Sukta 1

Mantra 1

सोमस्य मा तवसं वक्ष्यग्ने वह्निं चकर्थ विदथे यजध्यै । देवाँ अच्छा दीद्यद्युञ्जे अद्रिं शमाये अग्ने तन्वं जुषस्व ॥

ఓ అగ్నీ! నా కొరకు సోమస్య తవస—బలవంతమైన ఆనందం—ను వహించు; యజ్ఞ-విదథలో యజనార్థం నీవు వహ్ని—వాహక జ్వాల—ను నిర్మించావు. దేవులను సమీపానికి తేవడానికి నీవు దీప్తిమంతుడై అద్రి—సోమ పీషణ శిల—ను యోగం చేస్తావు. శమ—శాంతి, సామరస్యం—కోసం, ఓ అగ్నీ, మా తన్వ—దేహధారిత్వం—ను స్వీకరించి ఆనందించు.

Mantra 2

प्राञ्चं यज्ञं चकृम वर्धतां गीः समिद्भिरग्निं नमसा दुवस्यन् । दिवः शशासुर्विदथा कवीनां गृत्साय चित्तवसे गातुमीषुः ॥

మేము యజ్ఞాన్ని ప్రాఞ్చం—ముందుకు సాగేలా—చేశాము; ధిషణా-ప్రేరిత గీః—ప్రేరణ వాక్కు—వర్ధిల్లుగాక. సమిధ్‌లతో నమసా—వినయార్పణ—చేస్తూ అగ్నిని సేవిస్తున్నాము. దివః నుండి కవుల విదథ—యజ్ఞ-సత్రాలు—స్థాపితమయ్యాయి; గృత్సమద—బలవంతుడైన ఋషి—కొరకు కూడా వారు గాతుమ్—గమనమార్గం—ను అన్వేషించారు, చిత్తవస్—అంతర్భలం—ముందుకు సాగేందుకు అవకాశం కలుగుగాక.

Mantra 3

मयो दधे मेधिरः पूतदक्षो दिवः सुबन्धुर्जनुषा पृथिव्याः । अविन्दन्नु दर्शतमप्स्वन्तर्देवासो अग्निमपसि स्वसॄणाम् ॥

అతడు మనలో ఆనందాన్ని (మయస్) స్థాపించాడు—మెధావి, శుద్ధ-వివేకసంపన్నుడు (పూతదక్ష), భూమి నుండి జన్మించి ద్యౌః (దివం) యొక్క సత్య బంధువు. దేవులు అప్సు (జలధారల్లో), సోదరీమణుల (స్వసృ) కర్మలో, దాగి ఉన్న దర్శనీయ అగ్నిని కనుగొన్నారు—లోతుల నుండి గూఢ జ్వాలను ప్రకటించారు.

Mantra 4

अवर्धयन्त्सुभगं सप्त यह्वीः श्वेतं जज्ञानमरुषं महित्वा । शिशुं न जातमभ्यारुरश्वा देवासो अग्निं जनिमन्वपुष्यन् ॥

ఏడు యాహ్వీ (మహత్తర జలధారలు) ఆ సుభగుణ్ణి వృద్ధి చేశాయి—జన్మంలో శ్వేతం, మహిమలో అరుణం. నవజాత శిశువుని చేరేందుకు అశ్వాలు పరుగెత్తినట్లు, దేవులు అగ్నియొద్దకు వేగించారు; వారు అతని జననాన్ని పోషించి, అతని రూపాన్ని దీప్తిమంతం చేశారు.

Mantra 5

शुक्रेभिरङ्गै रज आततन्वान्क्रतुं पुनानः कविभिः पवित्रैः । शोचिर्वसानः पर्यायुरपां श्रियो मिमीते बृहतीरनूनाः ॥

దీప్తమైన అంగాలతో అతడు రజః (అంతరిక్ష-ప్రదేశాలు) అంతటా విస్తరిస్తాడు; కవుల పవిత్రాలతో (పవిత్రైః) క్రతు (సంకల్ప-శక్తి) ను శుద్ధి చేస్తూ. శోచి (జ్వాల) ని ధరించి, అతడు అపాం (జల) యొక్క ఆయుః (జీవన-ప్రవాహం) ను చుట్టుముట్టి నిలుస్తాడు; వారి శ్రియః (శోభా-సంపదలు) ను కొలుస్తాడు—విశాలమైన, తగ్గని, అక్షయమైన పరిపూర్ణతలు.

