Sukta 1
Sukta 3.1
Viśvāmitra (traditional for RV 3.1, Agni hymn)
Agni
Triṣṭubh (standard for many Agni hymns in this section; verify by critical meter count)
अग्निं प्रति अयं सूक्तः तम् दीप्तं होतारं दूतं च निरूपयति, यः यज्ञं सफलं करोति, देवान् समीपं नयति, शान्तिं च ऋतं च प्रतिष्ठापयति। स बहुधा विश्वरूपेषु स्तूयते—अप्सु जातः, शीघ्रः पिङ्गल अश्व इव उदेति, ‘गाः’ (रश्मीन्/धनानि) विमोचयति—इति; द्रष्टा चिरस्थायिनीं समृद्धिं, सौहार्दं, जयशीलं च प्रजां याचते।
Mantras
Mantra 1
सोमस्य मा तवसं वक्ष्यग्ने वह्निं चकर्थ विदथे यजध्यै । देवाँ अच्छा दीद्यद्युञ्जे अद्रिं शमाये अग्ने तन्वं जुषस्व ॥
सोमस्य मा तवसं वक्ष्यग्ने वह्निं चकर्थ विदथे यजध्यै। देवान् अच्छादीद्यद्युञ्जे अद्रिं शमाये अग्ने तन्वं जुषस्व॥
Mantra 2
प्राञ्चं यज्ञं चकृम वर्धतां गीः समिद्भिरग्निं नमसा दुवस्यन् । दिवः शशासुर्विदथा कवीनां गृत्साय चित्तवसे गातुमीषुः ॥
प्राञ्चं यज्ञं चकृम वर्धतां गीः समिद्भिरग्निं नमसा दुवस्यन्। दिवः शशासुर्विदथा कवीनाṃ गृत्साय चित्तवसे गातुमीषुः॥
Mantra 3
मयो दधे मेधिरः पूतदक्षो दिवः सुबन्धुर्जनुषा पृथिव्याः । अविन्दन्नु दर्शतमप्स्वन्तर्देवासो अग्निमपसि स्वसॄणाम् ॥
स मयोऽस्मासु दधे—मेधिरः पूतदक्षः; दिवः सुबन्धुर्जनुषा पृथिव्याः। देवासोऽप्स्वन्तर्दर्शतमग्निमविन्दन्—अपसि स्वसॄणां; गूढा शिखा सरितां गभीरात् प्रकाशमगात्।
Mantra 4
अवर्धयन्त्सुभगं सप्त यह्वीः श्वेतं जज्ञानमरुषं महित्वा । शिशुं न जातमभ्यारुरश्वा देवासो अग्निं जनिमन्वपुष्यन् ॥
सप्त यह्वीः सुभगमवर्धयन्—श्वेतं जातं, महित्वा अरुषम्। अश्वा इव जातं शिशुमभ्यारुरुः; देवासोऽग्निं जनिमन्वपुष्यन्, तस्य तेजो रूपं विवर्धयन्।
Mantra 5
शुक्रेभिरङ्गै रज आततन्वान्क्रतुं पुनानः कविभिः पवित्रैः । शोचिर्वसानः पर्यायुरपां श्रियो मिमीते बृहतीरनूनाः ॥
शुक्रेभिरङ्गै रजः आततन्वान्, क्रतुं पुनानः कविभिः पवित्रैः। शोचिर्वसानः पर्यायुरपाम्, श्रियो मिमीते बृहतीरनूनाः।
Mantra 6
वव्राजा सीमनदतीरदब्धा दिवो यह्वीरवसाना अनग्नाः । सना अत्र युवतयः सयोनीरेकं गर्भं दधिरे सप्त वाणीः ॥
वव्राजाः सीमन् अदतीरदब्धाः दिवो यह्वीः अवसाना अनग्नाः । सना अत्र युवतयः सयोनीः एकं गर्भं दधिरे सप्त वाणीः ॥
Mantra 7
स्तीर्णा अस्य संहतो विश्वरूपा घृतस्य योनौ स्रवथे मधूनाम् । अस्थुरत्र धेनवः पिन्वमाना मही दस्मस्य मातरा समीची ॥
स्तीर्णा अस्य संहतो विश्वरूपा घृतस्य योनौ स्रवथे मधूनाम् । अस्थुरत्र धेनवः पिन्वमाना मही दस्मस्य मातरा समीची ॥
Mantra 8
बभ्राणः सूनो सहसो व्यद्यौद्दधानः शुक्रा रभसा वपूंषि । श्चोतन्ति धारा मधुनो घृतस्य वृषा यत्र वावृधे काव्येन ॥
