Sukta 1

Mantra 1

सोमस्य मा तवसं वक्ष्यग्ने वह्निं चकर्थ विदथे यजध्यै । देवाँ अच्छा दीद्यद्युञ्जे अद्रिं शमाये अग्ने तन्वं जुषस्व ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ସୋମର ତବସଂ—ବଳବତୀ ଆନନ୍ଦ—ମୋ ପାଇଁ ବହନ କର; ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ବିଦଥରେ ଯଜିବା ପାଇଁ ବହ୍ନି—ବାହକ ଜ୍ୱାଳା—ଗଢ଼ିଛ। ଦେବମାନଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣିବାକୁ, ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ତୁମେ ଅଦ୍ରି—ସୋମପେଷଣ ଶିଳା—କୁ ଯୋଗ କର। ଶମାୟେ—ଶାନ୍ତି ଓ ସମନ୍ୱୟ ପାଇଁ—ହେ ଅଗ୍ନି, ଆମ ତନ୍ୱଂ—ଦେହଧାରୀ ଅସ୍ତିତ୍ୱ—କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଆନନ୍ଦ କର।

Mantra 2

प्राञ्चं यज्ञं चकृम वर्धतां गीः समिद्भिरग्निं नमसा दुवस्यन् । दिवः शशासुर्विदथा कवीनां गृत्साय चित्तवसे गातुमीषुः ॥

ଆମେ ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ରାଞ୍ଚଂ—ଆଗକୁ ଅଗ୍ରସର—କରିଛୁ; ପ୍ରେରିତ ଗୀଃ—ସ୍ତୁତିବାଣୀ—ବୃଦ୍ଧି ପାଉ। ସମିଧ୍‌ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ସହ ସେବା କରୁଛୁ। କବିମାନଙ୍କର ବିଦଥ—ଯଜ୍ଞସତ୍ର—ଦିବଃ—ଦିବ୍ୟ ଲୋକ/ଆକାଶ—ରୁ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି; ଏବଂ ଗୃତ୍ସମଦ ପରି ଚିତ୍ତବସ—ବଳବତୀ ମନ ଥିବା—ଜନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଗାତୁଂ—ଗମନପଥ—ଖୋଜିଲେ, ଯେପରି ବଳ ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରେ।

Mantra 3

मयो दधे मेधिरः पूतदक्षो दिवः सुबन्धुर्जनुषा पृथिव्याः । अविन्दन्नु दर्शतमप्स्वन्तर्देवासो अग्निमपसि स्वसॄणाम् ॥

ସେ ଆମ ଭିତରେ ଆନନ୍ଦ ସ୍ଥାପନ କଲେ—ମେଧାବୀ, ପବିତ୍ର ବିବେକବାନ; ପୃଥିବୀରୁ ଜନ୍ମି ଦ୍ୟୌର ସତ୍ୟ ବନ୍ଧୁ। ଦେବମାନେ ଅପ୍ସୁ (ଜଳମାନଙ୍କ) ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ଦର୍ଶନୀୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ—ସ୍ୱସୃମାନଙ୍କ (ଭଗିନୀମାନଙ୍କ) କର୍ମରେ, ଜଳଧାରାମାନଙ୍କ ଗଭୀରତାରୁ ପ୍ରକାଶିତ ଗୁପ୍ତ ଜ୍ୱାଳା।

Mantra 4

अवर्धयन्त्सुभगं सप्त यह्वीः श्वेतं जज्ञानमरुषं महित्वा । शिशुं न जातमभ्यारुरश्वा देवासो अग्निं जनिमन्वपुष्यन् ॥

ସାତ ଯହ୍ୱୀ (ମହାନ) ଧାରା ଶୁଭଭାଗ୍ୟବାନଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ—ଜନ୍ମରେ ଶ୍ୱେତ, ମହିମାରେ ଅରୁଣ। ନବଜାତ ଶିଶୁ ପାଖକୁ ଧାଉଥିବା ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ପରି ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନି ପାଖକୁ ଧାଇଲେ; ତାଙ୍କର ଜନିମକୁ ପୋଷଣ କରି, ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତ ରୂପକୁ ବିକାଶ କଲେ।