Mantra 6

वव्राजा सीमनदतीरदब्धा दिवो यह्वीरवसाना अनग्नाः । सना अत्र युवतयः सयोनीरेकं गर्भं दधिरे सप्त वाणीः ॥

వారు ప్రకాశిస్తూ కదిలారు—నాదముచేసి, అజేయులు—దివ్యలోకపు మహత్తరులు; ప్రవహిస్తూ, అగ్నిరహితులు. ఇక్కడ ఆదికాలం నుంచే ఆ యువతులు, ఒకే యోనిలో సహవాసినులు, ఒకే గర్భాన్ని ధరించిరి; ఏడు వాణులు ఒకే గూఢ జన్మను—ఋతమునకు చెందిన ఒకే అగ్ని-బీజాన్ని—ధరించెను.

Mantra 7

स्तीर्णा अस्य संहतो विश्वरूपा घृतस्य योनौ स्रवथे मधूनाम् । अस्थुरत्र धेनवः पिन्वमाना मही दस्मस्य मातरा समीची ॥

అతనికోసం విశ్వరూప శక్తులు సమాహితమై పరచబడ్డాయి; ఘృత యోనిలో మధుర రసధారలు ప్రవహిస్తున్నాయి. ఇక్కడ పోషక ధేనువులు/ధారలు వృద్ధితో ఉబ్బి నిలిచియున్నవి—దస్ముడైన అద్భుతకర్తకు రెండు మహామాతలు, ఒకే సమన్వయంతో సాగువారు.

Mantra 8

बभ्राणः सूनो सहसो व्यद्यौद्दधानः शुक्रा रभसा वपूंषि । श्चोतन्ति धारा मधुनो घृतस्य वृषा यत्र वावृधे काव्येन ॥

ఓ సహసుని సూను, అతడు ప్రకాశిస్తూ విస్తారంగా మెరుస్తాడు; శుక్లమైన, ఉగ్రవేగమైన రూపాలను ధరించుచున్నాడు. మధువు, ఘృతము ధారలు చుక్కలుగా జారుతాయి; అక్కడ కవియైన (ఋషి) ప్రేరిత కళచేత ఆ వృషభుడు వృద్ధి చెందుతాడు.

Mantra 9

पितुश्चिदूधर्जनुषा विवेद व्यस्य धारा असृजद्वि धेनाः । गुहा चरन्तं सखिभिः शिवेभिर्दिवो यह्वीभिर्न गुहा बभूव ॥

తండ్రి యొక్క ఊధరమును కూడా అతడు జన్మతోనే తెలుసుకొనెను; తన ధారలను విడుదల చేసెను, పోషక శక్తులను విముక్తం చేసెను. గుహలో సంచరించుచు, శివమైన సఖులతో, దివ్యమైన మహాశక్తులతో—ఇక అతడు దాగి ఉండలేదు.

Mantra 10

पितुश्च गर्भं जनितुश्च बभ्रे पूर्वीरेको अधयत्पीप्यानाः । वृष्णे सपत्नी शुचये सबन्धू उभे अस्मै मनुष्ये नि पाहि ॥

తండ్రి యొక్కను జనకుని యొక్కను గర్భమును అతడు ధరించెను; ఒక్కడే అనేక శక్తులను పానముచేయించి, అవి పరిపూర్ణమగునట్లు చేసెను. వృషభునికై, శుచియైనవానికై—ప్రతిస్పర్ధినులైనను బంధువులైన రెండు సోదరీలు—ఈ మనుష్యునికై, అతనికి తగిన స్థాపనను మీరు ఇద్దరూ కాపాడుడి.

Mantra 11

उरौ महाँ अनिबाधे ववर्धापो अग्निं यशसः सं हि पूर्वीः । ऋतस्य योनावशयद्दमूना जामीनामग्निरपसि स्वसॄणाम् ॥

విస్తారమైన, మహత్తరమైన, నిరోధరహితమైన స్థలమందు అతడు వృద్ధి చెందెను; ప్రాచీన ఆపః (జలములు) తమ యశస్సును అగ్నిలో సమీకరించెను. ఋతస్య యోనిలో అతడు విశ్రమించుచున్నాడు—గృహనివాసి; జామీనాంల, స్వసృ-శక్తుల కర్మమందు అగ్ని.