बभ्राणः सूनो सहसो व्यद्यौद्दधानः शुक्रा रभसा वपूंषि । श्चोतन्ति धारा मधुनो घृतस्य वृषा यत्र वावृधे काव्येन ॥
Mantra 9
पितुश्चिदूधर्जनुषा विवेद व्यस्य धारा असृजद्वि धेनाः । गुहा चरन्तं सखिभिः शिवेभिर्दिवो यह्वीभिर्न गुहा बभूव ॥
पितुश्चिदूधर्जनुषा विवेद; व्यस्य धाराः असृजद्, धेनाः पोषयित्रीः शक्तीश्च विमोचयामास। गुहा चरन्तं सखिभिः शिवेभिः, दिवो यह्वीभिः सह—न पुनर्गुहा बभूव।
Mantra 10
पितुश्च गर्भं जनितुश्च बभ्रे पूर्वीरेको अधयत्पीप्यानाः । वृष्णे सपत्नी शुचये सबन्धू उभे अस्मै मनुष्ये नि पाहि ॥
पितुश्च गर्भं जनितुश्च बभ्रे; एक एव पूर्वीः शक्तीः पीप्यानाः पाययामास। वृष्णे शुचये—सपत्नी उभे अपि सबन्धू—उभे अस्मै मनुष्याय निपाहि, सम्यक्-निधाने।
Mantra 11
उरौ महाँ अनिबाधे ववर्धापो अग्निं यशसः सं हि पूर्वीः । ऋतस्य योनावशयद्दमूना जामीनामग्निरपसि स्वसॄणाम् ॥
उरौ महति अनिबाधे ववर्ध; आपः पूर्वीः यशः समाहृत्य अग्नौ सं हि न्यधुः। ऋतस्य योनौ अशयद् दमूना; जामीनां स्वसॄणाम् अपसि अग्निः।
Mantra 12
अक्रो न बभ्रिः समिथे महीनां दिदृक्षेयः सूनवे भाऋजीकः । उदुस्रिया जनिता यो जजानापां गर्भो नृतमो यह्वो अग्निः ॥
महासमिथे ताम्रवर्णोऽक्र इव शीघ्राश्वः स दिदृक्षेयः भाऋजीकः सू्नवे दीप्तिमान्। उदुस्रियाः समुद्धृतवान्; यो जनिता—अपां गर्भः, नृतमो यह्वोऽग्निः।
Mantra 13
अपां गर्भं दर्शतमोषधीनां वना जजान सुभगा विरूपम् । देवासश्चिन्मनसा सं हि जग्मुः पनिष्ठं जातं तवसं दुवस्यन् ॥
अपां गर्भं दर्शतं, ओषधीनां वर्धनं—वनानि सुभगं विरूपं जजान। देवासश्चिन्मनसा सं हि जग्मुः, पनिष्ठं जातं तवसं दुवस्यन्।
Mantra 14
बृहन्त इद्भानवो भाऋजीकमग्निं सचन्त विद्युतो न शुक्राः । गुहेव वृद्धं सदसि स्वे अन्तरपार ऊर्वे अमृतं दुहानाः ॥
बृहन्त इद्भानवो भाऋजीकमग्निं सचन्त, विद्युतो न शुक्राः। गुहेव वृद्धं सदसि स्वे अन्तर्, अपार ऊर्वे अमृतं दुहानाः।
Mantra 15
ईळे च त्वा यजमानो हविर्भिरीळे सखित्वं सुमतिं निकामः । देवैरवो मिमीहि सं जरित्रे रक्षा च नो दम्येभिरनीकैः ॥
अग्ने, त्वां यजमानो हविर्भिर् ईळे; सखित्वं सुमतिं च निकाम ईळे। देवैः सह जरीत्रेऽस्माकम् अवो मिमीहि; दम्येभिर् अनीकैः अस्मान् रक्ष च।
Mantra 16
उपक्षेतारस्तव सुप्रणीतेऽग्ने विश्वानि धन्या दधानाः । सुरेतसा श्रवसा तुञ्जमाना अभि ष्याम पृतनायूँरदेवान् ॥
अग्ने, तव सुप्रणीते उपक्षेतारो वयं स्याम, विश्वानि धन्यानि दधानाः। सुरेतसा श्रवसा च तुञ्जमानाः, अदेवान् पृतनायून् अभि ष्याम।
Mantra 17
आ देवानामभवः केतुरग्ने मन्द्रो विश्वानि काव्यानि विद्वान् । प्रति मर्ताँ अवासयो दमूना अनु देवान्रथिरो यासि साधन् ॥
