Sukta 3
Sukta 4.3
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for Mandala 4)
Agni (with Rudra-epithet/force invoked as king and hotṛ)
Triṣṭubh (probable for RV 4.3; verse-length and cadence fit the dominant meter of this section)
अयं सूक्तोऽग्निं यज्ञस्य राजानं सत्यं होतारं च समाह्वयति, य उभे विश्वे व्यनक्ति, रुद्रसदृशेन तेजसा—तीव्रेण पूतेन सार्वभौमेन च—कर्मणि अधिराजति। सत्येन नीत्या युक्तं तस्य बलं स्तौति, यद् आमं पक्वं करोति, निहितं प्रत्यक्षं जनयति, उपासकं च गुह्यैः “नीथाभिः” पथोभिः नयति। अन्ते द्रष्टा अग्नये विदुषे निण्यानि कृतानि वचांसि—गूढां वाचं प्रेरितं स्तोमं च—समर्पयति।
Mantras
Mantra 1
आ वो राजानमध्वरस्य रुद्रं होतारं सत्ययजं रोदस्योः । अग्निं पुरा तनयित्नोरचित्ताद्धिरण्यरूपमवसे कृणुध्वम् ॥
आ वः अध्वरस्य राजानं रुद्रं होतारं सत्ययजं रोदस्योः। अग्निं पुरा तनयित्नोः अचित्तात् हिरण्यरूपम् अवसे कृणुध्वम्।
Mantra 2
अयं योनिश्चकृमा यं वयं ते जायेव पत्य उशती सुवासाः । अर्वाचीनः परिवीतो नि षीदेमा उ ते स्वपाक प्रतीचीः ॥
अयं योनिः चकृमा यं वयं ते, जायेव पत्ये उशती सुवासाः। अर्वाचीनः परिवीतो नि षीद; इमा उ ते स्वपाक प्रतीचीः।
Mantra 3
आशृण्वते अदृपिताय मन्म नृचक्षसे सुमृळीकाय वेधः । देवाय शस्तिममृताय शंस ग्रावेव सोता मधुषुद्यमीळे ॥
आशृण्वते अदृपिताय नृचक्षसे सुमृळीकाय, हे वेधः, मन्म शंस। देवाय अमृताय शस्तिं शंस; ग्रावेव सोता मधुषुद्यन् यम् आह्वये तम् ईळे।
Mantra 4
त्वं चिन्नः शम्या अग्ने अस्या ऋतस्य बोध्यृतचित्स्वाधीः । कदा त उक्था सधमाद्यानि कदा भवन्ति सख्या गृहे ते ॥
त्वं चिन्नः शम्याः, अग्ने, अस्य ऋतस्य बोधि; ऋतचित् स्वाधीः। कदा ते उक्था सधमाद्यानि भवन्ति? कदा सख्या गृहे ते भवन्ति?
Mantra 5
कथा ह तद्वरुणाय त्वमग्ने कथा दिवे गर्हसे कन्न आगः । कथा मित्राय मीळ्हुषे पृथिव्यै ब्रवः कदर्यम्णे कद्भगाय ॥
कथा ह तद् वरुणाय त्वम्, अग्ने, कथा दिवे गर्हसे—कन् न आगः? कथा मित्राय मीळ्हुषे पृथिव्यै ब्रवः? कद् आर्यम्णे, कद् भगाय?
Mantra 6
कद्धिष्ण्यासु वृधसानो अग्ने कद्वाताय प्रतवसे शुभंये । परिज्मने नासत्याय क्षे ब्रवः कदग्ने रुद्राय नृघ्ने ॥
कद्धिष्ण्यासु वर्धमानोऽग्ने किम् वचो ब्रवीषि? वाताय प्रतवसे शुभंयवे किं ब्रवीषि? परिज्मने नासत्याय क्षे किं ब्रवः? कदग्ने रुद्राय नृघ्ने किं ब्रवीषि?
Mantra 7
कथा महे पुष्टिम्भराय पूष्णे कद्रुद्राय सुमखाय हविर्दे । कद्विष्णव उरुगायाय रेतो ब्रवः कदग्ने शरवे बृहत्यै ॥
कथा महे पुष्टिम्भराय पूष्णे ब्रवीषि? कद्रुद्राय सुमखाय हविर्दे किं ब्रवीषि? कद्विष्णव उरुगायाय बीजवचो ब्रवः? कदग्ने शरवे बृहत्यै किं ब्रवीषि?