Mantra 12

अक्रो न बभ्रिः समिथे महीनां दिदृक्षेयः सूनवे भाऋजीकः । उदुस्रिया जनिता यो जजानापां गर्भो नृतमो यह्वो अग्निः ॥

మహా సమిధలో తామ్రవర్ణ వేగశ్వంలా, ఆ ప్రకాశవంతమైన పుత్రుడు—భాఋజీకుడు—దర్శనీయుడు. అతడు ప్రకాశించే గోసమూహాలను పైకి లేపాడు; వాటి జనకుడు—అపాం గర్భః, నృతమః, యహ్వః—అదే అగ్ని.

Mantra 13

अपां गर्भं दर्शतमोषधीनां वना जजान सुभगा विरूपम् । देवासश्चिन्मनसा सं हि जग्मुः पनिष्ठं जातं तवसं दुवस्यन् ॥

అపాం గర్భం—దర్శనీయుడు; ఔషధుల వృద్ధి—అతడే. వనాలు ఆ శుభగుణుడైన, విరూపుడైన (బహురూపుడైన) వానిని జన్మింపజేశాయి. దేవతలూ మనసుతో కూడి, ఆశ్చర్యజాతుడైన బలవంతుడైన పణిష్ఠుని సేవించేందుకు వచ్చారు.

Mantra 14

बृहन्त इद्भानवो भाऋजीकमग्निं सचन्त विद्युतो न शुक्राः । गुहेव वृद्धं सदसि स्वे अन्तरपार ऊर्वे अमृतं दुहानाः ॥

విశాల కిరణాలు, ప్రకాశించే భాఋజీక అగ్నితో, శుక్ల విద్యుత్తుల్లా కలుస్తాయి. తన స్వసదనాంతరంలో, గుహలో వృద్ధుడిలా, అవి అపార విస్తారంలో అమృతాన్ని దోహనం చేస్తాయి.

Mantra 15

ईळे च त्वा यजमानो हविर्भिरीळे सखित्वं सुमतिं निकामः । देवैरवो मिमीहि सं जरित्रे रक्षा च नो दम्येभिरनीकैः ॥

హే అగ్నీ! యజమానుడైన నేను హవ్య-ఆహుతులతో నిన్ను స్తుతిస్తున్నాను; హే సఖా, నీ సఖ్యతను, సుమతి—శుభకరమైన అనుగ్రహాన్ని—కోరి నిన్ను ఆరాధిస్తున్నాను. దేవులతో కలిసి జరిద్ర (స్తుతికర్త) కోసం నీ సహాయాన్ని కొలిచి ప్రసాదించు; అలాగే నీ గృహజ (దమ్య) శక్తిమయ ముఖాలు/రూపాలతో మమ్మల్ని రక్షించు.

Mantra 16

उपक्षेतारस्तव सुप्रणीतेऽग्ने विश्वानि धन्या दधानाः । सुरेतसा श्रवसा तुञ्जमाना अभि ष्याम पृतनायूँरदेवान् ॥

హే అగ్నీ! నీ సుప్రణీత—శుభ నాయకత్వం—కింద మేము నీ సమీప నివాసులమై, సమస్త ధన్యాలు (మంగళ-సమృద్ధులు) ధరించుదుము. శ్రేష్ఠ వీర్య-బీజంతోను, యశస్సైన శ్రవస్‌తోను ఉత్సాహితులై, దేవహీనులైన యుద్ధకాంక్షులపై మేము జయము పొందుదుము.

Mantra 17

आ देवानामभवः केतुरग्ने मन्द्रो विश्वानि काव्यानि विद्वान् । प्रति मर्ताँ अवासयो दमूना अनु देवान्रथिरो यासि साधन् ॥

హే అగ్నీ! నీవు దేవుల కేతు—సంకేత-జ్యోతి—గా అయ్యావు; మంద్ర (ఆనందదాయక) బలంతో సమస్త కావ్య—ప్రేరిత వాక్యమూ గూఢజ్ఞానమూ—తెలిసినవాడవు. హే దమూనా (గృహరక్షక), నీవు మానవులను దేవధామం వైపు మళ్లిస్తావు; మరియు నిశ్చిత రథీరుడిలా దేవులను అనుసరిస్తూ కార్యాన్ని సాధిస్తూ సాగుతావు.

