमं वीराय शिप्रिणे पिबध्यै ॥

ଏହି ମଦରେ, ଅନେକ ରୂପର ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଅପ୍ରତିରୋଧ୍ୟ ବୃତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧୁମନ୍ତ ସୋମକୁ ଆଗକୁ ଆଣ—ବୀର, ଶିପ୍ରିଣ (ପ୍ରକାଶିତ ଓଷ୍ଠବାନ) ସେ ପାନ କରୁନ୍ତୁ ଓ ଆନନ୍ଦକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 15

पाता सुतमिन्द्रो अस्तु सोमं हन्ता वृत्रं वज्रेण मन्दसानः । गन्ता यज्ञं परावतश्चिदच्छा वसुर्धीनामविता कारुधायाः ॥

ଇନ୍ଦ୍ର ଚାପିତ (ସୁତ) ସୋମର ପାନକର୍ତ୍ତା ହେଉନ୍ତୁ; ମଦରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ବୃତ୍ର (ବାଧାକାରୀ) କୁ ହନନ କରୁନ୍ତୁ। ସେ ପରାବତ—ଅତି ଦୂର ଦେଶରୁ ମଧ୍ୟ—ଯଜ୍ଞକୁ ଆସୁନ୍ତୁ; ସେ ଧନବାନ, ଧୀ (ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତା) ର ଅଧିପତି, ଏବଂ କାରୁ (ଗାୟକ) ର କାର୍ଯ୍ୟର ରକ୍ଷକ।

Mantra 16

इदं त्यत्पात्रमिन्द्रपानमिन्द्रस्य प्रियममृतमपायि । मत्सद्यथा सौमनसाय देवं व्यस्मद्द्वेषो युयवद्व्यंहः ॥

ଏହି ପାତ୍ର—ଇନ୍ଦ୍ରପାନ ପାଇଁ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅମୃତ ପାନ କରାଯାଇଛି। ଦେବ ପ୍ରତି ସୌମନସ୍ୟ (ପ୍ରସନ୍ନ ମନ) ପାଇଁ ଏହା ତାଙ୍କୁ ମତ୍ତ କରୁ; ଆମଠାରୁ ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂର କରୁ, ବ୍ୟଂହ (କଷ୍ଟ) କୁ ଦୂର କରୁ, ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରୁ।

Mantra 17

एना मन्दानो जहि शूर शत्रूञ्जामिमजामिं मघवन्नमित्रान् । अभिषेणाँ अभ्यादेदिशानान्पराच इन्द्र प्र मृणा जही च ॥

ଏହି (ସୋମ) ଦ୍ୱାରା ମଦରେ ଉଲ୍ଲସିତ ହୋଇ, ହେ ଶୂର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ହନନ କର; ହେ ମଘବନ, ଜାମି ଓ ଅଜାମି—ଦୁହେଁ ପ୍ରକାର ଅମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ। ଯେମାନେ ଦଳବଦ୍ଧ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆମ ଉପରେ ଧାଇଆସନ୍ତି—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେମାନଙ୍କୁ ପଛକୁ ହଟା; ସେମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କର, ଏବଂ ପୁନଃ ପ୍ରହାର କର।

Mantra 18

आसु ष्मा णो मघवन्निन्द्र पृत्स्वस्मभ्यं महि वरिवः सुगं कः । अपां तोकस्य तनयस्य जेष इन्द्र सूरीन्कृणुहि स्मा नो अर्धम् ॥

ହେ ମଘବନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧମାନଙ୍କରେ ଆମ ପାଇଁ ମହା ବିଶାଳ ଅବକାଶ, ସୁଗମ ପଥ ଗଢ଼। ଜଳମାନଙ୍କର, ଶିଶୁର ଓ ସନ୍ତାନର ଜୟ ପାଇଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମକୁ ଦୀପ୍ତ ଅଧିପତ୍ୟର ଧାରକ କର; ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ତୋର ଅଂଶ କର।

Mantra 19

आ त्वा हरयो वृषणो युजाना वृषरथासो वृषरश्मयोऽत्याः । अस्मत्राञ्चो वृषणो वज्रवाहो वृष्णे मदाय सुयुजो वहन्तु ॥

ତୋର ହରି-ପୀତ ଅଶ୍ୱମାନେ, ବଳରେ ଯୁକ୍ତ—ବୃଷ-ରଥବାହୀ, ବୃଷ-ରଶ୍ମିବାହୀ—ଆମ ପାଖକୁ ଏଠାରେ ତୋକୁ ଆଣୁନ୍ତୁ; ବଜ୍ରବାହୀ ସେହି ବୃଷ-ଶକ୍ତିମାନେ, ସୁଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ହେ ବୃଷଣ୍, ତୋର ମଦ ପାଇଁ ତୋକୁ ବହନ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 20