Mantra 5

शुक्रेभिरङ्गै रज आततन्वान्क्रतुं पुनानः कविभिः पवित्रैः । शोचिर्वसानः पर्यायुरपां श्रियो मिमीते बृहतीरनूनाः ॥

ଶୁକ୍ର ଅଙ୍ଗମାନେ ନେଇ ସେ ରଜଃ (ବିସ୍ତାର) ମଧ୍ୟରେ ତାଣି ଵ୍ୟାପିଯାନ୍ତି; କବିମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର (ଶୋଧକ) ଭାବେ କରି କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତି)କୁ ପୁନଃ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଶୋଚି (ଜ୍ୱାଳା) ଧାରଣ କରି ସେ ଅପାଂ (ଜଳମାନଙ୍କ) ଆୟୁକୁ ପରିବେଷ୍ଟନ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରିୟଃ (ଶୋଭା-ସମ୍ପଦ)କୁ ମାପନ କରନ୍ତି—ବିଶାଳ, ଅକ୍ଷୟ ପୂର୍ଣ୍ଣତାମାନ।

Mantra 6

वव्राजा सीमनदतीरदब्धा दिवो यह्वीरवसाना अनग्नाः । सना अत्र युवतयः सयोनीरेकं गर्भं दधिरे सप्त वाणीः ॥

ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ ସେମାନେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ—ନାଦମୟ, ଅଦବ୍ଧ (ଅଜେୟ), ଦ୍ୟୌର ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରବାହ, ଅଗ୍ନି ବିନା ଆବୃତ। ଏଠାରେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଯୁବତୀମାନେ, ଏକେ ଯୋନିର ସହଚରୀ, ଏକେ ଗର୍ଭକୁ ଧାରଣ କଲେ: ସପ୍ତ ବାଣୀ ଏକେ ଗୁପ୍ତ ଜନ୍ମ—ଋତର ଏକେ ଅଗ୍ନି-ବୀଜ—ଧରିଲେ।

Mantra 7

स्तीर्णा अस्य संहतो विश्वरूपा घृतस्य योनौ स्रवथे मधूनाम् । अस्थुरत्र धेनवः पिन्वमाना मही दस्मस्य मातरा समीची ॥

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱରୂପ ଶକ୍ତିମାନେ ସଂହତ ହୋଇ ପ୍ରସ୍ତରିତ; ଘୃତର ଯୋନିରେ ମଧୁର ରସମାନେ ପ୍ରବାହିତ। ଏଠାରେ ଧେନୁସ୍ୱରୂପ ପୋଷକ ଧାରାମାନେ, ବୃଦ୍ଧିରେ ପୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦଣ୍ଡାୟମାନ—ଦସ୍ମ (ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ତ୍ତା)ଙ୍କ ଦୁଇ ମହାମାତା, ଏକ ସମନ୍ୱୟରେ ଗତି କରନ୍ତି।

Mantra 8

बभ्राणः सूनो सहसो व्यद्यौद्दधानः शुक्रा रभसा वपूंषि । श्चोतन्ति धारा मधुनो घृतस्य वृषा यत्र वावृधे काव्येन ॥

ହେ ସହସର ସୂନୁ, ସେ ଦୀପ୍ତ ହୋଇ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଝଲମଲ କରେ, ଶୁକ୍ର ଓ ରଭସ ରୂପମାନେ ଧାରଣ କରି। ମଧୁ ଓ ଘୃତର ଧାରାମାନେ ଟପଟପ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ କାବ୍ୟ (ଋଷି-ପ୍ରେରିତ କଳା)ଦ୍ୱାରା ବୃଷଭ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Mantra 9

पितुश्चिदूधर्जनुषा विवेद व्यस्य धारा असृजद्वि धेनाः । गुहा चरन्तं सखिभिः शिवेभिर्दिवो यह्वीभिर्न गुहा बभूव ॥

ପିତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଉଦରକୁ ସେ ଜନ୍ମତଃ ଜାଣେ; ସେ ନିଜ ଧାରାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରବାହିତ କରି, ପୋଷକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲା। ଗୁହାରେ ଚରୁଥିବା, ଶିବ ସଖମାନଙ୍କ ସହ, ଦ୍ୟୌର ମହାଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ—ସେ ଆଉ ଗୁପ୍ତ ରହିଲା ନାହିଁ।

Mantra 10

पितुश्च गर्भं जनितुश्च बभ्रे पूर्वीरेको अधयत्पीप्यानाः । वृष्णे सपत्नी शुचये सबन्धू उभे अस्मै मनुष्ये नि पाहि ॥

ପିତାଙ୍କର ଓ ଜନକଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ସେ ଧାରଣ କଲା; ଏକାକୀ ସେ ଅନେକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ପାନ କରାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା। ବୃଷଭ ପାଇଁ, ଶୁଚି ପାଇଁ—ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସବନ୍ଧୁ ଦୁଇ ଭଉଣୀ, ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଯଥାସ୍ଥାନରେ, ଉଭୟେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କର।

Mantra 11

उरौ महाँ अनिबाधे ववर्धापो अग्निं यशसः सं हि पूर्वीः । ऋतस्य योनावशयद्दमूना जामीनामग्निरपसि स्वसॄणाम् ॥

ବିସ୍ତୃତ, ମହାନ, ଅନିବାଧ୍ୟ ପରିସରରେ ସେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା; ପ୍ରାଚୀନ ଆପଃ (ଜଳମାନେ) ନିଜ ଯଶକୁ ଅଗ୍ନିରେ ସଂଗ୍ରହ କଲେ। ଋତର ଯୋନିରେ ସେ ଶୟନ କରେ—ଗୃହବାସୀ; ସ୍ୱସୃ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଅପସ (କର୍ମ) ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି।

Mantra 12

अक्रो न बभ्रिः समिथे महीनां दिदृक्षेयः सूनवे भाऋजीकः । उदुस्रिया जनिता यो जजानापां गर्भो नृतमो यह्वो अग्निः ॥

ମହୀନାଂ ସମିଧେ (ମହାସଂଗ୍ରାମରେ) ଅକ୍ରୋ ପରି ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ ସମ, ବଭ୍ରି (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ହୋଇ—ଭାଋଜୀକ ଦୀପ୍ତ ସୂନୁ ଦର୍ଶନୀୟ। ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗୋ/କିରଣ-ଧେନୁମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧ୍ୱତ କଲେ; ଯେ ତାଙ୍କର ଜନିତା—ଅପାଂ ଗର୍ଭ (ଜଳର ଗର୍ଭ) ସମ—ଅଗ୍ନି, ନୃତମ (ଅତି ପୁରୁଷାର୍ଥୀ), ଯହ୍ୱ (ମହାବଳ, ଗତିମାନ) ଅଟେ।

Mantra 13

अपां गर्भं दर्शतमोषधीनां वना जजान सुभगा विरूपम् । देवासश्चिन्मनसा सं हि जग्मुः पनिष्ठं जातं तवसं दुवस्यन् ॥

ଅପାଂ ଗର୍ଭ—ଦର୍ଶନୀୟ; ଔଷଧୀନାଂ ବୃଦ୍ଧି—ବନା (ଦିବ୍ୟ ବନ/ଆକାଶୀୟ ବନ) ସୁଭଗ, ବିରୂପ (ବହୁରୂପ)କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ମନସା ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଅଦ୍ଭୁତଜାତ, ତବସ (ବଳବାନ) ସେଇ ପରମ-ପନିଷ୍ଠକୁ ଦୁବସ୍ୟନ୍ (ସେବା/ସ୍ତୁତି) କରିବାକୁ ଆସିଲେ।

Mantra 14

बृहन्त इद्भानवो भाऋजीकमग्निं सचन्त विद्युतो न शुक्राः । गुहेव वृद्धं सदसि स्वे अन्तरपार ऊर्वे अमृतं दुहानाः ॥

