Sukta 4
Sukta 4.4
Vāmadeva Gautama (attributed for RV 4.4)
Triṣṭubh (probable)
ऋग्वेदे ४.४ सूक्ते अग्निं प्रति तीव्राह्वानं दृश्यते—यत् स स्वदीप्तिं विस्तारयतु, राजन्यबलमिव अग्रे गच्छतु, शत्रून् रक्षांसि च सर्वां हिंसकां तमसः प्रवृत्तिं निहन्यात्। कविः होताः वामदेवः गीतैः समिधाभिश्च पुनःपुनर् अग्निं “मृजति” प्रज्वालयति; स च स्तोमं गृह्णीयात्, यजमानान् मायावचननिन्दाभ्यः पालयेत्, अहःसु तेषां क्षत्रं (प्रभुत्वं प्रभावशक्तिं च) धारयेत् इति प्रार्थयते।
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ इभेन । तृष्वीमनु प्रसितिं द्रूणानोऽस्तासि विध्य रक्षसस्तपिष्ठैः ॥
पाजः कृणुष्व; पृथिवीं इव विस्तीर्णां प्रसितिं स्थापय। राजेव अमवान् इभेन (हस्ति-बलसमेतः) याहि। तृष्वीम् अनु प्रसितिं द्रूणानः, अस्तासि; तपिष्ठैः (अतिदाहकैः) रक्षसः विध्य।
Mantra 2
तव भ्रमास आशुया पतन्त्यनु स्पृश धृषता शोशुचानः । तपूंष्यग्ने जुह्वा पतंगानसंदितो वि सृज विष्वगुल्काः ॥
तव भ्रमासः आशुयाः पतन्त्यनु स्पृश धृषता शोशुचानाः। तपूंष्यग्ने जुह्वा पतङ्गान् असन्दितो वि सृज विष्वगुल्काः॥
Mantra 3
प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर्विशो अस्या अदब्धः । यो नो दूरे अघशंसो यो अन्त्यग्ने माकिष्टे व्यथिरा दधर्षीत् ॥
प्रति स्पशो वि सृज तूर्णितमो भवा पायुर् विशो अस्या अदब्धः। यो नो दूरे अघशंसो यो अन्त्यग्ने माकिष्टे व्यथिरा दधर्षीत्॥
Mantra 4
उदग्ने तिष्ठ प्रत्या तनुष्व न्यमित्राँ ओषतात्तिग्महेते । यो नो अरातिं समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्यतसं न शुष्कम् ॥
उदग्ने तिष्ठ प्रत्याऽऽ तनुष्व न्य मित्रान् ओषतात्तिग्महेते। यो नो अरातिं समिधान चक्रे नीचा तं धक्ष्यतसं न शुष्कम्॥
Mantra 5
ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्यस्मदाविष्कृणुष्व दैव्यान्यग्ने । अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिमजामिं प्र मृणीहि शत्रून् ॥
ऊर्ध्वो भव प्रति विध्याध्यस्मदाविष्कृणुष्व दैव्यान्यग्ने । अव स्थिरा तनुहि यातुजूनां जामिमजामिं प्र मृणीहि शत्रून् ॥
Mantra 6
स ते जानाति सुमतिं यविष्ठ य ईवते ब्रह्मणे गातुमैरत् । विश्वान्यस्मै सुदिनानि रायो द्युम्नान्यर्यो वि दुरो अभि द्यौत् ॥
स ते जानाति सुमतिं यविष्ठ य ईवते ब्रह्मणे गातुमैरत् । विश्वान्यस्मै सुदिनानि रायो द्युम्नान्यर्यो वि दुरो अभि द्यौत् ॥
Mantra 7
सेदग्ने अस्तु सुभगः सुदानुर्यस्त्वा नित्येन हविषा य उक्थैः । पिप्रीषति स्व आयुषि दुरोणे विश्वेदस्मै सुदिना सासदिष्टिः ॥
सेदग्ने अस्तु सुभगः सुदानुर्यस्त्वा नित्येन हविषा य उक्थैः । पिप्रीषति स्व आयुषि दुरोणे विश्वेदस्मै सुदिना सासदिष्टिः ॥
Mantra 8
अर्चामि ते सुमतिं घोष्यर्वाक्सं ते वावाता जरतामियं गीः । स्वश्वास्त्वा सुरथा मर्जयेमास्मे क्षत्राणि धारयेरनु द्यून् ॥
अर्चामि ते सुमतिं घोष्यर्वाक्; सं ते वावाता जरतामियं गीः। स्वश्वास्त्वा सुरथा मर्जयेम; अस्मे क्षत्राणि धारयेरनु द्यून्॥
Mantra 9
इह त्वा भूर्या चरेदुप त्मन्दोषावस्तर्दीदिवांसमनु द्यून् । क्रीळन्तस्त्वा सुमनसः सपेमाभि द्युम्ना तस्थिवांसो जनानाम् ॥
इह त्वा भूर्या चरेदुप त्मन्; दोषावस्तर्दीदिवांसमनु द्यून्। क्रीळन्तस्त्वा सुमनसः सपेम; अभि द्युम्ना तस्थिवांसो जनानाम्॥
Mantra 10
यस्त्वा स्वश्वः सुहिरण्यो अग्न उपयाति वसुमता रथेन । तस्य त्राता भवसि तस्य सखा यस्त आतिथ्यमानुषग्जुजोषत् ॥
यस्त्वा स्वश्वः सुहिरण्यो अग्न उपयाति वसुमता रथेन। तस्य त्राता भवसि तस्य सखा यस्त आथिथ्यमानुषग्जुजोषत्॥
Mantra 11
महो रुजामि बन्धुता वचोभिस्तन्मा पितुर्गोतमादन्वियाय । त्वं नो अस्य वचसश्चिकिद्धि होतर्यविष्ठ सुक्रतो दमूनाः ॥
महो रुजामि बन्धुता वचोभिः; तन्मा पितुर्गोतमाद् अन्वियाय। त्वं नोऽस्य वचसश्चिकिद्धि, होतःर्यविष्ठ सुक्रतो दमूनाः॥
Mantra 12
अस्वप्नजस्तरणयः सुशेवा अतन्द्रासोऽवृका अश्रमिष्ठाः । ते पायवः सध्र्यञ्चो निषद्याग्ने तव नः पान्त्वमूर ॥
अस्वप्नजस्तरणयः सुशेवा अतन्द्रासोऽवृका अश्रमिष्ठाः। ते पायवः सध्र्यञ्चो निषद्याग्ने तव नः पान्त्वमूर्॥
Mantra 13
ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरितादरक्षन् । ररक्ष तान्त्सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद्रिपवो नाह देभुः ॥
ये पायवो मामतेयं ते अग्ने पश्यन्तो अन्धं दुरितादरक्षन्। ररक्ष तान्त्सुकृतो विश्ववेदा दिप्सन्त इद्रिपवो नाह देभुः॥
Mantra 14
त्वया वयं सधन्यस्त्वोतास्तव प्रणीत्यश्याम वाजान् । उभा शंसा सूदय सत्यतातेऽनुष्ठुया कृणुह्यह्रयाण ॥
त्वया वयं सधन्याः; त्वोता स्तव प्रणीती वाजान् अश्याम। उभे शंसौ सूदय सत्यताते; अनुष्ठुया कृणुहि अह्रयाण।