आ ते वृषन्वृषणो द्रोणमस्थुर्घृतप्रुषो नोर्मयो मदन्तः । इन्द्र प्र तुभ्यं वृषभिः सुतानां वृष्णे भरन्ति वृषभाय सोमम् ॥

ହେ ବୃଷଣ୍, ତୋ ପାଇଁ ବଳବାନ ଧାରାମାନେ ଦ୍ରୋଣରେ ସ୍ଥାନ ନେଇଛନ୍ତି—ଘୃତବିନ୍ଦୁ ଝରାଉଥିବା ତରଙ୍ଗମାନଙ୍କ ପରି—ଆନନ୍ଦରେ ମଦମତ୍ତ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୋ ପାଇଁ ସେମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିଷଣ ସହିତ ଆଗକୁ ଆଣନ୍ତି ସୋମ—ବୃଷ ପାଇଁ ସୋମ, ବଳର ଅଧିପତି ପାଇଁ ସୋମ।

Mantra 21

वृषासि दिवो वृषभः पृथिव्या वृषा सिन्धूनां वृषभः स्तियानाम् । वृष्णे त इन्दुर्वृषभ पीपाय स्वादू रसो मधुपेयो वराय ॥

ତୁମେ ଦିବର ବୃଷା, ପୃଥିବୀର ବୃଷଭ; ସିନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ବୃଷା ଏବଂ ସ୍ଥିର ନିବାସମାନଙ୍କର ବୃଷଭ-ସ୍ୱାମୀ। ହେ ବୃଷଭ-ଶକ୍ତି, ତୁମ ପାଇଁ ଇନ୍ଦୁ (ସୋମବିନ୍ଦୁ) ପୁଷ୍ଟି ପାଇ ଫୁଲିଉଠେ—ରସ ମିଠା; ମଧୁ-ପେୟ ପରମକୁ ବରଣ କରୁଥିବା ଜନ ପାଇଁ।

Mantra 22

अयं देवः सहसा जायमान इन्द्रेण युजा पणिमस्तभायत् । अयं स्वस्य पितुरायुधानीन्दुरमुष्णादशिवस्य मायाः ॥

ଏହି ଦେବ ସହସା ଜନ୍ମିତ; ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଯୁଗ-ସହଚର କରି ପଣିକୁ ଦମନ କରି ପତିତ କଲା। ଏହି ଇନ୍ଦୁ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଆୟୁଧମାନଙ୍କୁ ଅଶିବର ମାୟାମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଛିନି ଫେରାଇ ଆଣିଲା।

Mantra 23

अयमकृणोदुषसः सुपत्नीरयं सूर्ये अदधाज्ज्योतिरन्तः । अयं त्रिधातु दिवि रोचनेषु त्रितेषु विन्ददमृतं निगूळ्हम् ॥

ଏହି ଶକ୍ତି ଉଷାମାନଙ୍କୁ ସୁପତ୍ନୀ କଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭିତରେ ଜ୍ୟୋତି ସ୍ଥାପନ କଲା। ଦିବ୍ୟ ରୋଚନମାନଙ୍କରେ ତ୍ରିଧାତୁ—ତ୍ରିବିଧ ଆଧାର—ନିଶ୍ଚଳ କଲା; ତ୍ରିତର ଲୋକମାନଙ୍କରେ ନିଗୂଢ଼ ଅମୃତକୁ ଖୋଜି ପାଇଲା।

Mantra 24

अयं द्यावापृथिवी वि ष्कभायदयं रथमयुनक्सप्तरश्मिम् । अयं गोषु शच्या पक्वमन्तः सोमो दाधार दशयन्त्रमुत्सम् ॥

ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀକୁ ପୃଥକ୍ କରି ଭିତ୍ତି ଦେଲା; ଏହିଏ ସପ୍ତରଶ୍ମି ରଥକୁ ଯୋଗାଇଲା। ଏହିଏ ନିଜ ଶଚ୍ୟା (ପ୍ରଭୁ-କୌଶଳ)ଦ୍ୱାରା ଗୋମାନଙ୍କ ଭିତରେ ପକ୍ୱତା ଆଣିଲା; ସୋମ ଦଶୟନ୍ତ୍ର ଉତ୍ସ (ଝରଣା/ସ୍ରୋତ)କୁ ଧାରଣ କଲା।