ବୃହନ୍ତ ଭାନବମାନେ ଭାଋଜୀକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି—ଶୁକ୍ର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି। ନିଜ ସଦସର ଅନ୍ତରେ ଗୁହା ପରି ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅପାର ଊର୍ବେ (ଅସୀମ ବିସ୍ତାରରେ) ଅମୃତକୁ ଦୁହନ୍ତି (ଦୁଧ ପରି ନିଷ୍କାଷଣ କରନ୍ତି)।

Mantra 15

ईळे च त्वा यजमानो हविर्भिरीळे सखित्वं सुमतिं निकामः । देवैरवो मिमीहि सं जरित्रे रक्षा च नो दम्येभिरनीकैः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଯଜମାନ ମୁଁ ହବିଷ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରେ; ହେ ସଖା, ତୁମ ସଖ୍ୟତା ଓ ସୁମତି—ସୁବୁଦ୍ଧିମୟ କୃପା—ମୁଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ। ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଜରିତ୍ର (ସ୍ତୋତା) ପାଇଁ ତୁମ ସହାୟତାକୁ ମାପି ବଣ୍ଟନ କର; ଏବଂ ତୁମ ଗୃହଜାତ, ଅନୀକ-ରୂପ ଶକ୍ତିମୟ ତେଜମାନେ ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

Mantra 16

उपक्षेतारस्तव सुप्रणीतेऽग्ने विश्वानि धन्या दधानाः । सुरेतसा श्रवसा तुञ्जमाना अभि ष्याम पृतनायूँरदेवान् ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ସୁପ୍ରଣୀତି—ସୁନିୟମିତ ନେତୃତ୍ୱ—ଅଧୀନରେ ଆମେ ତୁମ ସମୀପରେ ବାସ କରୁଥିବା ହେବା, ସମସ୍ତ ଧନ୍ୟତାକୁ ଧାରଣ କରି। ସୁରେତସା—ଉତ୍ତମ ବୀର୍ୟ/ବଳର ବୀଜ—ଓ ଶ୍ରବସ୍ (ଯଶ) ସହ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଇ, ଦେବବିହୀନ ଯୁଦ୍ଧଲୋଲୁପମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଅଭିଭବ କରିବା।

Mantra 17

आ देवानामभवः केतुरग्ने मन्द्रो विश्वानि काव्यानि विद्वान् । प्रति मर्ताँ अवासयो दमूना अनु देवान्रथिरो यासि साधन् ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କର କେତୁ—ସଙ୍କେତ-ଜ୍ୱାଳା ଓ ଦୀପ୍ତ ଚିହ୍ନ—ହୋଇଛ; ମନ୍ଦ୍ର, ଆନନ୍ଦମୟ ବଳରେ, ସମସ୍ତ କାବ୍ୟ—ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ ଓ ଗୁହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ—ଜାଣୁଥିବା। ହେ ଦମୂନା (ଗୃହବାସୀ), ତୁମେ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେବଧାମ ପ୍ରତି ମୁହଁ କରାଅ; ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରୁଥିବା, ନିଶ୍ଚିତ ରଥିର (ସାରଥି) ଭାବେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରି ତୁମେ ଗତି କର।

Mantra 18

नि दुरोणे अमृतो मर्त्यानां राजा ससाद विदथानि साधन् । घृतप्रतीक उर्विया व्यद्यौदग्निर्विश्वानि काव्यानि विद्वान् ॥

ଗୃହରେ ସେ ଆସୀନ ହେଲେ—ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଅମୃତ, ରାଜା, ସଭାମାନଙ୍କର ବିଧାତାକୁ ସାଧନ କରୁଥିବା। ଘୃତ-ପ୍ରତୀକ ମୁଖବାନ ସେ ବିଶାଳ ଭାବେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହେଲେ; ଅଗ୍ନି—ସମସ୍ତ କାବ୍ୟ-ପ୍ରେରଣାର ଜ୍ଞାତା।