Mantra 18

नि दुरोणे अमृतो मर्त्यानां राजा ससाद विदथानि साधन् । घृतप्रतीक उर्विया व्यद्यौदग्निर्विश्वानि काव्यानि विद्वान् ॥

గృహంలో ఆయన ఆసీనుడయ్యాడు—మర్త్యులలో అమృతుడు, రాజు—విదథాల (సభల) కార్యాలను సాధించువాడు. ఘృత-ప్రతీకుడు (ఘృత-దీప్త ముఖుడు)గా విస్తారంగా ప్రకాశించాడు; అగ్ని, సమస్త కావ్యప్రేరణలను తెలిసినవాడు.

Mantra 19

आ नो गहि सख्येभिः शिवेभिर्महान्महीभिरूतिभिः सरण्यन् । अस्मे रयिं बहुलं संतरुत्रं सुवाचं भागं यशसं कृधी नः ॥

మా యొద్దకు రమ్ము; శివమైన సఖ్యభావములతో. హే మహాబలుడా, మహత్తరమైన విశాలమైన ఊతులతో—మమ్మును సురక్షితంగా దాటించునవి—రమ్ము. మా కొరకు బహుల రయి (సంపద)ను సృజించుము—అన్ని దాటింపులలో విజయమిచ్చే పరిపూర్ణతను; మరియు సువాచమైన, యశస్సుతో ప్రకాశించే భాగాన్ని మాకు దయచేయుము.

Mantra 20

एता ते अग्ने जनिमा सनानि प्र पूर्व्याय नूतनानि वोचम् । महान्ति वृष्णे सवना कृतेमा जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदाः ॥

అగ్నీ! ఇవే నీ ప్రాచీన జన్మలు; మరియు ఆద్యునికై (పూర్వ్యాయ) నీ నూతన జన్మలనూ నేను ప్రకటిస్తున్నాను. వృషభునికై చేయబడిన సోమ-సవనాలు మహత్తరమైనవి; జన్మ జన్మకు జాతవేదాః అంతరంలో నిహితుడై ఉంటాడు—గుప్తంగా, ప్రజ్వలింపబడుటకై.

Mantra 21

जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदा विश्वामित्रेभिरिध्यते अजस्रः । तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम ॥

జన్మ జన్మకు జాతవేదాః అంతరంలో నిహితుడై ఉంటాడు; విశ్వామిత్రులచే అతడు అజస్రంగా ప్రజ్వలింపబడుతాడు. ఆ యజ్ఞియ (పూజనీయ) అగ్నியின் సుమతిలో మేము ఉండుదుముగాక; మరియు భద్ర సౌమనస్యము—మంగళమైన, ప్రకాశించే హృదయ-సామరస్యములో—మేమూ స్థితులమగుదుముగాక.

Mantra 22

इमं यज्ञं सहसावन्त्वं नो देवत्रा धेहि सुक्रतो रराणः । प्र यंसि होतर्बृहतीरिषो नोऽग्ने महि द्रविणमा यजस्व ॥

సహసావన్ (పరాక్రమవంతుడా)! సుక్రతో (శుద్ధ-సంకల్పుడా)! ఆనందిస్తూ ఈ యజ్ఞాన్ని మా కొరకు దేవత్రా—దేవదిశగా—స్థాపించు. హోతరా! మా కొరకు సమృద్ధి యొక్క విశాల ప్రేరణలను ప్రసరింపజేయి; అగ్నీ! యజనం చేసి, మహత్ ద్రవిణం—మహా ధనం/సంపద—ఇక్కడికి దింపుము.

Mantra 23

इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥

హే అగ్నీ, అనేక కర్మాలతో సమృద్ధమైన ఇళా—నిన్ను పిలిచే ఆమెకు—గో (కిరణం/ప్రకాశం) యొక్క శాశ్వత లాభాన్ని సిద్ధం చేయుము. మాకు జన్మలోనే విజయాన్ని తెచ్చే కుమారుడు, తనయుడు కలుగుగాక. హే అగ్నీ, అదే నీ సుమతి మా పట్ల కలుగుగాక.