अग्ने, त्वं देवानां केतुर् अभवः, मन्द्रो विश्वानि काव्यानि विद्वान्। दमूना, मर्तान् प्रति देवधाम्नि अवासयः; देवान् अनु रथिरः सन् साधन् यासि।
Mantra 18
नि दुरोणे अमृतो मर्त्यानां राजा ससाद विदथानि साधन् । घृतप्रतीक उर्विया व्यद्यौदग्निर्विश्वानि काव्यानि विद्वान् ॥
नि दुरोणे ससाद—मर्त्यानामन्तरमृतो राजा; विदथानि साधयन्। घृतप्रतीकः स उर्व्यां व्यद्यौत्; अग्निर्विश्वानि काव्यानि विद्वान्।
Mantra 19
आ नो गहि सख्येभिः शिवेभिर्महान्महीभिरूतिभिः सरण्यन् । अस्मे रयिं बहुलं संतरुत्रं सुवाचं भागं यशसं कृधी नः ॥
आ नो गहि—शिवैः सख्येभिः, हे महान्—महीभिर् महतीभिर् ऊतिभिः सरण्यन्। अस्मे बहुलं रयिं सन्तरुत्रं कृधी; सुवाचं भागं यशसं च नः कुरु।
Mantra 20
एता ते अग्ने जनिमा सनानि प्र पूर्व्याय नूतनानि वोचम् । महान्ति वृष्णे सवना कृतेमा जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदाः ॥
एतानि तेऽग्ने जनिमानि सनातनानि; प्र च पूर्व्याय नूतनानि वोचम्। महान्ति वृष्णे सवनानि कृते; जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदाः॥
Mantra 21
जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदा विश्वामित्रेभिरिध्यते अजस्रः । तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम ॥
जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदा विश्वामित्रेभिरिध्यतेऽजस्रः। तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम॥
Mantra 22
इमं यज्ञं सहसावन्त्वं नो देवत्रा धेहि सुक्रतो रराणः । प्र यंसि होतर्बृहतीरिषो नोऽग्ने महि द्रविणमा यजस्व ॥
इमं यज्ञं सहसावन्त्वं नो देवत्रा धेहि सुक्रतो रराणः। प्र यंसि होतर्बृहतीरिषो नोऽग्ने महि द्रविणमा यजस्व॥
Mantra 23
इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥
हे अग्ने, हवमानाय पुरुदंसाम् इळाम् गोः सनिं शश्वत्तमं साधय। नः सूनुः तनयो विजावान् स्यात्; अग्ने, सा ते सुमतिः अस्मे भूत्व्।
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the power that makes sacrifice work: he carries offerings, brings the gods close, and turns ritual action into peace, prosperity, and protection.
It points to Agni’s hidden, cosmic origin—fire existing in subtle form within waters and creation—showing that the ritual flame reflects a universal principle.
Harmony (śam), lasting wealth and radiance symbolized by the “cow,” and a strong, victorious child—ending with a request for Agni’s favorable guidance (sumati).
Ask anything about Sukta 1 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.