Mantra 19

आ नो गहि सख्येभिः शिवेभिर्महान्महीभिरूतिभिः सरण्यन् । अस्मे रयिं बहुलं संतरुत्रं सुवाचं भागं यशसं कृधी नः ॥

ଆମ ପାଖକୁ ଆସ—ଶିବ, ମଙ୍ଗଳକର ସଖ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ; ହେ ମହାନ, ମହତୀ ଓ ବିଶାଳ ସହାୟତାମାନଙ୍କ ସହ, ଯେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପାର କରାଏ। ଆମ ପାଇଁ ବହୁଳ ରୟି—ସମୃଦ୍ଧିର ପୂର୍ଣ୍ଣତା—ସୃଷ୍ଟି କର, ସମସ୍ତ ପାରାବାରରେ ବିଜୟୀ; ସୁବାଚ—ସୁବାଣୀମୟ—ଭାଗ, ଯଶସ୍ବୀ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ଆମକୁ ଦିଅ।

Mantra 20

एता ते अग्ने जनिमा सनानि प्र पूर्व्याय नूतनानि वोचम् । महान्ति वृष्णे सवना कृतेमा जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदाः ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ଏହିଗୁଡ଼ିକ ତୋର ଜନ୍ମ—ପ୍ରାଚୀନ; ଏବଂ ଆଦି ପୁରୁଷ ପାଇଁ ନୂତନଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ। ବୃଷଭ ପାଇଁ କୃତ ସୋମ-ପୀଡନ ମହାନ; ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ଜାତବେଦା ଭିତରେ ନିହିତ ରହେ—ଗୁପ୍ତ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେବା ପାଇଁ।

Mantra 21

जन्मञ्जन्मन्निहितो जातवेदा विश्वामित्रेभिरिध्यते अजस्रः । तस्य वयं सुमतौ यज्ञियस्यापि भद्रे सौमनसे स्याम ॥

ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ଜାତବେଦା ଭିତରେ ଗୁପ୍ତ ରହେ; ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରମାନେ ତାକୁ ଅଜସ୍ର ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି। ସେଇ ଯଜ୍ଞିୟ, ଆରାଧ୍ୟ ଜ୍ୱାଳାର ସୁମତିରେ ଆମେ ରହୁ; ଏବଂ ଶୁଭ, ପ୍ରକାଶମୟ ସୌମନସ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ହେଉ।

Mantra 22

इमं यज्ञं सहसावन्त्वं नो देवत्रा धेहि सुक्रतो रराणः । प्र यंसि होतर्बृहतीरिषो नोऽग्ने महि द्रविणमा यजस्व ॥

ହେ ସହସାବାନ, ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ଆମ ପାଇଁ ଦେବମାର୍ଗରେ ସ୍ଥାପନ କର; ହେ ସୁକ୍ରତୁ, ଆନନ୍ଦିତ ଥିବା ଜନ। ହୋତା ଭାବେ ଆମକୁ ବୃହତ୍ ଇଷଃ—ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରେରଣା—ପ୍ରବାହିତ କର; ହେ ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞ କରି ମହା ଦ୍ରବିଣ—ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଧନ—ଆମ ପାଇଁ ନିମ୍ନକୁ ଆଣ।

Mantra 23

इळामग्ने पुरुदंसं सनिं गोः शश्वत्तमं हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥

ହେ ଅଗ୍ନି, ବହୁ କର୍ମରେ ସମୃଦ୍ଧ ଇଳା ପାଇଁ—ଆହ୍ୱାନକାରୀ ପାଇଁ—ଗୋ (କିରଣ)ର ଶାଶ୍ୱତ ଜୟ-ଲାଭ ସାଧନ କର। ଆମ ପାଇଁ ଜନ୍ମରେ ବିଜୟ ଆଣୁଥିବା ପୁତ୍ର, ସନ୍ତାନ ହେଉ; ହେ ଅଗ୍ନି, ସେଇ ତୋର ସୁମତି ଆମ ପ୍ରତି ହେଉ।