Mantra 15
अया ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमं शस्यमानं गृभाय । दहाशसो रक्षसः पाह्यस्मान्द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात् ॥
अया ते अग्ने समिधा विधेम; प्रति स्तोमं शस्यमानं गृभाय। दहाशसो रक्षसः; पाह्यस्मान् द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात्।
Inside Sukta 4
How it unfolds
- Where it opens
Agni is urged to enlarge his blazing force and stride widely, advancing like a king with elephant-like power to confront threats.
- Development
The poet intensifies praise and proximity—song is made to resound, Agni is ‘polished’ and equipped with good steeds and chariot imagery, and the request for enduring kṣatra is repeated.
- Climax
Agni becomes the archer/executor: he is asked to pierce and burn the Rakṣasas with the most scorching powers, establishing safety for the sacrificers.
- Where it settles
The hymn closes with a formal exchange—fuel and hymn are offered; Agni accepts, burns hostile darkness, and guards the community from deceiver and slander, preserving what is true and blameless.
The deity: Agni
- Cosmic functionMediator between humans and gods: he carries offerings upward, establishes the sacrificial order (ṛta in ritual form), and safeguards the community by consuming what is harmful.
- Inner significanceThe awakened will and discerning flame in the seeker—clarity, aspiration, and transformative heat that burns falsehood, fear, and inner ‘Rakṣasas’ (obstructive impulses).
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama gotra (Gautama lineage; traditional attribution for Mandala 4) · A major seer of the Fourth Maṇḍala, celebrated for powerful Agni hymns and for articulating inner-vision themes later echoed in the Upaniṣadic tradition (e.g., the ‘Vāmadeva’ visionary strain).
Famous verses
कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीं याहि राजेवामवाँ इभेन । तृष्वीमनु प्रसितिं द्रूणानोऽस्तासि विध्य रक्षसस्तपिष्ठैः ॥अर्चामि ते सुमतिं घोष्यर्वाक्सं ते वावाता जरतामियं गीः । स्वश्वास्त्वा सुरथा मर्जयेमास्मे क्षत्राणि धारयेरनु द्यून् ॥अया ते अग्ने समिधा विधेम प्रति स्तोमं शस्यमानं गृभाय । दहाशसो रक्षसः पाह्यस्मान्द्रुहो निदो मित्रमहो अवद्यात् ॥Attributes of the deity
- Hot, radiant, and swift-moving
- Priest (hotṛ) and divine messenger
- Protector against Rakṣasas and deceit
- Receiver and conveyor of offerings
- Bestower of strength (kṣatra), prosperity, and right guidance (sumati)
Also by this seer
- A large portion of Rig Veda Mandala 4 is attributed to Vāmadeva (Gautama)
- Multiple Agni-centered hymns in RV 4 that emphasize protection from Rakṣasas and the right ordering of sacrifice
- Associated in later tradition with the Vāmadeva-vidyā/visionary teachings (post-Vedic remembrance)
The rite, step by step
- Prepare the altar/fireplace and arrange kindling (samidh).
- Kindle Agni and “build up” his pājas (flaming might) with fuel and breath/fanning.
- Recite the hymn as praise (stoma) while inviting Agni to advance and guard the rite.
- Offer oblations into the fire, asking Agni to burn Rakṣasas and protect from deceit and slander.
- Conclude with acceptance-prayer: Agni receives the voiced hymn and sustains kṣatra through the days.
Offerings
- Samidh (kindling sticks)
- Ghṛta (ghee/clarified butter)
- Optional: grains or simple āhuti appropriate to household fire worship
Frequently Asked Questions
It asks Agni to increase his fiery power, move forward like a royal force, destroy Rakṣasas (harmful powers), and protect the worshippers from deception and slander.
Because Agni is invoked not only as the ritual fire but also as a guardian power—able to lead, conquer obstacles, and enforce order by burning what is hostile to the sacrifice.
It can be recited during a simple fire offering (with ghee and kindling) or as a protective prayer at dawn/evening, focusing on inner purification and removal of negative influences.
Ask anything about Sukta 4 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