Mantra 8
कथा शर्धाय मरुतामृताय कथा सूरे बृहते पृच्छ्यमानः । प्रति ब्रवोऽदितये तुराय साधा दिवो जातवेदश्चिकित्वान् ॥
कथा शर्धाय मरुतामृताय प्रत्युत्तरं दास्यसि? कथा सूरे बृहते पृच्छ्यमानः? अदितये तुराय प्रति ब्रूहि; तत् साधय—हे जातवेदः चिकित्वन्—दिवोऽभिमुखं साधनं दृढं कुरु।
Mantra 9
ऋतेन ऋतं नियतमीळ आ गोरामा सचा मधुमत्पक्वमग्ने । कृष्णा सती रुशता धासिनैषा जामर्येण पयसा पीपाय ॥
ऋतेन ऋतं नियतमीळे; हे अग्ने, गोरोम्णा सचा मधुमत् पक्वं च आ वह। एषा कृष्णा सती रुशता धासिना दीप्तिमती भूत्वा, जामर्येण पयसा पीपायिता।
Mantra 10
ऋतेन हि ष्मा वृषभश्चिदक्तः पुमाँ अग्निः पयसा पृष्ठ्येन । अस्पन्दमानो अचरद्वयोधा वृषा शुक्रं दुदुहे पृश्निरूधः ॥
ऋतेन हि ष्मा वृषभश्चिद् अभ्यक्तः; पुमान् अग्निः पयसा पृष्ठ्येन। अस्पन्दमानोऽचरद् वयोधा; वृषा शुक्रम् अदुदुहत्, पृश्निर् ऊधः।
Mantra 11
ऋतेनाद्रिं व्यसन्भिदन्तः समङ्गिरसो नवन्त गोभिः । शुनं नरः परि षदन्नुषासमाविः स्वरभवज्जाते अग्नौ ॥
ऋतेनाद्रिं व्यसन् भिदन्तः; समङ्गिरसो नवन्त गोभिः। शुनं नरः परि षदन् उषासम्; आविः स्वर् अभवत् जाते अग्नौ।
Mantra 12
ऋतेन देवीरमृता अमृक्ता अर्णोभिरापो मधुमद्भिरग्ने । वाजी न सर्गेषु प्रस्तुभानः प्र सदमित्स्रवितवे दधन्युः ॥
ऋतेन देव्यः आपः—अमृताः अमृक्ताः—अग्ने, मधुमद्भिरर्णोभिः प्रवहन्ति। वाजीव सर्गेषु प्रस्तुभानाः, प्र सदमित् स्रवितवे दधन्युः।
Mantra 13
मा कस्य यक्षं सदमिद्धुरो गा मा वेशस्य प्रमिनतो मापेः । मा भ्रातुरग्ने अनृजोॠणं वेर्मा सख्युर्दक्षं रिपोर्भुजेम ॥
मा कस्य यक्षं सदमिद्धुरो गाः; मा वेशस्य प्रमिनतो मापेः। मा भ्रातुरग्ने अनृजो ऋणं वेः; मा सख्युर्दक्षं रिपोर्भुजेम।
Mantra 14
रक्षा णो अग्ने तव रक्षणेभी रारक्षाणः सुमख प्रीणानः । प्रति ष्फुर वि रुज वीड्वंहो जहि रक्षो महि चिद्वावृधानम् ॥
रक्षा नो अग्ने तव रक्षणेभिः; रारक्षाणः सुमख प्रीणानः। प्रति ष्फुर वि रुज वीळ्वंहो; जहि रक्षो महि चिद्वावृधानम्।
Mantra 15
एभिर्भव सुमना अग्ने अर्कैरिमान्त्स्पृश मन्मभिः शूर वाजान् । उत ब्रह्माण्यङ्गिरो जुषस्व सं ते शस्तिर्देववाता जरेत ॥
एभिरर्कैः हे अग्ने सुमना भव; हे शूर, अस्माकं मन्मभिरिमान् वाजान् (समृद्धीन्) स्पृश। उत हे अङ्गिरो ब्रह्माणि जुषस्व; सं ते देववाता शस्तिः त्वयि जरेत (परिपक्वतां गच्छतु)।
Mantra 16
एता विश्वा विदुषे तुभ्यं वेधो नीथान्यग्ने निण्या वचांसि । निवचना कवये काव्यान्यशंसिषं मतिभिर्विप्र उक्थैः ॥
हे वेधः, हे अग्ने, विदुषे तुभ्यं एतानि विश्वा नीतानि (नीथानि) निण्यानि च वचांसि मया कृतानि। निवचनानि कवेः काव्यानि च; मतिभिर्विप्र उक्थैश्च अहं तानि अशंसिषम् (प्राशंसम्)।
Frequently Asked Questions
Because Agni governs the whole ritual process: he is invoked first, receives the offerings, and ensures the rite proceeds in right order (ṛta), like a sovereign directing the adhvara.
It highlights Agni’s fierce, purifying power—an awe-inspiring force that burns away impurity and compels truthfulness in the ritual and in the worshipper.
It refers to inward, symbolic or esoteric utterances—carefully crafted poetic formulas and insights offered to Agni, who is praised as the knower able to receive and fulfill them.
Ask anything about Sukta 3 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.